Երևանի գանձապահական պալատի գրադարանի կատալոգ

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է ամինաթթուների աղերի հիման վրա նոր ոչ գծային օպտիկական բյուրեղների ստացման, աճեցման և դրանց ֆիզիկական ու օպտիկական հատկությունների համալիր ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այնպիսի բյուրեղային նյութերի որոնման և ձևավորման վրա, որոնք օժտված են բարձր օպտիկական որակով, բավարար կայունությամբ և ոչ գծային օպտիկական երևույթների դրսևորման համար անհրաժեշտ կառուցվածքային առանձնահատկություններով։ Ամինաթթուների և դրանց աղերի օգտագործումը դիտարկվում է որպես նոր օպտիկական նյութերի ստեղծման հեռանկարային ուղղություն, քանի որ օրգանական և անօրգանական բաղադրիչների համապատասխան համակցությունը հնարավորություն է տալիս ստանալ հետաքրքիր ֆիզիկաքիմիական և օպտիկական հատկություններով բյուրեղային համակարգեր։ Քննության են առնվում նոր միացությունների սինթեզի պայմանները, սկզբնական նյութերի ընտրությունը, բաղադրության և միջավայրի ազդեցությունը բյուրեղացման գործընթացի վրա։ Կարևորվում է նյութերի մաքրության աստիճանը, լուծույթների պատրաստման եղանակը, բաղադրիչների հարաբերակցությունը, ջերմաստիճանը, թթվայնությունը և այլ գործոններ, որոնք կարող են որոշիչ ազդեցություն ունենալ ձևավորվող բյուրեղների կառուցվածքի և որակի վրա։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում բյուրեղների աճեցման տեխնոլոգիական պայմանների օպտիմալացմանը։ Ուսումնասիրվում են լուծույթից բյուրեղացման տարբեր մեթոդներ, գերհագեցման ձևավորման առանձնահատկությունները, բյուրեղացման կենտրոնների առաջացումը և բյուրեղի հետագա աճի ընթացքը։ Կառավարվող աճեցման նպատակն է ստանալ հնարավորինս խոշոր, միատարր և կառուցվածքային արատների նվազագույն քանակով մոնոբյուրեղներ, որոնք հարմար կլինեն հետագա ֆիզիկական և օպտիկական հետազոտությունների համար։ Քննության են առնվում ջերմաստիճանի փոփոխման արագության, լուծույթի գոլորշիացման, աճեցման տևողության և արտաքին միջավայրի կայունության ազդեցությունները բյուրեղների ձևավորման վրա։ Կարևորվում է նաև բյուրեղների արտաքին ձևի և ներքին կառուցվածքի միջև կապը։ Ստացված նմուշների կառուցվածքային ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս որոշել բյուրեղային ցանցի հիմնական պարամետրերը, համաչափությունը և մոլեկուլների կամ իոնների դասավորության առանձնահատկությունները։ Այս տվյալներն անհրաժեշտ են նյութի ոչ գծային օպտիկական հատկությունների ծագումը հասկանալու համար, քանի որ համապատասխան ազդեցությունների դրսևորումը սերտորեն կապված է բյուրեղի ներքին համաչափության և կառուցվածքային կազմակերպման հետ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ռենտգենակառուցվածքային հետազոտություններին, որոնց միջոցով հնարավոր է պարզել նոր միացությունների բյուրեղագիտական բնութագրերը և հաստատել ստացված նյութերի կառուցվածքը։ Քննության են առնվում նաև սպեկտրային հետազոտությունները, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատել նյութերի օպտիկական թափանցելիության տիրույթը, կլանման առանձնահատկությունները և կառուցվածքային խմբերի դերը։ Ինֆրակարմիր, տեսանելի և այլ սպեկտրային տիրույթներում կատարվող չափումները կարող են արժեքավոր տեղեկություններ տրամադրել բյուրեղներում առկա քիմիական կապերի և դրանց օպտիկական վարքագծի վերաբերյալ։ Հատուկ նշանակություն է տրվում ոչ գծային օպտիկական հատկությունների փորձարարական գնահատմանը։ Ուսումնասիրվում է նյութերի արձագանքը բարձր ինտենսիվության էլեկտրամագնիսական ճառագայթմանը և գնահատվում են հաճախականության փոխակերպման հետ կապված երևույթները։ Կարևորվում է երկրորդ հարմոնիկի գեներացման հնարավորությունը, որի դեպքում