Բնօգտագործման էկոնոմիկա

Բժշկություն

Այս աշխատանքը նվիրված է քթի բաց ռինոպլաստիկայի միջոցով հետռինոպլաստիկ բարդություններից մեկի՝ քթի փականի (nasal valve) օբստրուկցիայի կանխարգելմանը՝ օգտագործելով սեփական աճառային աուտոտրանսպլանտատներ։ Այն ուսումնասիրում է ռինոպլաստիկ վիրահատություններից հետո առաջացող շնչառական խանգարումների պատճառները, մասնավորապես՝ քթի կառուցվածքային աջակցության թուլացումը, փափուկ հյուսվածքների կոլապսը և փականի անկայունությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բաց ռինոպլաստիկայի մեթոդի առավելություններին, որը թույլ է տալիս ավելի ճշգրիտ մոդելավորել քթի անատոմիական կառուցվածքները և կանխել ֆունկցիոնալ խանգարումները։ Աշխատությունում ներկայացվում է աճառային աուտոտրանսպլանտատների կիրառման տեխնիկան՝ որպես կառուցվածքային ամրացման միջոց, որը նպաստում է քթի փականի կայունության պահպանմանը և օդային հոսքի բարելավմանը։ Քննարկվում են նաև տարբեր վիրաբուժական մոտեցումներ՝ սեպտալ, ականջային կամ կողային աճառների օգտագործմամբ, ինչպես նաև դրանց ձևավորման և տեղադրման առանձնահատկությունները։ Ուշադրություն է դարձվում նաև հետվիրահատական բարդությունների կանխարգելման ռազմավարություններին, ներառյալ ճիշտ պլանավորումը, հիվանդի անատոմիական առանձնահատկությունների գնահատումը և երկարաժամկետ ֆունկցիոնալ արդյունքների ապահովումը։

Lեզվաբանություն

Աշխատանքը նվիրված է լեզվաբանության ժամանակակից ուսումնասիրությունների կարևորագույն ուղղություններից մեկին՝ տեքստի բնույթի, կառուցվածքի և գործառույթների քննությանը։ Այն ներկայացնում է տեքստը որպես լեզվական ամբողջական համակարգ, որի միջոցով իրականացվում է հաղորդակցություն, մտքերի փոխանցում և իմաստների ձևավորում։ Ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում տեքստի հիմնական հատկանիշներին, կառուցվածքային առանձնահատկություններին, կապակցվածությանը, ամբողջականությանը և տարբեր հաղորդակցական պայմաններում դրա դրսևորմանը։ Նյութը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ, թե ինչպես են լեզվական միավորները միավորվում և ձևավորում իմաստային ամբողջություն, ինչպես նաև ինչ դեր ունի տեքստը մարդկային հաղորդակցության, գիտական, մշակութային և հասարակական ոլորտներում։ Այն օգտակար է լեզվաբանությամբ հետաքրքրվողների, ուսանողների և մասնագետների համար, ովքեր ցանկանում են ուսումնասիրել լեզվի կիրառական և տեսական կողմերը։

