Եվ արձագանքեցին լեռները - Հոսեյնի Խալեդ

Արտասահմանյան գրականություն

Ալբեր Կամյուի նշանավոր և նոբելյան մրցանակակիր վեպն է, որը կիսվում է մարդու գոյության և նրա անվերջ փնտրտուքի մասին խորքային և փիլիսոփայական մտորումներով։ Գիրքը պատմում է Մերսո անունով երիտասարդ մարդու մասին, ով ապրում է Ալժիրում և լիովին անտարբեր է իր շուրջ տեղի ունեցող աշխարհի նկատմամբ։ Հիմնական պատմությունը սկսվում է, երբ նա ինքնասպանության դռանը կանգնած մարդուն չի օգնություն տալիս, իսկ հետագայում իր գործողությունների պատճառով հայտնվում է դատարանում՝ հանցագործության մեղադրանքով։ Վեպը հատկապես ուշադրություն է դարձնում մարդու ներսում տեղի ունեցող գոյական հակասություններին՝ այդպիսով Կամյու խոսում է ապացույցների և դատավորների նշանակության մասին, սակայն չնայած այս բոլոր ֆորմալությունների՝ Մերսոյի պարագայում բացակայում է խղճի հարցը։ **«Օտարը»** ներկայացնում է գոյության հիմարությունը, զուտ գոյատևման հարցը, իսկ գլխավոր հերոսի մոտեցումը կյանքին լիովին անտարբեր է, ինչը բերում է դատավարություն, որտեղ նրան մեղադրում են ոչ թե սպանության, այլ նրա հասարակական անտարբերության համար։ Կամյուի այս աշխատանքը գերազանցում է գոյության փիլիսոփայության սահմանները՝ մխիթարելով և դրդելով մարդուն վերանայել իր կյանքը ու արժե՞ արդյոք ապրել անկեղծությամբ ու պատասխանատվությամբ։ Գրքի թեմաներն ու գաղափարները մինչ այսօր շարունակում են ազդել մտածողության և փիլիսոփայության վրա՝ դարձնելով այն անհերքելի դասական։ Հրատարակիչ - Անտարես Հրատ. տարեթիվ - 2019 ISBN - 978-9939-76-259-3

Հոգեբանություն

Այս գիրքը խոսում է ժամանակի ճիշտ կառավարման, արդյունավետության և սթրեսի նվազեցման մասին։ Այն օգնում է ընթերցողին հասնել ավելի շատ արդյունքի՝ առանց հոգնածության և մշտական անհանգստության։ Հեղինակը ներկայացնում է գործնական մեթոդներ և մոտեցումներ, որոնք թույլ են տալիս մարդուն լավ կառավարել ժամանակը, նվազեցնել անհանգստությունը և ավելացնել աշխատանքի որակը։ Գրքում ընդգծվում է՝ ինչպես ճիշտ ծրագրել օրն ու շաբաթը, ինչպես առաջնահերթություններ սահմանել, ինչպես բացահայտել «ժամանակի կլանիչները», ինչպես ասել «ոչ»՝ առանց մեղքի զգացման, ինչպես կառուցել սովորություններ, որոնք օգնում են առաջ շարժվել։ Գիրքը նաև ընդգծում է, որ արդյունավետությունը ոչ միայն շատ գործ անելն է, այլև առավելագույն արդյունք ստանալն է՝ նվազագույն էներգիայով։ «Առանց սթրեսի առավելագույնին հասնելու արվեստը» առաջարկում է պարզ, բայց ուժեղ սկզբունքներ, որոնք կիրառելի են ինչպես աշխատանքի, այնպես էլ անձնական կյանքի մեջ։ Հրատարակիչ - Նյու Մեգ Հրատ. տարեթիվ - 2020 ISBN - 978-9939-9217-6-1

Արտասահմանյան գրականություն

«Հարրի Փոթերը և Գաղտնիքների սենյակը» շարքի երկրորդ գիրքն է, որտեղ Հարրի Փոթերը վերադառնում է Հոգվարթս՝ նոր սահմանի և վտանգների հետ։ Այս անգամ դպրոցում սկսում են տեղի ունենալ տարօրինակ ու վտանգավոր դեպքեր։ Ումվիշելի գաղտնի սենյակ է բացվում՝ որտեղ ապրում է հին և ուժեղ մի վտանգ, որը կարող է ոճիրներ գործել և վտանգել բոլորին։ Հարրին, իր ընկերներով՝ Ռոն և Հերմիոնով, ստիպված է բացահայտել այս հանելուկը՝ հանդիպելով կախարդական արկածների, գաղտնի անցուղիների և մութ գաղտնիքների։ Գրքում բացվում է նաև Հոգվարթսի պատմության մի նոր, շատ կարևոր հատված՝ կապված դպրոցի հիմնադիրների և նրանց գաղտնիքներով։ Գիրքը պատմում է ընկերության, քաջության և ինքնահաստատման մասին, ինչպես նաև ցույց է տալիս, որ իրական ուժը գալիս է ճշմարտությունից և համարձակությունից։ Հրատարակիչ - Զանգակ Հրատ. տարեթիվ - 2017 ISBN - 978-9939-68-512-0

Արտասահմանյան գրականություն

«Անասնաֆերմա» (Ջորջ Օրուել) քաղաքական հեգնագրային ալեգորիա է, որը ներկայացնում է իշխանության, ուժի և բռնության խնդիրները՝ օգտագործելով կենդանիների ֆերմայի պատկերավոր պատմությունը։ Գիրքը սկսվում է այնպես, որ ֆերմայում կենդանիները հալածում են մարդկանց տիրապետող սեփականատիրոջը և հռչակում են, որ այժմ ինքնակառավարվում են։ Սկզբում նրանք ստեղծում են հավասարության և արդարության գաղափար, բայց շուտով մի քանի խոշոր կենդանիներ՝ հատկապես խոզերը, սկսում են կառավարել և շերտավորել հասարակությունը։ Օրուելը ցույց է տալիս, թե ինչպես հեղափոխությունը կարող է վերածվել նոր տիրապետության՝ երբ առաջնորդները սկսում են ստել, վերացնել ազատությունը և օգտագործել մարդկանց կամ կենդանիների վախը։ Գիրքը հայտնի է նաև «բոլորը հավասար են, բայց որոշները ավելի հավասար են» արտահայտությամբ, որը բացահայտում է քաղաքական դասակարգերի և անարդարության տրամաբանությունը։ «Անասնաֆերման» քննադատում է տոտալիտար համակարգերը և ցույց տալիս, որ իշխանությունն ինքնին կարող է կեղտոտել նույնիսկ լավագույն գաղափարները։ Օրուելի ոճը պարզ է, բայց սուր, և պատմությունը ընթերցողին տանում է մտածելու՝ թե ինչպես են արժեքները կորցվում, երբ մարդիկ (կամ կենդանիները) ձեռք են բերում ուժ։ Գիրքը կարևոր է ոչ միայն որպես քաղաքական ալեգորիա, այլև որպես մարդու հոգեբանության և իշխանության դինամիկայի ուսումնասիրություն։ «Անասնաֆերման» հարմար է բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են պատմությամբ, քաղաքականությամբ և հասարակական բարոյականությամբ։ Այս աշխատությունը դարձավ դասական՝ իր արդիականությամբ և խորությամբ, քանի որ այն ցույց է տալիս, որ ազատությունը և արդարությունը պետք է պահպանել մշտապես։ Հրատարակիչ - Անտարես Հրատ. տարեթիվ - 2013 ISBN - 978-9939-51-520-5

