Աշխատանքային միգրացիայի սոցիալ-մշակութային հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում

Պատմություն

Աշխատանքը նվիրված է Աստրախանի հայկական գաղութի ձևավորման, զարգացման և պատմական նշանակության ուսումնասիրությանը՝ 16-րդ դարի կեսերից մինչև 20-րդ դարի սկիզբը։ Ուսումնասիրության շրջանակում ներկայացվում է հայկական համայնքի առաջացման պատմական միջավայրը, դրա ձևավորման վրա ազդած քաղաքական, տնտեսական և ժողովրդագրական գործոնները, ինչպես նաև հայ բնակչության աստիճանական հաստատումն ու կազմակերպված համայնքային կյանքի ձևավորումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գաղութի սոցիալ-տնտեսական գործունեությանը, առևտրական կապերին և տարածաշրջանի տնտեսական կյանքում հայ վաճառականների ունեցած դերին։ Քննարկվում են նաև համայնքի ներքին կազմակերպման ձևերը, հասարակական հարաբերությունները և այն կառույցները, որոնց միջոցով պահպանվել ու զարգացել են հայկական ազգային և մշակութային ինքնության հիմնական բաղադրիչները։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է հատկացվում եկեղեցական և կրթական կյանքին, հայկական մշակույթի պահպանմանը, հոգևոր կենտրոնների գործունեությանը, դպրոցների ու համայնքային այլ հաստատությունների ձևավորմանն ու զարգացմանը։ Ուսումնասիրվում են նաև Աստրախանի հայերի կապերը Հայաստանի և Ռուսաստանի այլ հայկական համայնքների հետ, ինչպես նաև նրանց մասնակցությունը տարածաշրջանային առևտրատնտեսական և հասարակական գործընթացներին։ Տարբեր ժամանակաշրջանների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու գաղութի զարգացման դինամիկան, քաղաքական փոփոխությունների և տարածաշրջանային իրադարձությունների ազդեցությունը համայնքի կյանքի վրա, ինչպես նաև այն մեխանիզմները, որոնց շնորհիվ հայ բնակչությունը կարողացել է երկար ժամանակ պահպանել իր լեզվական, կրոնական և մշակութային առանձնահատկությունները։ Աշխատանքը կարևոր է ոչ միայն Աստրախանի հայ համայնքի պատմությունը հասկանալու, այլև ռուսական կայսրության տարածքում հայկական գաղթօջախների ձևավորման, զարգացման և հայ-ռուսական պատմամշակութային կապերի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել հայոց պատմությամբ, սփյուռքագիտությամբ, տարածաշրջանային պատմությամբ և հայկական համայնքների պատմությամբ զբաղվող ուսանողների, հետազոտողների և մասնագետների համար։

Աշխարհագրություն

Աշխատությունը նվիրված է ուրբանիզացված տարածքների սեյսմիկ միկրոշրջանացման մեթոդաբանական հիմունքների և կիրառվող երկրաֆիզիկական հետազոտությունների առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ Երևանի քաղաքի օրինակով։ Վերլուծվում են քաղաքային տարածքների սեյսմիկ վտանգի գնահատման սկզբունքները, երկրաբանական և ինժեներաերկրաբանական պայմանների ազդեցությունը սեյսմիկ ալիքների տարածման վրա, ինչպես նաև տեղային երկրաբանական առանձնահատկությունների դերը երկրաշարժերի ժամանակ հնարավոր ազդեցությունների ձևավորման գործում։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են սեյսմիկ միկրոշրջանացման ժամանակ կիրառվող երկրաֆիզիկական մեթոդները, դրանց արդյունավետությունը, չափումների և տվյալների մշակման մոտեցումները, ինչպես նաև տարածքների սեյսմիկ կայունության գնահատման եղանակները։ Քննարկվում են քաղաքաշինական պլանավորման, շենքերի և ենթակառուցվածքների անվտանգության ապահովման, սեյսմիկ ռիսկերի նվազեցման և աղետների կանխարգելման խնդիրները։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի Երևանի և այլ սեյսմավտանգ քաղաքային տարածքների կայուն զարգացման, շինարարական նախագծման կատարելագործման և բնակչության անվտանգության բարձրացման համար՝ հետաքրքրություն ներկայացնելով սեյսմոլոգների, երկրաբանների, քաղաքաշինարարների, ինժեներների և աղետների կառավարման մասնագետների համար։

Lեզվաբանություն

Հայոց լեզվի ոճագիտություն-ը լեզվաբանական և լեզվաոճաբանական ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է հայոց լեզվի ոճական համակարգը, նրա զարգացման սկզբունքները և կիրառական առանձնահատկությունները տարբեր հաղորդակցական միջավայրերում, աշխատությունում բացատրվում են ոճագիտության հիմնական հասկացությունները՝ լեզվական ոճ, գործառական ոճեր, արտահայտչական միջոցներ և խոսքի կառուցման տարբեր մակարդակներ, միաժամանակ դիտարկվում են հայերենի հիմնական գործառական ոճերը՝ գիտական, պաշտոնական, հրապարակախոսական, գեղարվեստական և խոսակցական, և դրանց լեզվական առանձնահատկությունները, հատուկ ուշադրություն է դարձվում բառապաշարի ընտրությանը, շարադասության կառուցվածքին, արտահայտչականության միջոցներին և խոսքի ազդեցության ուժին, աշխատությունը նաև վերլուծում է ոճական շեղումների և լեզվական սխալների պատճառները, նպատակ ունենալով զարգացնել գրագետ, ճշգրիտ և արտահայտիչ խոսք ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր հաղորդակցության մեջ։

