Վարդանյան, Գրիգոր Կարապետի

Վարդանյան, Գրիգոր Կարապետի

menu_book View materials

Books by this author (2)

Online

History

Ալավիների դերը Սիրիայի Արաբական Հանրապետության ներքաղաքական և ռազմական կյանքում(1970-2000 թթ.)

Պատմաքաղաքական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է 1970–2000 թվականներին Սիրիայի Արաբական Հանրապետության ներքաղաքական և ռազմական կյանքում ալավիական համայնքի ունեցած դերի ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում նշված ժամանակաշրջանում պետական կառավարման համակարգի, զինված ուժերի և հասարակական-քաղաքական կառույցների փոխհարաբերությունները՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով ալավիների մասնակցության առանձնահատկություններին։ Վերլուծվում են համայնքի ներկայացուցիչների ներգրավվածությունը պետական և ռազմական հաստատություններում, քաղաքական համակարգի ձևավորման գործընթացները և իշխանական կառույցների հետ նրանց հարաբերությունների բնույթը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում զինված ուժերի ու անվտանգության կառույցների տեղին երկրի ներքաղաքական գործընթացներում և դրանց փոխկապակցվածությանը պետական իշխանության կազմակերպման հետ։ Քննարկվում են նաև կրոնական ու համայնքային գործոնների նշանակությունը, հասարակության տարբեր խմբերի փոխհարաբերությունները և դրանց ազդեցությունը Սիրիայի քաղաքական կյանքի վրա։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս տվյալ ժամանակաշրջանի ներքաղաքական և ռազմական զարգացումները դիտարկել համայնքային, ինստիտուցիոնալ և պատմական գործոնների փոխազդեցության համատեքստում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել Սիրիայի նորագույն պատմության, արաբագիտության, Մերձավոր Արևելքի ուսումնասիրությունների և քաղաքական պատմության ոլորտների հետազոտողների համար։

Updated: 2026-10-03
Ալավիների դերը Սիրիայի Արաբական Հանրապետության ներքաղաքական և ռազմական կյանքում(1970-2000 թթ.)

