Վարդանյան, Գրիգոր Կարապետի

Վարդանյան, Գրիգոր Կարապետի

menu_book View materials

Books by this author (2)

Online

History

Ալավիների դերը Սիրիայի Արաբական Հանրապետության ներքաղաքական և ռազմական կյանքում(1970-2000 թթ.)

Պատմաքաղաքական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է 1970–2000 թվականներին Սիրիայի Արաբական Հանրապետության ներքաղաքական և ռազմական կյանքում ալավիական համայնքի ունեցած դերի ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում նշված ժամանակաշրջանում պետական կառավարման համակարգի, զինված ուժերի և հասարակական-քաղաքական կառույցների փոխհարաբերությունները՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով ալավիների մասնակցության առանձնահատկություններին։ Վերլուծվում են համայնքի ներկայացուցիչների ներգրավվածությունը պետական և ռազմական հաստատություններում, քաղաքական համակարգի ձևավորման գործընթացները և իշխանական կառույցների հետ նրանց հարաբերությունների բնույթը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում զինված ուժերի ու անվտանգության կառույցների տեղին երկրի ներքաղաքական գործընթացներում և դրանց փոխկապակցվածությանը պետական իշխանության կազմակերպման հետ։ Քննարկվում են նաև կրոնական ու համայնքային գործոնների նշանակությունը, հասարակության տարբեր խմբերի փոխհարաբերությունները և դրանց ազդեցությունը Սիրիայի քաղաքական կյանքի վրա։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս տվյալ ժամանակաշրջանի ներքաղաքական և ռազմական զարգացումները դիտարկել համայնքային, ինստիտուցիոնալ և պատմական գործոնների փոխազդեցության համատեքստում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել Սիրիայի նորագույն պատմության, արաբագիտության, Մերձավոր Արևելքի ուսումնասիրությունների և քաղաքական պատմության ոլորտների հետազոտողների համար։

Updated: 2026-10-03
Ալավիների դերը Սիրիայի Արաբական Հանրապետության ներքաղաքական և ռազմական կյանքում(1970-2000 թթ.)