համապատասխան պայմաններում մուտքային լազերային ճառագայթման հաճախականությունը փոխակերպվում է ավելի բարձր հաճախականության ճառագայթման։ Նման հատկությունը կարևոր չափանիշ է նոր բյուրեղների ոչ գծային օպտիկական կիրառելիությունը գնահատելու համար։ Ստացված արդյունքները կարող են համադրվել արդեն հայտնի ոչ գծային օպտիկական նյութերի բնութագրերի հետ՝ նոր բյուրեղների արդյունավետությունը և հնարավոր առավելությունները գնահատելու նպատակով։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում բյուրեղների օպտիկական որակին։ Լույսի տարածման ընթացքում ցրման, կլանման և կառուցվածքային արատների ազդեցությունը կարող է զգալիորեն սահմանափակել նյութի գործնական կիրառությունը։ Այդ պատճառով ուսումնասիրվում են բյուրեղներում հնարավոր ներառումները, ճաքերը, կառուցվածքային անհամասեռությունները և այլ արատներ, ինչպես նաև դրանց առաջացման պատճառները։ Աճեցման պայմանների կատարելագործումը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել նման թերությունները և ստանալ ավելի բարձր որակի նմուշներ։ Քննության են առնվում նաև նյութերի ջերմային հատկությունները և կայունությունը։ Ջերմային վերլուծության մեթոդները հնարավորություն են տալիս որոշել բյուրեղների կայունության ջերմաստիճանային սահմանները, հնարավոր փուլային փոփոխությունները և քայքայման առանձնահատկությունները։ Այս տվյալները կարևոր են այն դեպքերում, երբ նյութերը նախատեսվում են կիրառել լազերային կամ այլ օպտիկական սարքավորումներում, որտեղ բյուրեղը կարող է ենթարկվել ջերմային ազդեցության։ Առանձին նշանակություն է տրվում մեխանիկական հատկություններին, քանի որ բյուրեղների կարծրությունը, ամրությունը և մշակելիությունը նույնպես ազդում են դրանց գործնական կիրառելիության վրա։ Օպտիկական սարքերում օգտագործվող բյուրեղները պետք է ոչ միայն ունենան անհրաժեշտ ֆիզիկական հատկություններ, այլև հնարավոր լինի դրանք համապատասխան չափերով մշակել և պահպանել շահագործման ընթացքում։ Ամինաթթուների աղերի հիմքով բյուրեղների առանձնահատկություններից է օրգանական և իոնական կառուցվածքային բաղադրիչների համակցությունը, որը հնարավորություն է տալիս փոփոխել նյութի հատկությունները քիմիական բաղադրության նպատակային ընտրության միջոցով։ Տարբեր ամինաթթուների, թթուների և համապատասխան իոնների օգտագործումը կարող է հանգեցնել նոր բյուրեղային կառուցվածքների ձևավորման և դրանց օպտիկական բնութագրերի փոփոխության։ Այս հանգամանքը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն ուսումնասիրել առանձին նյութեր, այլև բացահայտել բաղադրության, կառուցվածքի և ոչ գծային օպտիկական հատկությունների միջև ընդհանուր օրինաչափությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ստացված բյուրեղների ֆիզիկական բնութագրերի համեմատական վերլուծությունը։ Կառուցվածքային, սպեկտրային, ջերմային և օպտիկական տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս որոշել առավել հեռանկարային միացությունները և գնահատել դրանց հետագա կիրառման հնարավորությունները։ Նման նյութերը կարող են հետաքրքրություն ներկայացնել լազերային տեխնիկայի, օպտոէլեկտրոնիկայի, ֆոտոնիկայի, օպտիկական ազդանշանների մշակման և հաճախականության փոխակերպման համակարգերի համար։ Առանձին կարևորություն ունի բյուրեղների աճեցման վերարտադրելի տեխնոլոգիայի մշակումը, քանի որ նոր նյութի գործնական օգտագործման համար անհրաժեշտ է տարբեր փորձերում ստանալ կայուն և կանխատեսելի բնութագրերով նմուշներ։ Այդ նպատակով ուսումնասիրվում են աճեցման տեխնոլոգիական պարամետրերի և վերջնական նյութի հատկությունների փոխկապակցվածությունները։ Հետազոտության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նոր բյուրեղային միացությունների