Բանջարեղենի արտադրության, վերամշակման էկոնոմիկայի և մարքեթինգի հիմնահարցերը ՀՀ-ում

Այլ առարկաներ

Տեղեկատու և մատենագիտական բնույթի այս հրատարակությունը նախատեսված է 1951 թվականի ընթացքում նշվող պատմական, հասարակական, մշակութային, գիտական և գրական նշանակություն ունեցող տարեթվերի վերաբերյալ համակարգված տեղեկություններ տրամադրելու համար։ Նյութերը կազմակերպված են օրացուցային սկզբունքով՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել տարբեր ամսաթվերի հետ կապված իրադարձությունների, հոբելյանների և նշանավոր անձանց հիշատակի օրերի շրջանակում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հասարակական ու մշակութային կյանքի համար կարևոր տարեդարձերին, պատմական իրադարձություններին, գիտության, գրականության և արվեստի ներկայացուցիչներին վերաբերող հիշարժան ամսաթվերին։ Տեղեկությունները կարող են ուղեկցվել համապատասխան գրականության մատենագիտական տվյալներով՝ նպաստելով թեմաների հետագա ուսումնասիրմանը և անհրաժեշտ աղբյուրների ընտրությանը։ Հրատարակության կառուցվածքը հարմար է գրադարանային տեղեկատվական, ցուցահանդեսային և մշակութային-լուսավորչական աշխատանքների կազմակերպման համար։ Այն կարող է ծառայել որպես օժանդակ աղբյուր թեմատիկ միջոցառումների, գրքային ցուցադրությունների, զեկուցումների և տեղեկատվական նյութերի պատրաստման ընթացքում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մատենագետների, մանկավարժների, մշակութային հաստատությունների աշխատակիցների և պատմամշակութային տարեթվերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Գրականություն

Աշխատանքը նվիրված է հայրենիքի գաղափարի և ճակատագրի գեղարվեստական արտացոլմանը հայ պոեզիայում 1950-ականներից մինչև 1990-ական թվականները՝ ընդգրկելով հայ գրականության զարգացման մի քանի կարևոր փուլեր։ Ուսումնասիրության կենտրոնում հայրենիքի, ազգային ինքնության, պատմական հիշողության, ժողովրդի ճակատագրի և ապագայի վերաբերյալ բանաստեղծական պատկերացումներն են, որոնք տարբեր հեղինակների ստեղծագործություններում արտահայտվում են բազմազան գեղարվեստական ու գաղափարական ձևերով։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու, թե ինչպես են քաղաքական, հասարակական և մշակութային փոփոխություններն ազդել հայրենիքի թեմայի ընկալման վրա և ինչպես է այդ թեման փոխակերպվել տարբեր տասնամյակների ընթացքում։ Աշխատանքում կարող են վերլուծվել հայրենիքի՝ որպես պատմական տարածքի, հոգևոր արժեքի, ազգային հիշողության և ինքնության խորհրդանիշի տարբեր մեկնաբանությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատմական անցյալի և ներկայի փոխհարաբերությանը, ազգային կորուստների հիշողությանը, ժողովրդի գոյության ու պահպանման խնդիրներին, հայրենի հողի նկատմամբ կապվածությանը և ազգային ապագայի հանդեպ պատասխանատվության գաղափարին։ 1950-ականներից սկսած պոեզիայի մեջ հայրենիքի թեման կարող էր արտահայտվել ինչպես ուղղակի հայրենասիրական պատկերներով, այնպես էլ անձնական ապրումների, բնության, քաղաքի, գյուղի, ընտանեկան հիշողությունների և պատմական կերպարների միջոցով։ Հետագա տասնամյակներում թեմատիկ դաշտը ընդլայնվում է՝ ընդգրկելով ազգային ինքնագիտակցության խորացումը, պատմական ճակատագրի վերաիմաստավորումը և հասարակական փոփոխությունների նկատմամբ բանաստեղծական արձագանքը։ 1980-1990-ականների սահմանագծին հայրենիքի գաղափարը ձեռք է բերում նաև նոր քաղաքական և հասարակական բովանդակություն՝ կապված ազգային զարթոնքի, անկախության ձգտումների և պատմական նոր իրողությունների հետ։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել տարբեր սերունդների բանաստեղծների ստեղծագործությունների ընդհանրություններն ու տարբերությունները, նրանց կիրառած գեղարվեստական միջոցները, խորհրդանիշները, հայրենիքի կերպավորման եղանակները և ազգային գաղափարների արտահայտման առանձնահատկությունները։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև բանաստեղծական «ես»-ի և հավաքական ազգային «մենք»-ի հարաբերակցության ուսումնասիրությունը, քանի որ հայրենիքի ճակատագիրը հաճախ ներկայացվում է անհատի կենսափորձի, հիշողության և հոգեբանական ապրումների միջոցով։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տվյալ ժամանակաշրջանի հայ պոեզիայի գաղափարական բազմազանությունը և հասկանալու, թե ինչպես է գրականությունը մասնակցել ազգային հիշողության պահպանմանն ու հասարակական ինքնագիտակցության ձևավորմանը։ Այն կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, հայագետներին, գրականության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, մշակութաբաններին, ուսուցիչներին, ուսանողներին և հայ պոեզիայի զարգացման ու ազգային թեմատիկայի ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Պատմություն

