Армянская житийная литература XI-XУ вв.

Химия

Աշխատությունը նվիրված է տանտալի և նիոբիումի բարձր ջերմաստիճանային դիֆուզիոն փոխակերպումների կինետիկական օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով ազոտի և ածխածնի փոխազդեցությունը հրակայուն մետաղների հետ նյութագիտության ու ֆիզիկական քիմիայի տեսանկյունից։ Հետազոտության կենտրոնում մետաղական համակարգերում ատոմների ներթափանցման, տարածման և նոր ֆազային վիճակների ձևավորման գործընթացներն են, ինչպես նաև դրանց արագության և զարգացման բնույթի վրա ջերմաստիճանի, ժամանակի, նյութի սկզբնական կառուցվածքի և ֆազային կազմի ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել դիֆուզիոն շերտերի առաջացման և աճի օրինաչափություններին, քանի որ ազոտի կամ ածխածնի ներթափանցումը մետաղական մատրից կարող է ուղեկցվել նիտրիդային և կարբիդային ֆազերի ձևավորմամբ ու նյութի մերձմակերևութային կառուցվածքի փոփոխությամբ։ Կինետիկական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզաբանելու, թե տարբեր փուլերում ինչ գործոններ կարող են սահմանափակել գործընթացի արագությունը և ինչպիսի կապ գոյություն ունի ատոմային տեղափոխության ու ֆազային փոխակերպումների միջև։ Տանտալի դեպքում ուշադրությունը կենտրոնանում է ազոտի հետ փոխազդեցության առանձնահատկությունների վրա, մինչդեռ նիոբիումի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համադրելու ազոտացման և կարբիդացման ժամանակ դիտվող երևույթները և բացահայտելու դրանց ընդհանուր ու տարբեր հատկանիշները։ Կարևոր ուղղություն է ձևավորվող շերտերի կառուցվածքի, ֆազային կազմի և հատկությունների փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը, քանի որ դիֆուզիոն փոփոխությունները կարող են էականորեն ազդել նյութերի կարծրության, ջերմային կայունության, մաշակայունության և արտաքին ազդեցությունների նկատմամբ դիմադրության վրա։ Փորձարարական տվյալների տեսական մեկնաբանությունը կարող է իրականացվել պինդ մարմիններում դիֆուզիայի ընդհանուր օրինաչափությունների, ջերմային ակտիվացմամբ պայմանավորված ատոմային տեղաշարժերի և ֆազային սահմանների շարժման վերաբերյալ պատկերացումների հիման վրա։ Տարբեր մետաղների և ներթափանցող տարրերի համեմատական ուսումնասիրությունը նպաստում է նաև հրակայուն մետաղների կառուցվածք-հատկություն փոխհարաբերությունների ավելի խորքային ըմբռնմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բարձր ջերմաստիճանային նյութագիտության, մետաղագիտության, դիֆուզիոն կինետիկայի և ֆազային փոխակերպումների ուսումնասիրության մոտեցումները՝ գիտական հիմք ստեղծելով տանտալի և նիոբիումի հիմքով նյութերի կառուցվածքային ու ֆունկցիոնալ հատկությունների նպատակային փոփոխությունների ըմբռնման համար։

Другие предметы

Հրատարակությունը մասնագիտական վերլուծական և մեթոդական բնույթի աշխատանք է, որը ներկայացնում է Հայաստանում 1980 թվականին գործող գրադարանային կենտրոնացված համակարգերի գործունեության ընդհանուր պատկերը, աշխատանքի հիմնական ուղղությունները, ձեռքբերումները, առկա դժվարությունները և դրանց կատարելագործման վերաբերյալ առաջարկությունները։ Ուսումնասիրության կենտրոնում կենտրոնացված գրադարանային սպասարկման կազմակերպումն է՝ մասնաճյուղային գրադարանների և կենտրոնական գրադարանների միջև աշխատանքի բաշխման, միասնական կառավարման, գրքային ֆոնդերի համալրման ու օգտագործման, ընթերցողների սպասարկման և մեթոդական ղեկավարման տեսանկյունից։ Վերլուծվում են հաշվետու ժամանակաշրջանի գործունեության հիմնական ցուցանիշները՝ հնարավորություն տալով համեմատել առանձին համակարգերի աշխատանքը, բացահայտել զարգացման ընդհանուր միտումները և առանձնացնել կազմակերպական այն խնդիրները, որոնք ազդել են գրադարանային ծառայությունների արդյունավետության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գրքային ֆոնդերի նպատակային համալրմանը, գրականության մշակման և բաշխման կազմակերպմանը, կատալոգների ու տեղեկատու-մատենագիտական ապարատի կատարելագործմանը, ընթերցանության ղեկավարմանը և տարբեր խմբերի տեղեկատվական պահանջների սպասարկմանը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում կենտրոնական գրադարանների մեթոդական գործունեությունը՝ մասնաճյուղերին մասնագիտական օգնություն տրամադրելու, աշխատակիցների որակավորումը բարձրացնելու, առաջավոր փորձը տարածելու և աշխատանքի միասնական սկզբունքներ ձևավորելու տեսանկյունից։ Դիտարկվում են նաև զանգվածային միջոցառումների, գրքի քարոզչության, ընթերցողական հետաքրքրությունների ուսումնասիրության և բնակչության տարբեր խմբերի ներգրավման կազմակերպական ձևերը։ Վերլուծական մասը հնարավորություն է տալիս գնահատել կենտրոնացման ազդեցությունը գրադարանային ռեսուրսների առավել համակարգված օգտագործման և սպասարկման միասնական ցանցի ձևավորման վրա։ Մեթոդական հանձնարարականներն ուղղված են հայտնաբերված թերությունների վերացմանը, աշխատանքային գործընթացների կազմակերպման բարելավմանը և գրադարանների միջև համագործակցության ամրապնդմանը։ Հրատարակությունն ունի նաև պատմական աղբյուրի արժեք, քանի որ արտացոլում է տվյալ ժամանակաշրջանի Հայաստանի գրադարանային ցանցի կառավարման սկզբունքները, մասնագիտական առաջնահերթությունները և գործունեության գնահատման չափանիշները։ Ընդհանուր առմամբ այն օգտակար նյութ է գրադարանագիտության պատմության, գրադարանային կառավարման և կենտրոնացված սպասարկման համակարգերի զարգացման ուսումնասիրության համար։

