Արևելահայերենի քերականագիտության պատմություն

Քաղաքագիտություն

Պլուտարխը (հին հունական պատմագիր, փիլիսոփա և բարոյագիր) այս գրքում ուսումնասիրում է՝ ինչպես են ձևավորվում և ինչպիսի հատկություններ ունեն տարբեր քաղաքական կառավարման համակարգերը՝ մենարխիան (թագավորություն), ժողովրդավարությունը և օլիգարխիան։ Նա պատմական օրինակներ է բերում հին հունական քաղաք-պետություններից և ավելի լայն աշխարհից՝ ցույց տալով, թե ինչպես են տիրապետության ձևերը փոխվում և ինչ վտանգներ են պարունակում։ Պլուտարխը ընդգծում է, որ ոչ մի համակարգ ինքնուրույն չի կարող լինել «դժբախտությունից» հեռու, քանի որ ամեն կառավարման ձևում կարող է հայտնվել տկարություն կամ չարաշահում։ Մենարխիան կարող է վերածվել չար բռնակալության, ժողովրդավարությունը՝ քաոսի կամ անխոհեմության, իսկ օլիգարխիան՝ հարստության վրա հիմնված իշխող խղճի՝ որը չի հաշվում ժողովրդի կարիքները։ Գիրքը համարվում է թե՛ քաղաքական մտածողության, թե՛ բարոյական գրականության դասական օրինակ, քանի որ Պլուտարխը դիտարկում է ոչ միայն քաղաքական համակարգերը, այլև մարդկային բնույթը և առաջնորդության բարոյականության հարցը։ Նրա մոտեցումը մոտ է առակին՝ նա ցույց է տալիս, որ իշխանության մեջ մարդու բարոյական հատկանիշները որոշում են, թե արդյոք համակարգը կմնա արդար, թե կհայտնվի չարաշահում։ Այս աշխատությունը օգտակար է նրանց համար, ովքեր հետաքրքրվում են քաղաքական տեսությունների, հին հունական պատմության և իշխանության էթիկայի հետ։ Հրատարակիչ - Эксмо Հրատ. տարեթիվ - 2017 ISBN - 978-5-699-93599-4

Քաղաքագիտություն

Գրքի հիմնական գաղափարը Կիսինջերը բացատրում է, որ աշխարհի տարբեր մշակույթներ և պետություններ ունեն տարբեր պատկերացում «հաջողված կարգի» մասին։ Իսկ այսօր աշխարհը մտել է մի ժամանակաշրջան, երբ նախկին համակարգը սկսում է ճկվել, և հարց է առաջանում՝ Ինչպիսին կլինի նոր համաշխարհային կարգը։ Գրքի կարևորագույն թեմաները Միջազգային կարգը միշտ էլ կապված է կայունության և ուժի հավասարակշռության հետ։ Ժամանակակից աշխարհում կարգը տատանվում է՝ ԱՄՆ-ի գերիշխող դիրք → բազմաբևեռ աշխարհ → նոր կարգի ձևավորում։ Կիսինջերը նշում է, որ նոր կարգը պետք է հիմնված լինի իրավունքի, ուժի և արժեքների համադրության վրա, այլ ոչ թե միայն մեկ պետության գերիշխանության վրա։ Հրատարակիչ - АСТ Հրատ. տարեթիվ - 2023 ISBN - 978-5-17-111098-7

