Առևտրային բանկերի ֆինանսական կայունության գնահատման և կառավարման բարելավման ուղիները ՀՀ-ում

Գրականություն

Այս գրականագիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Ֆերեյդունի կերպարի քննությանը իրանական և հայկական գրականության մեջ՝ այն դիտարկելով որպես հին իրանական առասպելաբանությունից և ազգային էպիկական ավանդույթներից ձևավորված հերոսական կերպար։ Ֆերեյդունը իրանական մշակութային հիշողության մեջ կապված է չարի դեմ պայքարի, արդարության վերականգնման, բռնակալության տապալման և օրինական իշխանության հաստատման գաղափարների հետ։ Նրա կերպարի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես է նույն առասպելական-էպիկական կերպարը տարբեր գրական միջավայրերում վերաիմաստավորվել, փոփոխվել և ստացել նոր գաղափարական ու գեղարվեստական նշանակություններ։ Ուսումնասիրության կարևոր հիմքը իրանական ազգային էպոսի և հատկապես Ֆերդուսիի ստեղծագործության մեջ Ֆերեյդունի կերպարի ներկայացումն է։ Այստեղ նա հանդես է գալիս որպես բռնակալ Զոհակի իշխանությանը հակադրվող հերոս, որի գործունեությունը կապված է ազատության, արդարության և բարոյական կարգի վերականգնման հետ։ Նրա կերպարը ձևավորվում է ոչ միայն որպես անհատական հերոս, այլև որպես հասարակական իդեալի մարմնավորում։ Ֆերեյդունի հաղթանակը Զոհակի նկատմամբ, հետևաբար, կարելի է մեկնաբանել որպես բարու և չարի, օրինականության և բռնության, արդարության և կամայականության հակադրության գեղարվեստական արտահայտություն։ Հայ գրականության համատեքստում կերպարի ուսումնասիրությունը հատկապես հետաքրքիր է հայ-իրանական մշակութային և գրական կապերի տեսանկյունից։ Հայ և իրանական ժողովուրդների բազմադարյա պատմական շփումները նպաստել են առասպելական, պատմական և էպիկական բազմաթիվ մոտիվների փոխազդեցությանը։ Այդ գործընթացում որոշ կերպարներ և սյուժետային մոտիվներ կարող էին փոխանցվել, վերամշակվել կամ տեղայնացվել՝ համապատասխանելով հայկական գրական ավանդույթի գեղարվեստական և գաղափարական պահանջներին։ Ֆերեյդունի կերպարի համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու այդ ընդհանրությունների և տարբերությունների բնույթը։ Հետազոտության առանցքային խնդիրներից մեկը կերպարի աղբյուրագիտական հիմքերի բացահայտումն է։ Ֆերեյդունի մասին պատկերացումները ձևավորվել են հին իրանական կրոնադիցաբանական ավանդույթի շրջանակում և հետագայում ստացել տարբեր գրական արտահայտություններ։ Նրա կերպարի զարգացման ընթացքում պահպանվել են որոշ հիմնական հատկանիշներ՝ հերոսական ծագում, չարի դեմ պայքար, իշխանության վերականգնում և արդարության հաստատում, սակայն տարբեր ժամանակաշրջաններում և գրական ժանրերում դրանք կարող էին ստանալ տարբեր մեկնաբանություններ։ Այս առումով ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ ինչպես բանավոր ավանդույթներին, այնպես էլ գրավոր գրական հուշարձաններին։ Հատուկ նշանակություն ունի Ֆերեյդունի և Զոհակի հակադրության վերլուծությունը։ Այս հակադրությունը կերպարի գաղափարական էությունը բացահայտող հիմնական կառուցվածքային հարաբերություններից է։ Զոհակը մարմնավորում է բռնակալությունը, բռնությունը, անբնական իշխանությունը և բարոյական քայքայումը, մինչդեռ Ֆերեյդունը ներկայացվում է որպես դրանց հակադիր ուժ։ Այդ երկընտրանքի միջոցով ձևավորվում է էպիկական աշխարհի բարոյական համակարգը, որտեղ հերոսի հաղթանակը վերածվում է ոչ միայն անձնական վրեժի կամ ռազմական հաջողության, այլև խախտված աշխարհի կարգավորման խորհրդանիշի։ Կերպարի կարևոր առանձնահատկություններից է նրա թագավորական և հերոսական բնույթի միավորումը։ Ֆերեյդունը ներկայացվում է որպես այնպիսի առաջնորդ, որի իշխանության օրինականությունը պայմանավորված է ոչ միայն ծագմամբ, այլև բարոյական առաքելությամբ։ Նա պետք է վերականգնի խախտված հասարակական կարգը և հաստատի արդար կառավարման սկզբունքներ։ Այս մոտիվը հնարավորություն է տալիս կերպարը դիտարկել հին արևելյան էպիկական գրականության մեջ իդեալական տիրակալի ձևավորման համատեքստում։ Հայկական գրականության մեջ կերպարի