Գրականություն

Գիրքը համախմբում է Վահան Տերյանի լավագույն բանաստեղծությունները, որոնք բնութագրվում են ազգային հոգու խորությամբ, սիրով, ցավով և հուզականության բարձր աստիճանով։ Տերյանի պոեզիան առանձնանում է զգացմունքների արտահայտման նուրբ միջոցներով, հզոր ներքին ապրումներով և ժողովրդի կյանքին մոտ թեմաներով։ Նրա ստեղծագործություններում հաճախ է երևում ազգային ինքնության, մարդկային բարոյականության և սոցիալական խնդիրների քննարկում։ Հիմնական թեմաները․ Ազգային ինքնություն և հայրենիքի սեր Մարդկային զգացմունքներ՝ սեր, տառապանք, կարեկցանք Ազգային և սոցիալական արդարության խնդիրներ Փիլիսոփայական անդրադարձեր կյանքի և մահվան մասին Բանաստեղծական լեզվի, սիմվոլիկայի և երաժշտական ռիթմերի կիրառություն Գրքի առանձնահատկությունները․ Արժև է հայ ժամանակակից պոեզիայի ուսումնասիրման համար Հստակ արտահայտված ազգային և զգացմունքային թեմաներ Հարմար է գրականագիտության ուսանողների, հետազոտողների և բանաստեղծության սիրահարների համար Միավորում է էմոցիոնալ խորություն և բարձր գեղագիտական արժեք

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Մերձավոր Արևելքում միջնադարյան ռազմաքաղաքական իրադրության փոփոխությունների և դրանց պայմաններում հայ ավատատիրական ավագանու գործունեության ու դիրքավորման ուսումնասիրությանը՝ XII դարից մինչև XIV դարի առաջին կեսը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են տարածաշրջանում տեղի ունեցած խոշոր քաղաքական և ռազմական գործընթացները, իշխանությունների ու տերությունների միջև ուժերի հարաբերակցության փոփոխությունները, տարածքային վերաձևումները և դրանց ազդեցությունը հայկական քաղաքական ու հասարակական կյանքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայկական ավատատիրական վերնախավի տեղին ու դերին՝ տարածաշրջանում ձևավորված նոր ռազմաքաղաքական պայմաններում։ Ուսումնասիրվում են հայ իշխանական տների հարաբերությունները հարևան պետությունների և իշխանությունների հետ, նրանց քաղաքական կողմնորոշումները, դաշինքները, ռազմական մասնակցությունը և սեփական դիրքերի պահպանման կամ ընդլայնման փորձերը։ Աշխատությունը անդրադառնում է նաև այն պայմաններին, որոնց հետևանքով հայկական ավատատիրական համակարգը ենթարկվել է փոփոխությունների՝ հաշվի առնելով արտաքին ռազմական ճնշումները, իշխանությունների փոփոխությունը, տարածքների նկատմամբ վերահսկողության վերաձևավորումը և տարածաշրջանի քաղաքական անկայունությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հայկական ազնվականության հարմարվողականության ուսումնասիրությունը՝ տարբեր քաղաքական ուժերի միջև հարաբերություններում սեփական շահերը պաշտպանելու, իշխանական իրավունքները պահպանելու և երբեմն նոր քաղաքական միջավայրում նոր դիրքեր ձեռք բերելու տեսանկյունից։ Նյութում ուշադրություն է դարձվում նաև Մերձավոր Արևելքում տեղի ունեցած ռազմական բախումների և քաղաքական տեղաշարժերի ազդեցությանը հայկական բնակչության, իշխանական տների և պետականության պահպանման հնարավորությունների վրա։ Ժամանակաշրջանի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էին տարածաշրջանային լայնածավալ գործընթացները անդրադառնում հայկական ավատատիրական համակարգի ներքին կառուցվածքի, քաղաքական ազդեցության և հետագա զարգացման վրա։ Աշխատությունը միաժամանակ բացահայտում է հայ ավատատիրական ավագանու ոչ միայն որպես արտաքին իրադարձությունների կրող, այլև որպես տարածաշրջանային քաղաքական հարաբերությունների ակտիվ մասնակից հանդես գալու տարբեր ձևերը։ Այն կարող է օգտակար լինել հայոց և Մերձավոր Արևելքի միջնադարյան պատմությամբ, ռազմական պատմությամբ, ավատատիրական հարաբերություններով և հայկական իշխանական տների քաղաքական գործունեությամբ հետաքրքրվող պատմաբանների, հետազոտողների, ուսանողների և ընթերցողների համար։