Free

Online

Political Science

Ալավիական համայնքը Սիրիայում․ փոքրամասնությունից մինչև ռազմաքաղաքական վերնախավ

Աշխատությունը նվիրված է Սիրիայի ալավիական համայնքի պատմական ձևավորմանը, հասարակական և քաղաքական դիրքի աստիճանական փոփոխություններին, ինչպես նաև երկրի պետական կառավարման և ռազմաքաղաքական համակարգում նրա ազդեցության աճին։ Գրքում ուսումնասիրվում է ալավիների՝ որպես կրոնական փոքրամասնության պատմական անցումը հասարակական և քաղաքական առումով համեմատաբար սահմանափակ դիրքից դեպի սիրիական պետության իշխանական կառույցներում նշանակալի դերակատարություն ունեցող համայնքի։ Հեղինակը դիտարկում է ալավիական ինքնության ձևավորման պատմական, կրոնական, սոցիալական և քաղաքական նախադրյալները՝ ներկայացնելով համայնքի առանձնահատկությունները, բնակության հիմնական շրջանները, հասարակական կառուցվածքը և հարաբերությունները Սիրիայի մյուս կրոնական ու ազգային խմբերի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Սիրիայի նորագույն պատմության այն գործընթացներին, որոնք պայմանավորել են ալավիական համայնքի հասարակական դիրքի վերափոխումը և նրա ներկայացուցիչների աստիճանական ներգրավումը երկրի ռազմական ու պետական կառավարման համակարգերում։ Քննության կարևոր ուղղություններից է ֆրանսիական մանդատային կառավարման շրջանը, երբ ռազմական ծառայությունը և զինված ուժերում ներգրավվածությունը դարձան սոցիալական առաջընթացի ու հասարակական դիրքի ամրապնդման հնարավոր միջոցներից մեկը։ Աշխատության մեջ կարևորվում է Սիրիայի անկախացումից հետո ձևավորված քաղաքական միջավայրը, պետական հեղաշրջումների հաջորդականությունը, բանակի և քաղաքական ուժերի հարաբերակցությունը, ինչպես նաև Բաաս կուսակցության իշխանության հաստատման հետևանքով առաջացած փոփոխությունները։ Հեղինակը վերլուծում է ալավիական շրջանակների ներգրավվածությունը ռազմական կառույցներում, սպայական կազմի ձևավորման գործընթացները, իշխանական վերնախավի ներսում հարաբերությունների զարգացումը և բանակի՝ որպես քաղաքական ազդեցության կարևոր գործոնի նշանակությունը։ Հատուկ տեղ է հատկացվում Հաֆեզ ալ-Ասադի իշխանության հաստատմանն ու նրա կառավարման տարիներին ձևավորված քաղաքական համակարգին, որի պայմաններում ալավիական ծագում ունեցող մի շարք գործիչներ ստանձնեցին պետական, ռազմական և անվտանգության համակարգերի առանցքային պաշտոններ։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչներից է ալավիական համայնքի և իշխանական վերնախավի հարաբերությունների տարբերակումը՝ հնարավորություն տալով հասկանալու, որ կրոնական ընդհանրությունը ինքնին չի նշանակում համայնքի բոլոր ներկայացուցիչների հավասար մասնակցություն իշխանությանը կամ նույնական քաղաքական շահեր։ Դիտարկվում են նաև իշխող շրջանակների ներսում ձևավորված կապերը, ազդեցության կենտրոնները, ընտանիքի և համայնքային պատկանելության գործոնը, ինչպես նաև քաղաքական ու ռազմական վերադասավորումները, որոնք էական նշանակություն են ունեցել Սիրիայի իշխանական համակարգի կայացման համար։ Կարևոր անդրադարձ է կատարվում նաև ալավիական համայնքի և մյուս կրոնական ու քաղաքական ուժերի հարաբերություններին, մասնավորապես՝ սուննի քաղաքական շրջանակների, իսլամիստական շարժումների և «Մուսուլման եղբայրներ» կազմակերպության հետ հակասություններին, որոնք տարբեր ժամանակահատվածներում խորացրել են երկրի ներքաղաքական լարվածությունը։ Սիրիական ճգնաժամի համատեքստում ուսումնասիրվում են ալավիական համայնքի անվտանգության, քաղաքական դիրքի պահպանման, իշխանական կառույցների կայունության և արտաքին դերակատարների ազդեցության հետ կապված հիմնահարցերը։ Այս առումով աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու կրոնական պատկանելության, պետական ինստիտուտների, զինված ուժերի և քաղաքական իշխանության փոխկապակցվածությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող են պատմականորեն ձևավորված սոցիալական անհավասարությունները, քաղաքական դաշինքները և ռազմական կառույցներում ներկայացվածությունը նպաստել փոքրամասնության ազդեցության ընդլայնմանը։ Հեղինակը հարցը դիտարկում է ոչ միայն համայնքային կամ կրոնական պատմության տեսանկյունից, այլև այն տեղադրում է Սիրիայի պետականության ձևավորման, արաբական ազգայնականության, ռազմական հեղաշրջումների, ավտորիտար կառավարման և Մերձավոր Արևելքի տարածաշրջանային քաղաքականության ավելի լայն համատեքստում։ Աշխատության գիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու Սիրիայի քաղաքական համակարգի ձևավորման կարևոր առանձնահատկությունները՝ բացահայտելով ալավիական համայնքի հասարակական վերելքի, քաղաքական ազդեցության և ռազմական վերնախավի ձևավորման փոխկապակցված գործընթացները։ Այն կարևոր նյութ է տրամադրում նաև կրոնական փոքրամասնությունների քաղաքական մասնակցության, իշխանության կենտրոնացման, համայնքային ինքնության և պետական անվտանգության փոխհարաբերությունների ուսումնասիրության համար։ Գրքի վերլուծական նշանակությունը հատկապես մեծ է Սիրիայի նորագույն պատմությամբ, ալավիական համայնքի պատմությամբ, Ասադների իշխանության ձևավորմամբ և սիրիական ճգնաժամի ներքին քաղաքական ու հասարակական նախադրյալներով հետաքրքրվողների համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, արևելագետներին, քաղաքագետներին, միջազգային հարաբերությունների մասնագետներին, տարածաշրջանային անվտանգության հարցերով զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև Մերձավոր Արևելքի քաղաքական գործընթացներն ուսումնասիրող ուսանողներին և ընթերցողներին՝ ապահովելով Սիրիայի քաղաքական իրականության և այնտեղ կրոնական համայնքների դերակատարության վերաբերյալ պատմական ու վերլուծական ամբողջական պատկերացում։

Updated: 2026-11-17
Ալավիական համայնքը Սիրիայում․ փոքրամասնությունից մինչև ռազմաքաղաքական վերնախավ

Free

Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Read more Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Read more Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Read more Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Read more Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Read more Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Read more