Ալավիների դերը Սիրիայի Արաբական Հանրապետության ներքաղաքական և ռազմական կյանքում(1970-2000 թթ.)

Գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է XI դարի հայ միջնադարյան պատմագրական արձակի գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ պատմական շարադրանքը դիտարկելով ոչ միայն որպես անցյալի իրադարձությունների մասին տեղեկություններ պահպանող աղբյուր, այլև որպես ինքնուրույն գրական կառուցվածք ունեցող ստեղծագործություն։ Հետազոտության առանցքում պատմական նյութի գեղարվեստական կազմակերպման սկզբունքներն են, հեղինակի պատմողական եղանակը, կերպարաստեղծման միջոցները, լեզվաոճական համակարգը և իրադարձությունների հեղինակային մեկնաբանության ձևերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պատմագրության և գեղարվեստական գրականության փոխհարաբերությանը՝ բացահայտելով, թե ինչպես են իրական պատմական դեպքերի նկարագրությանը միանում հուզական գնահատականները, պատկերավոր խոսքը, խորհրդանշական շերտերը և բարոյափիլիսոփայական ընդհանրացումները։ Քննվում է պատմողի կերպարը, նրա վերաբերմունքը ներկայացվող իրադարձություններին և այն եղանակները, որոնց միջոցով պատմական ժամանակաշրջանի ողբերգական իրողությունները վերածվում են գրականորեն ամբողջական պատումի։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ողբերգականության և դրամատիզմի դրսևորումներին, որոնք պայմանավորում են պատմողական նյութի հուզական լարվածությունը և նպաստում պատմական իրադարձությունների մարդկային հետևանքների ընդգծմանը։ Ուսումնասիրվում են կերպարների բնութագրման սկզբունքները, անհատական ու հավաքական կերպարների հարաբերակցությունը, ինչպես նաև հասարակության տարբեր խմբերի ներկայացման առանձնահատկությունները։ Լեզվաոճական վերլուծության շրջանակում դիտարկվում են պատկերավոր արտահայտությունները, համեմատությունները, փոխաբերությունները, հակադրությունները, կրկնությունները և հռետորական կառուցվածքները՝ որպես պատմողական ազդեցությունն ուժեղացնող միջոցներ։ Առանձին ուշադրության է արժանանում աստվածաշնչյան ու քրիստոնեական պատկերային համակարգի ազդեցությունը, որի միջոցով պատմական իրադարձությունները կարող են ստանալ բարոյական և խորհրդանշական մեկնաբանություն։ Հետազոտվում են նաև ժամանակի, տարածության և պատմական հիշողության գեղարվեստական կազմակերպման առանձնահատկությունները՝ պարզելու համար, թե ինչպես է պատմիչը կառուցում իր դարաշրջանի ամբողջական պատկերը։ Կարևորվում է ստեղծագործության ժանրային բնույթի հարցը, քանի որ պատմագրական փաստագրությունը, վկայությունը, ողբերգական պատումը և գրական պատկերավորությունը հանդես են գալիս փոխկապակցված ձևով։ Գրականագիտական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հեղինակի անհատական ոճը և նրա տեղը հայ միջնադարյան արձակի զարգացման համատեքստում։ Աշխատությունն ընդհանուր առմամբ նպաստում է հայ միջնադարյան պատմագրության գեղարվեստական արժեքի առավել ամբողջական ընկալմանը՝ ցույց տալով պատմական հիշողության, հեղինակային աշխարհընկալման և գրական արտահայտչամիջոցների սերտ փոխազդեցությունը։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է օրթոտրոպ բարակապատ տարրերի ծռման և կայունության ուսումնասիրությանը՝ ոչ դասական ձևակերպմամբ առաջադրված խնդիրների շրջանակում։ Հետազոտության հիմքում գտնվում են այն դեպքերը, երբ բարակապատ կառուցվածքային տարրերի վարքը չի կարող ամբողջությամբ նկարագրվել դասական տեսությունների պարզեցված ենթադրություններով և անհրաժեշտ է հաշվի առնել նյութի անիզոտրոպ հատկությունները, երկրաչափական առանձնահատկությունները, սահմանային պայմանները և արտաքին ազդեցությունների ավելի բարդ համադրությունները։ Օրթոտրոպ նյութերը բնութագրվում են տարբեր ուղղություններով տարբեր մեխանիկական հատկություններով, ուստի դրանցից պատրաստված բարակապատ տարրերի ծռման, դեֆորմացիայի և կորցրած կայունության գործընթացները կարող են էապես տարբերվել իզոտրոպ նյութերից պատրաստված համանման կառուցվածքների վարքից։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է տարրերի կայունության սահմանային վիճակների ուսումնասիրությունը, քանի որ բարակ պատերով կառուցվածքներում նույնիսկ համեմատաբար փոքր արտաքին