Բանբեր Հայաստանի գրադարանների ։ 2018, N 2

Պատմություն

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է XIX դարի վերջին քառորդում Կարին քաղաքի (Էրզրում) և հարակից տարածքների դերին հայ ազատագրական շարժման գործընթացներում՝ ընդգծելով այդ շրջանի քաղաքական, սոցիալական և կազմակերպչական առանձնահատկությունները։ Աշխատանքը դիտարկում է Կարինը որպես արևմտահայության կարևոր կենտրոններից մեկը, որտեղ համադրվում էին քաղաքային զարգացած միջավայր, արհեստագործական և առևտրական գործունեություն, ինչպես նաև ազգային-հասարակական ինքնագիտակցության աճ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հեղափոխական և քաղաքական խմբակների գործունեությանը, որոնք ձևավորվում էին այդ շրջանում և նպատակ ունեին բարձրացնելու հայ բնակչության իրավունքների պաշտպանության և ինքնապաշտպանության հարցերը Օսմանյան կայսրության պայմաններում։ Նյութը վերլուծում է նաև կրթական և եկեղեցական հաստատությունների դերը ազգային գաղափարների տարածման և հասարակական համախմբման գործում, ինչպես նաև մամուլի և գաղտնի կազմակերպությունների ազդեցությունը քաղաքական ակտիվացման վրա։ Կարևորվում են նաև տարածաշրջանում տեղի ունեցած սոցիալական լարվածությունները, բռնաճնշումները և դրանց ազդեցությունը ազատագրական շարժման զարգացման վրա՝ ընդգծելով ինքնապաշտպանական և կազմակերպչական նախաձեռնությունների ձևավորումը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ Կարինը XIX դարի վերջին քառորդում եղել է արևմտահայ ազգային շարժման կարևոր օջախներից մեկը՝ նպաստելով գաղափարական, կազմակերպչական և քաղաքական գործընթացների ակտիվացմանը։

Պատմություն

Հրատարակությունը պատմական սկզբնաղբյուր է, որն արտացոլում է 1920-ական թվականների կեսերին Ղրիմի հայկական համայնքի կազմակերպված հասարակական կյանքի, ներքին խնդիրների և զարգացման առաջնահերթությունների վերաբերյալ ընդունված որոշումները։ Փաստաթղթային նյութերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու տվյալ ժամանակաշրջանի հայ բնակչության սոցիալական, տնտեսական, կրթական և մշակութային դրությունը, ինչպես նաև համայնքային կառույցների գործունեության հիմնական ուղղությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի համաժողովի անկուսակցական բնույթը, որը ցույց է տալիս տարբեր հասարակական շրջանակների մասնակցությամբ համայնքային նշանակության հարցերը քննարկելու և ընդհանուր մոտեցումներ ձևավորելու ձգտումը։ Ընդունված բանաձևերի միջոցով հնարավոր է բացահայտել այն խնդիրների շրջանակը, որոնք տվյալ ժամանակաշրջանում առաջնային էին Ղրիմի հայության համար՝ կրթության կազմակերպումից և մշակութային գործունեությունից մինչև տնտեսական ու սոցիալական հարցեր։ Կարևորվում են մայրենի լեզվի պահպանման, կրթական հաստատությունների գործունեության, մշակութային աշխատանքի և համայնքի տարբեր խմբերի հասարակական ներգրավվածության հետ կապված խնդիրները։ Նյութերը կարող են տեղեկություններ պարունակել նաև բնակչության զբաղվածության, գյուղատնտեսական կամ այլ տնտեսական գործունեության, կազմակերպական կառույցների և սոցիալական աջակցության վերաբերյալ՝ հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել համայնքի առօրյա կյանքի մասին։ Փաստաթղթերը արժեքավոր են նաև խորհրդային վաղ շրջանի ազգային քաղաքականության և տեղական հայկական համայնքների փոխհարաբերությունների ուսումնասիրման համար՝ ցույց տալով, թե ինչ պայմաններում էին ձևակերպվում ազգային-մշակութային պահանջներն ու հասարակական նախաձեռնությունները։ Բանաձևերի լեզուն, կառուցվածքը և թեմատիկ առաջնահերթությունները միաժամանակ հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու ժամանակաշրջանի պաշտոնական ու հասարակական խոսույթի առանձնահատկությունները։ Աղբյուրագիտական տեսանկյունից հրատարակությունը կարևոր է նրանով, որ ներկայացնում է ոչ միայն հետագա պատմագիտական մեկնաբանություն, այլև տվյալ ժամանակաշրջանի կազմակերպված հավաքի կողմից ձևակերպված դիրքորոշումների փաստաթղթային արձանագրում։ Ընդհանուր առմամբ նյութերի ուսումնասիրությունը նպաստում է Ղրիմի հայ համայնքի միջպատերազմյան շրջանի պատմության, հասարակական կազմակերպվածության, ազգային-մշակութային կյանքի և խորհրդային միջավայրում հայկական համայնքային հաստատությունների գործունեության առավել ամբողջական վերականգնմանը։

Մաթեմատիկա

Բարձրագույն հանրահաշվի դասընթաց աշխատությունը բարձրագույն մաթեմատիկայի հիմնական բաժիններից մեկին նվիրված ուսումնական ձեռնարկ է, որը համակարգված ձևով ներկայացնում է հանրահաշվի տեսության հիմունքները՝ ընդգրկելով բազմություններ, հարաբերություններ, ֆունկցիաներ, մատրիցներ և դետերմինանտներ, գծային հավասարումների համակարգեր, վեկտորական տարածություններ, գծային արտապատկերումներ, սեփական արժեքներ և սեփական վեկտորներ, ինչպես նաև հանրահաշվական կառուցվածքների՝ խմբերի, օղակների և դաշտերի տարրական գաղափարները, գիրքը միաժամանակ նպատակ ունի զարգացնել մաթեմատիկական մտածողություն և տրամաբանական հիմնավորում, ներկայացնելով թե՛ տեսական սահմանումներ, թե՛ լուծված օրինակներ և վարժություններ, որոնք օգնում են խորացնել հասկացությունների ընկալումը և կիրառել դրանք խնդիրների լուծման գործընթացում, այն հատկապես օգտակար է ինժեներական, ֆիզիկամաթեմատիկական և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ուղղություններով սովորողների համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է արտահանման՝ որպես տնտեսական աճի ապահովման կարևորագույն գործոնի ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում է արտաքին առևտրի և հատկապես արտահանման ազդեցությունը ազգային տնտեսության զարգացման, արտադրության ընդլայնման, զբաղվածության, ներդրումների ներգրավման և պետական եկամուտների ձևավորման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի արտահանման կառուցվածքին, ապրանքների և ծառայությունների հիմնական ուղղություններին, արտաքին շուկաների աշխարհագրությանը և արտահանման ներուժի ձևավորման վրա ազդող տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ գործոններին։ Աշխատանքում քննարկվում են արտահանման խթանման պետական քաղաքականությունը, արտահանող ձեռնարկությունների մրցունակության բարձրացման հնարավորությունները, միջազգային շուկաների հասանելիությունը և արտաքին տնտեսական կապերի ընդլայնման նշանակությունը։ Ուսումնասիրվում են նաև Հայաստանի տնտեսության արտահանմանն ուղղված ոլորտների զարգացման հնարավորությունները, արտադրանքի դիվերսիֆիկացման, բարձր ավելացված արժեք ունեցող ապրանքների ու ծառայությունների արտահանման ընդլայնման և նոր շուկաներ մուտք գործելու խնդիրները։ Կարևորվում է արտահանման ազդեցությունը վճարային հաշվեկշռի, ազգային արժույթի կայունության, արտադրական ներուժի օգտագործման և տնտեսական աճի երկարաժամկետ կայունության վրա։ Միաժամանակ դիտարկվում են արտահանման զարգացմանը խոչընդոտող գործոնները, այդ թվում՝ փոքր ներքին արտադրական շուկան, արտաքին շուկաներում մրցակցության բարձր մակարդակը, լոգիստիկ սահմանափակումները, արտադրողականության և տեխնոլոգիական հագեցվածության խնդիրները։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել Հայաստանի արտահանման ներուժի առավել արդյունավետ օգտագործման և արտաքին տնտեսական քաղաքականության կատարելագործման ուղղությունների բացահայտմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, միջազգային առևտրի մասնագետներին, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչներին, գործարարներին, արտահանող ընկերությունների մասնագետներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Մաթեմատիկա

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է կիսահաղորդչային ֆիզիկայի և նանոտեխնոլոգիաների ոլորտին՝ կենտրոնանալով A3B5 խմբի միացությունների և Si–Ge–C համակարգի մեջ նանոկառուցվածքների ձևավորման օրինաչափությունների վերլուծությանը։ Նյութում դիտարկվում է, թե ինչպես են ատոմային շերտերի աճի պայմանները, լատիսային անհամապատասխանությունները, դիֆուզիոն գործընթացները և մակերեսային էներգիայի փոփոխությունները ազդում ինքնակազմակերպվող նանոկառուցվածքների առաջացման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում epitaxial աճի մեթոդներին, քվանտային կետերի և նանոլարերի ձևավորմանը, ինչպես նաև դրանց էլեկտրոնային և օպտիկական հատկությունների կախվածությանը կառուցվածքային պարամետրերից։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է Si–Ge–C համակարգի կարևորությունը ժամանակակից միկրոէլեկտրոնիկայի և ֆոտոնիկայի համար՝ հատկապես բարձր արագությամբ և բարձր ջերմակայունությամբ սարքավորումների նախագծման համատեքստում։ Միաժամանակ քննարկվում են մոդելավորման և փորձարարական հետազոտությունների համադրությունը, որոնք թույլ են տալիս կանխատեսել նանոկառուցվածքների ձևավորման կինետիկան և օպտիմալացնել տեխնոլոգիական գործընթացները։

Կենսաբանություն

Այս գիրքը ներկայացնում է մարդու գենետիկայի ուսումնասիրության հիմնական մեթոդներն ու ժամանակակից մոտեցումները՝ բացատրելով, թե ինչպես են գիտնականները վերլուծում ժառանգականությունը, գենետիկական փոփոխականությունը և հիվանդությունների առաջացման մեխանիզմները։ Գրքում մանրամասն նկարագրվում են դասական գենետիկական մեթոդները, ընտանեկան ծառերի (pedigree) վերլուծությունը, ցիտոգենետիկական հետազոտությունները, ինչպես նաև մոլեկուլային գենետիկայի ժամանակակից տեխնոլոգիաները՝ ԴՆԹ անալիզ, պոլիմերազային շղթայական ռեակցիա (PCR), գենոմի քարտեզագրում և հաջորդականացում։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև գենետիկական տվյալների վիճակագրական մշակմանը, հիվանդությունների գենետիկական կանխատեսմանը և բժշկական գենետիկայի կիրառություններին։ Նյութը համադրվում է գիտական օրինակներով և հետազոտական մոտեցումներով, որոնք օգնում են հասկանալ գենետիկ տեղեկատվության դերը մարդու առողջության, զարգացման և էվոլյուցիայի ուսումնասիրության մեջ։ Գիրքը օգտակար է կենսաբանների, բժշկության ուսանողների, գենետիկների և բոլոր նրանց համար, ովքեր ցանկանում են խորությամբ ուսումնասիրել մարդու ժառանգականության գիտական հիմքերը և հետազոտական մեթոդաբանությունը։