Գիտահետազոտական աշխատանք կատարելու հիմնական սկզբունքները

Գրականություն

Հենրիկ Բակունցը (1885–1937) հայ դասական արձակ գրականության նշանավոր ներկայացուցիչ է, որի ստեղծագործություններում ընդգծված են ազգային ինքնության, հայրենիքի, մարդկային բարոյական արժեքների և սոցիալական խնդիրների թեմաները։ Նրա պիեսներն ու նովելները հաճախ ներկայացնում են հասարակության և անհատի միջև առկա հակասությունները, բարոյական դժվարությունները և մարդու ներքին հոգևոր պայքարը։ Բակունցի ստեղծագործական ոճը աչքի է ընկնում սուղ, կարճ ու ազդեցիկ խոսքի կառուցվածքով, վառ կերպարներով և խորը հոգեբանական դրսևորումներով։ Նրա հեղինակած գործերից են «Աշխարհի վերջը», «Ճշմարտության ճանապարհը» և այլ ստեղծագործություններ, որոնք առանձնանում են սիմվոլիզմով, առօրեական կյանքի մանրամասների միջոցով բարձր գաղափարների արտահայտմամբ և ազգային արժեքների պահպանմամբ։ Բակունցի գրականությունը նաև մեծ ազդեցություն ունի հայ գրականության զարգացման վրա, քանի որ նա ստեղծել է հայ ժողովրդի պատմական ու հոգևոր փորձի գեղարվեստական պատկերներ, խորապես արտացոլել է ժամանակակից հասարակական խնդիրները և մարդու ներքին աշխարհը։ Նրա ստեղծագործությունները ուսուցողական ու դաստիարակչական նշանակություն ունեն, քանի որ ընթերցողին փոխանցում են մարդկային բարոյական սկզբունքների և ազգային արժեհամակարգի կարևորությունը։ Այսպիսով, Հենրիկ Բակունցը համարվում է հայ գրականության մեծ դասականներից մեկը, որի գործերն այսօր էլ պահպանել են իրենց ստեղծագործական ու գաղափարական արժեքը։

Փիլիսոփայություն

Քաղաքագիտական և իրանագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է կրոնի և ժողովրդավարական կառավարման սկզբունքների փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությանը Իրանի քաղաքական համակարգում։ Քննության են առնվում իսլամական քաղաքական մտածողության, պետական իշխանության և հասարակության մասնակցության միջև ձևավորված ինստիտուցիոնալ հարաբերությունները։ Իրանի սահմանադրական համակարգը միաժամանակ ամրագրում է պետական կյանքի կազմակերպումը իսլամական սկզբունքների հիման վրա և նախատեսում է հանրային կարծիքի արտահայտում ընտրությունների ու հանրաքվեների միջոցով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հոգևոր առաջնորդության, նախագահի, խորհրդարանի, Պահապանների խորհրդի և այլ պետական հաստատությունների լիազորությունների փոխհարաբերություններին։ Սահմանադրությամբ խորհրդարանի ներկայացուցիչներն ընտրվում են ուղղակի և գաղտնի քվեարկությամբ, մինչդեռ Պահապանների խորհուրդը վերահսկում է մի շարք ընտրություններ և գնահատում խորհրդարանի ընդունած օրենսդրության համապատասխանությունը իսլամական չափանիշներին ու սահմանադրությանը։ Այս համատեքստում ուսումնասիրվում են քաղաքական մասնակցության, ժողովրդական ներկայացուցչության, կրոնական իրավունքի, պետական իշխանության սահմանների և հասարակական կառավարման վերաբերյալ տարբեր մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև այն տեսական հարցին, թե ինչպես են կրոնական սկզբունքների վրա հիմնված պետական ինստիտուտները համադրվում ընտրովի մարմինների և հանրային մասնակցության մեխանիզմների հետ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել քաղաքագետների, իրանագետների, կրոնագետների, իրավագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Տնտեսագիտություն

Բարձրագույն ուսումնական հաստատությունը մասնագիտացած է տնտեսագիտության, ֆինանսների, կառավարման, հաշվապահական հաշվառման, մարքեթինգի և տնտեսությանն առնչվող այլ ոլորտների մասնագետների պատրաստման ուղղությամբ։ Նրա կրթական և գիտական գործունեությունը միտված է տնտեսական գործընթացների տեսական ուսումնասիրության ու կիրառական վերլուծության համադրմանը՝ ուսանողներին տրամադրելով գիտելիքներ շուկայական հարաբերությունների, հանրային և կորպորատիվ ֆինանսների, բանկային գործի, ձեռնարկատիրության, կառավարման և տնտեսական քաղաքականության վերաբերյալ։ Կրթական գործընթացում կարևոր նշանակություն ունեն տնտեսագիտական տեսությունները, քանակական և վիճակագրական մեթոդները, տնտեսաչափական վերլուծությունը, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառումը և իրական տնտեսական խնդիրների ուսումնասիրությունը։ Ուսումնական ծրագրերը կարող են ընդգրկել բակալավրի, մագիստրոսի և հետբուհական կրթության տարբեր ուղղություններ՝ հնարավորություն տալով ձևավորել ինչպես ընդհանուր տնտեսագիտական, այնպես էլ նեղ մասնագիտական կարողություններ։ Գիտահետազոտական գործունեության շրջանակում ուսումնասիրվում են մակրոտնտեսական և միկրոտնտեսական գործընթացները, ֆինանսական համակարգի զարգացումը, հարկաբյուջետային և դրամավարկային քաղաքականությունը, աշխատանքի շուկան, միջազգային տնտեսական հարաբերությունները, գործարար միջավայրը, կառավարման արդյունավետությունը և սոցիալ-տնտեսական զարգացման այլ հիմնահարցեր։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ուսանողների հետազոտական աշխատանքի խրախուսումը, գիտաժողովների, սեմինարների և մասնագիտական քննարկումների կազմակերպումը, որոնց միջոցով կրթական գործընթացը կապվում է գիտական գործունեության հետ։ Բուհական միջավայրը նպաստում է նաև գործնական կարողությունների զարգացմանը՝ մասնագիտական փորձառության, կազմակերպությունների հետ համագործակցության և կիրառական նախագծերի միջոցով։ Գրադարանային ու տեղեկատվական ռեսուրսները, գիտական հրատարակությունները և թվային կրթական գործիքները լրացնում են մասնագիտական ուսուցման հնարավորությունները։ Հաստատության գործունեությունը կարևոր նշանակություն ունի տնտեսագիտական կրթության և հետազոտությունների զարգացման, պետական ու մասնավոր հատվածների համար մասնագետների պատրաստման և տնտեսական գիտելիքի տարածման տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ այն կրթական և գիտահետազոտական կենտրոն է, որի գործունեության առանցքում տնտեսագիտական գիտելիքի զարգացումը, մասնագիտական կրթությունը և տնտեսության տարբեր ոլորտների համար անհրաժեշտ մարդկային ներուժի ձևավորումն են։

Այլ առարկաներ

Հրատարակությունը հաշվետվական բնույթի փաստաթուղթ է, որը համակարգված ձևով ամփոփում և ներկայացնում է տվյալ կազմակերպության, հաստատության կամ կառույցի՝ 2016 թվականի ընթացքում իրականացրած գործունեության հիմնական ուղղությունները, կատարված աշխատանքները և արձանագրված արդյունքները։ Նյութը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել հաշվետու ժամանակաշրջանի համար սահմանված ծրագրերի և խնդիրների իրականացման ընթացքի, կազմակերպչական գործունեության, իրականացված նախաձեռնությունների և առանձին ստորաբաժանումների աշխատանքի վերաբերյալ։ Ներկայացվող տեղեկատվությունը կարող է ներառել գիտական, կրթական, մշակութային, վարչական, կազմակերպչական կամ այլ բնույթի աշխատանքների ամփոփ նկարագրություններ՝ կախված հաշվետվությունը կազմած հաստատության գործունեության ոլորտից։ Առանձնահատուկ տեղ կարող է հատկացվել տարվա ընթացքում իրականացված ծրագրերին, կազմակերպված միջոցառումներին, հրատարակչական գործունեությանը, համագործակցության նախաձեռնություններին, մասնագիտական հանդիպումներին և զարգացման ծրագրերին։ Հաշվետվական տվյալների համակարգումը հնարավորություն է տալիս համադրել նախապես նախատեսված և փաստացի կատարված աշխատանքները, առանձնացնել ձեռքբերումները, ընթացիկ խնդիրները և հետագա գործունեության համար կարևոր ուղղությունները։ Փաստաթղթում կարող են ներկայացվել նաև քանակական ու որակական ցուցանիշներ, որոնք բնութագրում են աշխատանքի ծավալը, ծրագրերի իրականացման մակարդակը և տարբեր ստորաբաժանումների մասնակցությունը ընդհանուր գործունեությանը։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև ֆինանսական, նյութատեխնիկական կամ մարդկային ռեսուրսների օգտագործման վերաբերյալ ամփոփ տեղեկատվությունը, եթե այն ներառված է տվյալ հաշվետվության կառուցվածքում։ Նման փաստաթղթերը ծառայում են ոչ միայն ընթացիկ գործունեության գնահատման, այլև կազմակերպության պատմության փաստագրման նպատակին՝ պահպանելով տվյալ տարվա աշխատանքների մասին սկզբնաղբյուրային տեղեկատվություն։ Դրանք կարող են օգտակար լինել հետագա տարիների գործունեության համեմատական ուսումնասիրության, ռազմավարական պլանավորման, կառավարման արդյունավետության գնահատման և կազմակերպության զարգացման միտումների բացահայտման համար։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը ներկայացնում է մեկ տարվա գործունեության փաստաթղթավորված ամփոփ պատկերը՝ միավորելով իրականացված աշխատանքների, արդյունքների, կազմակերպչական գործընթացների և հետագա առաջնահերթությունների վերաբերյալ տեղեկությունները։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում սոցիալապես անապահով բնակչության խմբերի կենսամակարդակի բարձրացման գործում պետական կարգավորման դերի, կիրառվող սոցիալ-տնտեսական մեխանիզմների և դրանց կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում սոցիալական խոցելիության պատճառների, աղքատության և եկամուտների անհավասարության դրսևորումների, ինչպես նաև բնակչության տարբեր խմբերի սոցիալական պաշտպանության անհրաժեշտության գնահատումն է։ Կենսամակարդակը դիտարկվում է որպես բազմագործոն հասկացություն, որը ներառում է ոչ միայն տնային տնտեսությունների եկամուտներն ու սպառման հնարավորությունները, այլև աշխատանքի, կրթության, առողջապահության, բնակարանային պայմանների և հիմնական սոցիալական ծառայությունների հասանելիությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պետական սոցիալական քաղաքականության այն գործիքներին, որոնք ուղղված են անապահովության հետևանքների մեղմմանը և մարդկանց տնտեսական ինքնուրույնության հնարավորությունների ընդլայնմանը։ Դրանց շրջանակում կարող են դիտարկվել սոցիալական աջակցության ծրագրերը, նպաստների և այլ փոխանցումների համակարգերը, զբաղվածության խթանման միջոցառումները, մասնագիտական կրթության հնարավորությունները և սոցիալական ծառայությունների կազմակերպումը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է սոցիալական աջակցության հասցեականության և արդյունավետության գնահատումը՝ պարզելու համար, թե պետական միջոցներն ինչ չափով են հասնում առավել խոցելի խմբերին և նպաստում նրանց կենսապայմանների կայուն բարելավմանը։ Քննության առարկա կարող են լինել նաև սոցիալական ծրագրերի ֆինանսավորման, կառավարման, շահառուների ընտրության և տարբեր պետական ու տեղական կառույցների միջև համագործակցության խնդիրները։ Կարևորվում է պասիվ սոցիալական աջակցության և ակտիվ սոցիալական քաղաքականության համադրումը, երբ եկամտային օժանդակությանը զուգահեռ ստեղծվում են աշխատանքի շուկա մուտք գործելու, մասնագիտական կարողություններ զարգացնելու և երկարաժամկետ տնտեսական ինքնաբավություն ապահովելու հնարավորություններ։ Առանձին ուշադրություն կարող է հատկացվել տարածքային անհավասարություններին և քաղաքային ու գյուղական բնակավայրերում սոցիալական ծառայությունների հասանելիության տարբերություններին։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է սոցիալական քաղաքականության, հանրային ֆինանսների, աշխատանքի տնտեսագիտության և պետական կառավարման մոտեցումները՝ ուսումնասիրելով սոցիալապես անապահով բնակչության կենսամակարդակի բարձրացման պետական մեխանիզմների արդյունավետությունը և սոցիալական պաշտպանության համակարգի կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է անցումային տնտեսությամբ երկրներում հարկային քաղաքականության ձևավորման և իրականացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակի հիման վրա։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել տնտեսական համակարգի վերափոխման պայմաններում հարկային քաղաքականության առջև ծառացող խնդիրները, գնահատել հարկային համակարգի ազդեցությունը տնտեսության զարգացման, պետական բյուջեի եկամուտների ձևավորման, ներդրումային ակտիվության և գործարար միջավայրի վրա։ Աշխատությունում հարկային քաղաքականությունը դիտարկվում է որպես պետական տնտեսական քաղաքականության կարևորագույն բաղադրիչ, որի միջոցով պետությունը ոչ միայն ապահովում է հանրային ծախսերի ֆինանսավորման համար անհրաժեշտ եկամուտներ, այլև կարող է ազդել արտադրության, սպառման, խնայողությունների, ներդրումների և ձեռնարկատիրական գործունեության ուղղությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անցումային տնտեսություններին բնորոշ պայմաններին՝ տնտեսական ինստիտուտների վերափոխմանը, շուկայական հարաբերությունների կայացմանը, սեփականության ձևերի փոփոխությանը, հարկային վարչարարության զարգացմանը և ստվերային տնտեսության ծավալների կրճատման անհրաժեշտությանը։ Հայաստանի օրինակի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերլուծելու անկախությունից հետո հարկային համակարգի ձևավորման և հետագա բարեփոխումների հիմնական փուլերը, հարկատեսակների կառուցվածքը, հարկային բեռի բաշխումը և պետական եկամուտների ապահովման մեխանիզմները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ուղղակի և անուղղակի հարկերի հարաբերակցությունը, ավելացված արժեքի հարկի, շահութահարկի, եկամտային հարկի և այլ հարկատեսակների դերը, ինչպես նաև հարկային արտոնությունների և տարբերակված հարկման ազդեցությունը տնտեսության առանձին ոլորտների վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում հարկային վարչարարության արդյունավետության հարցը՝ ներառյալ հարկային պարտավորությունների հաշվարկման և հավաքագրման մեխանիզմները, հարկային կարգապահությունը, հարկերից խուսափելու և ստվերային գործունեության դեմ պայքարի խնդիրները։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև հարկային քաղաքականության և սոցիալական արդարության փոխհարաբերությանը՝ ուսումնասիրելով հարկային բեռի բաշխման ազդեցությունը տարբեր եկամտային խմբերի և տնտեսական գործունեության տեսակների վրա։ Միաժամանակ քննարկվում է հարկային քաղաքականության և տնտեսական աճի միջև կապը՝ գնահատելով այնպիսի խնդիրներ, ինչպիսիք են հարկային դրույքաչափերի փոփոխության ազդեցությունը ներդրումների, ձեռնարկությունների գործունեության, աշխատանքի շուկայի և սպառման վրա։ Հայաստանի փորձի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնելու անցումային տնտեսության համար առավել բնորոշ խնդիրները և գնահատելու հարկային համակարգի կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել նաև այլ անցումային կամ զարգացող երկրների փորձի համեմատական ուսումնասիրությունը, որի միջոցով բացահայտվում են Հայաստանի հարկային քաղաքականության առավելություններն ու սահմանափակումները և արդյունավետ վարչարարության ու հարկային համակարգի կայացման համար անհրաժեշտ պայմանները։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետներին, ֆինանսների և հարկային ոլորտի մասնագետներին, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցներին, բիզնեսի ներկայացուցիչներին, ինչպես նաև տնտեսագիտության և պետական ֆինանսների բնագավառներում սովորող ուսանողներին ու հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը նպատակ ունի բացահայտելու անցումային տնտեսության պայմաններում հարկային քաղաքականության ձևավորման օրինաչափությունները և Հայաստանի փորձի միջոցով գնահատելու այն մեխանիզմները, որոնց կիրառումը կարող է նպաստել պետական ֆինանսների կայունությանը, հարկային համակարգի արդյունավետության բարձրացմանը և տնտեսական զարգացման համար բարենպաստ միջավայրի ձևավորմանը։