Հաշվետվություն 2018 թվականին կատարած աշխատանքների

Сельское хозяйство

Աշխատությունը նվիրված է Կոտայքի մարզի գյուղացիական տնտեսություններում իրականացվող բարեփոխումների խորացման և գյուղատնտեսության արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով ոլորտի կառուցվածքային վերափոխումների և արտադրողականության աճի փոխկապակցվածությունը։ Հեղինակը վերլուծում է մարզի գյուղատնտեսության ներկայիս վիճակը՝ առանձնացնելով հողօգտագործման կառուցվածքը, արտադրական ներուժը, կոոպերացիայի մակարդակը և տեխնոլոգիական ապահովվածությունը։ Գրքում դիտարկվում են գյուղացիական տնտեսությունների արդյունավետության վրա ազդող հիմնական գործոնները՝ արտադրական ծախսերի կառուցվածք, կերային բազայի կազմակերպում, ոռոգման համակարգերի վիճակ, գյուղտեխնիկայի հասանելիություն և շուկայական ենթակառուցվածքների զարգացվածություն։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բարեփոխումների ազդեցությանը՝ հողի սեփականության և օգտագործման հարաբերությունների, պետական աջակցության ծրագրերի, գյուղատնտեսական վարկավորման և սուբսիդավորման մեխանիզմների վրա։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև արտադրողականության բարձրացման հնարավոր ուղիները՝ ինտենսիվ տեխնոլոգիաների ներդրում, մասնագիտացված արտադրության զարգացում, կոոպերատիվների ձևավորում և գյուղատնտեսական խորհրդատվական համակարգերի ընդլայնում։ Աշխատությունը ընդգծում է, որ Կոտայքի մարզում գյուղատնտեսության արդյունավետ զարգացման համար անհրաժեշտ է համալիր մոտեցում, որը համադրում է տնտեսական, տեխնոլոգիական և ինստիտուցիոնալ բարեփոխումները՝ ապահովելով ոլորտի կայուն աճ և մրցունակություն։ Այն օգտակար է տնտեսագետների, ագրոնոմների և գյուղատնտեսական քաղաքականության մշակողների համար։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է Երևանի քաղաքային կանաչ տարածքներում ասեղնատերև ծառատեսակների և թփատեսակների վիճակի, կենսաէկոլոգիական առանձնահատկությունների, դեկորատիվ նշանակության և հետագա կիրառման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում քաղաքային միջավայրի պայմաններում տարբեր ասեղնատերևավորների աճի, զարգացման, կենսունակության և արտաքին միջավայրի անբարենպաստ գործոնների նկատմամբ հարմարվողականության գնահատումն է։ Քննվում են քաղաքային տնկարկներում հանդիպող տեսակների կազմը, դրանց տարածվածությունը, տարիքային և ընդհանուր կենսական վիճակը, ինչպես նաև տարբեր կանաչապատման օբյեկտներում օգտագործման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում Երևանի կլիմայական պայմանների՝ բարձր ջերմաստիճանների, օդի հարաբերական չորության, տեղումների սահմանափակության և քաղաքային միկրոկլիմայի ազդեցությանը բույսերի կենսունակության վրա։ Ուսումնասիրվում են նաև հողային պայմանների, ոռոգման, օդային աղտոտվածության, փոշու, տրանսպորտային ծանրաբեռնվածության և մարդածին այլ գործոնների հնարավոր ազդեցությունները ծառերի աճի ու դեկորատիվ հատկությունների պահպանման վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տարբեր տեսակների համեմատական գնահատումը՝ քաղաքային միջավայրին առավել հարմարված, երկարակյաց և կանաչապատման տեսանկյունից արժեքավոր բույսերի առանձնացման նպատակով։ Դիտարկվում են ասեղնատերևավորների գեղագիտական և տարածական գործառույթները զբոսայգիներում, պուրակներում, փողոցային տնկարկներում, բնակելի տարածքների բակերում և հասարակական նշանակության տարածքներում։ Նրանց մշտադալար բնույթը հնարավորություն է տալիս պահպանել կանաչ միջավայրի արտահայտչականությունը նաև տարվա այն ժամանակահատվածներում, երբ տերևաթափ տեսակների դեկորատիվ ազդեցությունը նվազում է։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նոր տեսակների ներմուծման և տեղական պայմաններին հարմարեցման հնարավորությունները՝ հաշվի առնելով կենսաբազմազանության, ջրային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և տնկարկների երկարաժամկետ կայունության պահանջները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև տեսակների ճիշտ ընտրության, խնամքի և քաղաքային կանաչ ենթակառուցվածքների զարգացման նշանակությանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է դենդրոլոգիայի, քաղաքային կանաչապատման, բույսերի էկոլոգիայի և լանդշաֆտային ճարտարապետության մոտեցումները՝ Երևանի կանաչ տնկարկներում ասեղնատերևավորների արդյունավետ և կայուն օգտագործման հնարավորությունները գնահատելու նպատակով։

