Հանրային ռեսուրսների կառավարման բարելավման հիմնական ուղիները Հայաստանի Հանրապետությունում (ընդերքի և ջրային ռեսուրսների օրինակով)

Կրոն

Այս աշխատանքը նվիրված է պատարագների պատվիրման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ վիմագիր և մատենագիր աղբյուրների համադրված քննության միջոցով։ Հետազոտության կենտրոնում գտնվում է այն հարցը, թե ինչպես են տարբեր ժամանակաշրջաններում և միջավայրերում արտացոլվել պատարագների պատվիրումը, դրա նպատակները, առիթները և հետապնդվող հոգևոր ու հիշատակային գործառույթները։ Վիմագիր արձանագրությունները՝ եկեղեցիների, վանքերի, խաչքարերի և այլ հուշարձանների վրա պահպանված գրությունները, արժեքավոր տեղեկություններ են հաղորդում պատարագների պատվիրատուների, հիշատակվող անձանց, նվիրատվությունների և կրոնական արարողությունների կազմակերպման վերաբերյալ։ Մատենագիր աղբյուրները, իրենց հերթին, հնարավորություն են տալիս ընդլայնել այդ պատկերացումը՝ ներկայացնելով պատարագների հետ կապված եկեղեցական, հասարակական և անձնական գործելակերպերը, դրանց պատճառներն ու նշանակությունը։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում պատարագների պատվիրելու տարբեր առիթներին՝ ննջեցյալների հիշատակին, հոգևոր և աշխարհիկ անձանց համար, բարեգործական նպատակներով, հիշատակի կամ ուխտի շրջանակներում, ինչպես նաև այլ կրոնական և համայնքային հանգամանքներով պայմանավորված դեպքերին։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև պատվիրատուների սոցիալական կազմի և նրանց կողմից կատարված նվիրատվությունների բնույթի բացահայտման տեսանկյունից, քանի որ նման տեղեկությունները կարող են պատկերացում տալ միջնադարյան և հետագա ժամանակաշրջանների հասարակական հարաբերությունների ու եկեղեցական կյանքի մասին։ Վիմագիր և մատենագիր տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն լրացնել առանձին աղբյուրների տեղեկատվական բացերը, այլև բացահայտել պատարագների պատվիրման ավանդույթների շարունակականությունն ու փոփոխությունները։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել հայկական եկեղեցական մշակույթի, ծիսական ավանդույթների, հիշատակային պրակտիկաների և հոգևոր կյանքի պատմության ավելի ամբողջական ուսումնասիրությանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ պատարագի պատվիրումը հանդես է եկել ոչ միայն որպես կրոնական արարողության կազմակերպման ձև, այլև որպես հիշողության պահպանման, նվիրատվության, համայնքային կապերի և անձնական կամ ընտանեկան հոգևոր կարիքների արտահայտման կարևոր միջոց, որի մասին արժեքավոր վկայություններ են պահպանվել ինչպես քարեղեն, այնպես էլ գրավոր աղբյուրներում։

Բժշկություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է սրտամկանի սուր ինֆարկտի շրջանում ձախ փորոքի կծկողական պահուստի գնահատման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը՝ դոբուտամինային սթրես-էխոկարդիոգրաֆիայի կիրառմամբ։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է պարզել, թե որքան տեղեկատվական և արդյունավետ կարող է լինել դեղաբանական սթրես-թեստը սրտամկանի ֆունկցիոնալ վիճակի, ձախ փորոքի կծկողականության և վնասված սրտամկանի վերականգնման ներուժի գնահատման համար։ Աշխատանքում սրտամկանի ինֆարկտը դիտարկվում է որպես սրտանոթային համակարգի ծանր ախտաբանական վիճակ, որի հետևանքով սրտամկանի որոշ հատվածներում առաջանում է արյան մատակարարման սուր խանգարում և կարող է ձևավորվել կծկողական ֆունկցիայի նվազում։ Ինֆարկտից հետո ձախ փորոքի աշխատանքի գնահատումը կարևոր նշանակություն ունի հիվանդության ընթացքի, հնարավոր բարդությունների և հետագա վերականգնման կանխատեսման համար։ Հետազոտության կենտրոնական հասկացություններից մեկը կծկողական պահուստն է, որը բնութագրում