կամ դրան առնչվող մոտիվների քննությունը կարող է բացահայտել նաև տեղական հերոսական ավանդույթի հետ հնարավոր զուգահեռները։ Հայկական էպոսում և ժողովրդական ավանդապատումներում նույնպես մեծ տեղ է հատկացվում բռնակալության դեմ պայքարող, ժողովրդի ազատությունը պաշտպանող և արդարության վերականգնման ձգտող հերոսներին։ Այդ պատճառով համեմատական ուսումնասիրությունը կարող է դիտարկել ոչ միայն ուղղակի փոխառությունների հնարավորությունը, այլև տարբեր մշակույթներում անկախ ձևավորված հերոսական մոդելների ընդհանրությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է կերպարի գեղարվեստական կառուցվածքի ուսումնասիրությունը։ Անհրաժեշտ է վերլուծել, թե ինչպիսի արտաքին և ներքին հատկանիշներով է ներկայացվում հերոսը, ինչ դեր ունեն նրա ծագման մասին պատմությունները, մանկության և դաստիարակության դրվագները, հակառակորդների հետ հարաբերությունները և իշխանության հասնելու ճանապարհը։ Այս բաղադրիչների ամբողջությունը ձևավորում է կերպարի հերոսական կենսագրությունը և որոշում նրա տեղը էպիկական պատումի ընդհանուր համակարգում։ Ֆերեյդունի կերպարի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև խորհրդանշական տեսանկյունից։ Նրա կերպարը կարող է մեկնաբանվել որպես ազգային ազատության, արդար իշխանության և բարոյական հաղթանակի խորհրդանիշ։ Այսպիսի խորհրդանշական իմաստները կարող են հատկապես ակտիվանալ այն ժամանակաշրջաններում, երբ գրականությունը անդրադառնում է բռնապետության, ազատության, ազգային ինքնության կամ քաղաքական արդարության թեմաներին։ Այդ պատճառով կերպարի հետագա գրական վերաիմաստավորումները կարող են էապես տարբերվել նրա նախնական առասպելական նկարագրությունից։ Համեմատական վերլուծության միջոցով հնարավոր է բացահայտել նաև հայ և իրանական գրականությունների հերոսական համակարգերի տարբերությունները։ Իրանական էպիկական ավանդույթում Ֆերեյդունի կերպարը կապված է արքայական իշխանության, տոհմական շարունակականության և համաշխարհային կարգի վերականգնման գաղափարների հետ, մինչդեռ հայկական գրականության մեջ նմանատիպ մոտիվները կարող են ընդգծել ազգային ազատագրության, հայրենիքի պաշտպանության կամ ժողովրդի նկատմամբ հերոսի պատասխանատվության գաղափարները։ Այս տարբերությունները ցույց են տալիս, թե ինչպես է նույն կամ համանման հերոսական մոդելը վերաձևավորվում տարբեր պատմամշակութային պայմաններում։ Ուսումնասիրության արժեքավոր կողմերից է նաև հայ-իրանական գրական փոխազդեցությունների ընդհանուր համատեքստի բացահայտումը։ Հայ գրականության մեջ իրանական թեմաների և կերպարների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու երկու մշակույթների միջև դարավոր կապերի բնույթը։ Թարգմանությունները, գրական ազդեցությունները, բանավոր ավանդույթները և պատմական շփումները կարող էին նպաստել իրանական դիցաբանական նյութի տարածմանը և դրա հետագա գեղարվեստական վերափոխմանը։ Այս գործընթացների ուսումնասիրությունը կարևոր է համեմատական գրականագիտության համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը Ֆերեյդունի կերպարը դիտարկում է ոչ միայն որպես իրանական առասպելաբանության և էպիկական գրականության հերոս, այլև որպես տարբեր մշակույթների միջև գրական կապերի ուսումնասիրության արդյունավետ նյութ։ Նրա կերպարի միջոցով հնարավոր է հետազոտել հերոսականության, արդարության, բռնակալության դեմ պայքարի, օրինական իշխանության, ազգային ինքնության և մշակութային փոխազդեցության գաղափարները։ Համեմատական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս առանձնացնելու ինչպես իրանական և հայկական գրական ավանդույթների ընդհանուր հիմքերը, այնպես էլ յուրաքանչյուր մշակույթի համար բնորոշ ինքնատիպ մեկնաբանությունները։ Թեման կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, իրանագետներին, հայագետներին, համեմատական գրականության մասնագետներին, դիցաբանության և էպոսագիտության հետազոտողներին, ինչպես նաև հայ-իրանական մշակութային կապերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետներին։

