Հաշվետվություն 1924-25 տարվա (երկրորդ գործառնական տարի)

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է ֆիզիկապես ոչ գծային հատկություններով օժտված գլանային բարակապատ խողովակների, ինչպես նաև գյուղատնտեսական և մելիորատիվ մեքենաների գազահիդրավլիկ շարժաբերների կայունության հետազոտությանը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է բարակապատ գլանային տարրերի լարվածադեֆորմացիոն վիճակի ձևավորման առանձնահատկությունները, նյութերի ոչ գծային վարքագիծը և դրանց ազդեցությունը կառուցվածքների կրողունակության ու կայունության վրա։ Քննարկվում են առաձգական-պլաստիկ դեֆորմացիաների, արտաքին և ներքին բեռնվածքների, ճնշման փոփոխությունների և շահագործման պայմանների ազդեցությունը ինժեներական համակարգերի հուսալիության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գազահիդրավլիկ շարժաբերների նախագծման, հաշվարկման և օպտիմալացման խնդիրներին, դրանց աշխատանքային կայունության բարձրացման մեթոդներին և շահագործման ընթացքում հնարավոր խափանումների կանխարգելմանը։ Հետազոտության շրջանակում կիրառվում են մաթեմատիկական մոդելավորման, տեսական մեխանիկայի և կառուցվածքային հաշվարկների մեթոդներ՝ նպատակ ունենալով մշակել ավելի ճշգրիտ մոտեցումներ բարդ տեխնիկական համակարգերի գնահատման համար։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի գյուղատնտեսական և մելիորատիվ մեքենաշինության զարգացման, սարքավորումների հուսալիության բարձրացման և նորարարական ինժեներական լուծումների մշակման համար։ Այն նախատեսված է մեքենաշինության մասնագետների, ինժեներների, կառուցվածքների մեխանիկայի ոլորտի հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և տեխնիկական համակարգերի կայունության խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Հոգեբանություն

Մանկավարժական, տարիքային հոգեբանության և մաթեմատիկայի դասավանդման մեթոդիկայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է դեռահասների տեսական մտածողության զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ հանրահաշվական խնդիրները տարբեր եղանակներով լուծելու գործընթացում։ Քննության են առնվում դեռահասության տարիքում մտածողության զարգացման հոգեբանական օրինաչափությունները, վերացական դատողությունների ձևավորման պայմանները և մաթեմատիկական գիտելիքների յուրացման ճանաչողական մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հանրահաշվական խնդիրների լուծման այլընտրանքային եղանակների կիրառմանը, դրանց համեմատությանը և սովորողների տրամաբանական ու վերլուծական կարողությունների զարգացմանը։ Վերլուծվում են խնդիրների լուծման ընթացքում ընդհանրացման, վերացարկման, համեմատության, դասակարգման և պատճառահետևանքային կապերի բացահայտման մտավոր գործողությունները։ Քննարկվում են հանրահաշվական արտահայտությունների ձևափոխման, հավասարումների և անհավասարումների լուծման, ինչպես նաև մաթեմատիկական օրինաչափությունների հիմնավորման տարբեր մեթոդների ուսուցողական հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել խնդրահարույց ուսուցման, հետազոտական առաջադրանքների, ինքնուրույն աշխատանքի և խմբային քննարկումների կիրառման մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում սովորողների անհատական ճանաչողական առանձնահատկություններին, մաթեմատիկական հետաքրքրությունների ձևավորմանը և լուծման եղանակների գիտակցված ընտրության կարողության զարգացմանը։ Կարևորվում է ուսուցչի դերը տարբեր լուծումների համեմատական վերլուծության կազմակերպման, սովորողների դատողությունների հիմնավորման և ինքնուրույն եզրահանգումների խրախուսման գործում։ Աշխատանքը կարող է նպաստել հանրահաշվի դասավանդման մեթոդիկայի կատարելագործմանը, սովորողների տեսական մտածողության զարգացման արդյունավետ մանկավարժական պայմանների բացահայտմանը և մաթեմատիկական կրթության որակի բարձրացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել մաթեմատիկայի ուսուցիչների, մանկավարժների, կրթական հոգեբանների և մաթեմատիկական կրթության մեթոդաբանության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։

