Բնության մեջ նախագծի տեղափոխման և նշահարման գեոդեզիական աշխատանքների կատարելագործումը էլեկտրոնային տախեոմետրերով

Պատմություն

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Ռուսական կայսրությունում հայ բնակչության տեղաբաշխմանը ըստ 1897 թվականի Համառուսաստանյան առաջին մարդահամարի տվյալների՝ ընդգծելով հայերի ժողովրդագրական պատկերը, տարածքային բաշխվածությունը և սոցիալ-տնտեսական առանձնահատկությունները կայսրության շրջանակներում։ Դիտարկվում է, որ 19-րդ դարի վերջում հայերը բնակվում էին կայսրության տարբեր նահանգներում և քաղաքներում՝ առավել խիտ կենտրոնացում ունենալով Կովկասում, մասնավորապես Թիֆլիսի, Երևանի, Բաքվի նահանգներում և Կարսի մարզում, որտեղ պատմական, տնտեսական և վարչական պայմանները նպաստել էին հայկական համայնքների ձևավորմանն ու զարգացմանը։ Միաժամանակ նշվում է նաև հայերի ներկայությունը Ռուսաստանի ներքին շրջաններում և խոշոր քաղաքներում՝ Մոսկվայում, Սանկտ Պետերբուրգում և այլ կենտրոններում, որտեղ նրանք հիմնականում զբաղվում էին առևտրով, արհեստներով, արդյունաբերությամբ և մտավորական գործունեությամբ։ Աշխատանքում վերլուծվում են մարդահամարի տվյալների հիման վրա հայերի զբաղվածության կառուցվածքը, քաղաքային և գյուղական բնակչության հարաբերակցությունը, ինչպես նաև ազգային ինքնության պահպանման գործոնները բազմազգ կայսրության պայմաններում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ հայերի տեղաբաշխումը սերտորեն կապված էր պատմական գաղթերի, տնտեսական հնարավորությունների և Ռուսական կայսրության վարչական քաղաքականության հետ, որոնք միասին ձևավորել էին տարածքային ցրված, բայց միևնույն ժամանակ որոշ շրջաններում բարձր կենտրոնացված հայկական համայնքային պատկեր։ Ընդգծվում է, որ 1897 թվականի մարդահամարի տվյալները կարևոր աղբյուր են ոչ միայն ժողովրդագրական, այլ նաև սոցիալ-պատմական գործընթացների ուսումնասիրության համար՝ բացահայտելով հայերի ինտեգրացիայի և ինքնության պահպանման բարդ մեխանիզմները կայսրության բազմազգ կառուցվածքում։

Այլ առարկաներ

Վերաբերում է կարտոֆիլի մշակության ընթացքում կիրառվող պաշտպանիչ և խթանիչ միջոցների ազդեցության ուսումնասիրմանը տեղական՝ Ստեփանավանի կլիմայական ու հողային պայմաններում։ Պրեստիժ (Prestige)-ը սերմակարտոֆիլի մշակման համար օգտագործվող համակարգային պատրաստուկ է, որը համակցված ձևով պայքարում է ինչպես սնկային հիվանդությունների, այնպես էլ որոշ վնասատուների, հատկապես կոլորադյան բզեզի և հողի վնասատուների դեմ՝ պաշտպանելով բույսը զարգացման սկզբնական փուլերում և ապահովելով ավելի առողջ ծիլերի առաջացում։ Իսկ «կենսահեղուկ» անվանումը սովորաբար վերաբերում է կենսաբանական ծագման հեղուկ պարարտանյութերին կամ բիոստիմուլյատորներին, որոնք նպաստում են բույսի աճին, արմատային համակարգի զարգացումին, սննդանյութերի ավելի լավ յուրացմանը և ընդհանուր դիմադրողականության բարձրացմանը։ Ստեփանավանի նման լեռնային և համեմատաբար խոնավ կլիմա ունեցող տարածաշրջանում կարտոֆիլի աճը կարող է ենթարկվել տարբեր սնկային հիվանդությունների՝ ինչպես ուշացած մրիկ (ֆիտոֆտորա), այնպես էլ հողի միջոցով փոխանցվող վարակների, ինչպես նաև վնասատուների ազդեցության, ուստի նման պատրաստուկների համակցված կիրառությունը հաճախ դիտարկվում է որպես ինտեգրված պաշտպանության մոտեցում։ Պրեստիժը հիմնականում պաշտպանում է բույսը վաղ փուլում՝ նվազեցնելով վնասատուների և որոշ հիվանդությունների ճնշումը, իսկ կենսահեղուկները կարող են ուժեղացնել բույսի կենսաբանական ակտիվությունը՝ բարձրացնելով աճի արագությունը, բերքատվությունը և դիմադրողականությունը շրջակա միջավայրի սթրեսների նկատմամբ։ Այս երկու միջոցների համատեղ ազդեցությունը սովորաբար ուսումնասիրվում է փորձարարական դաշտային պայմաններում՝ գնահատելով բույսերի բարձրությունը, տերևային մակերեսը, պալարների քանակը և զանգվածը, ինչպես նաև հիվանդությունների և վնասատուների վնասի աստիճանը՝ նպատակ ունենալով գտնել առավել արդյունավետ ագրոտեխնիկական լուծումներ տվյալ տարածաշրջանի համար։

Բժշկություն

Գիրքը նվիրված է պարբերական հիվանդությամբ տառապող հիվանդների ենթաստամոքսային գեղձի ախտահարման կլինիկա-մորֆոլոգիական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են հիվանդության պաթոգենեզի հիմնական մեխանիզմները, բորբոքային և կառուցվածքային փոփոխությունների զարգացումը ենթաստամոքսային գեղձում, ինչպես նաև դրանց կապը կլինիկական դրսևորումների հետ։ Հեղինակը վերլուծում է կլինիկական դիտարկումների, լաբորատոր տվյալների և հիստոմորֆոլոգիական հետազոտությունների արդյունքները՝ բացահայտելով օրգանի ախտահարման ձևերը, ծանրության աստիճանները և հիվանդության ընթացքի առանձնահատկությունները։ Գրքում քննարկվում են նաև դիֆերենցիալ ախտորոշման խնդիրները, բարդությունների զարգացման ռիսկերը և հիվանդների վարարման մոտեցումները՝ հիմնված ժամանակակից բժշկական գիտելիքների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պաթոլոգիական փոփոխությունների վաղ հայտնաբերմանը և դրանց կլինիկական նշանակությանը՝ հիվանդության ընթացքի կանխատեսման տեսանկյունից։ Աշխատությունը նախատեսված է պաթոլոգների, գաստրոէնտերոլոգների, կլինիկական բժիշկների, գիտահետազոտողների, բժշկական ուսանողների և ենթաստամոքսային գեղձի հիվանդություններով հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Մշակույթ

Երաժշտագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Արամ Խաչատրյանի ստեղծագործական ժառանգության մեջ բազմաձայնության սկզբունքների և դրանց գեղարվեստական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում բազմաձայն երաժշտական մտածողության առանձնահատկությունները, տարբեր ձայների փոխհարաբերությունները և դրանց դերը երաժշտական կառուցվածքի ձևավորման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բազմաձայնության տարբեր ձևերի ու հնարների կիրառմանը, թեմատիկ նյութի զարգացմանը, ձայների ինքնուրույն շարժմանը և երաժշտական հյուսվածքի կազմակերպմանը։ Վերլուծվում են բազմաձայն և հարմոնիկ մտածողության փոխազդեցությունը, մեղեդային գծերի համադրումը, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը ստեղծագործությունների արտահայտչականության և կառուցվածքային ամբողջականության վրա։ Քննարկվում են կոմպոզիտորական տեխնիկայի առանձնահատկությունները և բազմաձայնության կիրառման նշանակությունը անհատական երաժշտական ոճի ձևավորման համատեքստում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու կոմպոզիտորի երաժշտական լեզվի, ստեղծագործական մտածողության և երաժշտական նյութի կազմակերպման սկզբունքների վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել երաժշտագետների, կոմպոզիտորների, երաժշտական կրթության ոլորտի մասնագետների և երաժշտական արվեստի պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների համար։

Մշակույթ

Այս աշխատությունը նվիրված է հայազգի նշանավոր ջութակահար և մանկավարժ Իվան Կալամյանի կյանքին, մասնագիտական գործունեությանը և երաժշտական մանկավարժության մեջ ունեցած նշանակությանը։ Նա ծնվել է 1903 թվականին Թավրիզում և իր մասնագիտական կրթությունը ստացել է Մոսկվայում և Փարիզում՝ ծանոթանալով ջութակի ռուսական և ֆրանսիական կատարողական դպրոցների ավանդույթներին։ Նրա մասնագիտական ձևավորման ընթացքում ձեռք բերած գիտելիքներն ու փորձը հետագայում հիմք դարձան սեփական մանկավարժական սկզբունքների մշակման համար։ 1937 թվականին տեղափոխվելով Միացյալ Նահանգներ՝ նա շարունակեց իր գործունեությունը որպես կատարող, սակայն առավել մեծ ճանաչում ձեռք բերեց որպես ջութակի նշանավոր մանկավարժ։ Նա դասավանդել է Կուրտիսի երաժշտական ինստիտուտում և Ջուլիարդի դպրոցում՝ պատրաստելով բարձրակարգ երաժիշտների մի քանի սերունդ։ Նրա ուսուցման մեթոդաբանության հիմքում տեխնիկական կատարելության և երաժշտական արտահայտչականության համադրությունն էր։ Նա մեծ նշանակություն էր տալիս ձախ և աջ ձեռքերի ճիշտ աշխատանքին, ինտոնացիային, աղեղի կառավարմանը, ռիթմական ճշգրտությանը, հնչերանգի ձևավորմանը և կատարողական ազատությանը։ Միաժամանակ նա կարևորում էր յուրաքանչյուր ուսանողի անհատական առանձնահատկությունների հաշվառումը՝ ձգտելով ոչ թե բոլոր աշակերտներին նույն կերպ ուսուցանել, այլ բացահայտել նրանց ուժեղ կողմերն ու զարգացնել անհատական կատարողական ներուժը։ Նրա աշակերտների թվում էին միջազգային ճանաչում ունեցող բազմաթիվ ջութակահարներ, որոնցից են Իցհակ Պերլմանը, Պինկաս Ցուկերմանը, Կյուն-Վա Չունգը, Մայքլ Ռաբինը և այլ նշանավոր երաժիշտներ։ Նրանց հաջողությունները մեծապես նպաստեցին Կալամյանի մանկավարժական դպրոցի միջազգային հեղինակության ամրապնդմանը։ Նրա մասնագիտական ժառանգության կարևոր մասը կազմում են ջութակի կատարողական տեխնիկային և ուսուցման մեթոդաբանությանը նվիրված աշխատությունները, որոնք նշանակալի տեղ են զբաղեցնում ջութակի մանկավարժական գրականության մեջ։ Կալամյանի մոտեցման առանձնահատկությունն այն էր, որ նա միավորում էր տարբեր ազգային կատարողական դպրոցների լավագույն ավանդույթները՝ դրանք վերածելով միասնական և գործնական մանկավարժական համակարգի։ Նրա գործունեությունը կարևոր դեր ունեցավ XX դարի ջութակի կատարողական արվեստի և երաժշտական կրթության զարգացման գործում։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու նրա կենսագրական ուղին, մասնագիտական ձևավորումը, մանկավարժական սկզբունքները, աշակերտների հետ աշխատանքը և միջազգային ազդեցությունը՝ ցույց տալով նրա ներդրումը ժամանակակից ջութակի դպրոցի զարգացման մեջ։ Նրա ժառանգությունը նշանակալի է նաև հայ երաժշտական մշակույթի պատմության տեսանկյունից, քանի որ նրա գործունեությունը ներկայացնում է հայազգի երաժշտի կարևոր ներդրումը համաշխարհային կատարողական արվեստի և երաժշտական մանկավարժության մեջ։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է գերհաղորդիչ նյութերում թույլ արտահայտված ֆիզիկական առանձնահատկությունների ուսումնասիրմանը՝ նոր ռադիոհաճախական մեթոդների կիրառմամբ։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը գերհաղորդիչ վիճակին բնորոշ այն նուրբ երևույթների հայտնաբերումն ու քանակական բնութագրումն է, որոնք սովորական չափման եղանակներով կարող են դժվար նկատելի լինել կամ պահանջել բարձր զգայունություն ունեցող փորձարարական համակարգեր։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են նյութերի էլեկտրամագնիսական հատկությունների փոփոխությունները գերհաղորդիչ անցման և տարբեր արտաքին պայմանների ազդեցության դեպքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ռադիոհաճախական էլեկտրամագնիսական դաշտի և գերհաղորդիչ նմուշի փոխազդեցությանը, քանի որ այդ փոխազդեցության բնութագրերի չափումը հնարավորություն է տալիս տեղեկատվություն ստանալ նյութի էլեկտրադինամիկական վիճակի և դրա փոքր փոփոխությունների վերաբերյալ։ Քննվում են ռեզոնանսային հաճախականության, ազդանշանի կլանման, կորուստների և այլ չափելի պարամետրերի փոփոխությունները՝ կախված ջերմաստիճանից, արտաքին մագնիսական դաշտից և նյութի ֆիզիկական վիճակից։ Կարևորվում է փորձարարական համակարգերի զգայունության բարձրացումը, աղմուկների և չափման սխալների նվազեցումը, ինչպես նաև թույլ ազդանշանների հուսալի գրանցման ու մշակման մեթոդների կատարելագործումը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տարբեր ռադիոհաճախական չափման մոտեցումների համեմատական գնահատումը և դրանց կիրառելիության սահմանների որոշումը։ Նման մեթոդները կարող են հնարավորություն տալ ավելի ճշգրիտ ուսումնասիրելու գերհաղորդիչ անցման առանձնահատկությունները, մագնիսական դաշտի ներթափանցման հետ կապված երևույթները, էներգետիկ կորուստները և նյութի ներքին կառուցվածքի ազդեցությունը դիտվող էլեկտրամագնիսական հատկությունների վրա։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել նյութի անհամասեռությունների, կառուցվածքային արատների և այլ միկրոսկոպիկ գործոնների ազդեցությանը, որոնք երբեմն դրսևորվում են չափվող պարամետրերի միայն փոքր շեղումներով։ Փորձարարական տվյալների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս համադրել դիտվող երևույթները գերհաղորդականության տեսական պատկերացումների հետ և պարզել, թե նյութի կառուցվածքային կամ էլեկտրոնային առանձնահատկություններն ինչպես են արտահայտվում ռադիոհաճախական արձագանքում։ Նոր չափման մեթոդների մշակումը կարևոր է նաև տարբեր գերհաղորդիչ նյութերի համեմատական ուսումնասիրության համար՝ ապահովելով դրանց հատկությունների առավել ճշգրիտ բնութագրում։ Աշխատանքը կարող է ունենալ ինչպես հիմնարար, այնպես էլ կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով գերհաղորդականության ֆիզիկական մեխանիզմների ուսումնասիրությանը և բարձր զգայունությամբ ռադիոֆիզիկական չափման տեխնիկաների զարգացմանը։ Այն կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել պինդ մարմնի ֆիզիկայի, ցածր ջերմաստիճանների ֆիզիկայի, գերհաղորդականության և ռադիոֆիզիկայի ոլորտներում աշխատող մասնագետների ու հետազոտողների համար։