Գեղարվեստական հայ․

«Քառյակներ» (Հովհաննես Թումանյան) Թումանյանի ամենահայտնի և ամենասիրված ստեղծագործություններից մեկն է, որը ներկայացնում է բանաստեղծական պարզ, բայց խոր իմաստ։ Քառյակները փոքր չափի բանաստեղծություններ են՝ հաճախ միայն 4 տող, բայց յուրաքանչյուր տողը լեցուն է զգացմունքով, պատկերներով և կյանքային իմաստով։ Թումանյանը քառյակներում խոսում է կյանքի, սիրո, հայրենիքի, բարոյականության, մարդու հոգու և հասարակական արժեքների մասին։ Նրա լեզուն պարզ է, հասկանալի, և հենց դրա շնորհիվ քառյակները դառնում են բոլոր տարիքի ընթերցողների համար սիրելի։ Թումանյանը հաճախ օգտագործում է հումոր և նուրբ հեգնանք՝ ցույց տալու համար մարդու թերությունները և հասարակության անհամապատասխանությունները։ Քառյակներում կարող ենք գտնել նաև խոր փիլիսոփայական մտքեր՝ մարդու մասին, կյանքի անցողիկության, երջանկության և ողբերգության մասին։ Թումանյանի քառյակները շատ հաճախ արտահայտում են ազգային ոգի, հայրենասիրություն և հայկական բնության, առօրյայի սիրուն պատկերներ։ Այս գրքի ամեն մի քառյակ կարող է դառնալ մտածելու թեմա՝ մեկ տողում մեծ աշխարհ խորը իմաստով բացահայտելով։ «Քառյակներ» գրքում Թումանյանը ցույց է տալիս, որ փոքր բաների մեջ կարող է թաքնված լինել մեծ իմաստը։ Այս ժողովածուն հարմար է ինչպես դպրոցականների, այնպես էլ մեծահասակների համար, քանի որ այն կարող է լինել և՛ սովորելու, և՛ ոգեշնչվելու աղբյուր։ Հրատարակիչ - Էդիթ Պրինտ Հրատ. տարեթիվ - 2018 ISBN - 3348774686851

Գեղարվեստական ռուս․

Տուրգենևի գեղարվեստական երկերից է, որը պատմում է ռուսական գյուղերի կյանքը, հասարակության տարբեր շերտերի զուգահեռներ ու բարդությունները, ինչպես նաև հեղինակի կարեկցանքը հասարակ մարդկանց դժվարությունների հանդեպ։ Գրքում իր տեղը գտնում է մի շարք պատմություններ, որոնք գրված են猎ին հանճարեղ և խորը դիտարկումներով՝ անդրադառնալով մարդկանց ճակատագրերին, տառապանքներին ու միաժամանակ դրանց գեղեցկությանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում **«Մումու»** պատմվածքին, որը չնայած իր համեստությանը, մեծ նշանակություն ունի։ Սա պատմություն է սիրո, համեստության, դաժանության ու մարդկային արժանապատվության մասին։ Այն պատմում է մի խեղճ տղամարդու՝ Թախիրի, և նրա վիշտը՝ կապված իր սիրելի շուն Մումուի մահվան հետ։ «Մումու» միաժամանակ ցույց է տալիս, թե ինչպես ոչ միայն մարդ, այլև կենդանի էակ կարող է պատահաբար կամ ահավոր կերպով դառնալ մարդու կյանքում անհետացող երազանքի խորհրդանիշ։ **«Записки охотника»** գիրքը դարձավ իրական և նուրբ հայացք դեպի Ռուսաստանը՝ գյուղերի կենցաղը, հիացմունքներ ու դժբախտություններ, որոնցից որևէ մեկը չի կարող խուսափել։ Տուրգենևը բացահայտում է մարդկային հարաբերությունները և բախտը մի աշխարհում, որտեղ սեր ու տառապանքներ մշտապես կողք կողքի քայլում են։ Հրատարակիչ - АСТ Հրատ. տարեթիվ - 2023 ISBN -978-5-17-097019-3

Գրականություն

«Գրականության պատմության դրվագներ»-ը ներկայացնում է գրականության պատմական գործընթացները՝ մատնանշելով նշանակալից հեղինակների, ստեղծագործությունների և շարժումների ներդրումը։ Գիրքը միավորում է պատմական, մշակութային և քննադատական մոտեցումներ՝ ընթերցողին առաջարկելով պատկերացում գրականության էվոլյուցիայի մասին և շեշտը դնելով հայ գրականության առանձնահատկությունների վրա։ Հիմնական թեմաները․ Գրականության պատմական զարգացում և շրջաններ Հնագույնից մինչև արդի գրականություն Հայ գրականության ազդեցությունը և փոխհարաբերությունը համաշխարհային գրականության հետ Գրական քննադատության և վերլուծության մեթոդներ Հեղինակների և ստեղծագործությունների պատմական ու մշակութային նշանակություն Գրքի առանձնահատկությունները․ Համակողմանի ու պատմական-վերլուծական մոտեցում Հարմար է ուսանողների, հետազոտողների և գրականագետների համար Ներկայացնում է տարբեր գրական շրջանների հիմնական դրվագները՝ հակիրճ ու հասկանալի ձևով Միավորում է հայ և համաշխարհային գրականության համեմատական վերլուծություններ

Գեղարվեստական հայ․

«Տուր ձեռքդ, պստլո»՝ Գուրգեն Խանջյանի այս ստեղծագործությունը իր լեզվաբառական խորությամբ և սոցիալական քննադատությամբ հայ գրականության կարևոր և համարձակ գործերից մեկն է։ Վեպը կամ պատմվածքը ներկայացնում է մարդու և նրա շրջապատի, հատկապես հասարակության մեջ գտնված անհավասարությունների ու սոցիալական անարդարությունների մասին պատկերներ, որոնք միևնույն ժամանակ կոշտ և բարոյական հարցադրումներ են։ Խանջյանը այս գործի միջոցով սթափ ու անկեղծ անդրադառնում է այն սոցիալական տարբերությունների և ապրելու պայմանների մասին, որոնք մեծ ազդեցություն ունեն մեր կյանքում։ «Պստլո» բառը, թեև արտաքինից դիտվում է որպես մի տեսակ վիրավորանք կամ ամենախոնարհ վիճակը, բայց, ըստ հեղինակի, այն հեգնանքի և քննադատության ձև է՝ հասարակության մեջ տեղի ունեցող խտրականությունների մասին։ Խանջյանը ցույց է տալիս, թե ինչպես այս սիմվոլը խրախուսում է կամ պահանջում ավելի մարդկային հարաբերություններ՝ առանց անտեսելու մեկ ուրիշի ծանր վիճակը կամ վիրավորանքները։ Այս ստեղծագործությունը, ինչպես շատ մյուսները, շրջանցում է ոչ միայն անձնական, այլ նաև մթնոլորտային հոգեբանություն՝ նկարագրելով մարդկանց մղումները, որոնք ձևավորվում են տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական, սոցիալական ու բարոյական գնահատականների կողմից։ Վեպը ներկայացնում է այն մարդկանց ճակատագրերը, որոնք հայտնվում են այդպիսի անարդարագույն աշխարհում՝ ծանր ճակատագրեր կրելով և իրենց իսկ գոյաբառերում ապրելով։ «Տուր ձեռքդ, պստլո»-ում Խանջյանը իր ստեղծագործության միջոցով հասարակությանը, մարդկային հարաբերությունները բերում է շատ մոտ դաշտ՝ բազում նրբություններով։ Այն հարցադրում է տալիս՝ արդյոք մենք իսկապես պատրաստ ենք հասնելու դեպի սեր ու համերաշխություն, թե շարունակելու ենք փնտրել ուրիշի մեջ անարդարությունը ու զայրույթը։ Վեպը մոտեցում է իրականությանը հեգնական և խորաթափանց կերպով, բայց չի խուսափում նաև զզվանքից ու հուսահատությունից՝ վերլուծելով, թե ինչպես է հասարակությունը կազմավորվում ու առաջանում ավելի խոցելի և անմարդկային շերտերով։ «Տուր ձեռքդ, պստլո» կարելի է համարել ոչ միայն սուր գրական քննադատություն, այլ նաև կոչ դեպի մարդկանց՝ հասկանալու, թե ինչքան մեծ է մարդկային կապը, ինչպես նաև հասարակական փոփոխությունների կարևորությունը։ Հրատարակիչ - Անտարես Հրատ. տարեթիվ - 2017 ISBN - 978-9939-76-018-6