Գաղափարախոսական աշխատանքը գրադարաններում : (Մեթոդական հանձնարարականներ)

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում գործազրկության մակարդակի և տնտեսական աճի փոխկապակցվածության տնտեսավիճակագրական ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են աշխատաշուկայի զարգացման հիմնական միտումները, զբաղվածության և գործազրկության կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը երկրի մակրոտնտեսական ցուցանիշների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գործազրկության մակարդակի փոփոխությունների և համախառն ներքին արդյունքի աճի տեմպերի միջև առկա վիճակագրական կապերի բացահայտմանը։ Քննարկվում են տնտեսական աճի և գործազրկության փոխհարաբերությունները նկարագրող տեսական մոտեցումները, այդ թվում՝ Օուքենի օրենքը, ինչպես նաև դրանց կիրառելիությունը Հայաստանի տնտեսության պայմաններում։ Անդրադարձ է կատարվում ժամանակային շարքերի վերլուծության, կոռելյացիոն և ռեգրեսիոն մեթոդների կիրառման հնարավորություններին՝ ուսումնասիրվող ցուցանիշների միջև կապերի գնահատման և տնտեսական զարգացումների օրինաչափությունների բացահայտման նպատակով։ Կարևորվում են աշխատուժի առաջարկի և պահանջարկի անհամապատասխանության, կառուցվածքային գործազրկության, աշխատանքային միգրացիայի, ներդրումային ակտիվության և արտադրողականության փոփոխությունների հնարավոր ազդեցությունները տնտեսական աճի վրա։ Ուսումնասիրության թեման ընդգրկում է նաև զբաղվածության խթանման, աշխատաշուկայի պետական կարգավորման և տնտեսական քաղաքականության արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, վիճակագիրների, մակրոտնտեսական վերլուծաբանների, հանրային քաղաքականության մասնագետների, հետազոտողների և տնտեսագիտական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում տնտեսական գործունեության էկոլոգիական անվտանգության ապահովման հիմնահարցերի համալիր ուսումնասիրությանը՝ տնտեսության զարգացման և շրջակա միջավայրի պահպանության միջև հավասարակշռության ձևավորման տեսանկյունից։ Հետազոտության հիմքում այն մոտեցումն է, որ տնտեսական գործունեությունը՝ արդյունաբերությունը, հանքարդյունաբերությունը, էներգետիկան, գյուղատնտեսությունը, շինարարությունը, տրանսպորտը և այլ ոլորտներ, կարող է առաջացնել շրջակա միջավայրի վրա տարբեր բնույթի ազդեցություններ, ուստի տնտեսական աճը պետք է զուգակցվի բնական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և էկոլոգիական ռիսկերի կանխարգելման միջոցառումներով։ ՀՀ-ում տնտեսական գործունեության հետևանքով շրջակա միջավայրի վրա վնասակար ազդեցությունների կանխարգելումն ու նվազեցումը բնապահպանական վերահսկողության կարևոր խնդիրներից է։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են էկոլոգիական անվտանգության տեսական հիմքերը, դրա հիմնական սկզբունքները, տնտեսական գործունեության և բնական միջավայրի փոխազդեցության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև բնապահպանական ռիսկերի գնահատման և կառավարման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջրային և հողային ռեսուրսների, մթնոլորտային օդի, ընդերքի, կենսաբազմազանության և բնական լանդշաֆտների պահպանության խնդիրներին, քանի որ դրանց վիճակը անմիջականորեն կապված է երկրի տնտեսական և սոցիալական զարգացման կայունության հետ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տնտեսական գործունեության շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության գնահատման համակարգի ուսումնասիրությունը։ ՀՀ օրենսդրությամբ նախատեսված շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության գնահատման և փորձաքննության գործընթացը նպատակ ունի կանխատեսել, կանխարգելել, նվազեցնել կամ բացառել նախատեսվող գործունեության հնարավոր վնասակար ազդեցությունները և նպաստել էկոլոգիական անվտանգության պահանջների հիման վրա կայուն զարգացմանը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև բնապահպանական վերահսկողության արդյունավետությանը, թույլտվությունների և սահմանափակումների համակարգին, բնապահպանական մոնիթորինգին, տնտեսական գործունեության արդյունքում առաջացող թափոնների կառավարմանը և բնական ռեսուրսների օգտագործման նկատմամբ պետական վերահսկողությանը։ Կարևոր նշանակություն ունի այն հարցը, թե որքանով են գործող տնտեսական և վարչական մեխանիզմները խրախուսում ձեռնարկություններին նվազեցնել շրջակա միջավայրի վրա բացասական ազդեցությունը և ներդնել ավելի մաքուր ու ռեսուրսախնայող տեխնոլոգիաներ։ Այս համատեքստում էական դեր կարող են ունենալ բնապահպանական վճարները, տնտեսական խթանները, բնապահպանական պատասխանատվության մեխանիզմները, կանաչ տեխնոլոգիաների ներդրումը և շրջանաձև տնտեսության սկզբունքների կիրառումը։ ՀՀ շրջակա միջավայրի քաղաքականության շրջանակում առանձին ուղղություն է նաև կանաչ տնտեսության խթանումը և շրջակա միջավայրի պահպանության տնտեսական մեխանիզմների մշակումը։ Ուսումնասիրությունը կարող է գնահատել նաև էկոլոգիական անվտանգության ապահովման ինստիտուցիոնալ և իրավական հիմքերը, պետական կառավարման մարմինների դերակատարությունը և տնտեսական գործունեություն իրականացնող սուբյեկտների բնապահպանական պարտավորությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բնապահպանական տեղեկատվության հասանելիությանը, հանրության մասնակցությանը և որոշումների կայացման թափանցիկությանը, քանի որ ժամանակակից բնապահպանական կառավարումը ենթադրում է ոչ միայն պետական վերահսկողություն, այլև հասարակության մասնակցություն։ Աշխատության կարևոր նպատակներից է բացահայտել ՀՀ-ում տնտեսական գործունեության էկոլոգիական անվտանգության հիմնական խոչընդոտները և մշակել դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղղություններ՝ հաշվի առնելով երկրի բնական ռեսուրսների սահմանափակությունը, տնտեսական կառուցվածքի առանձնահատկությունները և կայուն զարգացման անհրաժեշտությունը։ Արդյունքները կարող են նպաստել բնապահպանական քաղաքականության կատարելագործմանը, տնտեսական գործունեության էկոլոգիական ռիսկերի նվազեցմանը, բնական ռեսուրսների ավելի արդյունավետ կառավարմանը և բնապահպանական ու տնտեսական շահերի փոխհամաձայնեցմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել բնապահպաններին, տնտեսագետներին, էկոլոգներին, պետական կառավարման մասնագետներին, իրավաբաններին, բնօգտագործման և շրջակա միջավայրի կառավարման ոլորտի հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը տնտեսական զարգացումը դիտարկում է էկոլոգիական անվտանգության հետ միասնական համակարգում՝ նպատակ ունենալով հիմնավորել այնպիսի կառավարման և տնտեսական մեխանիզմների անհրաժեշտությունը, որոնք հնարավորություն կտան համատեղել արտադրության և տնտեսական ակտիվության զարգացումը շրջակա միջավայրի պահպանության և ապագա սերունդների համար բնական ռեսուրսների պահպանման հետ։

Գրականություն

