Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    History

    Հայաստանը Քրիստոսից առաջ երրորդ հազարամյակում՝ ըստ գրավոր աղբյուրների

    Աշխատությունը նվիրված է Հայկական լեռնաշխարհի և Հայաստանի պատմական տարածքի ուսումնասիրությանը Քրիստոսից առաջ երրորդ հազարամյակում՝ հիմնվելով հին արևելյան գրավոր աղբյուրներում պահպանված տեղեկությունների վրա։ Այն անդրադառնում է տարածաշրջանի պատմական, քաղաքական, տնտեսական, հասարակական և մշակութային կյանքի վաղ շրջանի առանձնահատկություններին՝ նպատակ ունենալով բացահայտել Հայկական լեռնաշխարհի տեղն ու դերը Հին Արևելքի քաղաքակրթությունների ձևավորման և փոխհարաբերությունների համակարգում։ Քրիստոսից առաջ երրորդ հազարամյակը մարդկության պատմության կարևոր ժամանակաշրջաններից էր, երբ Միջագետքում, Փոքր Ասիայում, Իրանական բարձրավանդակում և հարակից տարածքներում զարգանում էին վաղ պետական կազմավորումները, ձևավորվում էին քաղաքական կենտրոններ, ընդլայնվում էին առևտրական կապերը և ակտիվանում ժողովուրդների միջև տնտեսական ու մշակութային փոխազդեցությունները։ Հայկական լեռնաշխարհը, իր աշխարհագրական դիրքով, բնական հարստություններով և ռազմավարական նշանակությամբ, կարևոր տեղ էր զբաղեցնում այս գործընթացներում՝ կապելով Առաջավոր Ասիայի տարբեր շրջանները և ապահովելով հումքի, արտադրանքի ու մշակութային արժեքների շրջանառությունը։ Աշխատության առանցքային ուղղություններից է հին գրավոր աղբյուրների քննությունը՝ որպես Հայկական լեռնաշխարհի վաղ պատմության վերակազմության հիմնական միջոց։ Հին Միջագետքի սեպագիր արձանագրությունները, արքայական գրությունները, տնտեսական և վարչական փաստաթղթերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու տարածաշրջանի աշխարհագրական անվանումները, բնակչության մասին տեղեկությունները, հարևան քաղաքական միավորների հետ ունեցած հարաբերությունները և տնտեսական գործունեության առանձնահատկությունները։ Այդ աղբյուրների համադրական ուսումնասիրությունը կարևոր է պատմական իրադարձությունների ժամանակագրությունը ճշգրտելու, տեղանունների ու աշխարհագրական հասկացությունների նշանակությունը բացահայտելու և Հայկական լեռնաշխարհի վերաբերյալ պահպանված տեղեկությունները պատմական համատեքստում մեկնաբանելու համար։ Հատուկ ուշադրության է արժանի տարածաշրջանի բնական և տնտեսական ռեսուրսների նշանակությունը։ Հայկական լեռնաշխարհը հնագույն ժամանակներից հայտնի է եղել մետաղական հանքավայրերով, անասնապահության համար նպաստավոր տարածքներով, երկրագործական գոտիներով և առևտրական ճանապարհների կարևոր