Ինֆորմատիկա

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է էլեկտրամագնիսական կախոցի ավտոմատացված նախագծման համակարգի մշակման տեսական, մեթոդական և կիրառական խնդիրներին։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ստեղծել այնպիսի նախագծման համակարգ, որը հնարավորություն կտա ավտոմատացնել էլեկտրամագնիսական կախոցի կառուցվածքային և տեխնիկական պարամետրերի ընտրության, հաշվարկման և օպտիմալացման գործընթացները։ Էլեկտրամագնիսական կախոցը կարող է կիրառվել տարբեր տեխնիկական համակարգերում, որտեղ անհրաժեշտ է ապահովել օբյեկտի դիրքի, շարժման կամ տատանումների վերահսկվող կառավարում՝ օգտագործելով էլեկտրամագնիսական ուժեր։ Նման համակարգերի նախագծումը պահանջում է էլեկտրական, մագնիսական, մեխանիկական և կառավարման բազմաթիվ պարամետրերի փոխկապակցված հաշվարկ, ինչի պատճառով նախագծման գործընթացի ավտոմատացումը կարող է զգալիորեն բարձրացնել հաշվարկների արագությունն ու ճշգրտությունը։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել էլեկտրամագնիսական կախոցի աշխատանքի ֆիզիկական սկզբունքները, դրա հիմնական կառուցվածքային տարրերը և դրանց փոխազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կախոցի էլեկտրամագնիսական բնութագրերի մաթեմատիկական մոդելավորմանը, որի միջոցով հնարավոր է որոշել անհրաժեշտ մագնիսական ուժը, հոսանքի և լարման պարամետրերը, կոճերի և մագնիսական շղթայի բնութագրերը, ինչպես նաև մեխանիկական բեռնվածության ազդեցությունը համակարգի աշխատանքի վրա։ Ավտոմատացված նախագծման համակարգի մշակումը ենթադրում է հաշվարկային ալգորիթմների, տվյալների մուտքագրման և մշակման մեխանիզմների, նախագծային պարամետրերի ընտրության և ստացված արդյունքների վերլուծության գործիքների ստեղծում։ Համակարգը կարող է հնարավորություն տալ օգտվողին սահմանել ելակետային տեխնիկական պահանջները, որից հետո համապատասխան մաթեմատիկական և հաշվարկային մոդելների հիման վրա ավտոմատ կերպով որոշվեն համակարգի հիմնական պարամետրերը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նախագծային տարբերակների համեմատությունը և օպտիմալ լուծման ընտրությունը։ Օպտիմալացման չափանիշները կարող են ներառել էլեկտրամագնիսական կախոցի զանգվածը, էներգիայի սպառումը, աշխատանքի կայունությունը, արձագանքման արագությունը, կառավարման ճշգրտությունը, կառուցվածքի հուսալիությունը և արտադրական ծախսերը։ Այսպիսի բազմագործոն մոտեցումը հնարավորություն է տալիս նախագծման գործընթացը համապատասխանեցնել ոչ միայն առանձին տեխնիկական պարամետրի, այլև ամբողջ համակարգի արդյունավետության պահանջներին։ Աշխատությունը կարող է ներառել նաև կառավարման համակարգի մոդելավորում, քանի որ էլեկտրամագնիսական կախոցի կայուն աշխատանքը մեծապես կախված է օբյեկտի դիրքի կամ շարժման փոփոխությունների նկատմամբ կառավարման համակարգի արձագանքից։ Սենսորներից ստացվող տեղեկատվության մշակումը, կառավարման ազդանշանի ձևավորումը և էլեկտրամագնիսական գործադիր մեխանիզմի համապատասխան կառավարումը կարող են դիտարկվել որպես ավտոմատացված համակարգի կարևոր բաղադրիչներ։ Մաթեմատիկական և համակարգչային մոդելավորման միջոցով հնարավոր է նախապես գնահատել համակարգի դինամիկ վարքը, հայտնաբերել նախագծային թերությունները և նվազեցնել ֆիզիկական նախատիպերի ստեղծման անհրաժեշտությունը։ Հետազոտության կիրառական նշանակությունը կայանում է նրանում, որ մշակված ավտոմատացված նախագծման համակարգը կարող է կրճատել ինժեներական հաշվարկների կատարման ժամանակը, նվազեցնել նախագծման ընթացքում հնարավոր սխալների հավանականությունը և հեշտացնել տարբեր տեխնիկական պահանջներին համապատասխանող էլեկտրամագնիսական կախոցների ստեղծումը։ Այն կարող է կիրառվել մեքենաշինության, ավտոմատացման, ռոբոտատեխնիկայի, ճշգրիտ մեխանիկայի, տրանսպորտային և այլ տեխնիկական համակարգերի նախագծման գործընթացներում։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել ինժեներներին, ավտոմատացման և կառավարման մասնագետներին, էլեկտրատեխնիկներին, մեխանիկներին, համակարգչային մոդելավորման մասնագետներին, ինչպես նաև տեխնիկական բուհերի ուսանողներին և հետազոտողներին։ Այն արժեքավոր է հատկապես այն տեսանկյունից, որ էլեկտրամագնիսական կախոցի բարդ բազմապարամետրային նախագծման խնդիրը ներկայացնում է ավտոմատացված հաշվարկային համակարգի միջոցով՝ միավորելով մաթեմատիկական մոդելավորումը, ինժեներական հաշվարկը, օպտիմալացումը և համակարգչային նախագծումը։