Литература

Գիրքը նվիրված է հայոց Արշակունի արքայատոհմի նշանավոր ներկայացուցիչներից մեկի՝ Արշակ Երկրորդի կյանքին և գահակալության ժամանակաշրջանին։ Արշակ Երկրորդի թագավորությունը վերաբերում է 4-րդ դարի Հայաստանի պատմության բարդ ու շրջադարձային փուլին, երբ երկիրը ստիպված էր բարդ հարաբերություններ պահպանել Հռոմեական կայսրության և Սասանյան Պարսկաստանի հետ։ Նրա կառավարման տարիները նշանավորվել են արտաքին քաղաքական լարվածությամբ, ներքին իշխանական հակասություններով, նախարարական տների հետ հարաբերությունների բարդացումով և թագավորական իշխանության ամրապնդման ձգտումներով։ Արշակ Երկրորդի պատմական կերպարը կարևոր տեղ ունի հայ պատմագրության և ազգային պատմական հիշողության մեջ։ Նրա գահակալության հետ կապված իրադարձությունները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու Հայաստանի պետական կառավարման համակարգը, արքունիքի քաղաքականությունը, նախարարական դասի դերը և երկրի ինքնուրույնության պահպանման խնդիրները։ Արքայի կյանքի ու գործունեության մասին պատմությունները հետագայում դարձել են նաև պատմական և գեղարվեստական գրականության նյութ՝ ձևավորելով նրա կերպարի տարբեր մեկնաբանություններ։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում 4-րդ դարի հայոց պատմության, Արշակունիների թագավորության և հայ պատմական գրականության ուսումնասիրության համար։

Другие предметы

Շինարարական նյութեր աշխատությունը նվիրված է Շինարարական ինժեներություն ոլորտի կարևոր բաղադրիչին՝ շինարարության մեջ կիրառվող նյութերի ուսումնասիրությանը, հատկություններին և օգտագործման առանձնահատկություններին։ Գրքում ներկայացվում են շինանյութերի դասակարգումը՝ ըստ ծագման, կառուցվածքի և կիրառության, ընդգրկելով բնական և արհեստական նյութեր՝ քար, ավազ, ցեմենտ, բետոն, մետաղներ և պոլիմերներ։ Հեղինակը մանրամասնորեն անդրադառնում է նյութերի ֆիզիկական, մեխանիկական և քիմիական հատկություններին՝ ամրություն, խտություն, ջերմահաղորդություն, խոնավակայունություն և մաշակայունություն, որոնք որոշում են դրանց կիրառելիությունը տարբեր շինարարական պայմաններում։ Աշխատությունում ներկայացվում են նաև նյութերի արտադրության տեխնոլոգիաները, մշակման մեթոդները և որակի վերահսկման սկզբունքները, ինչը կարևոր է շինարարական աշխատանքների հուսալիության և երկարակեցության ապահովման համար։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ժամանակակից շինանյութերին և նորարարական լուծումներին, որոնք նպաստում են էներգաարդյունավետ և էկոլոգիապես անվտանգ շինարարությանը։ Գիրքը ներառում է օրինակներ, հաշվարկային մոտեցումներ և գործնական խորհուրդներ, որոնք օգնում են մասնագետներին ճիշտ ընտրել և կիրառել համապատասխան նյութերը տարբեր նախագծերում։ Ընդհանուր առմամբ այն հանդիսանում է արժեքավոր ուսումնական և մասնագիտական ձեռնարկ, որը նպաստում է շինարարության որակի բարձրացմանը և ինժեներական գիտելիքների զարգացմանը։