ստացմամբ և դրանց կառուցվածք-հատկություն կապերի բացահայտմամբ, իսկ կիրառական նշանակությունը՝ ժամանակակից օպտիկական և լազերային տեխնոլոգիաների համար նոր ֆունկցիոնալ նյութերի ստեղծման հնարավորությամբ։ Տարբեր փորձարարական մեթոդների համատեղ կիրառումը հնարավորություն է տալիս ստացված բյուրեղների վերաբերյալ ձևավորել ամբողջական պատկերացում՝ սկսած դրանց սինթեզից և աճեցումից մինչև կառուցվածքային ու ոչ գծային օպտիկական բնութագրերի գնահատումը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել բյուրեղագիտության, նյութագիտության, ոչ գծային օպտիկայի, լազերային ֆիզիկայի, ֆիզիկական քիմիայի և օպտոէլեկտրոնիկայի ոլորտների հետազոտողների, ֆիզիկոսների, քիմիկոսների, ինժեներների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Պատմություն

Պատմաքաղաքական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է 1970–2000 թվականներին Սիրիայի Արաբական Հանրապետության ներքաղաքական և ռազմական կյանքում ալավիական համայնքի ունեցած դերի ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում նշված ժամանակաշրջանում պետական կառավարման համակարգի, զինված ուժերի և հասարակական-քաղաքական կառույցների փոխհարաբերությունները՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով ալավիների մասնակցության առանձնահատկություններին։ Վերլուծվում են համայնքի ներկայացուցիչների ներգրավվածությունը պետական և ռազմական հաստատություններում, քաղաքական համակարգի ձևավորման գործընթացները և իշխանական կառույցների հետ նրանց հարաբերությունների բնույթը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում զինված ուժերի ու անվտանգության կառույցների տեղին երկրի ներքաղաքական գործընթացներում և դրանց փոխկապակցվածությանը պետական իշխանության կազմակերպման հետ։ Քննարկվում են նաև կրոնական ու համայնքային գործոնների նշանակությունը, հասարակության տարբեր խմբերի փոխհարաբերությունները և դրանց ազդեցությունը Սիրիայի քաղաքական կյանքի վրա։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս տվյալ ժամանակաշրջանի ներքաղաքական և ռազմական զարգացումները դիտարկել համայնքային, ինստիտուցիոնալ և պատմական գործոնների փոխազդեցության համատեքստում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել Սիրիայի նորագույն պատմության, արաբագիտության, Մերձավոր Արևելքի ուսումնասիրությունների և քաղաքական պատմության ոլորտների հետազոտողների համար։

Բժշկություն

Այս աշխատությունը նվիրված է լապարոսկոպիկ խոլեցիստէկտոմիայի ընթացքում լապարոտոմիկ կոնվերսիայի անհրաժեշտությանը, պատճառներին, ռիսկի գործոններին և կլինիկական նշանակությանը։ Այն մանրամասն անդրադառնում է այն իրավիճակներին, երբ նվազ ինվազիվ լապարոսկոպիկ միջամտությունը տեխնիկական կամ անվտանգության նկատառումներով հնարավոր կամ նպատակահարմար չի լինում շարունակել, և անհրաժեշտ է անցնել բաց վիրահատության։ Ներկայացվում են կոնվերսիայի առավել հաճախ հանդիպող պատճառները, այդ թվում՝ արտահայտված բորբոքային փոփոխությունները, անատոմիական կառուցվածքների ոչ հստակ տարբերակումը, լեղապարկի և շրջակա հյուսվածքների սերտ կպումները, արյունահոսությունը, լեղուղիների վնասման վտանգը, ինչպես նաև վիրաբուժական դաշտի սահմանափակ տեսանելիությունը։ Աշխատությունը կարևորում է այն հանգամանքը, որ լապարոտոմիկ կոնվերսիան ինքնին չպետք է դիտարկվի որպես վիրահատության ձախողում, այլ որպես հիվանդի անվտանգության ապահովման նպատակով ընդունվող հիմնավորված վիրաբուժական որոշում։ Քննարկվում են նաև հիվանդի նախավիրահատական գնահատումը, հնարավոր բարդությունների կանխատեսումը, վիրաբույժի կողմից որոշման կայացման չափանիշները և այն գործոնները, որոնք կարող են բարձրացնել կոնվերսիայի հավանականությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում վիրահատության ընթացքում առաջացող դժվարությունների վաղ ճանաչմանը և դրանց ժամանակին կառավարմանը, քանի որ ճիշտ պահին լապարոսկոպիկ եղանակից բաց վիրահատության անցնելը կարող է նվազեցնել լուրջ բարդությունների, հատկապես լեղուղիների վնասման և չվերահսկվող արյունահոսության վտանգը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ընդհանուր վիրաբույժների, վիրաբուժության մասնագիտացողների, բժշկական ուսանողների և լապարոսկոպիկ վիրաբուժությամբ զբաղվող մասնագետների համար՝ որպես լապարոսկոպիկ խոլեցիստէկտոմիայի ընթացքում դժվարությունների գնահատման, վիրաբուժական մարտավարության ընտրության և հիվանդի անվտանգության ապահովման վերաբերյալ մասնագիտական տեղեկատվական աղբյուր։

Գրականություն

Այս մատենագիտական հրատարակությունը ներկայացնում է Հայաստանի լենինյան կոմերիտմիության մրցանակի դափնեկիրների գրական ստեղծագործություններին և նրանց գործունեությանը վերաբերող գրականության հանձնարարական ցանկ։ Գրքում համակարգված ձևով ընդգրկված են տեղեկություններ այն հեղինակների, ստեղծագործությունների և հրատարակությունների մասին, որոնք կապված են մրցանակակիր գրական գործիչների հետ։ Նյութը նպատակ ունի աջակցել ընթերցողներին՝ ծանոթանալու ժամանակաշրջանի գրական ժառանգությանը, երիտասարդական գրական շարժումներին և խորհրդային Հայաստանի մշակութային կյանքի կարևոր դրվագներին։ Հրատարակության մեջ ներկայացված մատենագիտական տվյալները կարող են օգտագործվել գրական ուսումնասիրությունների, ընթերցանության կազմակերպման և կրթական նպատակներով՝ որպես ուղեցույց համապատասխան ստեղծագործությունների ընտրության համար։ Այն արժեքավոր աղբյուր է գրադարանավարների, գրականագետների, ուսուցիչների, ուսանողների և հայ գրականության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրել մրցանակակիր հեղինակների ներդրումը գրական և մշակութային ոլորտում։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է վահանաձև գեղձի հանգուցային ախտահարումների իմունաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը և իմունային համակարգի հնարավոր մասնակցության գնահատմանը դրանց առաջացման ու զարգացման գործընթացներում։ Դիտարկվում են վահանաձև գեղձի կառուցվածքային և գործառութային փոփոխությունները, հանգուցային գոյացությունների ձևավորման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց և օրգանիզմի իմունաբանական ցուցանիշների միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բջջային և հումորալ իմունային պատասխանին, իմունակարգավորիչ մեխանիզմներին, հակամարմինների և իմունային համակարգի այլ գործոնների նշանակությանը։ Վերլուծվում են տարբեր բնույթի հանգուցային ախտահարումների դեպքում իմունաբանական ցուցանիշների փոփոխությունները և դրանց հնարավոր ախտորոշիչ նշանակությունը։ Քննարկվում է իմունային գործընթացների կապը վահանաձև գեղձի հորմոնային գործունեության, հյուսվածքային փոփոխությունների և հիվանդության կլինիկական դրսևորումների հետ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հանգուցային գոյացությունների տարբերակիչ ախտորոշման կատարելագործման հնարավորություններին՝ կլինիկական, լաբորատոր և իմունաբանական տվյալների համակցված գնահատման միջոցով։ Կարևորվում է իմունաբանական հետազոտությունների դերը հիվանդության ընթացքի առանձնահատկությունների ավելի ամբողջական բացահայտման, ռիսկերի գնահատման և բուժման մոտեցումների հիմնավորման գործում։ Աշխատությունը նպաստում է վահանաձև գեղձի հանգուցային ախտահարումների զարգացման մեխանիզմների վերաբերյալ պատկերացումների խորացմանը և կարող է օգտակար լինել էնդոկրինոլոգների, իմունաբանների, ախտաբանների, կլինիկական հետազոտողների և