Экология

Շրջակա միջավայրը հանդիսանում է ամբողջական համակարգ, որը ներառում է բնական, սոցիալական և կառուցվածքային գործոններ՝ ձևավորելով մարդու և մյուս կենդանի օրգանիզմների գոյության, զարգացման և կենսագործունեության պայմանները։ Այն ներառում է օդը, ջուրը, հողը, կլիման, էկոհամակարգերը, բիոլոգիական բազմազանությունը և մարդկանց գործունեության արդյունքները, որոնք փոխկապակցված են միմյանց հետ՝ ստեղծելով համալիր և դինամիկ միջավայր։ Շրջակա միջավայրի ուսումնասիրությունը և պահպանությունը նպատակ ունի գնահատել մարդկային գործունեության ազդեցությունը, կանխարգելել աղտոտումը, պահպանել բնական ռեսուրսները և ապահովել էկոլոգիական հավասարակշռություն՝ նպաստելով ինչպես մարդու առողջությանը, այնպես էլ կենսաբազմազանության պահպանմանը։ Այն ընդգրկում է կառավարական, գիտական, կրթական և հասարակական մոտեցումներ՝ նպատակ ունենալով ստեղծել անվտանգ, առողջ և կայուն զարգացող միջավայր, որտեղ տնտեսությունը, սոցիալական գործընթացները և բնական համակարգերը համագործակցում են՝ երկարաժամկետ ներդաշնակություն ապահովելու համար։ Շրջակա միջավայրը հանդիսանում է կենսագործունեության առանցքային պայմանը և սոցիալ-տնտեսական կայունության կարևոր ցուցիչը ցանկացած երկրում։

История

Աշխատությունը ներկայացնում է Արցախ պատմամշակութային տարածաշրջանի համառոտ, բայց համակարգված ակնարկ՝ ընդգծելով նրա պատմական զարգացման հիմնական փուլերը, մշակութային ժառանգությունը և հասարակական-քաղաքական առանձնահատկությունները։ Վերլուծվում են Արցախի հնագույն բնակեցման և պետականության ձևավորման գործընթացները, միջնադարյան իշխանությունների գործունեությունը, ինչպես նաև տարածաշրջանի դերը հայկական պետականության և մշակույթի զարգացման մեջ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հոգևոր և նյութական մշակույթի հուշարձաններին՝ վանքերին, ամրոցներին, ճարտարապետական համալիրներին և ժողովրդական մշակույթի տարրերին։ Ուսումնասիրությունը նաև դիտարկում է Արցախի պատմամշակութային ինքնության պահպանման գործընթացները տարբեր պատմական ժամանակաշրջաններում՝ ընդգծելով նրա կարևորությունը հայկական քաղաքակրթության ընդհանուր համատեքստում։ Աշխատությունը ներկայացնում է տեղեկատվական և վերլուծական նյութ, որը նպաստում է տարածաշրջանի պատմամշակութային արժեքների ամբողջական ընկալմանը։