հանգույցներով։ Այս հանգամանքները նպաստել են հարևան քաղաքակրթությունների հետ բազմակողմանի հարաբերությունների զարգացմանը և տարածաշրջանի ներգրավմանը Հին Արևելքի տնտեսական համակարգում։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու նաև վաղ բնակավայրերի, հասարակական կազմակերպման ձևերի, արտադրական գործունեության, արհեստների և մշակութային փոխազդեցությունների պատմությանը՝ դիտարկելով դրանք ժամանակաշրջանի ընդհանուր քաղաքակրթական զարգացումների համատեքստում։ Գիտական առումով ուսումնասիրության կարևոր առանձնահատկությունն աղբյուրագիտական մոտեցումն է, քանի որ Հայկական լեռնաշխարհի Քրիստոսից առաջ երրորդ հազարամյակի պատմության ուսումնասիրությունը պահանջում է տարբեր լեզուներով և գրային համակարգերով պահպանված հին վկայությունների համադրում, դրանց պատմական հավաստիության քննություն և տեղանունների ու հիշատակվող քաղաքական միավորների նույնականացման հիմնավորում։ Գրավոր աղբյուրների տվյալները հնարավորություն են տալիս լրացնելու հնագիտական ուսումնասիրությունների արդյունքները և ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու տարածաշրջանի վաղ պատմական զարգացման մասին։ Աշխատությունը կարևոր է նաև Հայաստանի հնագույն պատմության ժամանակագրական սահմանների, պատմական աշխարհագրության և Հայկական լեռնաշխարհի վաղ պետական ու հասարակական կազմավորումների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն նպաստում է Հայաստանի պատմության վաղ շրջանի վերաբերյալ փաստական նյութի համակարգմանը և տարածաշրջանի պատմությունը մեկուսացված երևույթների փոխարեն Հին Արևելքի լայն պատմաքաղաքական միջավայրում դիտարկելուն։ Միաժամանակ աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայագիտության զարգացման համար, քանի որ անդրադառնում է այն հիմնարար հարցերին, որոնք կապված են Հայկական լեռնաշխարհի բնակչության, պատմական տարածքի, վաղ մշակութային գործընթացների և հարևան ժողովուրդների հետ հարաբերությունների հետ։ Այն արժեքավոր է պատմաբանների, արևելագետների, հնագետների, սեպագրագետների, աղբյուրագետների և պատմական աշխարհագրությամբ զբաղվող մասնագետների համար, ինչպես նաև այն ընթերցողների, որոնք հետաքրքրված են Հայաստանի հնագույն անցյալով և Առաջավոր Ասիայի վաղ քաղաքակրթությունների պատմությամբ։ Գիրքը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ ընկալելու Հայկական լեռնաշխարհի պատմական նշանակությունը, գրավոր աղբյուրների դերը պատմական գիտելիքի ձևավորման գործում և Հայաստանի վաղ անցյալի ուսումնասիրության գիտական մեթոդներն ու խնդիրները։

    Updated: 2026-11-17
    Հայաստանը Քրիստոսից առաջ երրորդ հազարամյակում՝ ըստ գրավոր աղբյուրների
    Online

    History

    Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին քաղաքականությունը Հարավային Կովկասում, Հայաստան, Ադրբեջան, Վրաստան 1991-2001թթ. (աշխարհաքաղաքական դիտակետ)

    Աշխատությունը նվիրված է 1991–2001 թվականներին Ռուսաստանի Դաշնության՝ Հարավային Կովկասում իրականացրած արտաքին քաղաքականության ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի, Ադրբեջանի և Վրաստանի հետ հարաբերությունները դիտարկելով աշխարհաքաղաքական գործընթացների համատեքստում։ Խորհրդային Միության փլուզումից հետո տարածաշրջանում ձևավորվեց նոր քաղաքական միջավայր, որտեղ երեք անկախ պետությունների արտաքին քաղաքական կողմնորոշումները, անվտանգության խնդիրները և միջազգային համագործակցության ձգտումները փոխկապակցվեցին Ռուսաստանի տարածաշրջանային շահերի հետ։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում Մոսկվայի քաղաքական, ռազմական, տնտեսական և դիվանագիտական գործիքները, ԱՊՀ շրջանակներում համագործակցությունը, ռուսական ռազմական ներկայության նշանակությունը և տարածաշրջանային հակամարտությունների ազդեցությունը միջպետական հարաբերությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի հետ Ռուսաստանի ռազմավարական և անվտանգության կապերի ձևավորմանը, Ադրբեջանի հետ քաղաքական ու տնտեսական հարաբերություններին և էներգետիկ գործոնի աճող նշանակությանը, ինչպես նաև Վրաստանի հետ հարաբերություններում առաջացած հակասություններին և Աբխազիայի ու Հարավային Օսիայի հակամարտությունների ազդեցությանը։ Քննության է առնվում նաև Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության տեղը Ռուսաստանի տարածաշրջանային քաղաքականության մեջ՝ ներառելով միջնորդական նախաձեռնությունները և 1994 թվականի հրադադարից հետո ձևավորված քաղաքական իրադրությունը։ Վերլուծվում են Ռուսաստանի ձգտումները պահպանելու ազդեցությունը նախկին խորհրդային տարածքում և միաժամանակ հարմարվելու Հարավային Կովկասում ձևավորվող նոր միջազգային միջավայրին, որտեղ աստիճանաբար մեծանում էին Միացյալ Նահանգների, եվրոպական կառույցների և Թուրքիայի ներգրավվածությունը։ Ուսումնասիրվում են Կասպյան էներգակիրների արդյունահանման և արտահանման ծրագրերի, նոր տրանսպորտային ու էներգետիկ ուղիների և տարածաշրջանի աշխարհագրական դիրքի ազդեցությունները պետությունների արտաքին քաղաքական հաշվարկների վրա։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում Ռուսաստանի ներքին քաղաքական ու տնտեսական փոփոխությունների, ինչպես նաև Հյուսիսային Կովկասում անվտանգության խնդիրների ազդեցությանը հարավկովկասյան ուղղությամբ իրականացվող քաղաքականության վրա։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս համեմատել Ռուսաստանի հարաբերությունները տարածաշրջանի երեք պետությունների հետ և բացահայտել դրանց տարբեր բնույթը՝ հաշվի առնելով յուրաքանչյուր երկրի անվտանգության պահանջները, արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունները և աշխարհաքաղաքական դիրքը։ Հետազոտությունը կարևոր է հետխորհրդային Հարավային Կովկասի միջազգային հարաբերությունների ձևավորման առաջին տասնամյակը հասկանալու և տարածաշրջանում Ռուսաստանի քաղաքականության հիմնական մեխանիզմների ու փոփոխությունների ուսումնասիրության համար։

    Updated: 2026-09-29
    Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին քաղաքականությունը Հարավային Կովկասում, Հայաստան, Ադրբեջան, Վրաստան 1991-2001թթ. (աշխարհաքաղաքական դիտակետ)
    Online

    History

    ԳՐԱՅԻՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԸ ՈՐՊԵՍ ԴԱՎԱՆԱԲԱՆԱԿԱՆ ԳԼԽԱՎՈՐ ԵՐԵՎՈՒՅԹ

    Գիտական-վերլուծական բնույթի ուսումնասիրություն է, որտեղ քննարկվում է գրային համակարգի ձևավորումը, զարգացումը և նրա կապը գաղափարական ու դավանաբանական համակարգերի հետ։ Հեղինակը ներկայացնում է այն մոտեցումը, որ գրի ստեղծումը և կիրառումը միայն հաղորդակցական միջոց չեն, այլ նաև խորքային մշակութային ու աշխարհայացքային երևույթ, որը սերտորեն կապված է հասարակության կրոնական պատկերացումների, սրբազան տեքստերի և գաղափարական իշխանության ձևավորման հետ։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են տարբեր հնագույն գրային համակարգեր, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունները և այն, թե ինչպես են դրանք ծառայել ոչ միայն լեզվի գրանցման, այլ նաև գաղափարախոսական համակարգերի ամրապնդման համար։ Հեղինակը ուշադրություն է դարձնում գրի և դավանանքի փոխկապակցվածությանը՝ ցույց տալով, որ շատ մշակույթներում գրի զարգացումը ուղեկցվել է սրբազան գիտելիքի ձևակերպմամբ և պահպանմամբ։ Գրքում կիրառվում են պատմական, լեզվաբանական և մշակութաբանական մոտեցումներ՝ փորձելով բացահայտել գրի որպես քաղաքակրթական հիմնարար երևույթի բազմաշերտ բնույթը։ Ստեղծագործությունը կարևոր է այն ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրված են գրի ծագմամբ, մշակութային պատմությամբ և գաղափարական համակարգերի ձևավորման գործընթացներով։

    Updated: 2026-10-23
    ԳՐԱՅԻՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԸ ՈՐՊԵՍ ԴԱՎԱՆԱԲԱՆԱԿԱՆ ԳԼԽԱՎՈՐ ԵՐԵՎՈՒՅԹ
    Online

    Linguistics

    Բայազետի բարբառը և նրա լեզվական առնչությունները շրջակա բարբառների հետ

    Աշխատությունը նվիրված է Բայազետի բարբառի համակողմանի ուսումնասիրությանը և նրա լեզվական առնչությունների բացահայտմանը շրջակա բարբառային համակարգերի հետ։ Հեղինակը վերլուծում է բարբառի ձևավորման պատմական նախադրյալները, հնչյունական, բառապաշարային և քերականական առանձնահատկությունները՝ ներկայացնելով դրա տեղն ու դերը հայերենի բարբառային բազմազանության մեջ։ Քննարկվում են Բայազետի բարբառի փոխազդեցությունները հարակից բարբառների հետ, լեզվական ընդհանրություններն ու տարբերությունները, ինչպես նաև այն գործոնները, որոնք պայմանավորել են տվյալ բարբառի զարգացման ընթացքը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բարբառային բառապաշարի, արտահայտչական միջոցների, խոսվածքային առանձնահատկությունների և լեզվական հնագույն տարրերի պահպանման խնդիրներին։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տարածաշրջանային լեզվական կապերը, պատմական տեղաշարժերի ազդեցությունը և հայոց լեզվի տարածքային տարբերակների զարգացման օրինաչափությունները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ բարբառագիտության, լեզվի պատմության և ազգագրական ուսումնասիրությունների համար՝ ներկայացնելով արժեքավոր նյութ ինչպես տեսական, այնպես էլ գործնական հետազոտությունների տեսանկյունից։ Այն նախատեսված է լեզվաբանների, հայագետների, բարբառագետների, պատմաբանների, դասախոսների, ուսանողների և հայոց լեզվի տարածքային առանձնահատկություններով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

    Updated: 2026-09-17
    Բայազետի բարբառը և նրա լեզվական առնչությունները շրջակա բարբառների հետ
    Online

    French

    Ֆրանսերենի քերականություն՝ ըստ Օլենդորֆի մեթոդի

    Աշխատությունը ֆրանսերենի ուսուցմանն ուղղված քերականական դասագիրք է, որը հիմնված է Հայնրիխ Գոտֆրիդ Օլենդորֆի մշակած լեզվուսուցման մեթոդի վրա։ Այս մեթոդը նախատեսում է լեզվի աստիճանական յուրացում՝ հարցուպատասխանի, թարգմանության, կրկնության և գործնական վարժությունների միջոցով։ Դասավանդման նման մոտեցումը սովորողին հնարավորություն է տալիս քերականական կանոնները յուրացնել ոչ միայն տեսական բացատրությունների, այլև դրանց շարունակական կիրառության միջոցով։ Ուսուցման շրջանակում կարևորվում են ֆրանսերենի բառապաշարը, արտասանությունն ու ուղղագրությունը, խոսքի մասերը, գոյականների և ածականների ձևերը, դերանունները, բայերի խոնարհումը, ժամանակաձևերը, նախդիրները և նախադասությունների կառուցման օրինաչափությունները։ Օլենդորֆյան մեթոդի առանձնահատկությունն այն է, որ քերականական նյութը զուգակցվում է երկխոսությունների և թարգմանական առաջադրանքների հետ՝ զարգացնելով լեզուն գործնականում կիրառելու կարողությունը։ Նման դասագրքերը նպաստել են ֆրանսերենի ինքնուրույն ուսումնասիրմանը, ընթերցանության, գրավոր խոսքի և հաղորդակցական հմտությունների զարգացմանը։ Հրատարակությունը կարևոր տեղ ունի 19-րդ դարի հայալեզու օտարալեզու ուսումնական գրականության և լեզուների դասավանդման պատմության մեջ։

