Աշխատանքի արտադրողականության աճի ռեզերվները

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է մարդու իրավունքների միջազգային պաշտպանության և ազգերի ու ժողովուրդների ինքնորոշման իրավունքի փոխհարաբերության տեսական ու միջազգային-իրավական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն հարցի վրա, թե միջազգային իրավունքի շրջանակում ինչպես են համադրվում մարդու հիմնարար իրավունքների պաշտպանությունը, ժողովուրդների ազատ կամարտահայտությունը, պետական ինքնիշխանությունը և պետությունների տարածքային ամբողջականության սկզբունքը։ Քննության է առնվում ինքնորոշման իրավունքի ձևավորման և զարգացման պատմաիրավական ընթացքը՝ այն դիտարկելով ժամանակակից միջազգային իրավունքի հիմնարար սկզբունքների համակարգում։ Վերլուծվում են ժողովուրդների քաղաքական կարգավիճակն ազատորեն որոշելու, սեփական տնտեսական, սոցիալական և մշակութային զարգացումն ապահովելու հնարավորությունների միջազգային-իրավական հիմքերը, ինչպես նաև դրանց իրացման տարբեր ձևերի վերաբերյալ իրավական մոտեցումները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ներքին և արտաքին ինքնորոշման հասկացությունների տարբերակմանը։ Ներքին ինքնորոշումը դիտարկվում է պետական համակարգի շրջանակում քաղաքական մասնակցության, ինքնակառավարման, մշակութային ինքնության պահպանման և հասարակական կյանքի կազմակերպման հնարավորությունների տեսանկյունից, իսկ արտաքին ինքնորոշման խնդիրը՝ միջազգային իրավունքում առավել բարդ և վիճահարույց իրավիճակների համատեքստում։ Ուսումնասիրվում է ինքնորոշման սկզբունքի հարաբերակցությունը տարածքային ամբողջականության հետ՝ ներկայացնելով միջազգային իրավական համակարգում դրանց համադրման և մեկնաբանման խնդիրները։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ ինքնորոշման իրավունքի կիրառման հարցերը չեն կարող գնահատվել մեկուսացված՝ առանց տվյալ իրավիճակի պատմական, իրավական և քաղաքական առանձնահատկությունների, ինչպես նաև մարդու իրավունքների պաշտպանության իրական վիճակի ուսումնասիրության։ Անդրադարձ է կատարվում Միավորված ազգերի կազմակերպության համակարգում ձևավորված իրավական սկզբունքներին, միջազգային պայմանագրերին, հռչակագրերին և միջազգային մարմինների գործունեությանը՝ որպես մարդու իրավունքների ու ժողովուրդների իրավունքների պաշտպանության միջազգային մեխանիզմների կարևոր բաղադրիչների։ Քննության են առնվում նաև ազգային, էթնիկական, լեզվական և մշակութային խմբերի իրավունքների պաշտպանության հետ կապված հարցերը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով խտրականության բացառմանը, ինքնության պահպանմանը և հասարակական ու քաղաքական կյանքին մասնակցության հնարավորություններին։ Մարդու իրավունքների զանգվածային կամ համակարգային խախտումների պայմաններում ինքնորոշման խնդիրը դիտարկվում է որպես միջազգային իրավունքի տեսության և պրակտիկայի առավել բարդ ու վիճելի ոլորտներից մեկը, որտեղ տարբեր իրավական սկզբունքների մեկնաբանությունները կարող են էապես տարբերվել։ Հետազոտության շրջանակում կարևոր նշանակություն ունի նաև միջազգային կազմակերպությունների, դատական և այլ իրավական մարմինների դիրքորոշումների ուսումնասիրությունը, քանի որ դրանց պրակտիկան նպաստում է համապատասխան նորմերի բովանդակության և կիրառման սահմանների պարզաբանմանը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ինքնորոշման իրավունքը դիտարկել ոչ միայն պետականության կամ տարածքային կարգավիճակի հարցերի, այլև մարդու արժանապատվության, հավասարության, քաղաքական մասնակցության, մշակութային ինքնության և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության համատեքստում։ Նյութը կարող է օգտակար լինել միջազգային իրավունքի, մարդու իրավունքների պաշտպանության, միջազգային հարաբերությունների և հակամարտությունների իրավական կարգավորման խնդիրներով զբաղվող իրավաբանների, հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Քիմիա