Այս մեթոդական ձեռնարկը կազմված է Դերենիկ Դեմիրճյանի ծննդյան 80-ամյակի առթիվ և նախատեսված է գրադարանների մշակութային, կրթական և լուսավորչական գործունեության կազմակերպման համար։ Այն ներառում է գրողի կյանքի և ստեղծագործական ուղու համառոտ ներկայացում, նրա գրական ժառանգության գնահատականը, ինչպես նաև առաջարկություններ՝ գրքային ցուցահանդեսների, գրական երեկոների, ընթերցողական քննարկումների, հոբելյանական միջոցառումների և թեմատիկ հանդիպումների կազմակերպման վերաբերյալ։ Աշխատությունում ներկայացվում են մատենագիտական նյութեր, ընթերցանության հանձնարարականներ, գրականության ցանկեր և մեթոդական ցուցումներ, որոնք նպաստում են գրողի ստեղծագործությունների առավել արդյունավետ հանրահռչակմանը և ընթերցողների շրջանում հետաքրքրության ձևավորմանը։ Ձեռնարկը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, գրականության ուսուցիչների, մշակութային կազմակերպիչների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր զբաղվում են հայ գրականության տարածմամբ, ընթերցանության խթանմամբ և գրական-մշակութային միջոցառումների կազմակերպմամբ։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է գունավոր մետաղների և դրանց համաձուլվածքների նուրբ եզրային մեխանիկական մշակման գործընթացների արդյունավետության բարձրացմանը՝ կտրող նյութերի հատկությունների և կտրման ռեժիմների նպատակային կարգավորման միջոցով։ Հետազոտության կենտրոնում մշակվող նյութի, կտրող գործիքի և տեխնոլոգիական պարամետրերի փոխազդեցությունն է, որը պայմանավորում է մշակման ճշգրտությունը, ստացված մակերևույթի որակը, գործիքի աշխատունակությունը և արտադրական գործընթացի ընդհանուր կայունությունը։ Քննվում են տարբեր գունավոր մետաղների ու համաձուլվածքների ֆիզիկամեխանիկական առանձնահատկությունները և դրանց ազդեցությունը կտրման ընթացքում առաջացող երևույթների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կտրող նյութերի կառուցվածքային և շահագործական հատկությունների ընտրությանը՝ հաշվի առնելով դրանց մաշակայունությունը, ամրությունը, ջերմային ազդեցությունների նկատմամբ կայունությունը և մշակվող նյութի հետ փոխազդեցության բնույթը։ Կտրման ռեժիմների ուսումնասիրությունը դիտարկվում է որպես բազմագործոն օպտիմալացման խնդիր, որտեղ անհրաժեշտ է համադրել արտադրողականության, չափային ճշգրտության, մակերևույթի որակի և գործիքի ծառայունակության պահանջները։ Վերլուծվում են տեխնոլոգիական պարամետրերի փոփոխության և մշակման արդյունքային ցուցանիշների միջև հնարավոր օրինաչափությունները՝ նպատակ ունենալով սահմանել գործընթացի առավել արդյունավետ կազմակերպման ընդհանուր սկզբունքներ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում կտրող գործիքի մաշվածության և մշակված մակերևույթի վիճակի գնահատումը, քանի որ նուրբ մշակման դեպքում նույնիսկ փոքր փոփոխությունները կարող են անդրադառնալ վերջնական արտադրանքի որակական բնութագրերի վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել փորձարարական տվյալների վիճակագրական մշակում, գործընթացների մաթեմատիկական նկարագրություն և բազմաչափ օպտիմալացման մոտեցումներ՝ տարբեր գործոնների համատեղ ազդեցությունը գնահատելու համար։ Դիտարկվում է նաև կտրող նյութի հատկությունների կարգավորման և տեխնոլոգիական ռեժիմների փոխհամաձայնեցման նշանակությունը՝ որպես մեկ միասնական արտադրական համակարգի բաղադրիչներ։ Ստացված օրինաչափությունները կարող են օգտակար լինել ճշգրիտ մեքենաշինության և մետաղամշակման տեխնոլոգիական գործընթացների կատարելագործման տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մետաղների կտրման տեսության, նյութագիտության, մեքենաշինական տեխնոլոգիայի և օպտիմալացման մեթոդների մոտեցումները՝ գունավոր մետաղների ու համաձուլվածքների բարձրորակ և արդյունավետ մշակման գիտատեխնիկական հիմքերը զարգացնելու նպատակով։

Գյուղատնտեսություն