Պատմություն

Աշխատությունը ներկայացնում է Աղթամարի հոգևոր և եկեղեցական կենտրոնի հետ կապված աղետալի իրադարձությունների ու անկարգությունների մասին տեղեկություններ՝ նպատակ ունենալով արձանագրել տեղի ունեցած դեպքերը և պահպանել դրանց վերաբերյալ պատմական հիշողությունը։ Աղթամարը հայ ժողովրդի հոգևոր, եկեղեցական և մշակութային պատմության կարևոր կենտրոններից էր, որի վանքն ու կաթողիկոսական աթոռը նշանակալի դեր են ունեցել Վասպուրականի և հարակից շրջանների հայ համայնքների կյանքում։ Այս կենտրոնի պատմության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու ոչ միայն կրոնական կառույցների գործունեությանը, այլև դրանց շուրջ ձևավորված հասարակական հարաբերություններին, եկեղեցական կառավարման խնդիրներին և համայնքային կյանքի բարդություններին։ Վերնագրում հիշատակված աղետալի անցքերն ու անկարգությունները մատնանշում են պատմական իրադարձությունների փաստագրական ներկայացման ուղղվածությունը՝ ուշադրությունը կենտրոնացնելով եկեղեցական միջավայրում առաջացած ճգնաժամերի, հակասությունների և դրանց հետևանքների վրա։ Նման տեղեկագրերը կարևոր սկզբնաղբյուրներ են պատմական իրադարձությունների նկարագրության, ժամանակակիցների արձագանքների և հասարակական տրամադրությունների ուսումնասիրության համար։ Դրանք կարող են նպաստել եկեղեցական հաստատությունների ներքին կյանքի, հոգևոր իշխանության ու համայնքի փոխհարաբերությունների, ինչպես նաև պատմական անկայուն պայմաններում ազգային կառույցների առջև ծառացած դժվարությունների ըմբռնմանը։ Աշխատության արժեքը պայմանավորված է նաև իրադարձությունների մասին տեղեկությունների գրավոր պահպանմամբ, ինչը հնարավորություն է տալիս հետազոտողներին ուսումնասիրելու Աղթամարի պատմության առանձին դրվագները և դրանք դիտարկելու հայոց եկեղեցական ու հասարակական կյանքի ավելի լայն համատեքստում։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել հայոց պատմությամբ, Հայոց եկեղեցու պատմությամբ, Աղթամարի հոգևոր կենտրոնով և XIX դարի հայ հասարակական կյանքի փաստագրական աղբյուրներով զբաղվող հետազոտողներին ու ընթերցողներին։

Այլ առարկաներ

Հրատարակությունը ներկայացնում է 1877 թվականի օրացուցային նյութեր՝ կազմված քրիստոնեական ժամանակահաշվության հիման վրա։ Օրացույցները կարևոր դեր են ունեցել հասարակական և առօրյա կյանքում՝ օգնելով կազմակերպել ժամանակը, հիշել տոնական ու հիշատակի օրերը, հետևել եկեղեցական տոնացույցին և կողմնորոշվել տարվա ընթացքում։ XIX դարի հայերեն օրացույցները հաճախ ունեցել են ոչ միայն գործնական, այլև մշակութային ու տեղեկատվական նշանակություն՝ ընթերցողին տրամադրելով ժամանակագրական տվյալներ և տարբեր բնույթի տեղեկություններ։ Այս հրատարակության վերնագրում օգտագործված «խաչակիր» բնորոշումը կապված է քրիստոնեական խորհրդանշական համակարգի հետ և ընդգծում է օրացույցի կրոնական միջավայրը։ Այն կարող է դիտարկվել որպես իր ժամանակի հայ գրավոր մշակույթի և տպագրական գործունեության վկայություն՝ արտացոլելով հայ համայնքների տեղեկատվական ու հոգևոր կարիքները։ Օրացույցի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու ժամանակի հաշվարկման, քրիստոնեական տոնացույցի կիրառության և տպագիր օրացույցների տարածման մասին։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ գրքի պատմությամբ, եկեղեցական ժամանակագրությամբ, օրացուցային համակարգերով և XIX դարի հայ մշակութային կյանքով զբաղվող հետազոտողների ու ընթերցողների համար։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է ցինկի և կապարի բարձր պարունակությամբ սուլֆիդապղնձային խտանյութից արժեքավոր մետաղների համալիր կորզման արդյունավետ տեխնոլոգիայի մշակմանը։ Հետազոտության հիմնական խնդիրը բազմաբաղադրիչ հանքային հումքի վերամշակման այնպիսի եղանակի ընտրությունն ու հիմնավորումն է, որը հնարավորություն կտա առավել ամբողջականորեն օգտագործել խտանյութում առկա օգտակար բաղադրիչները՝ միաժամանակ նվազեցնելով արժեքավոր մետաղների կորուստները և բարձրացնելով տեխնոլոգիական գործընթացի արդյունավետությունը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են խտանյութի նյութական և հանքաբանական կազմը, դրանում առկա հիմնական ու ուղեկցող մետաղների ձևերը, դրանց փոխազդեցությունները տեխնոլոգիական գործընթացների ընթացքում և տարանջատման հնարավորությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում պղնձի, ցինկի, կապարի և այլ արժեքավոր բաղադրիչների կորզման հաջորդականությանը, ինչպես նաև այն պայմանների ընտրությանը, որոնց դեպքում հնարավոր է հասնել դրանց առավել բարձր վերականգնման աստիճանի։ Հետազոտության կարևոր մասը տեխնոլոգիական տարբեր գործընթացների փորձարկումն ու դրանց արդյունքների համեմատական գնահատումն է։ Կարող են ուսումնասիրվել հանքանյութի նախնական մշակման, հիդրոմետալուրգիական կամ պիրոմետալուրգիական եղանակների, տարրալուծման, նստեցման, բաժանման և մաքրման տարբեր փուլեր՝ նպատակ ունենալով մշակել տեխնոլոգիականորեն հիմնավորված գործընթացների ամբողջական հաջորդականություն։ Աշխատության մեջ կարևոր նշանակություն ունի նաև տեխնոլոգիական պարամետրերի՝ ջերմաստիճանի, ռեագենտների քանակի, գործընթացի տևողության, միջավայրի թթվայնության և այլ պայմանների ազդեցության ուսումնասիրությունը։ Մշակվող տեխնոլոգիան կարող է դիտարկվել ոչ միայն մետաղների կորզման աստիճանի, այլև հումքի համալիր օգտագործման, արտադրանքի որակի, թափոնների նվազեցման և գործընթացի տնտեսական արդյունավետության տեսանկյունից։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ բազմամետաղային հանքային հումքի վերամշակման, արժեքավոր մետաղների կորզման արդյունավետության բարձրացման և հանքարդյունաբերական արտադրության տեխնոլոգիական գործընթացների կատարելագործման համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել մետալուրգներին, հանքանյութերի հարստացման և վերամշակման մասնագետներին, քիմիկոս-տեխնոլոգներին, հանքարդյունաբերության ոլորտի հետազոտողներին, ինժեներներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Պատմություն

Պատմագիտական և հասարակագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ցեղասպանությունից հետո ձևավորված քաղաքական, սոցիալական, ժողովրդագրական և մշակութային իրողությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում զանգվածային բռնությունից հետո անհատների և համայնքների առջև ծառացած խնդիրները, վերապրածների կենսապայմանները, տեղահանության հետևանքները և հասարակական կյանքի վերակազմավորման գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հիշողության պահպանման, կորսված համայնքային կապերի վերականգնման, նոր միջավայրերում ինքնության պահպանման և պատմական փորձի հաջորդ սերունդներին փոխանցման հարցերին։ Վերլուծվում են նաև իրավական ու քաղաքական արձագանքները, մարդասիրական նախաձեռնությունները և հետցեղասպանական հասարակությունների առջև ծառացած երկարաժամկետ մարտահրավերները։ Քննարկվում են պատմական հիշողության ձևավորման, վկայությունների և փաստագրական աղբյուրների նշանակության, ինչպես նաև անցյալի իրադարձությունների հասարակական ընկալման խնդիրները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ցեղասպանության հետևանքները դիտարկել ոչ միայն անմիջական կորուստների, այլև հետագա հասարակական, մշակութային և պատմական զարգացումների համատեքստում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ցեղասպանագիտության, պատմագիտության, սոցիոլոգիայի, հիշողության ուսումնասիրությունների և մարդու իրավունքների ոլորտների հետազոտողների համար։