Այլ առարկաներ

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է տեխնիկական գիտությունների ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նախատեսված ուսանողների, գիտաշխատողների, դասախոսների և մասնագետների համար։ Ցանկում ներառված են մեքենաշինությանը, էլեկտրատեխնիկային, էլեկտրոնիկային, շինարարությանը, էներգետիկային, ավտոմատացման համակարգերին, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներին և տեխնիկական գիտությունների այլ ուղղություններին վերաբերող հրատարակություններ, որոնք արտացոլում են գիտատեխնիկական առաջընթացի ժամանակակից միտումները և ոլորտի զարգացման արդի ուղղությունները։ Հրատարակությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական աղբյուր, որը հնարավորություն է տալիս արագ ծանոթանալ նոր գրականությանը, ստանալ անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալներ և ընտրել համապատասխան նյութեր ուսումնական, գիտահետազոտական և մասնագիտական գործունեության համար։ Այն նպաստում է տեխնիկական գիտելիքների տարածմանը, մասնագիտական իրազեկվածության բարձրացմանը և գիտատեխնիկական տեղեկատվության հասանելիության ապահովմանը։

Սոցիոլոգիա

Գիրքը՝ «Սոցիոլոգիա», հեղինակը Կրավչենկո Ա. Ի., հանդիսանում է ուսումնական և հիմնարար ձեռնարկ, որը ներկայացնում է սոցիոլոգիայի որպես գիտության տեսական հիմքերը, հիմնական հասկացությունները և հասարակական գործընթացների ուսումնասիրության մեթոդաբանությունը։ Այն ընդգրկում է հասարակության կառուցվածքը, սոցիալական խմբերի, ինստիտուտների և հարաբերությունների համակարգը, ինչպես նաև սոցիալական վարքի ձևավորման օրինաչափությունները։ Գրքում մանրամասն քննարկվում են սոցիալական շերտավորումը, անհավասարությունը, սոցիալական շարժունակությունը, ընտանիքի, կրթության, կրոնի և քաղաքականության սոցիոլոգիական դերերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձված սոցիալական փոփոխությունների գործընթացներին, ժամանակակից հասարակության զարգացման միտումներին և գլոբալացման ազդեցությանը սոցիալական կառուցվածքների վրա։ Ներառված են նաև սոցիոլոգիական հետազոտության հիմնական մեթոդները՝ հարցում, դիտարկում, հարցաթերթիկային ուսումնասիրություն և վիճակագրական վերլուծություն, որոնք թույլ են տալիս ուսումնասիրել հասարակական երևույթները գիտական մոտեցմամբ։ Այս աշխատությունը նախատեսված է ուսանողների, դասախոսների և սոցիոլոգիայով հետաքրքրված ընթերցողների համար՝ նպաստելով հասարակության կառուցվածքի և սոցիալական գործընթացների համակարգված ընկալմանը։