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նախատեսված գյուղատնտեսության մասնագետների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ուսանողների և ոլորտով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Ցանկում ընդգրկված են բուսաբուծությանը, անասնաբուծությանը, ագրոնոմիային, հողագիտությանը, գյուղատնտեսական տեխնիկային, ագրոէկոլոգիային, գյուղատնտեսական տնտեսագիտությանը և գյուղատնտեսության այլ ուղղություններին վերաբերող նոր հրատարակություններ, որոնք արտացոլում են ոլորտի գիտական նվաճումները, տեխնոլոգիական նորարարությունները և արդի զարգացման միտումները։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս արագ ծանոթանալ նոր մասնագիտական գրականությանը, ստանալ անհրաժեշտ մատենագիտական տեղեկություններ և ընտրել համապատասխան աղբյուրներ գիտահետազոտական, ուսումնական և գործնական գործունեության համար։ Այն կարևոր տեղեկատվական ռեսուրս է, որը նպաստում է գյուղատնտեսական գիտելիքների տարածմանը, մասնագիտական փորձի կատարելագործմանը և ոլորտի զարգացմանն ուղղված ժամանակակից տեղեկատվության հասանելիության ապահովմանը։

Փիլիսոփայություն

Գիտական աշխատությունը նվիրված է 17-րդ դարի հայ նշանավոր պատմագիր Առաքել Դավրիժեցու պատմագիտական և փիլիսոփայական հայացքների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով նրա պատմական մտածողության առանձնահատկությունները, պատմական իրադարձությունների մեկնաբանման սկզբունքները, հասարակության զարգացման վերաբերյալ պատկերացումները և հայ միջնադարյան պատմափիլիսոփայական մտքի զարգացման մեջ ունեցած նշանակությունը։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է պատմության ընթացքի, մարդկային գործունեության, աստվածային նախախնամության, բարոյական պատասխանատվության և պատմական իրադարձությունների պատճառահետևանքային կապերի վերաբերյալ պատմագրի ըմբռնումների բացահայտման հետ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է հայ ժողովրդի քաղաքական, հասարակական, կրոնական և մշակութային կյանքի վերաբերյալ նրա պատկերացումները, ինչպես նաև պատմական անցյալի գնահատման այն սկզբունքները, որոնց միջոցով հեղինակը մեկնաբանում է իր ժամանակաշրջանի բարդ և հակասական իրադարձությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրության է արժանի պատմագրի «Գիրք պատմութեանց» երկը, որը կարևոր սկզբնաղբյուր է 17-րդ դարի Հայաստանի և հարակից տարածաշրջանների պատմության ուսումնասիրության համար։ Այս ստեղծագործության մեջ արտացոլված են հայ ժողովրդի պատմական ճակատագրի, օտար տիրապետությունների, պատերազմների, բռնագաղթերի, հասարակական դժվարությունների, եկեղեցական կյանքի և մշակութային շարունակականության վերաբերյալ բազմաբնույթ տեղեկություններ ու մեկնաբանություններ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է պատմագրի աշխարհայացքի ձևավորման պատմական և գաղափարական նախադրյալների ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով նրա ապրած ժամանակաշրջանի քաղաքական իրադրությունը, հայկական հասարակության սոցիալական պայմանները և քրիստոնեական մտածողության ազդեցությունը պատմական իրականության ընկալման վրա։ Պատմափիլիսոփայական տեսանկյունից առանձնահատուկ նշանակություն ունեն պատմական իրադարձությունների պատճառների, մարդկային կամքի և աստվածային նախախնամության փոխհարաբերությունների, բարու և չարի հակադրության, արդարության և անարդարության վերաբերյալ արտահայտված պատկերացումները։ Աշխատության շրջանակում կարևորվում է այն հարցը, թե ինչպես է պատմագիրը համադրում պատմական փաստերի նկարագրությունը բարոյական գնահատականների և կրոնափիլիսոփայական մեկնաբանությունների հետ՝ պատմությանը հաղորդելով ոչ միայն փաստագրական, այլև գաղափարական և դաստիարակչական բովանդակություն։ Առանձին հետաքրքրություն է ներկայացնում ժողովրդի պատմական ճակատագրի ընկալումը, ազգային ինքնության պահպանման հիմնախնդիրը և պատմական հիշողության նշանակությունը հասարակության հոգևոր ու մշակութային շարունակականության ապահովման գործում։ Պատմագրի մտածողության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հայրենիքի, եկեղեցու, հավատքի, կրթության և մշակույթի դերը ազգային գոյության պահպանման վերաբերյալ նրա պատկերացումներում։ Հետազոտության թեմատիկան առնչվում է նաև պատմական ժամանակի ընկալման, անցյալի և ներկայի փոխհարաբերության, պատմական փոփոխությունների օրինաչափությունների և հասարակական կյանքի բարոյական հիմքերի ուսումնասիրությանը։ Կարևոր տեղ են զբաղեցնում պատմական անհատների գործունեության գնահատման սկզբունքները, քաղաքական իշխանության և հասարակության փոխհարաբերությունները, պետական կառավարման բարոյական պատասխանատվությունը և պատմական իրադարձությունների ընթացքի վրա մարդկային որոշումների ազդեցությունը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվող գաղափարական համակարգը կարելի է դիտարկել հայ միջնադարյան պատմագրության ավանդույթների համատեքստում՝ համեմատելով պատմական իրականության մեկնաբանման այն մոտեցումների հետ, որոնք բնորոշ են Մովսես Խորենացու, Եղիշեի, Ղազար Փարպեցու և այլ հայ պատմագիրների ստեղծագործություններին։ Նման համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու պատմագրական մտածողության շարունակականությունը, կրոնական և աշխարհիկ բացատրությունների փոխհարաբերությունը, ինչպես նաև պատմության իմաստավորման սկզբունքների զարգացումը տարբեր դարաշրջաններում։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի պատմագրի լեզվի, պատմողական ոճի, պատմական տեղեկությունների ընտրության և ներկայացման եղանակների ուսումնասիրությունը, քանի որ դրանք արտահայտում են ոչ միայն հեղինակի գրական ու պատմագիտական կարողությունները, այլև նրա գաղափարական դիրքորոշումները և պատմության վերաբերյալ ընդհանուր պատկերացումները։ Հետազոտության մեթոդաբանական շրջանակը կարող է ներառել պատմափիլիսոփայական, պատմահամեմատական, աղբյուրագիտական և տեքստաբանական վերլուծության մոտեցումներ, որոնց միջոցով հնարավոր է բացահայտել պատմական փաստի, հեղինակային մեկնաբանության և աշխարհայացքային համոզմունքների փոխազդեցությունը։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է հայ պատմագրության մեջ պատմափիլիսոփայական գաղափարների զարգացման, պատմական մտածողության առանձնահատկությունների և միջնադարյան աշխարհայացքից նոր ժամանակների պատմագիտական ընկալումների անցման գործընթացների ուսումնասիրությամբ։ Այն կարևոր է նաև 17-րդ դարի հայ մտավոր կյանքի, հասարակական գիտակցության, ազգային ինքնության և պատմական հիշողության ձևավորման առանձնահատկությունների բացահայտման տեսանկյունից։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, փիլիսոփաներին, հայագետներին, միջնադարագետներին, աղբյուրագետներին, մշակութաբաններին, աստվածաբաններին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին, ինչպես նաև հայ պատմագրության և հայ փիլիսոփայական մտքի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Աշխատությունն ունի պատմագիտական, փիլիսոփայական, աղբյուրագիտական և պատմամշակութային նշանակություն՝ նպաստելով Առաքել Դավրիժեցու աշխարհայացքի, պատմական իրադարձությունների մեկնաբանման սկզբունքների, բարոյափիլիսոփայական պատկերացումների և հայ պատմափիլիսոփայական մտքի զարգացման մեջ նրա ունեցած դերի առավել խորքային ըմբռնմանը։