Культура

Հրատարակությունը նվիրված է գրադարանային գործում նոր մոտեցումների, ընթերցողների հետ աշխատանքի կատարելագործման և գիրքը հասարակության հնարավորինս լայն շրջանակներին հասանելի դարձնելու խնդիրներին։ Աշխատության կենտրոնում գրքի և ընթերցողի միջև կապի ամրապնդման գաղափարն է, որի շրջանակում գրադարանը դիտարկվում է ոչ միայն որպես գրքերի պահպանման ու տրամադրման վայր, այլև որպես հասարակության մշակութային և կրթական կյանքի ակտիվ մասնակից։ Նյութում կարևոր տեղ է հատկացվում այնպիսի գրադարանային ծառայությունների և աշխատանքի ձևերի ներկայացմանը, որոնք հնարավորություն են տալիս գիրքը հասցնել տարբեր սոցիալական և տարիքային խմբերի՝ հատկապես այն մարդկանց, ովքեր որևէ պատճառով սահմանափակ հնարավորություններ ունեն գրադարանային ֆոնդերից օգտվելու համար։ Հրատարակությունը կարող է անդրադառնալ գրադարանների աշխատանքի կազմակերպման նոր ձևերին, ընթերցողների պահանջների ուսումնասիրությանը, գրականության նպատակային ընտրությանը, գրքի տարածման և քարոզչության արդյունավետ մեթոդներին, ինչպես նաև գրադարանային միջոցառումների կազմակերպմանը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ընտանիքի՝ որպես ընթերցանության մշակույթի ձևավորման հիմնական միջավայրի դիտարկումը։ Ընտանիքում ընթերցանության նկատմամբ հետաքրքրության ձևավորումը կարող է նպաստել երեխաների մտավոր զարգացմանը, բառապաշարի հարստացմանը, կրթական հետաքրքրությունների ընդլայնմանը և գրքի նկատմամբ երկարաժամկետ դրական վերաբերմունքի ստեղծմանը։ Այդ պատճառով գրադարանային աշխատանքի մեջ ընտանիքների ներգրավումը ներկայացվում է որպես ընթերցանության տարածման կարևոր ուղղություն։ Նյութը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների համար՝ ծանոթանալու ընթերցողների սպասարկման և գրքի հանրահռչակման տարբեր մեթոդներին, ինչպես նաև գրադարանային աշխատանքը համայնքի կարիքներին համապատասխան կազմակերպելու եղանակներին։ Կարևորվում է նաև գրադարանի և տեղական համայնքի միջև ակտիվ համագործակցության անհրաժեշտությունը։ Գրադարանը կարող է հանդես գալ որպես կրթական, մշակութային և տեղեկատվական կենտրոն՝ կազմակերպելով գրքի ցուցադրություններ, ընթերցանության միջոցառումներ, հանդիպումներ, քննարկումներ և այլ նախաձեռնություններ, որոնց միջոցով գիրքը դառնում է համայնքային կյանքի բնական մասը։ Հրատարակության ընդհանուր գաղափարը հիմնված է այն համոզման վրա, որ գրքի հասանելիությունը և ընթերցանության խթանումը կարևոր են հասարակության կրթական ու մշակութային զարգացման համար։ Այդ նպատակին հասնելու համար անհրաժեշտ է ոչ միայն ունենալ հարուստ գրքային ֆոնդ, այլև մշակել ընթերցողին հասնելու նոր ուղիներ, ուսումնասիրել նրա հետաքրքրությունները և գրադարանային ծառայությունները դարձնել առավել բաց ու մատչելի։ Այս տեսանկյունից աշխատությունը կարող է դիտարկվել որպես գրադարանային գործի զարգացման և ժամանակակից ընթերցողին ավելի արդյունավետ սպասարկելու վերաբերյալ գործնական ու մեթոդական նշանակություն ունեցող նյութ։ Այն հետաքրքրություն կարող է ներկայացնել գրադարանավարների, մշակութային հաստատությունների աշխատակիցների, մանկավարժների և ընթերցանության մշակույթի զարգացման հարցերով զբաղվող մասնագետների համար՝ որպես գրքի տարածման և գրադարանային ծառայությունների կատարելագործման գաղափարների աղբյուր։

Медицина

Այս աշխատանքը նվիրված է աղիքային վարակների առաջացման ռիսկերի գնահատման և կանխատեսման ժամանակակից մոտեցումների ուսումնասիրությանը՝ տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառմամբ, մասնավորապես տեղական մակարդակում համաճարակաբանական իրավիճակի վերլուծության հիման վրա։ Հեղինակը ուսումնասիրում է այն գործոնները, որոնք նպաստում են աղիքային վարակների տարածմանը, ներառյալ սոցիալ-տնտեսական պայմանները, ջրամատակարարման և սանիտարահիգիենիկ ենթակառուցվածքների վիճակը, բնակչության վարքագծային առանձնահատկությունները և սեզոնային ազդեցությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տվյալների հավաքագրման, մշակման և վերլուծության համար կիրառվող տեղեկատվական համակարգերին, որոնք թույլ են տալիս ստեղծել ռիսկերի քարտեզներ և իրական ժամանակում գնահատել համաճարակաբանական իրավիճակը։ Ներկայացվում են մաթեմատիկական մոդելավորման և վիճակագրական վերլուծության մեթոդներ, որոնք օգնում են կանխատեսել հիվանդության տարածման հնարավոր օջախները և գնահատել կանխարգելիչ միջոցառումների արդյունավետությունը։ Գործնական օրինակների հիման վրա դիտարկվում է Գյումրի քաղաքի իրավիճակը՝ ընդգծելով տեղական առողջապահական համակարգի դերը տվյալների հավաքագրման և արագ արձագանքման գործընթացներում։ Աշխատությունը կարևորում է թվային տեխնոլոգիաների ներդրումը հանրային առողջապահության ոլորտում՝ որպես հիվանդությունների վերահսկման, վաղ հայտնաբերման և ռիսկերի նվազեցման արդյունավետ գործիք։