Քաղաքագիտություն

Հոդվածը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի երկարատև հակամարտության քաղաքական զարգացումներին և այն նոր աշխարհաքաղաքական շահերին, որոնք ժամանակի ընթացքում փոխել են տարածաշրջանում ուժերի հարաբերակցությունն ու հակամարտության շուրջ միջազգային դիրքավորումները։ Հեղինակը հակամարտությունը դիտարկում է ոչ միայն որպես Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև երկարամյա վեճ, այլև որպես ավելի լայն տարածաշրջանային գործընթացների բաղադրիչ, որի վրա ազդեցություն են ունենում հարևան և միջազգային դերակատարների ռազմավարական շահերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Թուրքիայի՝ Ադրբեջանի նկատմամբ քաղաքական և ռազմավարական աջակցության ակտիվացմանը և դրա հնարավոր հետևանքներին տարածաշրջանային հավասարակշռության համար։ Հոդվածում քննարկվում են այն հանգամանքները, որոնց պայմաններում նախկինում երկար ժամանակ ձգձգվող հակամարտությունը ձեռք է բերել նոր դինամիկա, ինչպես նաև այն գործոնները, որոնք նպաստել են դրա միջազգային նշանակության վերաիմաստավորմանը։ Վերլուծության շրջանակում անդրադարձ է կատարվում Հայաստանի և Ադրբեջանի հարաբերություններին, Թուրքիայի տարածաշրջանային դերակատարությանը, արտաքին քաղաքական շահերի բախմանը և Հարավային Կովկասում ազդեցության համար ձևավորվող մրցակցությանը։ Հոդվածը կարևոր է նրանով, որ հակամարտության խնդիրը ներկայացնում է լայն աշխարհաքաղաքական համատեքստում՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող են տարածաշրջանային պետությունների ռազմավարական առաջնահերթությունները վերափոխել երկարատև հակամարտությունների ընթացքը։ Այն կարող է հետաքրքրել միջազգային հարաբերությունների, քաղաքագիտության, տարածաշրջանագիտության, անվտանգության և ժամանակակից պատմության ոլորտների մասնագետներին, հետազոտողներին և Հարավային Կովկասի քաղաքական գործընթացներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Գրականություն

Այս աշխատանքը նվիրված է Զանգեզուրի տարածաշրջանի, մասնավորապես Գորիսի և Կապանի բնակավայրերի բանահյուսական ժառանգության ուսումնասիրությանը և ներկայացմանը։ Այն արժեքավոր աղբյուր է տարածաշրջանի ժողովրդական մշակույթի, բանավոր ավանդույթների, աշխարհընկալման և պատմամշակութային հիշողության ուսումնասիրման համար։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այն բանահյուսական նյութը, որը ձևավորվել և սերնդեսերունդ փոխանցվել է Զանգեզուրի բնակչության շրջանում՝ արտացոլելով տեղի մարդկանց կենցաղը, աշխատանքը, հավատալիքները, սովորույթները, ընտանեկան և հասարակական հարաբերությունները, ինչպես նաև պատմական իրադարձությունների վերաբերյալ ժողովրդական հիշողությունը։ Նյութը կարող է ներառել ժողովրդական երգեր, զրույցներ, ավանդություններ, լեգենդներ, հեքիաթներ, ասույթներ, առածներ, հանելուկներ և բանավոր խոսքի այլ ձևեր, որոնց միջոցով բացահայտվում են տարածաշրջանի մշակութային առանձնահատկությունները։ Հատուկ նշանակություն ունի Գորիսի և Կապանի բանահյուսության համադրական ուսումնասիրությունը, քանի որ նույն տարածաշրջանի տարբեր բնակավայրերում ձևավորված բանավոր ավանդույթները կարող են ունենալ ընդհանուր հիմքեր, սակայն միաժամանակ առանձնանալ թեմատիկ, լեզվական, ոճական և բովանդակային յուրահատկություններով։ Բանահյուսական ստեղծագործություններում արտահայտվում են ժողովրդի վերաբերմունքը հայրենի բնաշխարհի, ընտանիքի, աշխատանքի, սիրո, բարու և չարի, հերոսության ու արդարության նկատմամբ։ Պատմական թեմաներով նյութերը հատկապես կարևոր են, քանի որ ժողովրդական բանավոր ավանդությունը հաճախ պահպանել է անցյալի իրադարձությունների, նշանավոր մարդկանց և համայնքային հիշողության հետ կապված տեղեկություններ, որոնք փոխանցվել են ոչ պաշտոնական, բայց մշակութային առումով նշանակալի ձևով։ Աշխատանքի արժեքը պայմանավորված է նաև ժողովրդական խոսքի և տեղական լեզվական առանձնահատկությունների պահպանմամբ, քանի որ բանահյուսական նյութերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու տարածաշրջանի բարբառային արտահայտությունները, պատկերավոր խոսքը և ավանդական լեզվամտածողությունը։ Բանահյուսության հավաքագրումն ու համակարգումը կարևոր նշանակություն ունեն նաև մշակութային ժառանգության պահպանության համար, քանի որ բանավոր կերպով փոխանցվող ստեղծագործությունները ժամանակի ընթացքում կարող են մոռացվել կամ փոփոխվել։ Այս տեսանկյունից նյութը ոչ միայն գիտական ուսումնասիրության աղբյուր է, այլև Զանգեզուրի մշակութային ինքնության պահպանման միջոց։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է Գորիսի և Կապանի ժողովրդական բանահյուսության բազմազանությունը՝ բացահայտելով տարածաշրջանի պատմական հիշողությունը, կենցաղը, արժեքային համակարգը, աշխարհընկալումը և բանավոր ստեղծագործության ինքնատիպ գեղարվեստական առանձնահատկությունները։

Lեզվաբանություն

Այս աշխատությունը ներկայացնում է 1970-90-ական թվականների անգլո-ամերիկյան լեզվաբանության մեջ ձևավորված կանխենթադրույթի (presupposition) տեսությունների զարգացումը, դրանց հիմնական ուղղությունները, մեթոդաբանական մոտեցումները և գիտական բանավեճերը։ Գրքում մանրամասն քննարկվում է, թե ինչպես են լեզվաբանները փորձել բացատրել այն ենթադրյալ իմաստային բաղադրիչները, որոնք խոսքում չեն արտահայտվում ուղղակիորեն, բայց ենթադրվում են որպես նախապայմաններ հաղորդակցության հաջող իրականացման համար։ Հեղինակը ներկայացնում է տարբեր տեսություններ՝ սկսած տրամաբանական-սեմանտիկ մոտեցումներից, որտեղ կանխենթադրույթը դիտարկվում է որպես նախադասության ճշմարտության պայմանների մաս, մինչև պրագմատիկ ուղղություններ, որոնք շեշտադրում են համատեքստի, խոսքային իրավիճակի և հաղորդակցական նպատակների դերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գիտնականների աշխատանքներին, որոնք փորձել են սահմանել կանխենթադրույթների ակտիվացման մեխանիզմները լեզվում, ինչպես նաև դրանց պահպանման կամ չեղարկման պայմանները տարբեր խոսքային կառուցվածքներում։ Գրքում վերլուծվում են նաև քննադատական մոտեցումները, որոնք կասկածի տակ են դնում կանխենթադրույթի խիստ տրամաբանական սահմանումները և առաջարկում են ավելի ճկուն, օգտագործման վրա հիմնված մոդելներ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը տալիս է համապարփակ պատկերացում այդ շրջանի լեզվաբանական մտածողության զարգացման, տեսական հակասությունների և կանխենթադրույթի երևույթի բազմաշերտ բնույթի մասին, միաժամանակ ցույց տալով դրա կարևորությունը ինչպես սեմանտիկայի, այնպես էլ պրագմատիկայի ուսումնասիրության համար։