    Updated: 2026-11-05
    Ֆրանսերենի քերականություն՝ ըստ Օլենդորֆի մեթոդի
    Online

    Economics

    Պետական պարտատոմսերի երկրորդային շուկայի զարգացման հեռանկարները Հայաստանի Հանրապետությունում

    Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում պետական պարտատոմսերի երկրորդային շուկայի ձևավորման, զարգացման և հետագա կատարելագործման հեռանկարների ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են պետական պարտատոմսերի էությունը, դրանց նշանակությունը պետական ֆինանսների կառավարման և կապիտալի շուկայի զարգացման գործընթացում, ինչպես նաև երկրորդային շուկայի դերը ֆինանսական համակարգի արդյունավետության և իրացվելիության ապահովման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն մեխանիզմներին, որոնց միջոցով ներդրողները կարող են արդեն թողարկված պետական պարտատոմսերը գնել և վաճառել՝ ձևավորելով շուկայական գներ, ապահովելով ակտիվների իրացվելիություն և նպաստելով ֆինանսական ռեսուրսների արդյունավետ վերաբաշխմանը։ Ուսումնասիրվում են պետական պարտատոմսերի շուկայի հիմնական մասնակիցները, նրանց փոխհարաբերությունները, շուկայական ենթակառուցվածքը, առևտրի կազմակերպման եղանակները, գնագոյացման առանձնահատկությունները և շուկայի զարգացման վրա ազդող տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ գործոնները։ Աշխատանքում դիտարկվում են նաև երկրորդային շուկայի զարգացման այնպիսի կարևոր ցուցանիշներ, ինչպիսիք են առևտրի ծավալները, գործարքների հաճախականությունը, շուկայի իրացվելիությունը, եկամտաբերության մակարդակը, ներդրողների շրջանակը և պետական պարտատոմսերի նկատմամբ պահանջարկը։ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով վերլուծվում են շուկայի զարգացման հիմնական փուլերը, առկա հնարավորություններն ու խնդիրները, ինչպես նաև այն գործոնները, որոնք կարող են սահմանափակել երկրորդային շուկայի ակտիվությունը։ Քննարկվում է բանկային համակարգի, ինստիտուցիոնալ ներդրողների, մասնավոր ներդրողների և պետական կառույցների դերը շուկայի ընդլայնման գործում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ներդրողների բազայի դիվերսիֆիկացման, շուկայի թափանցիկության բարձրացման, տեղեկատվության հասանելիության, ֆինանսական գործիքների բազմազանեցման և ժամանակակից առևտրային ու հաշվարկային ենթակառուցվածքների կատարելագործման անհրաժեշտությանը։ Աշխատանքը անդրադառնում է նաև միջազգային փորձին և այն հնարավոր մեխանիզմներին, որոնք կարող են կիրառելի լինել Հայաստանի պայմաններում՝ հաշվի առնելով երկրի ֆինանսական շուկայի չափը, տնտեսության կառուցվածքը և մակրոտնտեսական առանձնահատկությունները։ Վերջում ներկայացվում են պետական պարտատոմսերի երկրորդային շուկայի զարգացման հնարավոր ուղղությունները՝ շուկայի իրացվելիության բարձրացում, ներդրողների շրջանակի ընդլայնում, մրցակցային միջավայրի զարգացում, ռիսկերի կառավարման գործիքների կատարելագործում և ֆինանսական շուկայի տարբեր հատվածների միջև փոխկապակցվածության ամրապնդում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագիտության և ֆինանսների ոլորտի ուսանողների, հետազոտողների, ներդրումային ոլորտի մասնագետների և Հայաստանի կապիտալի շուկայի զարգացման հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

    Updated: 2026-09-09
    Պետական պարտատոմսերի երկրորդային շուկայի զարգացման հեռանկարները Հայաստանի Հանրապետությունում