Սա օրգանական քիմիայի և օրգանոմետաղական քիմիայի ոլորտին պատկանող գիտական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է դիենային և ացետիլենային համակարգերի փոխակերպման գործընթացներին՝ մագնեզիում- և սնդիկօրգանական միացությունների մասնակցությամբ, որտեղ վերլուծվում են բազմակի կապերով միացությունների ռեակցիոնունակությունը, դրանց ակտիվացման մեխանիզմները և միջանկյալ օրգանոմետաղական կոմպլեքսների ձևավորումը, աշխատանքը ընդգրկում է նաև ռեակցիոն ուղիների կինետիկ և թերմոդինամիկ առանձնահատկությունները, ինչպես նաև տարբեր կատալիտիկ պայմանների ազդեցությունը վերջնական արտադրանքների կառուցվածքի և ընտրողականության վրա, միաժամանակ դիտարկվում են սինթեզի ժամանակակից մոտեցումները՝ ուղղված բարդ օրգանական մոլեկուլների ստացման արդյունավետության բարձրացմանը և ռեակցիաների վերահսկելիության ապահովմանը, ինչը կարևոր նշանակություն ունի ինչպես հիմնարար օրգանական քիմիայի, այնպես էլ կիրառական սինթետիկ քիմիայի համար։

Պատմություն

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Օսմանյան կայսրության վերջին շրջանում և Թուրքիայի Հանրապետության ձևավորման նախաշեմին հայ բնակչության նկատմամբ իրականացված զանգվածային բռնությունների, տեղահանությունների և կոտորածների պատմական ներկայացմանը և դրա շուրջ ձևավորված պատմագիտական ու քաղաքական մեկնաբանություններին։ Նյութում վերլուծվում են այն իրադարձությունները, որոնք կապված են Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակաշրջանի հետ, երբ պետական քաղաքականության, ռազմական գործողությունների և տեղական վարչական կառույցների համադրությամբ իրականացվել են լայնածավալ տեղահանություններ և մարդկային մեծ կորուստներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր պատմագիտական դպրոցների մոտեցումներին՝ մի կողմից փաստագրական աղբյուրների, դիվանագիտական հաղորդագրությունների և ականատեսների վկայությունների վրա հիմնված ուսումնասիրություններին, մյուս կողմից՝ պաշտոնական պետական մեկնաբանություններին և դրանց միջև առկա հակասություններին։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է հիշողության քաղաքականության, միջազգային ճանաչման գործընթացների և պատմական իրադարձությունների գնահատման շուրջ շարունակվող գիտական և քաղաքական բանավեճերի նշանակությունը։ Միաժամանակ դիտարկվում է, թե ինչպես են այս իրադարձությունները ազդեցություն ունեցել հայ համայնքների ձևավորման վրա սփյուռքում և միջազգային հարաբերություններում պատմական արդարության հարցերի քննարկման վրա։

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է սահմանադրության իրավական բնույթի, իրավաբանական ուժի և նորմատիվ իրավական ակտերի համակարգում զբաղեցրած տեղի տեսական ու սահմանադրաիրավական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում սահմանադրության՝ որպես պետության հիմնարար իրավական ակտի առանձնահատկություններն են, դրա հարաբերակցությունը օրենքների, ենթաօրենսդրական ակտերի և իրավական կարգավորման այլ աղբյուրների հետ, ինչպես նաև իրավական ակտերի աստիճանակարգության ձևավորման սկզբունքները։ Քննության են առնվում սահմանադրության գերակայության և անմիջական գործողության գաղափարները, սահմանադրական նորմերի առանձնահատուկ բնույթը և դրանց նշանակությունը ամբողջ իրավական համակարգի միասնականության ապահովման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում իրավական ակտերի սահմանադրականության խնդրին, քանի որ պետական մարմինների ընդունած նորմատիվ կարգավորումները պետք է համապատասխանեն սահմանադրական կարգի հիմքերին և չհակասեն բարձրագույն իրավաբանական ուժ ունեցող նորմերին։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել սահմանադրության և սովորական օրենքների ընդունման ու փոփոխման ընթացակարգերի տարբերությունների, սահմանադրական նորմերի կայունության և դրանց իրավական պաշտպանության մեխանիզմների ուսումնասիրություն։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում սահմանադրական վերահսկողության ինստիտուտը, որի միջոցով գնահատվում է իրավական ակտերի համապատասխանությունը սահմանադրությանը և ապահովվում սահմանադրական օրինականության պահպանումը։ Ուսումնասիրվում է նաև միջազգային