Էլեկտրոնախոռոչային անցումներ

Տնտեսագիտություն

Արտաքին առևտուրն օտարերկրյա երկրների միջև ապրանքների, ծառայությունների և տեխնոլոգիաների փոխանակումն է, որը ուղղված է տնտեսական կապերի ընդլայնման, ազգային տնտեսության զարգացման և միջազգային շուկաներում մրցունակության բարձրացման նպատակին։ Այն հանդիսանում է երկրի տնտեսական ռազմավարության կարևոր բաղադրիչ, քանի որ ապահովում է ներքին շուկայի լրացում, արտահանման եկամուտների ստացում և ներդրումների ներգրավում։ Արտաքին առևտրի դերակատարությունը արտահայտվում է արտադրության ծավալների ավելացմամբ, նոր տեխնոլոգիաների և գիտական ձեռքբերումների ներմուծմամբ, աշխատատեղերի ստեղծմամբ և ազգային արժույթի կայունության պահպանմամբ։ Արտաքին առևտրի միջոցով երկրները հնարավորություն են ունենում մասնագիտանալ՝ կենտրոնանալով այն ոլորտների վրա, որտեղ ունեն առավելություններ, ինչը բարձրացնում է տնտեսական արդյունավետությունը և մրցունակությունը միջազգային մակարդակում։ Բացի տնտեսական շահերից, արտաքին առևտուրը նպաստում է նաև քաղաքական և մշակութային համագործակցության զարգացմանը, միջազգային հարաբերությունների ամրապնդմանը և աշխարհաքաղաքական դիրքի բարձրացմանը։ Այսպիսով, արտաքին առևտուրը հանդիսանում է ժամանակակից պետության զարգացման կարևոր գործիք, որը միավորում է տնտեսական, տեխնոլոգիական և միջազգային կապերի ամրացման նպատակները։

Lեզվաբանություն

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է տեղեկատվական ցանկ՝ նոր գրքերի և հրատարակությունների մասին տարբեր հասարակական և մարդաբանական գիտական ոլորտներում, ներառյալ հասարակական-քաղաքական գիտություններ, բանասիրական գիտություններ՝ գրականագիտություն և լեզվաբանություն, պատմություն և պատմական գիտություններ, աշխարհագրություն, հնագիտություն և ազգագրություն։ Աշխատությունը նպատակ ունի ընթերցողին և հետազոտողին ապահովել համակարգված տեղեկություններ նոր լույս տեսած գրականության և մասնագիտական նյութերի վերաբերյալ, նշելով հեղինակի, հրատարակման տարեթիվը, հրատարակչությունը և հիմնական թեմաները։ Նյութերը դասակարգված են ըստ գիտական ոլորտների, ինչը հնարավորություն է տալիս հեշտ կողմնորոշվել և ընտրություն կատարել հետագա ուսումնասիրման կամ կիրառման համար։ Հաշվետվությունը կարևոր է գիտնականների, ուսանողների, գրադարանավարների և ոլորտների հետազոտողների համար՝ նպաստելով գիտելիքների արդիականացմանը և գիտական տեղեկատվության արդյունավետ տարածմանը։

Ֆիզիկա

Լամպերը լուսավորության աղբյուրներ են, որոնք նախատեսված են էլեկտրական էներգիան տարբեր ձևերով լույսի վերածելու համար և լայն կիրառություն ունեն ինչպես կենցաղում, այնպես էլ արդյունաբերության, փողոցային լուսավորության և տեխնիկական համակարգերում։ Լամպերի զարգացումը անցել է երկար պատմական ճանապարհ՝ սկսած շիկացման լամպերից, որտեղ լույսը ստացվում է մետաղական թելիկի տաքացման միջոցով, մինչև ժամանակակից էներգախնայող և բարձր արդյունավետությամբ LED տեխնոլոգիաներ, որոնք հիմնված են կիսահաղորդչային նյութերի վրա և ապահովում են ավելի երկար ծառայության ժամկետ ու ցածր էներգասպառում։ Լամպերը կարող են լինել տարբեր տեսակների՝ շիկացման, լյումինեսցենտ, հալոգեն և LED, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի իր առանձնահատկությունները, առավելություններն ու սահմանափակումները։ Դրանք օգտագործվում են տարբեր նպատակներով՝ ներքին լուսավորություն ապահովելու, աշխատանքային տարածքների տեսանելիությունը բարելավելու, դեկորատիվ լուսավորություն ստեղծելու և անվտանգության մակարդակը բարձրացնելու համար։ Լամպերի աշխատանքի հիմնական սկզբունքը էլեկտրական էներգիայի փոխակերպումն է լուսային էներգիայի, որը կախված է օգտագործվող տեխնոլոգիայից կարող է ուղեկցվել նաև ջերմության արտազատմամբ։ Ժամանակակից տեխնոլոգիաների զարգացումը թույլ է տվել ստեղծել «խելացի» լամպեր, որոնք կարելի է կառավարել հեռակա կարգով, կարգավորել պայծառությունը և գույնային ջերմաստիճանը՝ համապատասխանեցնելով տարբեր միջավայրային պայմաններին և մարդու պահանջներին։

Գրականություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Շահան Շահնուրի և Վազգեն Շուշանյանի ստեղծագործական ու գրական առնչությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով սփյուռքահայ գրականության ձևավորման, գաղափարական որոնումների և 1920–1930-ական թվականների գրական միջավայրի համատեքստում։ Ուսումնասիրության առանցքում երկու հեղինակների ստեղծագործությունների, գրական հայացքների, թեմատիկ ընդհանրությունների և տարբերությունների, ինչպես նաև նրանց միջև առկա ստեղծագործական երկխոսության ու բանավեճերի բացահայտումն է։ Երկուսն էլ պատկանում են արևմտահայ գրական ավանդույթից հետո ձևավորված սփյուռքահայ նոր սերնդին, որի համար առանցքային խնդիրներ էին ազգային ինքնության պահպանումը, օտար միջավայրում հայի գոյությունը, ձուլման վտանգը, հայրենիքի հիշողությունը և ցեղասպանության հետևանքների հոգեբանական ու մշակութային վերապրումը։ Սփյուռքահայ նոր գրական սերնդի ձևավորման գործում կարևոր դեր է ունեցել հատկապես Փարիզի գրական միջավայրը, որտեղ Շահնուրի, Շուշանյանի, Նիկողոս Սարաֆյանի, Զարեհ Որբունու, Նշան Պեշիկթաշլյանի և այլ երիտասարդ հեղինակների գործունեությունը նպաստեց նոր գրական մտածողության ձևավորմանը։ Աշխատության մեջ առանձնահատուկ նշանակություն կարող է ունենալ «Մենք» գրական շարժման և դրա շուրջ ձևավորված գաղափարական մթնոլորտի ուսումնասիրությունը, քանի որ այդ շրջանակը միավորում էր տարբեր գրական ու քաղաքական հայացքներ ունեցող երիտասարդ հեղինակների, որոնց ընդհանուր մտահոգություններից էր սփյուռքում հայ ինքնության և մշակութային դիմագծի պահպանումը։ Միաժամանակ ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ երկու հեղինակների կապը միայն գաղափարական ընդհանրություններով չի սահմանափակվել․ նրանց միջև առկա են եղել նաև էական ստեղծագործական տարաձայնություններ և քննադատական բախումներ։ Մասնավորապես, գրականագիտական աղբյուրները հիշատակում են Շահնուրի և Շուշանյանի միջև 1939 թվականին սրված հակադրությունը, որը կապված էր Շուշանյանի՝ Շահնուրի հասցեին ուղղված քննադատական գրության հրապարակման հետ։ Այս հանգամանքը աշխատության թեման դարձնում է հատկապես հետաքրքիր, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս երկու գրողներին դիտարկել ոչ միայն որպես նույն գրական սերնդի ներկայացուցիչներ, այլև որպես միմյանց գաղափարներին և գեղագիտական դիրքորոշումներին արձագանքող հեղինակներ։ Նրանց ստեղծագործություններում առկա են ընդհանուր պատմական փորձառությունից բխող թեմաներ, սակայն այդ թեմաների գեղարվեստական մեկնաբանությունները կարող են զգալիորեն տարբեր լինել։ Շահնուրի ստեղծագործության մեջ մեծ տեղ է զբաղեցնում օտար միջավայրում հայի ինքնության պահպանման և ազգային ուծացման վտանգը, մինչդեռ Շուշանյանի գրական ժառանգության մեջ կարևոր են նաև հայրենիքի հիշողությունը, կարոտը, անցյալի վերակերտումը և անձնական ապրումների միջոցով պատմական հիշողության փոխանցումը։ Սփյուռքահայ գրականության ուսումնասիրություններում Շահնուրին հաճախ կապում են «նահանջի» գրականության, իսկ Շուշանյանին՝ նաև «կարոտի» և գյուղագրության ուղղությունների հետ, թեև նրանց ստեղծագործական աշխարհները զգալիորեն ավելի լայն են։ Աշխատության կարևորությունը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ այն երկու հեղինակների գրական ժառանգությունը դիտարկում է փոխհարաբերության մեջ՝ հնարավորություն տալով բացահայտել ոչ միայն նրանց անհատական ստեղծագործական առանձնահատկությունները, այլև այն գրական միջավայրը, որի պայմաններում ձևավորվել է սփյուռքահայ նոր գրականությունը։ Այս տեսանկյունից ուսումնասիրությունը արժեքավոր է հայ գրականության պատմության համար, քանի որ ցույց է տալիս, թե ինչպես էին ցեղասպանությունից հետո ձևավորված նոր սերնդի գրողները փորձում վերաիմաստավորել ազգային ինքնությունը, հայրենիքի կորստի փորձառությունը և օտար հասարակության մեջ ապրելու հակասությունները։ Աշխատանքի մատենագիտական տվյալների համաձայն՝ այն Լիլիթ Վարդանի Տոնոյանի 2014 թվականի գրականագիտական ատենախոսական ուսումնասիրությունն է, որը ներկայացվել է ՀՀ ԳԱԱ Մ. Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտում, ունի 24 էջ և ներառում է ինչպես մատենագիտական աղբյուրներ, այնպես էլ ծանոթագրություններ։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հետաքրքիր և արժեքավոր աղբյուր է Շահան Շահնուրի ու Վազգեն Շուշանյանի ստեղծագործական փոխառնչությունների, սփյուռքահայ գրականության ձևավորման ընթացքի, գրական բանավեճերի և երկու հեղինակների գաղափարագեղագիտական դիրքորոշումների ավելի խորքային ընկալման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել գրականագետների, հայագետների, արևմտահայ և սփյուռքահայ գրականությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների, ինչպես նաև 20-րդ դարի հայ գրականության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Մանկական

«Հեքիաթների մոլորակ. ընտրանի 9» (Ղազարոս Աղայան) հայ հեքիաթարվեստի հիասքանչ հավաքածու է, որը ներկայացնում է Աղայանի լավագույն հեքիաթները։ Գիրքը հիմնված է ժողովրդական խոսքի ոճի վրա, սակայն Աղայանը հեքիաթներին տալիս է իր յուրահատուկ գրական ձևը և հնչեղությունը։ Հեքիաթների լեզուն պարզ է, կենսունակ և հուզիչ՝ հարմար երեխաների համար, բայց նաև հաճելի մեծերի համար։ Աղայանի հերոսները հաճախ հանդես են գալիս որպես պարզ մարդիկ՝ մեծ խիզախությամբ, հումորով և ճշմարտության որոնմամբ։ Գիրքը ներկայացնում է ժողովրդական արժեհամակարգը՝ բարոյականության, արդարության և ազնվության մասին ուսմունքներով։ Հեքիաթներում հաճախ ընդգծվում է, որ չարը հալչում է ճշմարտության և խելքի առաջ։ Աղայանը հումորով է նկարագրում մարդկային թերությունները, սակայն ոչ երբեք նենգ կամ վիրավորական։ Հեքիաթների աշխարհը լի է զվարճալի դրվագներով, սիմվոլներով և պատկերներով, որոնք զարգացնում են երևակայությունը։ Գիրքը նաև կարևոր է հայ գրականության համար, քանի որ Աղայանը հանդիսանում է հայ հեքիաթի մեծ վարպետներից մեկը։ «Հեքիաթների մոլորակ» հավաքածուն օգնում է երեխաներին սիրել կարդալը և ճանաչել ազգային մշակույթը։ Այս գիրքը հարմար է որպես ուսումնական ընթերցանություն և նաև որպես ընտանեկան ընթերցում՝ երեկոյան պատմությունների համար։ Հրատարակիչ - ՄՀՄ Գրատուն Հրատ. տարեթիվ - 2015 ISBN - 978-9939-842-27-1

Պատմություն

Այս պատմական հաշվետվությունը ներկայացնում է 1902–1903 ուսումնական տարվա ընթացքում Ալեքսանդրապոլի առևտրային ուսումնարանի գործունեության ամբողջական պատկերը՝ անդրադառնալով կրթական գործընթացին, ուսումնական ծրագրերին, դասախոսական կազմին, աշակերտների առաջադիմությանը, ընդունելության և ավարտական ցուցանիշներին, ֆինանսական և վարչական գործունեությանը, ինչպես նաև հաստատության զարգացման ուղղություններին։ Փաստաթուղթը ներառում է վիճակագրական տվյալներ, պաշտոնական տեղեկություններ և կազմակերպչական ամփոփումներ, որոնք արտացոլում են Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանում գործող կրթական հաստատության աշխատանքը և նրա դերը տարածաշրջանի կրթական ու տնտեսական կյանքում։ Այն արժեքավոր սկզբնաղբյուր է կրթության պատմությամբ, Ալեքսանդրապոլի անցյալով, հասարակական զարգացման և Կովկասի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների ու հետազոտողների համար։