Ֆինանսներ

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ինովացիոն գործունեության կազմակերպման ֆինանսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել նորարարական նախագծերի իրականացման ընթացքում ֆինանսական ռեսուրսների ձևավորման, ներգրավման և արդյունավետ օգտագործման հետ կապված խնդիրները, ինչպես նաև առաջարկել դրանց լուծման և ֆինանսավորման համակարգի կատարելագործման հնարավոր ուղղություններ։ ՀՀ օրենսդրությամբ ինովացիոն գործունեության ֆինանսավորման հիմնական աղբյուրների շարքում նախատեսվում են պետական բյուջեի միջոցները, ինովացիոն գործունեության սուբյեկտների սեփական միջոցները, տեղական և օտարերկրյա ներդրողների ու միջազգային ֆինանսական կազմակերպությունների միջոցները, ինչպես նաև վենչուրային հիմնադրամների ֆինանսավորումը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել ինովացիոն նախագծերի ֆինանսավորման տարբեր փուլերը՝ գիտական գաղափարի ձևավորումից և հետազոտական աշխատանքներից մինչև փորձնական մշակում, արտադրության կազմակերպում, տեխնոլոգիական ներդրում և նոր արտադրանքի կամ ծառայության շուկայականացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ ինովացիոն նախագծերը սովորաբար բնութագրվում են բարձր անորոշությամբ և ռիսկայնությամբ, ինչի պատճառով դրանց ֆինանսավորումը կարող է դժվար լինել ավանդական վարկային և ներդրումային մեխանիզմների միջոցով։ Այս համատեքստում ուսումնասիրվում է պետական աջակցության դերը՝ դրամաշնորհների, համաֆինանսավորման, երաշխիքների, հարկային և այլ տնտեսական խթանների կիրառման միջոցով։ ՀՀ օրենսդրությունը պետական աջակցության ուղղությունների շարքում ներառում է նաև վենչուրային և ներդրումային հիմնադրամների ձևավորման, ֆինանսական ու ներդրումային աջակցության, ինչպես նաև ինովացիոն ենթակառուցվածքների զարգացման խթանումը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ֆինանսական համակարգի տարբեր օղակների՝ առևտրային բանկերի, ապահովագրական ընկերությունների, կենսաթոշակային ֆոնդերի և արժեթղթերի շուկայի հնարավորությունների ուսումնասիրությունը՝ ինովացիոն նախագծերին երկարաժամկետ ֆինանսական ռեսուրսներ ուղղելու տեսանկյունից։ ՀՀ-ում այս ուղղությամբ կատարված հետազոտությունները շեշտադրում են «երկար փողերի» օգտագործման, ներդրումային ռեսուրսների առավել արդյունավետ ուղղորդման և ֆինանսավորման հասանելիության բարձրացման անհրաժեշտությունը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել նաև նախնական կամ «seed» ֆինանսավորման պակասը, մասնավոր ներդրողների սահմանափակ ակտիվությունը, վենչուրային կապիտալի շուկայի զարգացման խնդիրները, գիտության և բիզնեսի միջև կապերի ոչ բավարար մակարդակը և ինովացիոն ենթակառուցվածքների ֆինանսական ապահովվածության հարցերը։ Այս խնդիրները կարևոր են հատկապես այն փուլերում, երբ նորարարական գաղափարը դեռևս չունի կայացած շուկա կամ բավարար եկամտաբերության պատմություն և, հետևաբար, դժվարությամբ է ներգրավում ավանդական ֆինանսավորում։ ՀՀ-ում ինովացիոն համակարգի զարգացման վերաբերյալ պետական ծրագրերում նույնպես ընդգծվել են մասնավոր կապիտալի ներգրավումը, համաֆինանսավորման սկզբունքի կիրառումը, ինովացիոն ռիսկերի նվազեցման մեխանիզմների զարգացումը և ֆինանսավորման աղբյուրների վերաբերյալ տեղեկատվական համակարգերի ձևավորումը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել նաև պետական և պետական մասնակցությամբ ընկերությունների ինովացիոն գործունեության ֆինանսավորման հնարավորությունները, արժեթղթերի շուկայի օգտագործումը և ներդրումային նախագծերի ֆինանսավորման այլընտրանքային գործիքները։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են ուղղված լինել ՀՀ-ում ինովացիոն գործունեության ֆինանսավորման ավելի բազմազան և կայուն համակարգի ձևավորմանը՝ պետական աջակցության և մասնավոր կապիտալի արդյունավետ համադրման, վենչուրային ֆինանսավորման ընդլայնման, ներդրումային ռիսկերի նվազեցման և ֆինանսական ռեսուրսների նպատակային բաշխման միջոցով։ Թեմայի արդիականությունը պայմանավորված է նրանով, որ ինովացիոն գործունեության ֆինանսական միջավայրի բարելավումը կարող է նպաստել տեխնոլոգիական զարգացմանը, բարձր ավելացված արժեք ունեցող արտադրության ընդլայնմանը, ընկերությունների մրցունակության բարձրացմանը և Հայաստանի տնտեսության երկարաժամկետ կառուցվածքային զարգացմանը։