Երեխայի դաստիարակությունը ծննդյան օրվանից մինչև կես տարեկան

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է ազգային դաստիարակության հիմնախնդիրներին՝ քննության առնելով կրթության, ընտանեկան դաստիարակության, հասարակական միջավայրի և ազգային արժեքների փոխանցման փոխկապակցվածությունը։ Հեղինակը ուշադրությունը կենտրոնացնում է դաստիարակության այն թերությունների ու բացթողումների վրա, որոնք կարող են խոչընդոտել անհատի մտավոր, բարոյական և հասարակական զարգացմանը, ինչպես նաև թուլացնել ազգային ինքնագիտակցության ձևավորումը։ Դաստիարակությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես երեխային գիտելիքներ և վարքի կանոններ փոխանցելու գործընթաց, այլև որպես ամբողջական համակարգ, որի միջոցով ձևավորվում են մարդու բնավորությունը, աշխարհայացքը, պարտքի զգացումը, պատասխանատվությունը և հասարակության մեջ իր տեղը գիտակցելու կարողությունը։ Ազգային դաստիարակության հարցը ներկայացվում է ավելի լայն հասարակական համատեքստում՝ ընդգծելով մայրենի լեզվի, ազգային ավանդույթների, պատմական հիշողության, բարոյական սկզբունքների և մշակութային ժառանգության կարևորությունը։ Աշխատության քննադատական ուղղվածությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու դաստիարակության տարածված սխալ մոտեցումներին, կրթական միջավայրի թերություններին և այն հանգամանքներին, որոնք կարող են սահմանափակել երեխայի ինքնուրույն մտածողության, գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրության և հասարակական պատասխանատվության զարգացումը։ Կարևորվում է նաև ընտանիքի և կրթական հաստատությունների դերը՝ որպես անհատի ձևավորման հիմնական միջավայրեր, որոնց համագործակցությունը նպաստում է դաստիարակության արդյունավետությանը։ Գրքի գաղափարական առանցքում ազգային առաջընթացի և կրթության որակի միջև կապն է․ հասարակության ապագան պայմանավորվում է ոչ միայն կրթական գիտելիքների փոխանցմամբ, այլև արժանապատիվ, գիտակից, բարոյական և ազգային ինքնությունը պահպանող սերունդ ձևավորելու կարողությամբ։ Այս տեսանկյունից աշխատությունը կարևոր տեղ ունի 19-րդ դարի հայ մանկավարժական և հասարակական մտքի պատմության մեջ՝ արտացոլելով ազգային կրթության բարեփոխման, դաստիարակության սկզբունքների վերանայման և հասարակական կյանքի բարելավման ձգտումները։ Այն արժեքավոր է հայ կրթության պատմությամբ, ազգային ինքնագիտակցության ձևավորմամբ, մանկավարժական գաղափարներով և հայ հասարակական մտքի զարգացմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների ու հետազոտողների համար։

Economics

Տնտեսագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ինստիտուցիոնալ միջավայրի և նորարարական ձեռնարկատիրության զարգացման փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Քննության են առնվում այն ձևական և ոչ ձևական ինստիտուտները, որոնք պայմանավորում են նորարարական գաղափարների ստեղծման, առևտրայնացման և ձեռնարկատիրական գործունեության վերածման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում իրավական կարգավորմանը, սեփականության իրավունքների պաշտպանությանը, ֆինանսավորման հասանելիությանը, մրցակցային միջավայրին, պետական աջակցության մեխանիզմներին և գիտակրթական կառույցների մասնակցությանը նորարարական գործընթացներում։ Վերլուծվում է ինստիտուցիոնալ պայմանների ազդեցությունը ձեռնարկությունների նորարարական ակտիվության, ներդրումային որոշումների, տեխնոլոգիական զարգացման և շուկայական հնարավորությունների օգտագործման վրա։ Քննարկվում են նաև պետության, մասնավոր հատվածի, գիտական կազմակերպությունների և կրթական հաստատությունների փոխգործակցության մեխանիզմները, ինչպես նաև նորարարական էկոհամակարգի զարգացմանը նպաստող և խոչընդոտող գործոնները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու արդյունավետ ինստիտուցիոնալ համակարգի նշանակությունը նորարարական ձեռնարկատիրության կայուն զարգացման և տնտեսության մրցունակության բարձրացման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ինստիտուցիոնալ տնտեսագիտության, ձեռնարկատիրության, նորարարությունների կառավարման և տնտեսական քաղաքականության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Economics