իրավական նորմերի և ներպետական իրավական համակարգի հարաբերակցության խնդիրը՝ այն սահմաններում, որոնցում տվյալ հարաբերակցությունը սահմանվում է համապատասխան սահմանադրական կարգավորումներով։ Իրավական ակտերի աստիճանակարգության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տարբեր իրավաստեղծ մարմինների իրավասությունների սահմանները և իրավական հակասությունների լուծման ընդհանուր սկզբունքները։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել սահմանադրական դրույթների մեկնաբանման նշանակությանը և այն հարցին, թե դրանց բովանդակությունն ինչպես է konkretացվում օրենսդրության ու իրավակիրառ պրակտիկայի միջոցով։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է սահմանադրական իրավունքի, պետության և իրավունքի տեսության ու իրավաստեղծ գործունեության ուսումնասիրության մոտեցումները՝ ներկայացնելով սահմանադրության համակարգաստեղծ նշանակությունը և դրա դերը իրավական համակարգի ամբողջականության, հետևողականության ու կայունության ապահովման գործում։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է XII դարի կեսերից մինչև XIII դարի առաջին տասնամյակները Կիլիկիայում հայկական պետականության ամրապնդման, Ռուբինյանների իշխանության քաղաքական հզորացման և թագավորական պետական համակարգի ձևավորման պատմական գործընթացների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն ներքին և արտաքին գործոնների վրա, որոնք նպաստեցին հայկական իշխանության տարածքային ընդարձակմանը, կենտրոնական իշխանության ամրապնդմանը և տարածաշրջանային ազդեցության աճին։ Քննության են առնվում Ռուբինյան իշխանների վարած քաղաքականությունը, ռազմական և դիվանագիտական գործունեությունը, հարևան պետությունների ու քաղաքական ուժերի հետ հարաբերությունները, ինչպես նաև Կիլիկիայի աշխարհագրական դիրքի նշանակությունը հայկական պետականության զարգացման համար։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում Բյուզանդական կայսրության, խաչակիր պետությունների, Անտիոքի իշխանության, Իկոնիայի սելջուկյան սուլթանության և տարածաշրջանի մյուս ուժերի հետ ձևավորված բարդ հարաբերություններին, որոնք տարբեր ժամանակաշրջաններում արտահայտվել են ինչպես հակամարտություններով, այնպես էլ դաշինքներով և քաղաքական համաձայնություններով։ Ներկայացվում է Թորոս Բ-ի, Մլեհի, Ռուբեն Գ-ի և Լևոն Բ-ի գործունեության նշանակությունը պետական իշխանության ամրապնդման և Կիլիկիայի հայկական տարածքների քաղաքական միավորման գործընթացում։ Հատուկ տեղ է զբաղեցնում Լևոն Բ-ի քաղաքականությունը, որի օրոք հայկական իշխանությունը հասավ զարգացման նոր աստիճանի և միջազգային ճանաչման արդյունքում վերածվեց թագավորության։ Թագավորական իշխանության հաստատումը դիտարկվում է որպես երկարատև քաղաքական, ռազմական և դիվանագիտական գործընթացի արդյունք, որը զգալիորեն բարձրացրեց հայկական պետության միջազգային հեղինակությունը։ Ուսումնասիրվում են նաև պետական կառավարման համակարգի զարգացման, ազնվականության և եկեղեցու դերակատարության, տնտեսական կենտրոնների ամրապնդման և առևտրական ճանապարհների վերահսկման հետ կապված հարցերը։ Կիլիկիայի ծովային և ցամաքային հաղորդակցության ուղիները կարևոր նշանակություն ունեին արտաքին առևտրի և միջազգային հարաբերությունների զարգացման համար՝ նպաստելով հայկական պետության տնտեսական և քաղաքական դիրքերի ամրապնդմանը։ Անդրադարձ է կատարվում Հայոց եկեղեցու և պետական իշխանության փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև արևմտաեվրոպական քաղաքական ու եկեղեցական կենտրոնների հետ կապերի զարգացմանը։ 1198 թվականին թագավորական իշխանության պաշտոնական հաստատումից հետո տեղի ունեցած գործընթացները դիտարկվում են պետական կառույցների հետագա ամրապնդման և միջազգային հարաբերությունների ընդլայնման համատեքստում։ Ժամանակաշրջանի ավարտական փուլում կարևոր նշանակություն են ստանում գահաժառանգության և իշխանության շարունակականության խնդիրները, որոնք ազդեցություն ունեցան Կիլիկիայի հայկական պետականության հետագա քաղաքական զարգացման վրա։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել այն պատմական պայմանների և քաղաքական մեխանիզմների մասին, որոնց շնորհիվ տեղական հայկական իշխանապետությունը աստիճանաբար վերածվեց միջնադարյան հայկական հզոր թագավորության։ Նյութը կարող է օգտակար լինել հայոց միջնադարյան պատմության, Կիլիկյան Հայաստանի, խաչակրաց ժամանակաշրջանի և Մերձավոր Արևելքի միջազգային հարաբերությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող պատմաբանների, հայագետների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է մեծահասակների կրթության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը Իրանի կրթության համակարգում՝ հաշվի առնելով երկրի պատմական, սոցիալ-տնտեսական, մշակութային և կրթական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության կենտրոնում մեծահասակների կրթության կազմակերպման, զարգացման և արդյունավետության բարձրացման հետ կապված տեսական ու գործնական հարցերն են, ինչպես նաև այն կրթական մեխանիզմները, որոնց միջոցով մեծահասակներին հնարավորություն է տրվում լրացնել նախկինում չստացած կամ կիսատ թողած կրթությունը, ձեռք բերել նոր գիտելիքներ և հմտություններ ու հարմարվել հասարակության և աշխատաշուկայի փոփոխվող պահանջներին։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում Իրանի կրթական համակարգի կառուցվածքին և դրա շրջանակում մեծահասակների կրթության տեղին ու դերին։ Ուսումնասիրվում են գրագիտության տարածման, շարունակական կրթության, մասնագիտական պատրաստության, վերապատրաստման և ինքնակրթության կազմակերպման խնդիրները։ Հատուկ նշանակություն է տրվում մեծահասակ սովորողների առանձնահատկություններին, քանի որ նրանց կրթական կարիքները, մոտիվացիան և ուսուցման պայմանները էապես տարբերվում են երեխաների և դեռահասների կրթության պահանջներից։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել աշխատանքի, ընտանիքի, սոցիալական պարտականությունների և կրթության համատեղման դժվարությունները, կրթական ծառայությունների հասանելիության անհավասարությունը, ֆինանսական և աշխարհագրական սահմանափակումները, ինչպես նաև մեծահասակների ուսուցման նկատմամբ սոցիալական վերաբերմունքը։ Աշխատանքը կարևորում է կրթության շարունակականության գաղափարը՝ մեծահասակների կրթությունը դիտարկելով ոչ միայն որպես նախկինում բաց թողնված կրթական հնարավորությունների լրացման միջոց, այլև որպես անձի ամբողջ կյանքի ընթացքում զարգացման կարևոր բաղադրիչ։ Այդ համատեքստում ուսումնասիրվում են ոչ ֆորմալ և ֆորմալ կրթության փոխհարաբերությունները, մասնագիտական հմտությունների շարունակական զարգացումը և կրթական համակարգի՝ սոցիալական ու տնտեսական փոփոխություններին արձագանքելու կարողությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում Իրանի հասարակության տարբեր խմբերի կրթական կարիքներին և դրանց առանձնահատկություններին՝ հաշվի առնելով սոցիալական ու մշակութային միջավայրի ազդեցությունը։ Հետազոտության կարևոր նպատակներից է բացահայտել այն խոչընդոտները, որոնք սահմանափակում են մեծահասակների կրթության արդյունավետությունը, և ներկայացնել դրանց հաղթահարման հնարավոր մանկավարժական ու կազմակերպական ուղղությունները։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ մեծահասակների կրթության զարգացումը կարող է նպաստել բնակչության կրթական մակարդակի բարձրացմանը, մասնագիտական ներուժի արդյունավետ օգտագործմանը, սոցիալական ներառմանը և անհատի ինքնաիրացման հնարավորությունների ընդլայնմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել մանկավարժներին, կրթության կառավարման մասնագետներին, սոցիոլոգներին, կրթական քաղաքականություն մշակողներին, հետազոտողներին և համեմատական կրթությամբ զբաղվող ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը հնարավորություն է տալիս Իրանի կրթական համակարգում մեծահասակների կրթության խնդիրները դիտարկել որպես կրթության շարունակականության, սոցիալական զարգացման և մարդկային ներուժի ձևավորման փոխկապակցված գործընթաց՝ բացահայտելով առկա մարտահրավերներն ու դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղիները։