Գյուղատնտեսություն (1979)

Մաթեմատիկա

Գիրքը նվիրված է բարդ լայնական կտրվածք ունեցող բաղադրյալ ձողերի ոլորման տեսական և հաշվարկային խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են այնպիսի ձողեր, որոնց լայնական պրոֆիլը կազմված է մի քանի ուղղանկյուն հատվածներից, ընդ որում՝ այդ ուղղանկյունները կարող են պատկանել տարբեր կոորդինատային համակարգերի և ունենալ միմյանց նկատմամբ տարբեր կողմնորոշումներ։ Հեղինակը վերլուծում է նման կառուցվածքների ոլորման ժամանակ առաջացող լարումների, դեֆորմացիաների և տեղաշարժերի բաշխման առանձնահատկությունները՝ հաշվի առնելով լայնական կտրվածքի բարդ երկրաչափությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում տարբեր կոորդինատային համակարգերում ներկայացված ուղղանկյուն բաղադրիչների միջև կապերի հաստատմանը և ընդհանուր մեխանիկական համակարգի համար դրանց ազդեցության համադրմանը։ Քննարկվում են ոլորման տեսության հիմնական դրույթները, ոլորման կոշտության և դիմադրության բնութագրերը, ինչպես նաև բաղադրյալ պրոֆիլների հաշվարկման համար անհրաժեշտ երկրաչափական և մեխանիկական պարամետրերի որոշման եղանակները։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են նաև այն դեպքերը, երբ պրոֆիլի առանձին տարրերի դիրքը կամ կողմնորոշումը բարդացնում է լարումների և դեֆորմացիաների միասնական նկարագրությունը։ Ներկայացվող մաթեմատիկական մոտեցումները հնարավորություն են տալիս կառուցել հաշվարկային մոդելներ և որոշել բաղադրյալ ձողերի աշխատանքային վիճակը տարբեր ոլորող բեռնվածությունների պայմաններում։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել մեքենաշինության, շինարարական մեխանիկայի, նյութերի դիմադրության և ինժեներական կոնստրուկցիաների նախագծման ոլորտներում՝ հատկապես բարդ պրոֆիլներով տարրերի ամրության և կոշտության գնահատման ժամանակ։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում մեխանիկների, ինժեներ-կոնստրուկտորների, հետազոտողների, ասպիրանտների և համապատասխան տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողների համար՝ որպես բաղադրյալ լայնական կտրվածքով ձողերի ոլորման խնդիրների տեսական և կիրառական ուսումնասիրության աղբյուր։

Պատմություն

Այս գիրքը հուշագրական և պատմական ուսումնասիրություն է, որը միավորում է անձնական որոնման պատմությունը և Օսմանյան կայսրության վերջին տարիների հայերի ցեղասպանության հիշողությունները։ Պատմության առանցքում հեղինակի փորձն է՝ վերականգնելու իր պապի՝ Հայոց ցեղասպանությունը վերապրած մարդու անցած ճանապարհը՝ փաստաթղթերի, արխիվային նյութերի և բանավոր վկայությունների միջոցով։ Ստեղծագործությունը համադրում է հետազոտական լրագրության և ընտանեկան պատմության տարրերը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են անձնական հիշողությունները կապվում մեծ պատմական ողբերգությունների հետ։ Գրքում առանձնահատուկ տեղ ունի ինքնության, հիշողության պահպանման և պատմական արդարության որոնման թեմատիկան, ինչպես նաև սերունդների միջև փոխանցվող փորձի և տրավմայի ազդեցությունը։ Հեղինակը՝ Dawn Anahid MacKeen, ներկայացնում է ոչ միայն պատմական փաստերի վերականգնում, այլ նաև անձնական ներգրավվածությամբ պայմանավորված որոնման ճանապարհ, որը միաժամանակ գիտական և հուզական բնույթ ունի։

Գրականություն

Աշխատությունը ուսումնասիրում է հայերեն Աստվածաշնչի պատկերային համակարգը՝ բացահայտելով դրա լեզվական, գեղարվեստական և խորհրդանշական կառուցվածքները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը միջնադարյան հայ գրական մտածողության վրա։ Վերլուծվում են սուրբ գրքի փոխաբերական լեզուն, կերպարային համակարգը, խորհրդանիշների բազմաշերտությունը և դրանց մեկնաբանության ավանդույթները հայ մշակութային միջավայրում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Ներսես Շնորհալիի ստեղծագործական աշխարհին՝ դիտարկելով նրա հոգևոր պոեզիան և աստվածաբանական մտածողությունը որպես Աստվածաշնչյան պատկերային համակարգի յուրօրինակ վերաիմաստավորում և գեղարվեստական զարգացում։ Աշխատությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես են սուրբ գրքի պատկերները ներթափանցում հայ միջնադարյան գրականություն՝ ձևավորելով գաղափարական և գեղագիտական մտածողության հիմքեր, ինչպես նաև նպաստելով ազգային հոգևոր մշակույթի ձևավորմանն ու զարգացմանը։ Գիրքը կարևոր է հայ գրականության, աստվածաբանության և մշակութաբանության ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվողների համար՝ ընդգծելով սուրբ գրքի և հեղինակային ստեղծագործության փոխազդեցության խորքային շերտերը։

Իրավաբանություն

Օրենսդրական փոփոխությունները պետական իրավական համակարգում գործող օրենքների լրացումն, փոփոխումը կամ վերացումը գործընթաց են, որի նպատակն է օրենքները համապատասխանեցնել հասարակության զարգացման պահանջներին, տնտեսական և քաղաքական փոփոխություններին, ինչպես նաև միջազգային իրավական նորմերին։ Օրենսդրությունը մշտապես զարգացող համակարգ է, և ժամանակի ընթացքում այն կարող է չհամապատասխանել իրական հասարակական հարաբերություններին, ինչի պատճառով առաջանում է փոփոխությունների անհրաժեշտություն։ Օրենսդրական փոփոխությունները կարող են նախաձեռնվել տարբեր սուբյեկտների կողմից՝ օրենսդիր մարմինների, կառավարության, պատգամավորների կամ երբեմն հասարակական նախաձեռնությունների միջոցով՝ կախված երկրի իրավական համակարգից։ Այս գործընթացը սովորաբար անցնում է մի քանի փուլ՝ նախագծի մշակումը, քննարկումը, փորձաքննությունը, ընդունումը և ուժի մեջ մտնելը։ Օրենսդրական փոփոխությունների հիմնական նպատակը իրավական կարգավորման կատարելագործումն է, իրավական բացերի լրացումը և հակասությունների վերացումը։ Դրանք նաև կարող են ուղղված լինել մարդու իրավունքների պաշտպանության ընդլայնմանը, տնտեսական զարգացման խթանմանը կամ պետական կառավարման արդյունավետության բարձրացմանը։ Կարևոր դեր ունի հանրային քննարկումը և փորձագիտական գնահատումը, քանի որ օրենքների փոփոխությունները կարող են ունենալ լայն հասարակական ազդեցություն։ Ժամանակակից պայմաններում օրենսդրական փոփոխությունները հաճախ պայմանավորված են նաև միջազգային պարտավորություններով և գլոբալ գործընթացներով, ինչպիսիք են տնտեսական ինտեգրացիան կամ մարդու իրավունքների միջազգային չափանիշները։ Այսպիսով, օրենսդրական փոփոխությունները հանդիսանում են իրավական համակարգի զարգացման կարևոր գործիք, որը ապահովում է օրենքների արդիականությունը, արդյունավետությունը և համապատասխանությունը հասարակության փոփոխվող պահանջներին։