է սրտամկանի՝ լրացուցիչ ծանրաբեռնվածության պայմաններում կծկողական ակտիվությունը մեծացնելու կարողությունը։ Կծկողական պահուստի պահպանված լինելը կարող է վկայել սրտամկանի որոշ հատվածների կենսունակության և ֆունկցիոնալ վերականգնման հնարավորության մասին, մինչդեռ դրա արտահայտված նվազումը կարող է կապված լինել ավելի խորքային կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ վնասման հետ։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում դրամավարկային և հարկաբյուջետային քաղաքականությունների փոխազդեցության, համաձայնեցման և արդյունավետ զուգակցման տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են մակրոտնտեսական կարգավորման հիմնական գործիքները, կենտրոնական բանկի դրամավարկային քաղաքականության նպատակներն ու մեխանիզմները, ինչպես նաև պետական բյուջեի եկամուտների և ծախսերի կառավարման ազդեցությունը տնտեսական զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գնաճի վերահսկման, տնտեսական աճի խթանման, ֆինանսական կայունության ապահովման և պետական պարտքի կառավարման գործընթացներում երկու քաղաքականությունների փոխհամաձայնեցված իրականացման անհրաժեշտությանը։ Ուսումնասիրվում են տոկոսադրույքների, հարկային բեռի, պետական ծախսերի, բյուջետային պակասուրդի և դրամական զանգվածի փոփոխությունների փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը ներդրումային ակտիվության, սպառման և համախառն պահանջարկի վրա։ Անդրադարձ է կատարվում Հայաստանի տնտեսության կառուցվածքային առանձնահատկություններին, արտաքին տնտեսական ցնցումների ազդեցությանը և մակրոտնտեսական քաղաքականության իրականացման ընթացքում առաջացող սահմանափակումներին։ Կարևորվում են պետական կառավարման մարմինների և կենտրոնական բանկի համագործակցության մեխանիզմների կատարելագործումը, տնտեսական քաղաքականության կանխատեսելիության բարձրացումը և երկարաժամկետ մակրոտնտեսական հավասարակշռության ապահովումը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, պետական կառավարման մասնագետների, տնտեսական քաղաքականության հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Մանկավարժություն

Այս մանկավարժական-մեթոդական ուսումնասիրությունը նվիրված է հիմնական դպրոցում «Տեխնոլոգիա» առարկայի ուսուցման գործընթացում ինժեներական մտածողության ձևավորման առանձնահատկություններին։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են սովորողների տեխնիկական, ստեղծագործական և խնդիրների լուծման կարողությունների զարգացման մեթոդները՝ շեշտադրելով ուսուցման գործնական ուղղվածությունը։ Հեղինակը դիտարկում է ինժեներական մտածողության բաղադրիչները՝ վերլուծական մտածողություն, նախագծային մոտեցում, մոդելավորում և փորձարարական գործունեություն, ինչպես նաև դրանց ձևավորման մանկավարժական պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսումնական նախագծերի կիրառմանը, խմբային աշխատանքի կազմակերպմանը և իրական կյանքի խնդիրների վրա հիմնված ուսուցման մեթոդներին՝ որպես սովորողների հետաքրքրության և ներգրավվածության բարձրացման միջոց։ Աշխատությունը նաև ներկայացնում է ուսուցչի դերի, ուսումնական նյութերի ընտրության և գնահատման չափանիշների առանձնահատկությունները՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել տեխնոլոգիական կրթության արդյունավետությունը։ Այն օգտակար է մանկավարժների, մեթոդիստների, կրթության ոլորտի հետազոտողների և ուսուցիչների համար։

Կենսաբանություն