Lեզվաբանություն

Աշխատանքը նվիրված է հռետորական խոսքում հոմանիշների և հականիշների բառային-իմաստային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ժամանակակից անգլո-ամերիկյան քաղաքական գործիչների ելույթների նյութի հիման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում քաղաքական հրապարակային խոսքի այն լեզվական միջոցներն են, որոնց միջոցով խոսողը կարող է առավել հստակ ձևակերպել իր դիրքորոշումը, ընդգծել գաղափարների հակադրությունը, ստեղծել անհրաժեշտ հուզական ազդեցություն և ուղղորդել լսարանի ընկալումը։ Հոմանիշների և հականիշների նպատակային օգտագործումը քաղաքական հռետորաբանության մեջ միայն բառերի փոխարինման կամ հակադրման միջոց չէ․ դրանք կարող են իրականացնել իմաստային, արտահայտչական, փաստարկային և համոզչական մի շարք գործառույթներ։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել հոմանիշային շարքերը, դրանց անդամների իմաստային նրբերանգները, գործածության հաճախականությունը և համատեքստային փոխարինելիության աստիճանը։ Քաղաքական ելույթներում խոսողը կարող է ընտրել նույն ընդհանուր նշանակության տարբեր բառեր՝ շեշտադրելու դրական կամ բացասական գնահատականը, ընդգծելու որոշակի հատկանիշ կամ խոսքը հարմարեցնելու կոնկրետ լսարանի սպասումներին։ Այս առումով հոմանիշների ընտրությունը կարող է կապված լինել ոչ միայն լեզվական, այլև քաղաքական և գաղափարական նպատակների հետ։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել հականիշների կիրառությանը։ Հակադրությունը քաղաքական հռետորաբանության ամենաարդյունավետ կառուցողական մեխանիզմներից մեկն է, քանի որ թույլ է տալիս բարդ քաղաքական խնդիրները ներկայացնել պարզ երկընտրանքների միջոցով՝ «մենք–նրանք», «ուժ–թուլություն», «ազատություն–սահմանափակում», «առաջընթաց–հետընթաց» և նմանատիպ իմաստային հակադրություններով։ Նման կառույցները կարող են ուժեղացնել ելույթի տրամաբանական կառուցվածքը, բարձրացնել դրա հիշվողությունը և ձևավորել որոշակի գնահատականներ քաղաքական երևույթների կամ մրցակիցների նկատմամբ։ Հետազոտության ընթացքում կարող են առանձնացվել հոմանիշների և հականիշների տարբեր տեսակներ՝ հաշվի առնելով դրանց բառային, համատեքստային, իմաստային և ոճական բնույթը։ Կարևոր է ուսումնասիրել նաև այն դեպքերը, երբ բառերը բառարանային մակարդակում կարող են ամբողջական հոմանիշներ կամ հականիշներ չլինել, սակայն կոնկրետ քաղաքական համատեքստում ձեռք են բերում նման հարաբերություն։ Այսպիսի համատեքստային իմաստային հարաբերությունները հնարավորություն են տալիս բացահայտելու քաղաքական խոսքի ստեղծագործական և մանիպուլյատիվ լեզվական ներուժը։ Աշխատանքի կարևոր ուղղություններից է բառապաշարի կապը հռետորական ազդեցության հետ։ Քաղաքական գործիչների ելույթներում բառերի ընտրությունը հաճախ ուղղված է լսարանի հույզերի, արժեքային պատկերացումների և քաղաքական վերաբերմունքի վրա ազդելուն։ Հոմանիշների միջոցով հնարավոր է մեղմել կամ ուժեղացնել որևէ գնահատական, իսկ հականիշների միջոցով՝ ընդգծել հակառակ դիրքորոշումների միջև տարբերությունը։ Այդ պատճառով բառային-իմաստային միջոցների ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս ավելի լավ հասկանալ քաղաքական խոսքի համոզչական մեխանիզմները։ Հետազոտությունը կարող է ներառել ժամանակակից անգլո-ամերիկյան քաղաքական գործիչների հրապարակային ելույթների համեմատական վերլուծություն՝ բացահայտելով տարբեր խոսնակների կողմից հոմանիշների և հականիշների ընտրության առանձնահատկությունները։ Կարող են ուսումնասիրվել նաև քաղաքական թեմատիկ տարբեր ոլորտներ՝ ներքին և արտաքին քաղաքականություն, տնտեսություն, սոցիալական խնդիրներ, անվտանգություն, միջազգային հարաբերություններ և հասարակական արժեքներ։ Տարբեր թեմատիկ դաշտերում բառային հակադրությունների և հոմանիշային շարքի ընտրությունը կարող է ունենալ տարբեր նպատակներ ու հուզական երանգավորում։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել հռետորական կրկնությանը, զուգահեռ կառուցվածքներին և հակադրական շարահյուսական ձևերին, որոնց միջոցով հոմանիշային և հականիշային հարաբերությունները ստանում են լրացուցիչ արտահայտչական ուժ։ Երբ նույն կամ մոտիմաստ բառերը հաջորդաբար կիրառվում են տարբեր կառուցվածքներում, դրանք կարող են ամրապնդել հիմնական գաղափարը և մեծացնել դրա ազդեցությունը լսարանի վրա։ Նմանապես, հակադիր բառերի զուգահեռ տեղադրումը կարող է ստեղծել հստակ ռիթմիկ և տրամաբանական հակադրություն։ Աշխատանքի գիտական նշանակությունը կայանում է նրանում, որ այն բառային իմաստաբանության խնդիրները դիտարկում է կենդանի քաղաքական խոսքի նյութի վրա՝ միավորելով բառագիտության, ոճաբանության, հռետորաբանության և քաղաքական հաղորդակցության մոտեցումները։ Այսպիսի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են բառային հարաբերությունները վերածվում քաղաքական ազդեցության գործիքների և ինչպես է համատեքստը փոփոխում կամ ընդլայնում հոմանիշների ու հականիշների գործառույթները։ Գործնական առումով արդյունքները կարող են օգտակար լինել անգլերեն լեզվի ուսուցման, թարգմանության, քաղաքական տեքստերի վերլուծության, խոսքի մշակույթի և մեդիա հաղորդակցության ուսումնասիրության համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ հոմանիշներն ու հականիշները քաղաքական հռետորաբանության մեջ հանդես են գալիս ոչ միայն որպես լեզվի բառային համակարգի տարրեր, այլև որպես իմաստային շեշտադրման, գնահատման, հակադրության, փաստարկման և լսարանի վրա համոզչական ազդեցության կարևոր գործիքներ։