Պատմություն

Հրատարակությունը ներկայացնում է Ելիզավետպոլի նահանգային վարչության ենթակայությամբ գործող վարկա-խնայողական դրամարկղի կանոնադրությունը՝ արտացոլելով Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանի տեղական ֆինանսական և վարչական համակարգի կազմակերպման սկզբունքները։ Փաստաթուղթը կարևոր սկզբնաղբյուր է տվյալ ժամանակաշրջանի վարկային հաստատությունների գործունեության, դրանց իրավական կարգավիճակի և ֆինանսական գործառնությունների ուսումնասիրության համար։ Կանոնադրության միջոցով կարելի է պատկերացում կազմել դրամարկղի ստեղծման նպատակների, կառավարման կառուցվածքի, անդամակցության կամ ավանդատուների հետ հարաբերությունների, դրամական միջոցների ձևավորման և վարկավորման պայմանների մասին։ Հատուկ նշանակություն ունեն այն դրույթները, որոնք սահմանում են դրամարկղի վարչական մարմինների լիազորությունները, պաշտոնատար անձանց պարտականությունները, հաշվապահական հաշվառման և ֆինանսական վերահսկողության կարգը։ Փաստաթուղթը կարող է տեղեկություններ պարունակել նաև խնայողությունների ներգրավման, փոխառությունների տրամադրման, տոկոսադրույքների, վճարումների, պարտավորությունների ապահովման և վարկերի վերադարձման հետ կապված ընթացակարգերի վերաբերյալ։ Դրա ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էին կազմակերպվում փոքրածավալ վարկային և խնայողական հարաբերությունները նահանգային մակարդակում և ինչ դեր էին դրանք կատարում տեղական տնտեսական կյանքում։ Պատմական համատեքստում նյութը կարևոր է նաև այն պատճառով, որ Ելիզավետպոլի նահանգը բազմազգ և բազմամշակութային տարածաշրջան էր, ուստի ֆինանսական հաստատությունների գործունեությունը կարելի է դիտարկել տեղական հասարակության սոցիալ-տնտեսական կառուցվածքի և տնտեսական կապերի զարգացման շրջանակում։ Կանոնադրությունը կարող է օգտագործվել վարչական պատմության, տնտեսական հարաբերությունների, ֆինանսական հաստատությունների ձևավորման և Ռուսական կայսրության ծայրամասային նահանգներում վարկային համակարգի զարգացման ուսումնասիրության համար։ Փաստաթղթային բնույթը հնարավորություն է տալիս հետազոտողին ուսումնասիրել ոչ միայն տեսական տնտեսական գործընթացները, այլև դրանք կարգավորող կոնկրետ իրավական նորմերն ու վարչական մեխանիզմները։ Այն արժեքավոր նյութ է նաև ֆինանսական իրավունքի պատմության տեսանկյունից, քանի որ ցույց է տալիս, թե ինչ սկզբունքներով էին կարգավորվում դրամարկղի ներքին կառավարումը, դրամական միջոցների տնօրինումը և հաճախորդների կամ անդամների հետ ֆինանսական հարաբերությունները։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, տնտեսագետներին, ֆինանսների և բանկային գործի պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին, իրավաբաններին, աղբյուրագետներին և XIX–XX դարերի Կովկասի սոցիալ-տնտեսական պատմությունն ուսումնասիրող հետազոտողներին։

Կենսաբանություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի երկկենցաղների ֆաունայի և էկոլոգիական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում ներկայացվում են Հայաստանի տարածքում հանդիպող երկկենցաղների տեսակային կազմը, տարածվածությունը, կենսաբանական առանձնահատկությունները, բնակության միջավայրերը և էկոհամակարգերում ունեցած դերը։ Աշխատությունում վերլուծվում են տարբեր տեսակների տարածքային բաշխման օրինաչափությունները, բազմացման պայմանները, կենսացիկլի առանձնահատկությունները, սննդային կապերը և շրջակա միջավայրի գործոնների ազդեցությունը նրանց գոյատևման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում երկկենցաղների պոպուլյացիաների վիճակին, հազվագյուտ և պահպանության կարիք ունեցող տեսակներին, ինչպես նաև մարդու գործունեության, կլիմայական փոփոխությունների և բնական միջավայրերի փոփոխության ազդեցությանը դրանց թվաքանակի ու տարածման վրա։ Ուսումնասիրությունը ներառում է դաշտային դիտարկումների, կենսաբանական հետազոտությունների և էկոլոգիական վերլուծությունների արդյունքներ՝ նպաստելով Հայաստանի կենդանական աշխարհի վերաբերյալ գիտելիքների ընդլայնմանը և կենսաբազմազանության պահպանության խնդիրների լուծմանը։ Գիրքը արժեքավոր աղբյուր է կենդանաբանների, էկոլոգների, բնապահպանների, կենսաբանների, հետազոտողների, բուհերի դասախոսների և ուսանողների, ինչպես նաև Հայաստանի բնաշխարհով և կենդանական աշխարհի ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։