Free

Online

Political Science

Ալավիական համայնքը Սիրիայում․ փոքրամասնությունից մինչև ռազմաքաղաքական վերնախավ

Աշխատությունը նվիրված է Սիրիայի ալավիական համայնքի պատմական ձևավորմանը, հասարակական և քաղաքական դիրքի աստիճանական փոփոխություններին, ինչպես նաև երկրի պետական կառավարման և ռազմաքաղաքական համակարգում նրա ազդեցության աճին։ Գրքում ուսումնասիրվում է ալավիների՝ որպես կրոնական փոքրամասնության պատմական անցումը հասարակական և քաղաքական առումով համեմատաբար սահմանափակ դիրքից դեպի սիրիական պետության իշխանական կառույցներում նշանակալի դերակատարություն ունեցող համայնքի։ Հեղինակը դիտարկում է ալավիական ինքնության ձևավորման պատմական, կրոնական, սոցիալական և քաղաքական նախադրյալները՝ ներկայացնելով համայնքի առանձնահատկությունները, բնակության հիմնական շրջանները, հասարակական կառուցվածքը և հարաբերությունները Սիրիայի մյուս կրոնական ու ազգային խմբերի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Սիրիայի նորագույն պատմության այն գործընթացներին, որոնք պայմանավորել են ալավիական համայնքի հասարակական դիրքի վերափոխումը և նրա ներկայացուցիչների աստիճանական ներգրավումը երկրի ռազմական ու պետական կառավարման համակարգերում։ Քննության կարևոր ուղղություններից է ֆրանսիական մանդատային կառավարման շրջանը, երբ ռազմական ծառայությունը և զինված ուժերում ներգրավվածությունը դարձան սոցիալական առաջընթացի ու հասարակական դիրքի ամրապնդման հնարավոր միջոցներից մեկը։ Աշխատության մեջ կարևորվում է Սիրիայի անկախացումից հետո ձևավորված քաղաքական միջավայրը, պետական հեղաշրջումների հաջորդականությունը, բանակի և քաղաքական ուժերի հարաբերակցությունը, ինչպես նաև Բաաս կուսակցության իշխանության հաստատման հետևանքով առաջացած փոփոխությունները։ Հեղինակը վերլուծում է ալավիական շրջանակների ներգրավվածությունը ռազմական կառույցներում, սպայական կազմի ձևավորման գործընթացները, իշխանական վերնախավի ներսում հարաբերությունների զարգացումը և բանակի՝ որպես քաղաքական ազդեցության կարևոր գործոնի նշանակությունը։ Հատուկ տեղ է հատկացվում Հաֆեզ ալ-Ասադի իշխանության հաստատմանն ու նրա կառավարման տարիներին ձևավորված քաղաքական համակարգին, որի պայմաններում ալավիական ծագում ունեցող մի շարք գործիչներ ստանձնեցին պետական, ռազմական և անվտանգության համակարգերի առանցքային պաշտոններ։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչներից է ալավիական համայնքի և իշխանական վերնախավի հարաբերությունների տարբերակումը՝ հնարավորություն տալով հասկանալու, որ կրոնական ընդհանրությունը ինքնին չի նշանակում համայնքի բոլոր ներկայացուցիչների հավասար մասնակցություն իշխանությանը կամ նույնական քաղաքական շահեր։ Դիտարկվում են նաև իշխող շրջանակների ներսում ձևավորված կապերը, ազդեցության կենտրոնները, ընտանիքի և համայնքային պատկանելության գործոնը, ինչպես նաև քաղաքական ու ռազմական վերադասավորումները, որոնք էական նշանակություն են ունեցել Սիրիայի իշխանական համակարգի կայացման համար։ Կարևոր անդրադարձ է կատարվում նաև ալավիական համայնքի և մյուս կրոնական ու քաղաքական ուժերի հարաբերություններին, մասնավորապես՝ սուննի քաղաքական շրջանակների, իսլամիստական շարժումների և «Մուսուլման եղբայրներ» կազմակերպության հետ հակասություններին, որոնք տարբեր ժամանակահատվածներում խորացրել են երկրի ներքաղաքական լարվածությունը։ Սիրիական ճգնաժամի համատեքստում ուսումնասիրվում են ալավիական համայնքի անվտանգության, քաղաքական դիրքի պահպանման, իշխանական կառույցների կայունության և արտաքին դերակատարների ազդեցության հետ կապված հիմնահարցերը։ Այս առումով աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու կրոնական պատկանելության, պետական ինստիտուտների, զինված ուժերի և քաղաքական իշխանության փոխկապակցվածությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող են պատմականորեն ձևավորված սոցիալական անհավասարությունները, քաղաքական դաշինքները և ռազմական կառույցներում ներկայացվածությունը նպաստել փոքրամասնության ազդեցության ընդլայնմանը։ Հեղինակը հարցը դիտարկում է ոչ միայն համայնքային կամ կրոնական պատմության տեսանկյունից, այլև այն տեղադրում է Սիրիայի պետականության ձևավորման, արաբական ազգայնականության, ռազմական հեղաշրջումների, ավտորիտար կառավարման և Մերձավոր Արևելքի տարածաշրջանային քաղաքականության ավելի լայն համատեքստում։ Աշխատության գիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու Սիրիայի քաղաքական համակարգի ձևավորման կարևոր առանձնահատկությունները՝ բացահայտելով ալավիական համայնքի հասարակական վերելքի, քաղաքական ազդեցության և ռազմական վերնախավի ձևավորման փոխկապակցված գործընթացները։ Այն կարևոր նյութ է տրամադրում նաև կրոնական փոքրամասնությունների քաղաքական մասնակցության, իշխանության կենտրոնացման, համայնքային ինքնության և պետական անվտանգության փոխհարաբերությունների ուսումնասիրության համար։ Գրքի վերլուծական նշանակությունը հատկապես մեծ է Սիրիայի նորագույն պատմությամբ, ալավիական համայնքի պատմությամբ, Ասադների իշխանության ձևավորմամբ և սիրիական ճգնաժամի ներքին քաղաքական ու հասարակական նախադրյալներով հետաքրքրվողների համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, արևելագետներին, քաղաքագետներին, միջազգային հարաբերությունների մասնագետներին, տարածաշրջանային անվտանգության հարցերով զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև Մերձավոր Արևելքի քաղաքական գործընթացներն ուսումնասիրող ուսանողներին և ընթերցողներին՝ ապահովելով Սիրիայի քաղաքական իրականության և այնտեղ կրոնական համայնքների դերակատարության վերաբերյալ պատմական ու վերլուծական ամբողջական պատկերացում։

Updated: 2026-11-17
Ալավիական համայնքը Սիրիայում․ փոքրամասնությունից մինչև ռազմաքաղաքական վերնախավ

Free

Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Read more Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Read more Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Read more Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Read more Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Read more