ազդեցությունները որոշ պայմաններում կարող են առաջացնել տեղային կամ ընդհանուր կորացում և հանգեցնել կրողունակության կորստի։ Ոչ դասական ձևակերպման կիրառումը հնարավորություն է տալիս ավելի ճշգրիտ դիտարկել այն գործոնները, որոնք դասական մոտեցումների դեպքում կարող են անտեսվել կամ մոտավորապես ներկայացվել։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել մաթեմատիկական մոդելների կառուցումը, հավասարակշռության և դեֆորմացիայի հավասարումների ստացումը, սահմանային պայմանների ձևակերպումը, կրիտիկական պարամետրերի որոշումը և տարբեր մեխանիկական պայմաններում կառուցվածքի կայունության գնահատումը։ Հատուկ նշանակություն ունի նաև տեսական արդյունքների կիրառական մեկնաբանությունը, քանի որ նման հաշվարկները կարող են օգտագործվել բարակապատ թիթեղների, վահանակների, պատյանների և այլ ինժեներական տարրերի նախագծման ու հուսալիության գնահատման ժամանակ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել մեխանիկայի, կիրառական մաթեմատիկայի, շինարարական մեխանիկայի, մեքենաշինության և կառուցվածքների նախագծման ոլորտների մասնագետներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ասպիրանտներին և ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ օրթոտրոպ բարակապատ տարրերի մեխանիկական վարքը, ծռման և կայունության փոխկապակցվածությունը և ոչ դասական մոդելների կիրառման նշանակությունը բարդ ինժեներական խնդիրների լուծման համար։

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատությունը նվիրված է մատակարարման ցանցերի մոդելավորման տեսական և կիրառական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ժամանակակից տնտեսության պայմաններում դրանց արդյունավետ կառավարման նպատակով։ Հեղինակը վերլուծում է մատակարարման շղթաների կառուցվածքը, մասնակիցների փոխգործակցության առանձնահատկությունները, նյութական և տեղեկատվական հոսքերի կառավարման մեխանիզմները, ինչպես նաև ցանցային համակարգերի օպտիմալացման հնարավորությունները։ Աշխատությունում ներկայացվում են մաթեմատիկական մոդելավորման, կանխատեսման, որոշումների ընդունման և վերլուծական մեթոդների կիրառման մոտեցումներ, որոնք հնարավորություն են տալիս բարձրացնել մատակարարման գործընթացների ճկունությունը, հուսալիությունը և տնտեսական արդյունավետությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պահանջարկի փոփոխությունների, ռիսկերի կառավարման, պաշարների օպտիմալացման, փոխադրումների կազմակերպման և մատակարարման համակարգերի թվայնացման խնդիրներին։ Ներկայացվում են գիտական հիմնավորումներով լուծումներ և գործնական առաջարկություններ, որոնք կարող են նպաստել ձեռնարկությունների մրցունակության բարձրացմանը և ռեսուրսների առավել արդյունավետ օգտագործմանը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել լոգիստիկայի մասնագետներին, տնտեսագետներին, կառավարման ոլորտի աշխատակիցներին, հետազոտողներին, բուհերի դասախոսներին, ուսանողներին և մատակարարման համակարգերի կառավարմամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է 1921–1922 թվականներին Անդրկովկասյան դաշնության ստեղծման գործընթացին և այդ գործընթացում Հայաստանի քաղաքական, տնտեսական ու վարչական դրության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում Հայաստանի խորհրդայնացումից հետո Անդրկովկասում ձևավորված նոր քաղաքական համակարգն է, ինչպես նաև Հայաստանի ընդգրկումը տարածաշրջանային պետական-վարչական միավորման մեջ։ Ժամանակաշրջանը Հայաստանի նորագույն պատմության կարևոր փուլերից է, քանի որ այն համընկնում է խորհրդային իշխանության ամրապնդման, պետական կառավարման վերակազմավորման, տնտեսական քաղաքականության փոփոխության և տարածաշրջանի հանրապետությունների միջև հարաբերությունների նոր համակարգի ձևավորման հետ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել Անդրկովկասի խորհրդային հանրապետությունների՝ Հայաստանի, Վրաստանի և Ադրբեջանի, միջև քաղաքական ու տնտեսական համագործակցության նախադրյալները, ինչպես նաև այդ գործընթացում կենտրոնական խորհրդային իշխանության դերակատարությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել այն հարցին, թե ինչպիսի քաղաքական և տնտեսական նպատակներով էր