Экологическая оценка воздействия техногенных выбросов на экосистемы г. Еревана

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է 1912-1918 թվականներին Հայ Առաքելական եկեղեցու գործունեության և Հայկական հարցի շուրջ զարգացող քաղաքական, դիվանագիտական ու հասարակական գործընթացների փոխառնչությունների պատմական ուսումնասիրությանը։ Քննության առանցքում եկեղեցու՝ որպես ազգային, հոգևոր և հասարակական հաստատության դերակատարությունն է այն բարդ ժամանակաշրջանում, երբ Օսմանյան կայսրության հայ բնակչության վիճակը և հայկական բարենորոգումների խնդիրը կրկին հայտնվել էին միջազգային քաղաքականության ուշադրության կենտրոնում, իսկ հետագայում Առաջին համաշխարհային պատերազմը արմատապես փոխեց տարածաշրջանի քաղաքական և մարդասիրական պայմանները։ Հետազոտության մեջ կարող է առանձնահատուկ ուշադրություն հատկացվել Ամենայն Հայոց կաթողիկոսության, Կոստանդնուպոլսի Հայոց պատրիարքության և եկեղեցական այլ կառույցների գործունեությանը, նրանց հարաբերություններին հայկական հասարակական ու քաղաքական շրջանակների, Ռուսաստանի և եվրոպական պետությունների ներկայացուցիչների հետ։ Քննվում են եկեղեցական գործիչների մասնակցությունը հայկական բնակչության իրավունքների պաշտպանությանն ուղղված նախաձեռնություններին, դիմումների, նամակագրության և դիվանագիտական շփումների նշանակությունը, ինչպես նաև եկեղեցական կառույցների ներգրավվածությունը պատերազմի հետևանքով առաջացած մարդասիրական խնդիրների լուծման գործում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում 1915 թվականից հետո ստեղծված իրավիճակը՝ բռնությունների, զանգվածային տեղահանությունների և Հայոց ցեղասպանության հետևանքով հայ բնակչության առջև ծառացած խնդիրների պայմաններում եկեղեցական կառույցների գործունեության ուսումնասիրությամբ։ Այս համատեքստում դիտարկվում են գաղթականներին, որբերին և տեղահանված բնակչությանը ցուցաբերված օգնության կազմակերպումը, տեղեկությունների հավաքագրումն ու փոխանցումը և հայկական համայնքների միջև կապերի պահպանման փորձերը։ Ուսումնասիրության մեկ այլ կարևոր ուղղություն է Հայկական հարցի միջազգային դիվանագիտական հարթության քննությունը՝ եկեղեցու նախաձեռնությունները դիտարկելով Ռուսաստանի, Օսմանյան կայսրության և եվրոպական տերությունների քաղաքական շահերի ու պատերազմի պայմաններում ձևավորված միջազգային հարաբերությունների համատեքստում։ Աղբյուրագիտական հիմքը կարող են կազմել եկեղեցական և պետական արխիվային փաստաթղթեր, պաշտոնական գրագրությունը, հոգևորականների նամակները, հուշագրությունները, մամուլի նյութերը և դիվանագիտական փաստաթղթերը, որոնց համադրումը հնարավորություն է տալիս ներկայացնելու տարբեր դերակատարների դիրքորոշումները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի եկեղեցու պատմության, Հայկական հարցի, Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիների հայոց պատմության և միջազգային հարաբերությունների ուսումնասիրման համար՝ բացահայտելով, թե ազգային եկեղեցական հաստատությունը ինչպես էր գործում քաղաքական ճգնաժամի, պատերազմի և մարդասիրական աղետի պայմաններում։

Կենսաբանություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության տարածքում ստացված կաթից և կաթնամթերքից կաթնաթթվային բակտերիաների անջատմանը, նույնականացմանը և կենսաբանական հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել կաթնամթերքում բնականորեն հանդիպող կաթնաթթվային միկրոօրգանիզմները, ուսումնասիրել դրանց բազմազանությունը և գնահատել այն հատկանիշները, որոնք կարող են կարևոր լինել կաթնամթերքի արտադրության և որակի ձևավորման համար։ Կաթնաթթվային բակտերիաները կաթի և ֆերմենտացված կաթնամթերքի բնական միկրոֆլորայի կարևոր բաղադրիչներից են։ Դրանք կաթնաշաքարի խմորման արդյունքում առաջացնում են կաթնաթթու, նպաստում են միջավայրի թթվայնության փոփոխությանը և կարևոր դեր են կատարում կաթնամթերքի համի, հոտի, խտության ու պահպանման հատկությունների ձևավորման գործում։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել տարբեր տեսակի կաթնամթերքի նմուշներ, դրանց մանրէաբանական կազմը և կաթնաթթվային բակտերիաների առանձնացման պայմանները։ Հետազոտության կարևոր փուլերից է միկրոօրգանիզմների մաքուր կուլտուրաների ստացումը, դրանց տարբերակումը և հիմնական մորֆոլոգիական, ֆիզիոլոգիական ու կենսաքիմիական հատկանիշների ուսումնասիրությունը։ Բակտերիաների նույնականացումը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե ինչպիսի տեսակներ կամ խմբեր են գերակշռում ուսումնասիրված նմուշներում և ինչ առանձնահատկություններ ունեն դրանք։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել կաթնաթթվային բակտերիաների թթվագոյացման ակտիվությանը, տարբեր ջերմաստիճանային պայմաններում աճի առանձնահատկություններին, աղերի և այլ գործոնների նկատմամբ դիմադրությանը, ինչպես նաև կաթի բաղադրիչների փոխակերպման ունակությանը։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են բնական միկրոֆլորայի կենսաբանական ներուժը գնահատելու և առավել արժեքավոր մանրէային շտամների հայտնաբերման համար։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև առանձնացված բակտերիաների տեխնոլոգիական նշանակությանը։ Որոշ կաթնաթթվային բակտերիաներ կարող են ունենալ այնպիսի հատկություններ, որոնք օգտակար են թթվասերային, մածունային, պանրային և այլ ֆերմենտացված կաթնամթերքի արտադրության գործընթացներում։ Դրանց կիրառումը կարող է նպաստել արտադրանքի կայուն որակի ապահովմանը, համային հատկանիշների ձևավորմանը և պահպանման ժամկետի երկարացմանը։ Տեղական կաթից և կաթնամթերքից առանձնացված միկրոօրգանիզմների ուսումնասիրությունը նաև հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տարածաշրջանային մանրէային ռեսուրսներ, որոնք կարող են տարբերվել այլ աշխարհագրական տարածքներից ստացված կուլտուրաներից։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հիմք ծառայել տեղական կաթնաթթվային բակտերիաների շտամների պահպանման, հետագա կենսատեխնոլոգիական ուսումնասիրման և արտադրության մեջ դրանց հնարավոր կիրառության համար։ Աշխատանքը միավորում է սննդի մանրէաբանության, միկրոբիոլոգիայի, կենսատեխնոլոգիայի և կաթնամթերքի արտադրության խնդիրները։ Այն կարող է հետաքրքրել մանրէաբաններին, սննդի տեխնոլոգներին, կենսատեխնոլոգներին, կաթնամթերքի արտադրության մասնագետներին, գյուղատնտեսական գիտությունների ներկայացուցիչներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին ու հետազոտողներին։ Ուսումնասիրությունը հատկապես արժեքավոր է այն տեսանկյունից, որ բնական կաթնաթթվային միկրոֆլորայի ուսումնասիրության միջոցով հնարավորություն է տալիս գնահատել տեղական կաթնամթերքի մանրէաբանական առանձնահատկությունները և բացահայտել այնպիսի միկրոօրգանիզմներ, որոնք կարող են հետագայում կիրառվել ֆերմենտացված կաթնամթերքի արտադրության և կենսատեխնոլոգիական գործընթացների կատարելագործման նպատակով։

Մշակույթ

Այս թեման ներկայացնում է աշխարհի ամենահին և հարուստ մշակութային ավանդույթներից մեկը՝ չինական արվեստը, որը ձևավորվել է հազարավոր տարիների ընթացքում և մեծ ազդեցություն է ունեցել Արևելյան Ասիայի մշակույթի զարգացման վրա։ Չինական արվեստը ներառում է գեղանկարչություն, ճարտարապետություն, քանդակագործություն, կերամիկա, գեղագրություն, մետաքսագործություն և դեկորատիվ արվեստի տարբեր ձևեր։ Այն սերտորեն կապված է չինական փիլիսոփայության, կրոնի և հասարակական արժեքների հետ, հատկապես կոնֆուցիականության, դաոսիզմի և բուդդիզմի գաղափարների ազդեցությամբ։ Չինական արվեստի հիմնական առանձնահատկություններից են բնության նկատմամբ խոր հարգանքը, ներդաշնակության գաղափարը, խորհրդանշական պատկերների օգտագործումը և ներքին հոգևոր աշխարհի արտահայտումը։ Գեղանկարչության մեջ մեծ տարածում են ունեցել բնապատկերները, լեռների և գետերի պատկերները, որոնք ոչ միայն բնության նկարագրություն էին, այլ նաև մարդու և տիեզերքի միջև ներդաշնակության արտահայտություն։ Չինական գեղագրությունը համարվում է արվեստի բարձրագույն ձևերից մեկը, քանի որ այն միավորում է լեզուն, գեղագիտությունը և հոգևոր ինքնարտահայտումը։ Ճարտարապետության ոլորտում չինական արվեստը հայտնի է տաճարներով, պալատներով, այգիներով և բազմահարկ տանիքներով կառուցվածքներով, որոնցում կարևոր տեղ է զբաղեցնում համաչափությունն ու բնության հետ ներդաշնակությունը։ Հատուկ նշանակություն ունի նաև ճենապակու և կերամիկայի արվեստը, որը դարեր շարունակ համարվել է չինական մշակույթի կարևոր խորհրդանիշներից մեկը և լայն տարածում ստացել ամբողջ աշխարհում։ Չինական արվեստում հաճախ օգտագործվում են վիշապների, փյունիկների, լոտոսի ծաղկի և այլ խորհրդանշական պատկերներ, որոնք արտահայտում են ուժ, երջանկություն, իմաստություն և հավերժություն։ Դարերի ընթացքում չինական արվեստը զարգացել է տարբեր դինաստիաների ազդեցությամբ, որոնցից յուրաքանչյուրն ունեցել է իր առանձնահատուկ ոճն ու մշակութային մոտեցումները։ Չինական արվեստը մեծ ազդեցություն է թողել համաշխարհային մշակույթի վրա և մինչ այսօր շարունակում է համարվել ստեղծագործական մտածողության, գեղագիտական ներդաշնակության և հոգևոր խորության կարևոր օրինակ։

Այլ առարկաներ

Սոցիալական քաղաքականության և ժողովրդագրության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանում բնակչության ծերացման գործընթացի հետևանքներին և տարեցների կարիքները պետական քաղաքականության տարբեր ոլորտներում ներառելու մոտեցումներին։ Քննության են առնվում ծերացման հետ կապված գործող իրավական և քաղաքական շրջանակները, սոցիալական պաշտպանության համակարգը, առողջապահական ու խնամքի ծառայությունները, բնակարանային պայմանները և ինքնուրույն կյանքի հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարեցների հասարակական ինտեգրմանը, զբաղվածությանը, կրթությանը և շարունակական ուսուցմանը, ինչպես նաև նրանց մասնակցության հնարավորությունների ընդլայնմանը։ Վերլուծվում են պետական մարմինների, հասարակական կազմակերպությունների և այլ շահագրգիռ կողմերի համագործակցության մեխանիզմները, ինչպես նաև իրականացվող միջոցառումների մշտադիտարկման ու գնահատման մոտեցումները։ Քննարկվում են ժողովրդագրական փոփոխություններին համապատասխան սոցիալական քաղաքականության մշակման և տարեցների բարեկեցության ու իրավունքների պաշտպանության բարելավման ուղղությունները։ Ներկայացված մոտեցումները հնարավորություն են տալիս բնակչության ծերացումը դիտարկել որպես տարբեր ոլորտների հետ փոխկապակցված գործընթաց և դրա հետ կապված խնդիրները ներառել երկարաժամկետ զարգացման քաղաքականության մեջ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ժողովրդագրության, սոցիալական պաշտպանության, հանրային կառավարման և սոցիալական քաղաքականության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Այլ առարկաներ

Գրքում ներկայացվում են գեոդեզիայի հիմնական հասկացությունները, զարգացման պատմական փուլերը և դրա կիրառման ոլորտները։ Բացատրվում են Երկրի ձևի և չափերի մասին պատկերացումները, ինչպես նաև կոորդինատային համակարգերի հիմունքները, որոնք անհրաժեշտ են տարածքային չափումների համար։ Առանձին բաժիններ նվիրված են պարզ գեոդեզիական գործիքներին և չափման սկզբունքներին՝ ինչպես են կատարվում հեռավորությունների, անկյունների և բարձրությունների առաջին չափումները։ Ներկայացվում են նաև դաշտային աշխատանքների կազմակերպման ընդհանուր կանոնները։ Գիրքը ծառայում է որպես հիմք հետագա՝ ավելի բարդ գեոդեզիական առարկաների ուսումնասիրման համար և կարևոր է ուսանողների մասնագիտական պատրաստվածության սկզբնական փուլում։

Գրականություն

Հրատարակությունը ներկայացնում է մշակույթի և արվեստի ոլորտներին վերաբերող նոր գրականության մատենագիտական ցանկ՝ համակարգված տեղեկատվություն տրամադրելով տարբեր թեմաներով լույս տեսած գրքերի, հոդվածների, ժողովածուների և այլ հրատարակությունների մասին։ Նյութն ընդգրկում է արվեստագիտության, գրականության, թատրոնի, երաժշտության, կերպարվեստի, ճարտարապետության, մշակութային ժառանգության և հարակից բնագավառների աղբյուրներ՝ նպաստելով մասնագիտական տեղեկատվության որոնման և գիտահետազոտական աշխատանքների կազմակերպմանը։ Մատենագիտական ցանկը ծառայում է որպես գործնական տեղեկատու՝ հեշտացնելով անհրաժեշտ գրականության հայտնաբերումը, թեմատիկ ուսումնասիրությունների իրականացումը և գրադարանային-տեղեկատվական սպասարկումը։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարներին, մատենագետներին, արվեստաբաններին, մշակութաբաններին, ուսանողներին, հետազոտողներին և մշակույթի ու արվեստի ոլորտով հետաքրքրվող ընթերցողներին։