Պատմություն

Այս աշխատության գլխավոր առանձնահատկություններից մեկն այն է, որ հեղինակը չի սահմանափակվում միայն հայոց ներքին պատմությամբ՝ թագավորություններով, պատերազմներով կամ դինաստիաներով։ Փոխարենը, նա ցույց է տալիս, թե ինչպես են համաշխարհային խոշոր իրադարձությունները՝ կայսրությունների վերելքն ու անկումը, միգրացիոն շարժումները, տնտեսական և մշակութային փոխազդեցությունները, ազդել հայ ժողովրդի ձևավորման, զարգացման և ինքնության պահպանման վրա։ Այս մոտեցումը գիրքը դարձնում է ոչ միայն ազգային պատմության ուսումնասիրություն, այլև համաշխարհային պատմության մեջ հայերի տեղն ու դերը հասկանալու փորձ։ Աճառյանը մեծ ուշադրություն է դարձնում հայ ժողովրդի ծագման հարցերին՝ անդրադառնալով հին աղբյուրներին, լեզվաբանական տվյալներին և տարբեր գիտական տեսություններին։ Նա փորձում է բացատրել, թե ինչպես են հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի մեջ տեղավորվում հայերենը և հայերը, և ինչ կապեր ունեն հարակից ժողովուրդների հետ։ Այս հատվածներում զգացվում է հեղինակի մասնագիտական խորությունը, քանի որ պատմական փաստերը հաճախ ամրապնդվում են լեզվաբանական վերլուծություններով։ Գրքում կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև մշակույթի և հոգևոր կյանքի զարգացումը։ Աճառյանը չի դիտարկում պատմությունը միայն որպես քաղաքական իրադարձությունների շարք, այլ նաև որպես մշակութային շարունակականություն՝ գրականության, կրոնի, սովորույթների և լեզվի միջոցով։ Նա ցույց է տալիս, թե ինչպես են արտաքին ազդեցությունները՝ պարսկական, հելլենիստական, հռոմեական, բյուզանդական և արաբական, ներգործել հայկական մշակույթի վրա՝ միաժամանակ չվերացնելով դրա ինքնատիպությունը։ Հատկանշական է նաև, որ հեղինակը փորձում է խուսափել չափազանց ռոմանտիկ կամ միայն հայրենասիրական նկարագրություններից՝ փոխարենը առաջարկելով ավելի գիտական և համադրական մոտեցում։ Նա հաճախ համեմատում է հայկական պատմական զարգացումները այլ ժողովուրդների պատմության հետ՝ ընդգծելով ընդհանրությունները և տարբերությունները։ Այս համեմատական մեթոդը օգնում է ընթերցողին ավելի լավ հասկանալ ոչ միայն հայոց պատմությունը, այլև պատմության ընդհանուր օրինաչափությունները։

Պատմություն

Աշխատության առանցքում գտնվում է Հայաստանի Առաջին Հանրապետության հռչակում-ը, որը տեղի ունեցավ ծանր պատմական պայմաններում՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմ-ի ավարտի, Հայոց ցեղասպանություն-ի հետևանքների և տարածաշրջանային քաղաքական անկայունության պայմաններում։ Վիրաբյանը մանրամասն նկարագրում է, թե ինչպես ավերված, գաղթականներով լեցուն և տնտեսական ծանր վիճակում գտնվող երկիրը կարողացավ ձևավորել պետական կառույցներ և փորձել կազմակերպել իր քաղաքական ու հասարակական կյանքը։ Գրքում կարևոր տեղ է հատկացվում պետական կառավարման համակարգի ձևավորմանը՝ խորհրդարանի, կառավարության և վարչական մարմինների գործունեությանը։ Հեղինակը ցույց է տալիս, թե ինչպիսի դժվարություններով էին ուղեկցվում պետականաշինության գործընթացները՝ ներքին քաղաքական պայքարներ, կուսակցական հակասություններ, ռեսուրսների սակավություն և արտաքին ճնշումներ։ Միևնույն ժամանակ ներկայացվում է, թե ինչպես էին այդ պայմաններում փորձ արվում ստեղծել իրավական պետություն և կազմակերպել կրթություն, առողջապահություն և տնտեսություն։ Արտաքին քաղաքականությունը գրքի առանցքային թեմաներից է։ Վիրաբյանը վերլուծում է նորաստեղծ հանրապետության հարաբերությունները հարևան երկրների՝ Վրաստանի, Ադրբեջանի և Թուրքիայի հետ, ինչպես նաև մեծ տերությունների հետ կապերը։ Նա անդրադառնում է սահմանային հակամարտություններին, դիվանագիտական բանակցություններին և այն փորձերին, որոնց միջոցով Հայաստանը փորձում էր միջազգային ճանաչում և աջակցություն ստանալ։ Այս համատեքստում հատկապես կարևոր է նաև Սևրի պայմանագիր-ի քննարկումը, որը, թեև մեծ հույսեր էր ներշնչում, իրականում չիրագործվեց։ Գիրքը նաև մանրամասն անդրադառնում է սոցիալ-տնտեսական վիճակին՝ սով, համաճարակներ, գաղթականների խնդիրներ և տնտեսական քայքայում։ Հեղինակը ցույց է տալիս, որ անկախ պետականության պահպանումը ոչ միայն քաղաքական, այլև կենսական խնդիր էր՝ կապված բնակչության գոյատևման հետ։ Այս իրողությունները հաճախ որոշիչ էին քաղաքական որոշումների ընդունման մեջ։