Այլ առարկաներ

Աշխատանքը նվիրված է լիթոսֆերային բնակելի միջավայրի ճարտարապետական և հատակագծային կազմակերպման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը և դրա կիրառման հնարավորությունների գնահատմանը Հայաստանի Հանրապետության պայմաններում։ Հետազոտության հիմքում բնակելի տարածքի այնպիսի կազմակերպման գաղափարն է, որը հաշվի է առնում բնական միջավայրի առանձնահատկությունները, տեղանքի ռելիեֆը, երկրաբանական և կլիմայական պայմանները, էներգաարդյունավետության պահանջները և մարդու համար հարմարավետ ու անվտանգ կենսամիջավայր ստեղծելու անհրաժեշտությունը։ Ուսումնասիրության ընթացքում վերլուծվում են լիթոսֆերային բնակելի կառույցների տարածական և ֆունկցիոնալ կառուցվածքը, դրանց տեղադրման սկզբունքները, բնակելի և օժանդակ գոտիների փոխհարաբերությունը, բնական ռեսուրսների օգտագործման հնարավորությունները և արտաքին միջավայրի հետ փոխազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի տարածքի բնական և կլիմայական բազմազանությանը, այդ թվում՝ տարբեր բարձրությունների, ռելիեֆային պայմանների, ջերմաստիճանային տատանումների և սեյսմիկ առանձնահատկությունների ազդեցությանը բնակելի կառույցների նախագծման վրա։ Աշխատանքը դիտարկում է նաև նման բնակելի միջավայրերի էներգաարդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները՝ բնական ջերմամեկուսացման, արևային էներգիայի օգտագործման, բնական լուսավորության և օդափոխության, ջերմային կորուստների նվազեցման ու ռեսուրսների արդյունավետ կառավարման միջոցով։ Կարևորվում է նաև կառույցի և տեղանքի փոխհարաբերությունը, քանի որ ռելիեֆի առավել նպատակային օգտագործումը կարող է նվազեցնել շինարարական միջամտությունը և միաժամանակ նպաստել բնակելի տարածքի միկրոկլիմայի բարելավմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են գնահատվել լիթոսֆերային բնակելի կառույցների կիրառման առավելություններն ու սահմանափակումները Հայաստանի տարբեր բնակլիմայական և քաղաքաշինական պայմաններում, ինչպես նաև դրանց հարմարեցման հնարավորությունները տեղական շինարարական ավանդույթներին և ժամանակակից տեխնոլոգիական պահանջներին։ Արդյունքում ձևավորվում են ճարտարապետական և հատակագծային կազմակերպման այնպիսի մոտեցումներ, որոնք կարող են նպաստել բնական միջավայրի հետ ներդաշնակ, էներգաարդյունավետ, ֆունկցիոնալ և հարմարավետ բնակելի տարածքների ստեղծմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է արժեքավոր լինել Հայաստանի պայմաններում այլընտրանքային բնակելի ճարտարապետության, էկոլոգիական նախագծման և կայուն քաղաքաշինական լուծումների զարգացման տեսանկյունից։

Կենսաբանություն

Այս աշխատությունը վերաբերում է կենսատեխնոլոգիայի և արդյունաբերական միկրոբիոլոգիայի ոլորտին՝ կենտրոնանալով Brevibacterium flavum բակտերիաների բարձրակտիվ շտամների ստացման և դրանց կիրառման վրա L-վալինի կենսասինթեզի արդյունաբերական արտադրության մեջ։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է մշակել և կատարելագործել միկրոօրգանիզմների ընտրության, մուտացիոն փոփոխման և սելեկցիայի մեթոդներ, որոնք թույլ են տալիս ստանալ բարձր արտադրողականությամբ արտադրող շտամներ՝ L-վալինի առավել արդյունավետ կենսասինթեզ ապահովելու համար։ Ուսումնասիրվում են ամինաթթուների կենսասինթեզի նյութափոխանակային ուղիները, կարգավորման մեխանիզմները և ֆերմենտային համակարգերը, որոնք մասնակցում են վալինի ձևավորմանը բակտերիալ բջջում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մետաբոլիկ ինժեներիայի մոտեցումներին՝ նախորդող նյութերի հոսքերի ուղղորդում, հետադարձ ինհիբիցիայի հաղթահարում և կենսաքիմիական ուղիների օպտիմալացում՝ արտադրողականությունը բարձրացնելու նպատակով։ Աշխատությունը նաև վերլուծում է արդյունաբերական ֆերմենտացիոն գործընթացները՝ աճեցման պայմանները, սննդային միջավայրի կազմը, թթվածնի մատակարարումը և տեխնոլոգիական ռեժիմները, որոնք ուղղակի ազդեցություն ունեն L-վալինի ելքի վրա։ Միաժամանակ քննարկվում են ստացված արդյունքների կիրառական նշանակությունը՝ սննդարդյունաբերության, դեղագործության և անասնակերի արտադրության ոլորտներում, որտեղ L-վալինը կարևոր կենսաակտիվ ամինաթթու է։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը նշանակալի ներդրում է կենսատեխնոլոգիական արտադրության և արդյունաբերական միկրոբիոլոգիայի զարգացման մեջ՝ նպաստելով ամինաթթուների արդյունավետ և տնտեսական արտադրության տեխնոլոգիաների կատարելագործմանը։