Գիրքը ուսումնասիրում է ավիացիոն ոլորտում չվերթների շահութաբերության հաշվարկման մեթոդաբանությունը՝ ներկայացնելով ավիաընկերությունների տնտեսական արդյունավետության գնահատման հիմնական սկզբունքները։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են չվերթի եկամուտների և ծախսերի կառուցվածքը, ուղևորափոխադրումների և բեռնափոխադրումների եկամտաբերության ձևավորման գործոնները, ինչպես նաև ինքնարժեքի հաշվարկման առանձնահատկությունները։ Հեղինակը մանրամասն անդրադառնում է ծախսերի տեսակներին՝ վառելիք, անձնակազմ, օդանավի սպասարկում, օդանավակայանային վճարներ և լոգիստիկ ծախսեր, ինչպես նաև դրանց ազդեցությանը ընդհանուր շահութաբերության վրա։ Գրքում քննարկվում են նաև բեռնվածության գործակիցի (load factor), տոմսերի գնագոյացման, երթուղիների օպտիմալացման և շուկայի պահանջարկի գնահատման մեթոդները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ավիացիոն ոլորտում կառավարման որոշումների տնտեսական հիմնավորմանը, ռիսկերի գնահատմանը և մրցակցային միջավայրի ազդեցությանը շահութաբերության վրա։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ձևավորել ամբողջական պատկերացում չվերթների շահութաբերության հաշվարկի վերաբերյալ՝ օգտակար լինելով ավիացիոն տնտեսագետների, ֆինանսիստների, լոգիստիկայի մասնագետների և ուսանողների համար։

Religion

Հրատարակությունը նվիրված է Հիսուս Քրիստոսի կյանքին և ավետարանական պատմության հիմնական դրվագների ուսուցողական ներկայացմանը։ Այն քրիստոնեական բովանդակությամբ ճանաչողական երկ է, որի նպատակն է ընթերցողին մատչելի ձևով ծանոթացնել Ավետարանի կարևոր իրադարձություններին, Քրիստոսի երկրային գործունեությանը և նրա քարոզած հոգևոր ու բարոյական սկզբունքներին։ Նման աշխատություններում սովորաբար ներկայացվում են Քրիստոսի ծննդյան, կյանքի, քարոզչության, առակների, հրաշքների, չարչարանքների, խաչելության և հարության հետ կապված պատմությունները՝ դրանք դիտարկելով քրիստոնեական հավատի և փրկագործության գաղափարի համատեքստում։ Ուսուցողական շարադրանքը նպաստում է աստվածաշնչյան պատմությունների ընկալմանը և դրանց բարոյական նշանակության բացահայտմանը։ Հատուկ կարևորություն են ստանում սերը, գթասրտությունը, ներողամտությունը, խոնարհությունը, հավատարմությունն ու արդարությունը՝ որպես քրիստոնեական կյանքի հիմնարար արժեքներ։ Այս բնույթի գրքերը նշանակալի դեր են ունեցել երեխաների և պատանիների կրոնական կրթության, ինչպես նաև ավելի լայն ընթերցող շրջանակների հոգևոր գիտելիքների տարածման գործում։ Այն արտացոլում է հայալեզու քրիստոնեական ուսուցողական գրականության ավանդույթը և ավետարանական նյութը հասկանալի ու համակարգված ձևով փոխանցելու ձգտումը։

Religion

Քրիստոնեական հոգևոր կյանքի և բարոյական դաստիարակության խնդիրներին նվիրված այս աշխատությունը ներկայացնում է մարդու ներաշխարհի լուսավորման, հավատքի ամրապնդման և հոգևոր կատարելագործման գաղափարները՝ հոգին դիտարկելով որպես մարդու բարոյական ինքնության, խղճի և աստվածային ճշմարտությունների ընկալման կենտրոն։ Ճրագի խորհրդանշական պատկերը քրիստոնեական մտածողության մեջ մարմնավորում է լույսը, իմաստությունը, հավատքը և հոգևոր առաջնորդությունը։ Այն արտահայտում է այն գաղափարը, որ մարդու հոգին պետք է լուսավորվի աստվածային ճշմարտությամբ, որպեսզի նա կարողանա ճանաչել բարին, խուսափել մեղքից և իր կյանքի ընթացքն ուղղել դեպի հոգևոր կատարելություն։ Աշխատության գաղափարական առանցքը քրիստոնեական այն համոզմունքն է, որ արտաքին բարեկեցությունը և նյութական ձեռքբերումները չեն կարող փոխարինել մարդու ներքին մաքրությանը, հավատարմությանը և բարոյական արժանիքներին։ Հոգևոր կյանքը ներկայացվում է որպես շարունակական ինքնակատարելագործման ընթացք, որը պահանջում է հավատք, աղոթք, ինքնաքննություն և Աստծո պատվիրաններին հետևողականորեն հավատարիմ մնալու պատրաստակամություն։ Այս տեսանկյունից հոգու լուսավորությունը ոչ միայն աստվածային ճշմարտությունների ճանաչումն է, այլև դրանց գործնական իրականացումը մարդու ամենօրյա կյանքում։ Աշխատության թեմատիկ ուղղվածության կարևոր բաղադրիչներից է քրիստոնեական առաքինությունների դաստիարակչական նշանակությունը։ Հավատը, հույսը, սերը, խոնարհությունը, համբերությունը, գթասրտությունը, ներողամտությունն ու ճշմարտասիրությունը դիտարկվում են որպես մարդու հոգևոր նկարագիրը ձևավորող հիմնական արժեքներ։ Դրանց հետևողական կիրառությունը նպաստում է եսասիրության, հպարտության, նախանձի և այլ բարոյական արատների հաղթահարմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում խղճի մաքրությանը, սեփական թերությունների գիտակցմանը և սխալների նկատմամբ անկեղծ վերաբերմունքին։ Ինքնաքննությունը դիտարկվում է որպես հոգևոր հասունացման անհրաժեշտ պայման, որի միջոցով մարդը կարողանում է գնահատել իր մտքերն ու արարքները, գիտակցել իր պատասխանատվությունը և ձգտել բարոյական նորոգման։ Այս գործընթացում կարևոր դեր ունեն ապաշխարությունն ու աղոթքը, որոնք մարդուն հնարավորություն են տալիս վերականգնելու հոգևոր հավասարակշռությունը և ամրապնդելու կապն Աստծո հետ։ Աշխատության գաղափարական շրջանակում առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև լույսի և խավարի հակադրությունը։ Լույսը խորհրդանշում է ճշմարտությունը, բարությունը, իմաստությունը և աստվածային առաջնորդությունը, իսկ խավարը՝ մեղքը, հոգևոր տգիտությունը և բարոյական մոլորությունը։ Այս հակադրության միջոցով ընդգծվում է մարդու գիտակցված ընտրության կարևորությունը։ Յուրաքանչյուր անհատ պատասխանատու է իր վարքի և հոգևոր վիճակի համար, ուստի պետք է ձգտի իր մտքերը, խոսքերն ու գործերը համապատասխանեցնել քրիստոնեական սկզբունքներին։ Մերձավորի հանդեպ սերը, կարեկցանքը, արդարությունը և օգնության պատրաստակամությունը դառնում են ներքին հավատքի իրական արտահայտություններ։ Աշխատության կարևոր գաղափարներից է նաև երկրային կյանքի անցողիկության գիտակցումը։ Մարդու գոյությունը դիտարկվում է հավիտենական կյանքի հեռանկարի ներքո, իսկ ժամանակավոր բարիքները՝ որպես երկրորդական արժեքներ։ Այս ընկալումը կոչված է ընթերցողին ուղղորդելու դեպի հոգևոր հարստության ձեռքբերում, բարեգործություն և բարոյական պատասխանատվություն։ Գրական-ժանրային առումով աշխատությունը հարում է քրիստոնեական խորհրդածական, բարեպաշտական և խրատական գրականության ավանդույթին։ Այս ուղղության ստեղծագործություններին բնորոշ է հոգևոր գաղափարների պատկերավոր ներկայացումը, խորհրդանշական մտածողությունը և ընթերցողի ներաշխարհի վրա դաստիարակչական ներգործության ձգտումը։ Ճրագի խորհրդանիշը քրիստոնեական գրականության մեջ առանձնահատուկ տեղ ունի՝ կապվելով աստվածային լույսի, իմաստության, ճշմարտության և հոգևոր արթնության գաղափարների հետ։ Այդ պատկերային համակարգը հնարավորություն է տալիս վերացական աստվածաբանական հասկացությունները ներկայացնելու մատչելի և ազդեցիկ ձևով։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունը կարևոր տեղ ունի 19-րդ դարի հայ հոգևոր գրականության և արևմտահայ տպագրական մշակույթի ուսումնասիրության շրջանակում։ Կոստանդնուպոլսի հայ տպագրական կենտրոնները նշանակալի դեր են կատարել կրոնական, կրթական և բարոյախրատական գրականության տարածման գործում՝ նպաստելով հայ համայնքի հոգևոր ու մտավոր կյանքի զարգացմանը։ Պողոս Արապյանի տպագրական գործունեությունը կապված է հայերեն գրքի տարածման, գրական մշակույթի զարգացման և ազգային կրթական միջավայրի հարստացման հետ։ Այս աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ հոգևոր-խրատական գրականության, քրիստոնեական բարոյագիտության, կրոնական խորհրդաբանության և 19-րդ դարի հայ գրքի պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հայագետներին, աստվածաբաններին, կրոնագետներին, եկեղեցու պատմաբաններին և հայ հին տպագիր գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին՝ որպես հոգևոր լուսավորության, հավատքի և բարոյական կատարելագործման քրիստոնեական գաղափարներն արտահայտող մատենագիտական նմուշ։

Medicine

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է ոչխարների մարսողական համակարգում հանդիպող մակաբույծների կենսաբազմազանությանը, դրանց տարածվածությանը և կենդանիների առողջության վրա ունեցած ազդեցությանը Հայաստանի տարբեր անասնապահական գոտիներում։ Նյութում վերլուծվում են հելմինթների և նախակենդանիների հիմնական խմբերը, որոնք գաղութացնում են մարսողական ուղիները՝ առաջացնելով տարբեր աստիճանի պաթոլոգիական փոփոխություններ՝ սկսած թեթև մարսողական խանգարումներից մինչև ծանր թերսնուցում և արտադրողականության նվազում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մակաբույծների կենսացիկլերին, փոխանցման ուղիներին և այն էկոլոգիական գործոններին, որոնք նպաստում են դրանց տարածմանը՝ ներառյալ արոտավայրերի պայմանները, խոնավությունը, կենդանիների խտությունը և սեզոնային առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է ախտորոշման լաբորատոր մեթոդների կիրառությունը, կանխարգելիչ միջոցառումների՝ հակապարազիտային բուժման, արոտավայրերի ռոտացիայի և անասնապահական հիգիենայի կարևորությունը՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել տնտեսական կորուստները և բարձրացնել կենդանիների արտադրողականությունը։