География

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության Շիրակի մարզի էկոլոգագեոմորֆոլոգիական առանձնահատկությունների համակողմանի գնահատմանը՝ բացահայտելով բնական ռելիեֆի, երկրաբանական կառուցվածքի և շրջակա միջավայրի փոխազդեցության հիմնական օրինաչափությունները։ Վերլուծվում են մարզի գեոմորֆոլոգիական կառուցվածքը, ռելիեֆի ձևավորման գործընթացները, էրոզիոն և սողանքային երևույթների տարածվածությունը, ինչպես նաև բնական և մարդածին գործոնների ազդեցությունը լանդշաֆտների կայունության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում էկոլոգիական ռիսկերի գնահատմանը, հողերի դեգրադացիայի, ջրային ռեսուրսների վիճակի և տարածքների էկոլոգիական զգայունության վերլուծությանը։ Ուսումնասիրությունը նաև քննարկում է տարածքային պլանավորման, բնապահպանական կառավարման և բնական ռեսուրսների կայուն օգտագործման հնարավորությունները՝ հիմնվելով համալիր աշխարհագրական և էկոլոգիական գնահատման արդյունքների վրա։ Աշխատությունը ներկայացնում է գիտականորեն հիմնավորված եզրակացություններ և գործնական առաջարկություններ, որոնք կարող են նպաստել Շիրակի մարզի շրջակա միջավայրի պահպանությանը և կայուն տարածքային զարգացմանը։

История

Աշխատությունը ընդհանուր պատմության ուսումնական ձեռնարկ է, որի նպատակն է ներկայացնել մարդկության պատմական զարգացման ընթացքը, տարբեր ժողովուրդների և հասարակությունների անցյալը, ինչպես նաև պատմական կարևոր իրադարձություններն ու հասարակական փոփոխությունները։ Որպես բազմահատոր դասագրքի երկրորդ հատոր՝ այն կազմում է պատմական գիտելիքների հաջորդական ներկայացման մի մասը և նախատեսված է պատմական նյութի ուսումնասիրությունն ու սովորողների ընդհանուր պատկերացումների ընդլայնումը խթանելու համար։ Ընդհանուր պատմության դասավանդումը կարևոր նշանակություն ունի տարբեր դարաշրջանների, քաղաքակրթությունների և ժողովուրդների միջև կապերը հասկանալու, պետությունների ձևավորման ու զարգացման ընթացքը ճանաչելու և հասարակական կյանքի փոփոխությունները պատմական համատեքստում դիտարկելու համար։ Այս բնույթի դասագրքերը սովորաբար պատմական նյութը կազմակերպում են ըստ ժամանակաշրջանների, իրադարձությունների կամ թեմաների՝ հնարավորություն տալով հետևելու քաղաքական, սոցիալական և մշակութային զարգացումների հաջորդականությանը։ Պատմական գիտելիքների յուրացումը նպաստում է ժամանակագրական մտածողության, պատճառահետևանքային կապերը բացահայտելու և տարբեր պատմական երևույթները համեմատելու կարողությունների ձևավորմանը։ Ուսումնական ձեռնարկի նշանակությունը պայմանավորված է նաև պատմության՝ որպես հասարակական հիշողության և անցյալի փորձի ուսումնասիրման միջոցի դերով։ Այն կարող է ծառայել դասավանդման, ինքնուրույն ընթերցանության և պատմական իրադարձությունների վերաբերյալ գիտելիքների համակարգման համար։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի հայալեզու պատմագիտական ու կրթական գրականության, պատմության դասավանդման ավանդույթների և հայ կրթական միջավայրում համաշխարհային պատմության ուսումնասիրման զարգացման տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմության ուսուցիչներին, պատմագիտության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին և հայերեն դասագրքերի զարգացման ընթացքով հետաքրքրվող ընթերցողներին։