Այս աշխատությունը նվիրված է ԴՆԹ-ի և խաչաձև կապեր պարունակող սինթետիկ պոլիմերների կառուցվածքային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ մոլեկուլային կազմակերպվածության, տարածական կառուցվածքի և ֆիզիկաքիմիական հատկությունների փոխկապակցվածության տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում ԴՆԹ-ն դիտարկվում է որպես բարդ կենսապոլիմեր, որի կառուցվածքն ու հատկությունները պայմանավորված են նուկլեոտիդային շղթաների փոխազդեցությամբ, ջրածնային կապերով, էլեկտրաստատիկ ուժերով և մոլեկուլի տարածական կազմակերպմամբ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խաչաձև կապերի ձևավորմանը և դրանց ազդեցությանը պոլիմերային շղթաների շարժունակության, ճկունության, կայունության և ընդհանուր կառուցվածքային կազմակերպվածության վրա։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել ինչպես ԴՆԹ-ի բնական կառուցվածքային առանձնահատկությունները, այնպես էլ խաչաձև կապեր պարունակող սինթետիկ պոլիմերների մոդելային համակարգերը, ինչը հնարավորություն է տալիս համեմատել կենսաբանական և արհեստական պոլիմերների վարքը։ Քննարկվում են պոլիմերային շղթաների միջև առաջացող կապերի տեսակները, դրանց տարածական բաշխումը և խտության փոփոխության ազդեցությունը նյութի մակրոսկոպիկ ու մոլեկուլային հատկությունների վրա։ Կարևորվում է այն հարցը, թե խաչաձև կապերի առկայությունն ինչպես է փոխում պոլիմերի կոնֆորմացիոն վիճակները, կառուցվածքային կայունությունը և արտաքին ազդեցությունների նկատմամբ արձագանքը։ ԴՆԹ-ի դեպքում նման ուսումնասիրությունները կարող են առնչվել նաև մոլեկուլի կառուցվածքային վնասումների, շղթաների միջև կապերի առաջացման և դրանց կենսաբանական հետևանքների հետ։ Սինթետիկ պոլիմերների ուսումնասիրությունը, իր հերթին, հնարավորություն է տալիս հասկանալու խաչաձև կապակցված նյութերի կառուցվածք-հատկություն հարաբերությունները և մշակելու կանխատեսելի հատկություններով նոր պոլիմերային համակարգեր։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել մոլեկուլային մոդելավորման, սպեկտրոսկոպիական, ֆիզիկաքիմիական և կառուցվածքային վերլուծության մեթոդներ՝ մոլեկուլների տարածական կազմակերպվածությունն ու փոխազդեցությունները բնութագրելու համար։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ կենսապոլիմերների կառուցվածքի և ֆունկցիայի, ԴՆԹ-ի կայունության, պոլիմերային նյութերի հատկությունների և խաչաձև կապակցված համակարգերի կիրառական հնարավորությունների ավելի խոր ըմբռնման համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել կենսաֆիզիկոսների, կենսաքիմիկոսների, քիմիկոսների, նյութագետների, պոլիմերների ֆիզիկայի մասնագետների, մոլեկուլային կենսաբանների, հետազոտողների, ասպիրանտների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Տեխնոլոգիա

Գիտատեխնիկական և տեղեկատվահաղորդակցական բնույթի աշխատությունը նվիրված է ինտեգրված հեռահաղորդակցական ցանցերի կառավարման միջոցների հետազոտման և մշակման հիմնախնդիրներին՝ ձայնային տեղեկատվության փոխանցման ընթացքում սպասարկման անհրաժեշտ որակի ապահովման նպատակով։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է տարբեր տեխնոլոգիաների և հաղորդակցական ենթակառուցվածքների միավորմամբ ձևավորվող ցանցերի աշխատանքի կազմակերպման, տեղեկատվական հոսքերի կառավարման, հաղորդման ռեսուրսների արդյունավետ բաշխման և ձայնային կապի հուսալիության բարձրացման հետ։ Ժամանակակից հեռահաղորդակցական համակարգերում ձայնային տեղեկատվության փոխանցումը կարևոր տեղ է զբաղեցնում, քանի որ այն կիրառվում է հեռախոսակապի, ինտերնետային հեռախոսակապի, կորպորատիվ հաղորդակցությունների, բազմամեդիա ծառայությունների և իրական ժամանակում գործող տեղեկատվական համակարգերի շրջանակներում։ Տարբեր հաղորդակցական ծառայությունների միավորումը ընդհանուր ցանցային ենթակառուցվածքում առաջացնում է տեխնիկական և կազմակերպական նոր պահանջներ, որոնք կապված են տեղեկատվության փոխանցման արագության, ցանցային ծանրաբեռնվածության, ծառայությունների առաջնահերթության և