հիմնավորվում հանրապետությունների միավորումը և ինչ ազդեցություն ուներ այդ գործընթացը Հայաստանի ինքնուրույն պետական կառավարման հնարավորությունների վրա։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ 1921 թվականին տարածաշրջանում տեղի ունեցած քաղաքական վերադասավորումներին, Մոսկվայի և Կարսի պայմանագրերի հետևանքներին, սահմանային ու տարածքային խնդիրներին և դրանց ազդեցությանը Հայաստանի հետագա վարչաքաղաքական կարգավիճակի վրա։ Դաշնության ստեղծման գործընթացի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էին խորհրդային իշխանությունները կազմակերպում Անդրկովկասի հանրապետությունների հարաբերությունները և ինչպիսի լիազորություններ էին պահպանվում հանրապետությունների, իսկ որոնք՝ փոխանցվում տարածաշրջանային ու միութենական կառույցներին։ Կարևոր ուղղություն է նաև տնտեսական հարաբերությունների ուսումնասիրությունը։ Հայաստանի տնտեսությունը 1920-ականների սկզբին գտնվում էր ծանր վիճակում, և հանրապետության տնտեսական վերականգնման խնդիրները սերտորեն կապված էին տարածաշրջանային տնտեսական համագործակցության, տրանսպորտային հաղորդակցության, ֆինանսական համակարգի և արտադրական ռեսուրսների վերաբաշխման հետ։ Այդ համատեքստում դաշնային կառույցների ձևավորումը կարող էր ունենալ ինչպես տնտեսական ինտեգրման, այնպես էլ կենտրոնացման հետևանքներ։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել Հայաստանի պետական և կուսակցական ղեկավարության դիրքորոշումների ուսումնասիրությունը։ Այդ նյութերի միջոցով հնարավոր է բացահայտել, թե ինչպես էին հայկական քաղաքական շրջանակները գնահատում տարածաշրջանային միավորման անհրաժեշտությունը, դրա առավելություններն ու հնարավոր վտանգները և ինչպիսի դիրքորոշումներ էին արտահայտվում Հայաստանի քաղաքական ու տնտեսական շահերի պաշտպանության վերաբերյալ։ 1922 թվականի ընթացքում գործընթացը հասավ նոր փուլին՝ Անդրկովկասի խորհրդային հանրապետությունների դաշնային միավորման հաստատմամբ, որը հետագայում դարձավ ԽՍՀՄ կազմավորման գործընթացի կարևոր բաղադրիչներից մեկը։ Այս զարգացումների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս կապել տարածաշրջանային դաշնության ստեղծումը Խորհրդային Միության ձևավորման ավելի լայն քաղաքական գործընթացի հետ։ Աշխատության պատմագիտական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն թույլ է տալիս ուսումնասիրել Հայաստանի պետականության սահմանափակման և խորհրդային վարչական համակարգի աստիճանական ամրապնդման գործընթացը՝ տարածաշրջանային քաղաքականության համատեքստում։ Միաժամանակ թեման հնարավորություն է տալիս գնահատելու, թե ինչպես էին Անդրկովկասի հանրապետությունների միջև հարաբերությունները փոխվում խորհրդային կենտրոնացման պայմաններում և ինչ ազդեցություն ունեցավ այդ փոփոխությունը Հայաստանի հետագա քաղաքական ու տնտեսական զարգացման վրա։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, հայագետներին, քաղաքագետներին, խորհրդային պատմության և Անդրկովկասի քաղաքական պատմության մասնագետներին, պետական կառավարման պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և Հայաստանի 20-րդ դարի առաջին տասնամյակների պատմությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին։

Սոցիոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հեռակրթության համակարգի ձևավորման, ներդրման և զարգացման գործընթացների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Այն անդրադառնում է ժամանակակից կրթական միջավայրում հեռակրթության դերին, դրա կիրառման անհրաժեշտությանը և այն հիմնախնդիրներին, որոնք առաջանում են ավանդական կրթությունից թվային և հեռավար ուսուցման ձևաչափերի անցման ընթացքում։ Գրքում դիտարկվում են հեռակրթության տեսական և գործնական հիմքերը, դրա կազմակերպման առանձնահատկությունները, տեխնոլոգիական ենթակառուցվածքների նշանակությունը, ուսուցման մեթոդների վերափոխումը և կրթական գործընթացի մասնակիցների՝ դասախոսների, ուսուցիչների, սովորողների և կրթական հաստատությունների նոր դերերն ու պատասխանատվությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ՀՀ կրթական համակարգում հեռակրթության ներդրման պայմաններին, առկա հնարավորություններին և սահմանափակումներին։ Ուսումնասիրության շրջանակում քննարկվում են տեխնիկական հագեցվածության, համացանցային հասանելիության, թվային կրթական ռեսուրսների ապահովման, մասնագիտական կարողությունների զարգացման և կրթության որակի պահպանման հետ կապված հարցերը։ Ներկայացվում են նաև հեռավար ուսուցման արդյունավետության վրա ազդող մանկավարժական և կազմակերպչական գործոնները, ինչպես նաև սովորողների ինքնուրույն աշխատանքի, մոտիվացիայի, գնահատման և հետադարձ կապի ապահովման խնդիրները։ Աշխատությունը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ հեռակրթությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես կրթության կազմակերպման այլընտրանքային եղանակ, այլև որպես կրթական համակարգի արդիականացման, մատչելիության ընդլայնման և նոր տեխնոլոգիաների արդյունավետ կիրառման միջոց։ Գրքում քննարկվող զարգացումները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու ՀՀ-ում հեռակրթության ձևավորման ընթացքի, դրա զարգացման հիմնական ուղղությունների և հետագա կատարելագործման անհրաժեշտ քայլերի մասին։ Միաժամանակ շեշտադրվում է կրթական քաղաքականության, համապատասխան օրենսդրական և կազմակերպական մեխանիզմների, տեխնոլոգիական լուծումների և մանկավարժական նորարարությունների փոխկապակցվածությունը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կրթության ոլորտի մասնագետների, մանկավարժների, դասախոսների, ուսանողների, կրթական կառավարման ներկայացուցիչների և այն ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրված են Հայաստանում թվային կրթության, հեռավար ուսուցման և կրթական համակարգի տեխնոլոգիական վերափոխման հիմնախնդիրներով։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի բառապաշարում բնակության վայր և բնակեցված տարածք արտահայտող լեզվական միավորների իմաստային կառուցվածքի, փոխհարաբերությունների և գործածական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն բառերն ու անվանումներն են, որոնք տարբեր տեսանկյուններից բնութագրում են մարդու բնակության համար կազմակերպված տարածքները, դրանց տեսակները, չափերը, վարչական կարգավիճակը, պատմական ձևերը և հասարակական նշանակությունը։ Քննվում են համապատասխան բառային միավորների իմաստային ընդհանրություններն ու տարբերությունները, հոմանիշային և հականիշային հարաբերությունները, իմաստային աստիճանակարգերը, ինչպես նաև ընդհանուր և մասնավոր նշանակություն ունեցող հասկացությունների փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում քաղաք, գյուղ, ավան, շեն, բնակատեղի և իմաստային առումով հարակից այլ միավորների լեզվական բնութագրերին՝ բացահայտելով դրանց նշանակության հիմնական բաղադրիչները և կիրառության սահմանները։ Ուսումնասիրվում է նաև բառերի պատմական զարգացումը, քանի որ հասարակական հարաբերությունների, վարչատարածքային կազմակերպման և բնակեցման ձևերի փոփոխությունները կարող են արտացոլվել բառապաշարի կազմի ու առանձին բառերի նշանակությունների մեջ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում գրական լեզվի, բարբառների, պատմական աղբյուրների և ժամանակակից խոսքի նյութերի համադրումը, ինչը հնարավորություն է տալիս պատկերացնել տվյալ իմաստային համակարգի ձևավորումն ու զարգացումը տարբեր ժամանակաշրջաններում։ Դիտարկվում են նաև բառերի ոճական և գործառական առանձնահատկությունները՝ պարզելու համար, թե դրանցից որոնք են առավել բնորոշ պաշտոնական, գիտական, առօրյա, պատմական կամ գեղարվեստական խոսքին։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել համապատասխան բառերի բառակազմական կապերը, դարձվածքային կիրառությունները և տեղանվանական համակարգի հետ առնչությունները։ Իմաստային դաշտի կառուցվածքի բացահայտումը հնարավորություն է տալիս ցույց տալ, թե ինչպես է լեզուն դասակարգում բնակեցված տարածությունների վերաբերյալ պատկերացումները և ինչպիսի լեզվական միջոցներով է արտահայտում դրանց միջև եղած տարբերությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բառագիտության, իմաստաբանության, պատմական լեզվաբանության և բառարանագիտության մոտեցումները՝ հայերենի տվյալ բառաիմաստային համակարգի ներքին կառուցվածքը և զարգացման առանձնահատկությունները բազմակողմանի ներկայացնելու նպատակով։