Մովսես Խորենացու «Հայոց Պատմություն» աշխատությունը հայ միջնադարյան պատմագրության ամենանշանավոր և հիմնարար երկերից մեկն է, որը համարվում է հայ ժողովրդի պատմության առաջին ամբողջական և համակարգված շարադրանքը։ Գիրքը գրվել է գրաբարով և ընդգրկում է հայ ժողովրդի ծագման, պետական կազմավորման, թագավորական տոհմերի, քաղաքական պայքարների, պատերազմների, մշակույթի, ավանդույթների և հոգևոր կյանքի բազմադարյա պատմությունը։ Մովսես Խորենացին, որին հաճախ անվանում են «Հայ պատմահայր», իր աշխատության մեջ միավորել է բանավոր ավանդույթները, ժողովրդական վիպական պատմությունները, հին մատենագրական աղբյուրները և օտար պատմիչների տեղեկությունները՝ ստեղծելով ազգային պատմագիտական եզակի հուշարձան։ «Հայոց Պատմությունը» բաղկացած է երեք հիմնական մասերից։ Առաջին բաժնում ներկայացվում են հայ ժողովրդի առասպելական ծագումնաբանությունը, Հայկ Նահապետի և Բելի պատմությունը, հայկական նախնադարյան տոհմերը և վաղ շրջանի ավանդությունները։ Երկրորդ մասում նկարագրվում է Արշակունիների ժամանակաշրջանը, Հայաստանի քաղաքական զարգացումը, հարաբերությունները հարևան պետությունների հետ և քրիստոնեության ընդունման պատմական իրադարձությունները։ Երրորդ հատվածում հեղինակը անդրադառնում է իր ժամանակաշրջանի քաղաքական և հասարակական իրողություններին՝ ներկայացնելով Հայաստանի վիճակը արտաքին ճնշումների և ներքին հակասությունների պայմաններում։ Գիրքն առանձնանում է ոչ միայն պատմական արժեքով, այլև բարձր գրականությամբ, պատկերավոր լեզվով և ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման վրա ունեցած բացառիկ ազդեցությամբ։ Այն դարեր շարունակ եղել է հայ կրթության, պատմագիտության և մշակութային ինքնության կարևորագույն հիմքերից մեկը։ Աշխատության մեջ միահյուսվում են պատմությունը, առասպելը, փիլիսոփայական դիտարկումները և հայրենասիրական գաղափարները, ինչի շնորհիվ այն դարձել է հայ դասական գրականության անկյունաքարային ստեղծագործություններից մեկը։ «Հայոց Պատմությունը» կարևոր աղբյուր է ոչ միայն Հայաստանի, այլև ամբողջ Առաջավոր Ասիայի և տարածաշրջանի հին պատմության ուսումնասիրության համար։ Գիրքը լայնորեն ուսումնասիրվել է պատմաբանների, բանասերների և աստվածաբանների կողմից, թարգմանվել է բազմաթիվ լեզուներով և մինչ օրս շարունակում է մնալ հայագիտական կարևորագույն աշխատություններից մեկը։

Կենսաբանություն

Հետերոգեն կենսապոլիմերներում կոնֆորմացիոն անցումները վերաբերում են մոլեկուլային շղթաների տարածական կառուցվածքի փոփոխություններին, որոնք պայմանավորված են արտաքին կամ ներքին գործոնների ազդեցությամբ՝ ջերմաստիճան, pH, իոնային ուժ, լուծիչի բնույթ կամ մեխանիկական լարվածություն։ Հետերոգեն կառուցվածք ունեցող կենսապոլիմերները, ինչպիսիք են սպիտակուցները, նուկլեինաթթուների համալիրները կամ բազմաբաղադրիչ պոլիսախարիդային համակարգերը, առանձնանում են կառուցվածքային անհամասեռությամբ, ինչը հանգեցնում է նրանց կոնֆորմացիոն վարքի բարդության և բազմաստիճան անցումների։ Այս անցումները կարող են արտահայտվել երկրորդային և երրորդային կառուցվածքների վերակազմավորմամբ՝ α-պարույրների և β-թերթիկների ձևափոխությամբ, շղթայական ծալքավորման կամ ապածալքավորման գործընթացներով, ինչպես նաև մակրոմոլեկուլային ագրեգատների ձևավորմամբ կամ քայքայմամբ։ Տեսական մոտեցումների շրջանակում կոնֆորմացիոն անցումները նկարագրվում են էներգետիկ լանդշաֆտների մոդելներով, որտեղ տարբեր վիճակները համապատասխանում են ազատ էներգիայի տեղական նվազագույններին, իսկ անցումները՝ էներգետիկ արգելքների հաղթահարմանը։ Հետերոգեն համակարգերում այս գործընթացը ավելի բարդ է, քանի որ տարբեր մոնոմերային հատվածներ կարող են ունենալ տարբեր կոնֆորմացիոն նախապատվություններ և փոխազդեցություններ, ինչը առաջացնում է ոչ միատեսակ դինամիկա և համատեղելիության խնդիրներ։ Կենսաբանական տեսանկյունից կոնֆորմացիոն անցումները ունեն հիմնարար նշանակություն, քանի որ դրանք պայմանավորում են սպիտակուցների ֆունկցիոնալ ակտիվությունը, ֆերմենտային կատալիզը, լիգանդների կապումը և բջջային ազդանշանային մեխանիզմները։ Բացի այդ, նման գործընթացները կարևոր են կենսանյութերի նախագծման, դեղամիջոցների մշակման և նանոկենսատեխնոլոգիաների զարգացման համար, որտեղ կառավարվող կոնֆորմացիոն փոփոխությունները կարող են օգտագործվել նպատակային ֆունկցիոնալ հատկություններ ստանալու համար։ Ընդհանուր առմամբ, հետերոգեն կենսապոլիմերներում կոնֆորմացիոն անցումները ներկայացնում են բարդ բազմամակարդակ երևույթ, որը միավորում է ֆիզիկաքիմիական, կառուցվածքային և կենսաբանական գործոնները։

Մշակույթ

Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան Արևելյան Միջերկրական տարածաշրջանում և դրանից դուրս գեղարվեստական պատմությունների ձևավորման, տարածման և զարգացման ուսումնասիրությանը։ Այն դիտարկում է, թե ինչպես են տարբեր հասարակություններում ստեղծվել, փոխանցվել և վերաիմաստավորվել հորինված պատմությունները՝ ուշադրություն դարձնելով դրանց գրական, մշակութային և հասարակական նշանակությանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են ընդգրկվել միջնադարյան պատմողական գրականության տարբեր ձևեր՝ հեքիաթներ, լեգենդներ, սիրավեպեր, արկածային և հերոսական պատմություններ, ինչպես նաև իրականության և երևակայության սահմանագծում ձևավորված այլ ստեղծագործություններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր մշակութային և լեզվական միջավայրերի փոխազդեցությանը, պատմությունների շրջանառությանը և դրանց փոփոխությանը տարբեր հասարակություններում ու ժամանակաշրջաններում։ Աշխատությունը ուսումնասիրում է նաև պատմողի, հերոսի, սյուժեի, երևակայական աշխարհի և պատմողական կառուցվածքի դերը՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող էր հորինված պատմությունը միաժամանակ ծառայել զվարճանքի, բարոյական ուսուցման, հասարակական պատկերացումների արտահայտման և մշակութային արժեքների փոխանցման միջոց։ Կարևոր տեղ է հատկացվում բանավոր և գրավոր ավանդույթների փոխհարաբերությանը, ինչպես նաև տարբեր ժողովուրդների գրական ժառանգությունների միջև գաղափարների, մոտիվների և պատմողական ձևերի տարածմանը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս միջնադարյան գեղարվեստական պատմությունները դիտարկել ոչ միայն որպես առանձին գրական ստեղծագործություններ, այլև որպես մշակութային հաղորդակցության և հասարակական երևակայության կարևոր դրսևորումներ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը բացահայտում է միջնադարյան Արևելյան Միջերկրականի և հարակից տարածաշրջանների պատմողական մշակույթի բազմազանությունը՝ ընդգծելով հորինվածքի, մշակութային փոխանակման և գրական ավանդույթների փոխազդեցության նշանակությունը։

Քաղաքագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է ազգային անվտանգության և քաղաքական իշխանության լեգիտիմության փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի պետական կառավարման և հասարակական-քաղաքական հարաբերությունների համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում այն տեսական մոտեցումն է, ըստ որի՝ ազգային անվտանգությունը չի սահմանափակվում միայն արտաքին և ռազմական սպառնալիքների կանխմամբ, այլ ներառում է նաև պետական ինստիտուտների կայունությունը, արդյունավետ կառավարումը, իրավունքի գերակայությունը, հասարակության և իշխանության միջև վստահությունը, ժողովրդավարական մեխանիզմների գործունեությունն ու պետության դիմակայունությունը։ Քաղաքական իշխանության լեգիտիմությունը դիտարկվում է որպես հասարակության կողմից իշխանության իրավաչափության և պետական ինստիտուտների ընդունելիության հետ կապված բազմաբաղադրիչ երևույթ։ Ուսումնասիրվում են լեգիտիմության ձևավորման իրավական, քաղաքական և հասարակական հիմքերը, այդ թվում՝ սահմանադրական կարգը, ընտրական գործընթացները, քաղաքական մասնակցությունը, հաշվետվողականությունը, պետական մարմինների գործունեության թափանցիկությունը և քաղաքացիական հասարակության ներգրավվածությունը։ Հայաստանի ազգային անվտանգության ռազմավարական մոտեցումներում պետական կառավարման արդյունավետությունը, իրավունքի գերակայությունը, ժողովրդավարական արժեքների ամրապնդումը և պետական ու հասարակական ինստիտուտների զարգացումը ներկայացվել են անվտանգության ապահովման կարևոր բաղադրիչների շարքում։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում է, թե ինչպես կարող են պետական հաստատությունների նկատմամբ հանրային վստահության փոփոխությունները, քաղաքական հակասությունները, կառավարման արդյունավետության խնդիրները և հասարակական բևեռացումը փոխազդել երկրի ներքին կայունության ու անվտանգության համակարգի հետ։ Միաժամանակ լեգիտիմության և անվտանգության միջև կապը չի ներկայացվում որպես պարզ միակողմանի պատճառահետևանքային հարաբերություն. հաշվի են առնվում տնտեսական, սոցիալական, իրավական, տեղեկատվական, տարածաշրջանային և արտաքին քաղաքական գործոնները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ճգնաժամային իրավիճակներում պետական կառավարման արդյունավետությանը, որոշումների ընդունման մեխանիզմներին և հանրային հաղորդակցությանը։ Քննվում է նաև ժողովրդավարական վերահսկողության և անվտանգության հաստատությունների արդյունավետ գործունեության համատեղելիության խնդիրը՝ մարդու իրավունքների պաշտպանության և սահմանադրական կարգի պահպանման տեսանկյունից։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս ազգային անվտանգության հիմնախնդիրները դիտարկել քաղաքական գիտության ավելի լայն շրջանակում՝ կապելով պետական ինստիտուտների կայունությունը, իշխանության լեգիտիմությունը, հասարակական վստահությունը և քաղաքական համակարգի դիմակայունությունը։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է քաղաքականագիտության, ազգային անվտանգության տեսության, պետական կառավարման և սահմանադրական ինստիտուտների ուսումնասիրության մոտեցումները՝ ներկայացնելով քաղաքական իշխանության լեգիտիմությունը որպես անվտանգության ներքին միջավայրի վերլուծության կարևոր, սակայն ոչ միակ գործոն։