հաղորդակցության անընդհատության ապահովման հետ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է ինտեգրված ցանցերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց կառավարման սկզբունքները, հաղորդակցական հանգույցների փոխգործակցությունը և տարբեր տեսակի տեղեկատվական հոսքերի համատեղ փոխանցման պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի սպասարկման որակի ապահովման մեխանիզմները, որոնք հեռահաղորդակցական համակարգերում հայտնի են QoS՝ Quality of Service հասկացությամբ։ Դրանք ներառում են ցանցային ռեսուրսների կառավարման, տվյալների հոսքերի դասակարգման, առաջնահերթությունների սահմանման, թողունակության բաշխման և հաղորդման ընթացքում առաջացող ուշացումների սահմանափակման միջոցները։ Ձայնային տեղեկատվության փոխանցման առանձնահատկությունը պայմանավորված է դրա իրական ժամանակային բնույթով, քանի որ հաղորդակցության ընթացքում նույնիսկ համեմատաբար փոքր ուշացումները կամ փաթեթների անկանոն ժամանումը կարող են բացասաբար ազդել խոսքի ընկալելիության և հաղորդակցության բնական ընթացքի վրա։ Այս համատեքստում կարևոր նշանակություն ունեն տվյալների փոխանցման ուշացման, ուշացման տատանումների, փաթեթների կորստի և ցանցի հասանելիության ցուցանիշների ուսումնասիրությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ձայնային տեղեկատվության որակի վրա ազդող տեխնիկական գործոնների վերլուծությունը, մասնավորապես՝ ցանցային ծանրաբեռնվածության փոփոխությունները, երթուղիչների և կոմուտատորների աշխատանքի առանձնահատկությունները, փոխանցման միջավայրի սահմանափակումները և հաղորդակցական արձանագրությունների փոխազդեցությունը։ Աշխատության շրջանակում կարող են դիտարկվել տվյալների փաթեթների հերթերի կառավարման, առաջնահերթ սպասարկման, երթուղայնացման և ցանցային ռեսուրսների ամրագրման մեխանիզմները, որոնք հնարավորություն են տալիս բարելավելու ձայնային հոսքերի սպասարկման պայմանները։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում ցանցային ծանրաբեռնվածության վերահսկման և կանխատեսման մեթոդները, քանի որ հաղորդակցական ծառայությունների որակը մեծապես կախված է առկա թողունակության և միաժամանակ փոխանցվող տեղեկատվության ծավալների համապատասխանությունից։ Հետազոտության թեմատիկան առնչվում է նաև ձայնային տեղեկատվության թվային մշակման և փաթեթային փոխանցման առանձնահատկություններին, խոսքի կոդավորման ու սեղմման մեթոդներին, ինչպես նաև հաղորդակցական համակարգերում օգտագործվող արձանագրությունների արդյունավետությանը։ Կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել ինտերնետային հեռախոսակապի տեխնոլոգիաների ուսումնասիրությունը, որոնցում ձայնային ազդանշանները փոխակերպվում են թվային տվյալների և փոխանցվում փաթեթային ցանցերով։ Նման համակարգերում սպասարկման որակի ապահովումը պահանջում է հաղորդման ժամանակային բնութագրերի վերահսկում, փաթեթների ընդունման և վերադասավորման արդյունավետ կազմակերպում, ինչպես նաև ցանցային խափանումների ազդեցության նվազեցում։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է ինտեգրված ցանցերի կառավարման ճարտարապետության ուսումնասիրությունը՝ ներառելով կենտրոնացված և բաշխված կառավարման մոտեցումները, ցանցային սարքավորումների վիճակի մշտադիտարկումը, ռեսուրսների օգտագործման գնահատումը և տեխնիկական խնդիրների հայտնաբերման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն կառավարման ավտոմատացված միջոցները, որոնք հնարավորություն են տալիս հավաքագրելու ցանցի աշխատանքի վերաբերյալ տվյալներ, վերլուծելու հիմնական ցուցանիշները և անհրաժեշտության դեպքում փոփոխելու ռեսուրսների բաշխման կամ երթուղայնացման կարգավորումները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև ցանցային կառավարման ծրագրային միջոցների կառուցվածքը, դրանց գործառնական հնարավորությունները և տարբեր տեխնոլոգիական միջավայրերում կիրառման առանձնահատկությունները։ Ինտեգրված ցանցերի դեպքում կարևոր է տարբեր սարքավորումների, հաղորդակցական արձանագրությունների և ծառայությունների փոխհամատեղելիության ապահովումը, քանի որ միասնական ենթակառուցվածքում կարող են օգտագործվել տարբեր արտադրողների և տեխնոլոգիական սերունդների համակարգեր։ Այս տեսանկյունից առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում ցանցային կառավարման ստանդարտների, ծառայությունների որակի գնահատման չափանիշների և տեխնիկական ցուցանիշների համադրելիության հարցերը։ Աշխատության թեմատիկան ընդգրկում է նաև ցանցային հուսալիության, խափանումների նկատմամբ կայունության և պահուստային հաղորդակցական ուղիների օգտագործման հիմնախնդիրները։ Ձայնային ծառայությունների անընդհատության ապահովման համար կարևոր նշանակություն ունեն ցանցային հանգույցների հասանելիությունը, հաղորդակցական ուղիների վերականգնման արագությունը և արտակարգ ծանրաբեռնվածության պայմաններում ծառայությունների առաջնահերթության կազմակերպումը։ Հետազոտության մեթոդաբանական հիմքում կարող են կիրառվել հեռահաղորդակցական ցանցերի մաթեմատիկական մոդելավորման, զանգվածային սպասարկման տեսության, հավանականությունների տեսության, համակարգչային փորձարարության և ցանցային ցուցանիշների վիճակագրական վերլուծության մեթոդներ։ Նման մոտեցումները հնարավորություն են տալիս գնահատելու տարբեր կառավարման ալգորիթմների արդյունավետությունը, համեմատելու ցանցային ծանրաբեռնվածության պայմանները և որոշելու ձայնային տեղեկատվության սպասարկման որակի վրա ազդող հիմնական գործոնները։ Առանձին նշանակություն ունի մոդելավորման և փորձարարական հետազոտությունների համադրումը, քանի որ տեսական հաշվարկների արդյունքների ստուգումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու առաջարկվող տեխնիկական լուծումների կիրառելիությունը իրական հեռահաղորդակցական միջավայրերում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև ցանցի թողունակության օպտիմալացման, հաղորդակցական ծախսերի նվազեցման և ծառայությունների որակի ու ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետության միջև հավասարակշռության ապահովման խնդիրները։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է ինտեգրված հեռահաղորդակցական համակարգերի կառավարման մեթոդների կատարելագործման, իրական ժամանակային տեղեկատվական հոսքերի սպասարկման առանձնահատկությունների բացահայտման և ցանցային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման ալգորիթմների ուսումնասիրությամբ։ Հետազոտության կիրառական արժեքը կապված է հեռախոսային և տվյալների փոխանցման միասնական ցանցերի նախագծման, կորպորատիվ հաղորդակցական համակարգերի զարգացման, ինտերնետային հեռախոսակապի ծառայությունների բարելավման և հեռահաղորդակցական ենթակառուցվածքների հուսալիության բարձրացման հնարավորությունների հետ։ Այն կարող է օգտակար լինել հեռահաղորդակցության ինժեներներին, համակարգչային ցանցերի մասնագետներին, տեղեկատվական համակարգերի նախագծողներին, ցանցային ադմինիստրատորներին, կապի օպերատորների տեխնիկական աշխատակիցներին, ծրագրային ապահովման մշակողներին, գիտաշխատողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին։ Աշխատությունն ունի տեսական, ալգորիթմական, տեխնոլոգիական և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով ինտեգրված հեռահաղորդակցական ցանցերի կառավարման, ձայնային տեղեկատվության փոխանցման որակի գնահատման, ցանցային ռեսուրսների օպտիմալ բաշխման և ժամանակակից հաղորդակցական ծառայությունների արդյունավետ կազմակերպման սկզբունքների առավել խորքային ըմբռնմանը։