բժշկական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է տեղական ձկնահումքի օգտագործմամբ երշիկային արտադրատեսակների պատրաստման տեխնոլոգիայի կատարելագործմանը՝ նպատակ ունենալով մշակել սննդային արժեքով բարձր, որակյալ, անվտանգ և սպառողական պահանջներին համապատասխան արտադրանք ստանալու արդյունավետ տեխնոլոգիական մոտեցումներ։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են տեղական ձկնատեսակների հումքային հատկությունները, դրանց քիմիական կազմը, սպիտակուցների, ճարպերի, հանքային նյութերի և այլ սննդային բաղադրիչների պարունակությունը, ինչպես նաև այդ ցուցանիշների ազդեցությունը պատրաստի արտադրանքի որակի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ձկնահումքի նախնական մշակման գործընթացներին՝ տեսակավորմանը, մաքրմանը, մասնատմանը, ոսկրազերծմանը, աղացմանը և տեխնոլոգիական խառնուրդի պատրաստմանը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում երշիկային զանգվածի բաղադրության և բաղադրիչների հարաբերակցության ընտրությանը, քանի որ դրանց ճիշտ համադրումը կարող է որոշել արտադրանքի կառուցվածքը, համը, հոտը, հյութալիությունը, կայունությունը և սննդային արժեքը։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել տարբեր լրացուցիչ հումքերի, համեմունքների, աղի, ճարպային բաղադրիչների, կառուցվածքաստեղծ և այլ տեխնոլոգիական բաղադրիչների կիրառման հնարավորությունները՝ ձկնային հումքի առանձնահատկություններին համապատասխան։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ջերմային մշակման օպտիմալ ռեժիմների ընտրությունը, քանի որ ջերմաստիճանի և մշակման տևողության ճիշտ համադրումը պետք է ապահովի արտադրանքի մանրէաբանական անվտանգությունը՝ միաժամանակ պահպանելով ցանկալի կառուցվածքը, համային հատկությունները և սննդային արժեքը։ Կարող են ուսումնասիրվել նաև պատրաստի արտադրանքի խոնավության, սպիտակուցի և ճարպի պարունակությունը, թթվայնությունը, աղիությունը, ջրապահունակությունը, կառուցվածքամեխանիկական և օրգանոլեպտիկ ցուցանիշները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում պահպանման ընթացքում արտադրանքի որակի փոփոխություններին, մանրէաբանական կայունությանը և պիտանելիության ժամկետի հիմնավորմանը։ Տեղական հումքի օգտագործումը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել ներմուծվող հումքից կախվածությունը, արդյունավետ օգտագործել տեղական ձկնային ռեսուրսները և ստեղծել նոր, տեղական շուկային համապատասխան սննդամթերք։ Տեխնոլոգիայի կատարելագործումը կարող է ուղղված լինել նաև արտադրական կորուստների նվազեցմանը, հումքի օգտագործման արդյունավետության բարձրացմանը և արտադրանքի ինքնարժեքի օպտիմալացմանը։ Հետազոտության ընթացքում տարբեր տեխնոլոգիական տարբերակների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս ընտրել այն բաղադրատոմսն ու արտադրական ռեժիմը, որոնք ապահովում են լավագույն ֆիզիկաքիմիական, մանրէաբանական և զգայաբանական ցուցանիշների համակցությունը։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառվել ձկնամթերքի վերամշակման ձեռնարկություններում՝ նոր տեսակի երշիկային արտադրանքի մշակման և գործող տեխնոլոգիական գործընթացների կատարելագործման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է նպաստել տեղական ձկնահումքի ավելի արդյունավետ օգտագործմանը, ձկնամթերքի տեսականու ընդլայնմանը և բարձր ավելացված արժեք ունեցող սննդամթերքի արտադրության զարգացմանը։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել սննդի տեխնոլոգներին, ձկնարդյունաբերության մասնագետներին, սննդամթերքի որակի և անվտանգության մասնագետներին, արտադրական ձեռնարկությունների տեխնոլոգներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողներին։