Հայաստանի ձկները

Գրականություն

Գրականագիտական, ժանրաբանական և համեմատական գրականագիտության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է իտալացի նշանավոր գրող Իտալո Կալվինոյի ստեղծագործություններում արձակ ժանրերի փոխակերպման առանձնահատկությունների և գեղարվեստական նորարարությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում Կալվինոյի գրական ժառանգության զարգացման հիմնական փուլերը, նրա ստեղծագործական աշխարհայացքի ձևավորումը և իտալական ու եվրոպական գրականության հետ ունեցած առնչությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վեպի, պատմվածքի, հեքիաթի, առակի և այլ արձակ ժանրերի կառուցվածքային ու բովանդակային փոփոխություններին, ինչպես նաև դրանց փոխներթափանցման գեղարվեստական մեխանիզմներին։ Վերլուծվում են պատմողական ձևերի փորձարարական կիրառությունները, սյուժետային կառուցվածքների բազմազանությունը, հեղինակային խոսքի առանձնահատկությունները և ընթերցողի մասնակցությունը գեղարվեստական իմաստի ձևավորմանը։ Քննարկվում են իրականության և երևակայության հարաբերակցությունը, պայմանականության, այլաբանության, խաղային սկզբունքի և միջտեքստայնության դրսևորումները Կալվինոյի արձակում։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել «Անտեսանելի քաղաքներ», «Եթե ձմեռային մի գիշեր մի ճանապարհորդ» և այլ ստեղծագործություններ՝ ժանրային սահմանների փոփոխության ու պատմողական նոր կառուցվածքների ձևավորման տեսանկյունից։ Անդրադարձ է կատարվում նեոռեալիզմի, մոդեռնիզմի և հետմոդեռնիստական գեղագիտության հետ Կալվինոյի ստեղծագործությունների փոխառնչություններին։ Կարևորվում է գրողի կողմից ավանդական արձակ ձևերի վերաիմաստավորումը՝ գեղարվեստական ժամանակի, տարածության, կերպարների և պատմողի գործառույթների նոր մեկնաբանությունների միջոցով։ Աշխատանքը կարող է նպաստել ժամանակակից արձակի ժանրային զարգացման օրինաչափությունների բացահայտմանը և Կալվինոյի ստեղծագործական նորարարությունների առավել ամբողջական գնահատմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել իտալական գրականության, գրականության տեսության, ժանրագիտության, պատմողական տեսության և համեմատական գրականագիտության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է «նախանձ» իմաստային դաշտի հայերենում և անգլերենում համեմատական ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով այդ հուզական և գնահատողական ոլորտի լեզվական արտահայտման առանձնահատկությունները և դրանց թարգմանական վերարտադրության խնդիրները։ Հեղինակը վերլուծում է «նախանձ» հասկացության սեմանտիկ կառուցվածքը երկու լեզուներում՝ ներառյալ հիմնական բառապաշարային միավորները, հոմանիշային շարքերը, դարձվածքային արտահայտությունները և գնահատողական երանգների տարբերությունները։ Գրքում դիտարկվում է, թե ինչպես է հայերենում «նախանձ» հասկացությունը հաճախ կապվում ինչպես բացասական զգացմունքի, այնպես էլ սոցիալական համեմատության և արդարության ընկալման հետ, մինչդեռ անգլերենում envy և jealousy միավորները ձևավորում են ավելի տարբերակված սեմանտիկ դաշտեր։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում թարգմանական համարժեքության խնդիրներին՝ երբ հայերեն մեկ բառային միավորը պահանջում է անգլերենում բազմաբառ կամ կոնտեքստային լուծում, և հակառակը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև դարձվածքների, բառակապակցությունների և մշակութային կոնտեքստի ազդեցությունը թարգմանության վրա՝ ընդգծելով իմաստային կորուստների և փոխակերպումների հնարավորությունները։ Աշխատությունը ընդգծում է, որ սեմանտիկ դաշտերի համեմատական վերլուծությունը կարևոր է ոչ միայն լեզվաբանական տեսության, այլև գործնական թարգմանության որակի բարձրացման համար։ Այն օգտակար է լեզվաբանների, թարգմանաբանների և անգլերենի դասավանդման մասնագետների համար։

Աշխարհագրություն

Բնապահպանական և ջրաքիմիական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության Սյունիքի մարզի գետերի ջրերի քիմիական կազմի, որակական առանձնահատկությունների և էկոլոգիական վիճակի ուսումնասիրությանն ու գնահատմանը։ Քննության են առնվում տարածաշրջանի գետային ցանցի բնական առանձնահատկությունները, ջրային ռեսուրսների ձևավորման պայմանները և ջրերի քիմիական կազմի վրա ազդող երկրաբանական, կլիմայական ու մարդածին գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջրերի թթվայնության, հանքայնացման, էլեկտրահաղորդականության, հիմնական իոնների, կենսածին տարրերի և հնարավոր աղտոտիչ նյութերի պարունակության ուսումնասիրությանը։ Վերլուծվում են ջրաքիմիական ցուցանիշների տարածական ու ժամանակային փոփոխությունները, դրանց փոխկապակցվածությունը գետերի հիդրոլոգիական ռեժիմի հետ և ջրի որակի գնահատման հիմնական չափանիշները։ Քննարկվում են նաև արդյունաբերական, հանքարդյունաբերական, գյուղատնտեսական և կենցաղային գործունեության հնարավոր ազդեցությունները գետային էկոհամակարգերի ու ջրային ռեսուրսների որակի վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են ջրի նմուշառման, լաբորատոր քիմիական վերլուծության, ստացված տվյալների վիճակագրական մշակման և ջրերի որակի համեմատական գնահատման մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում ջրային ռեսուրսների մշտադիտարկման, աղտոտման հնարավոր աղբյուրների բացահայտման, էկոլոգիական ռիսկերի գնահատման և գետային համակարգերի պահպանության միջոցառումների մշակման նշանակությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ջրաքիմիայի, հիդրոլոգիայի, բնապահպանության, ջրային ռեսուրսների կառավարման և Սյունիքի մարզի բնական միջավայրի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Պատմություն

Այս գիրքը ուսումնասիրում է Խորհրդային Հայաստանի ձևավորման և իրավաքաղաքական կարգավիճակի հարցերը՝ կենտրոնանալով 1921 թվականի Մոսկվայի և Կարսի պայմանագրերի վրա, որոնք վճռական ազդեցություն են ունեցել տարածաշրջանի սահմանների և քաղաքական դասավորության վրա։ Հեղինակը վերլուծում է այդ պայմանագրերի նախապատմությունը, դրանց կնքման միջազգային և տարածաշրջանային պայմանները, ինչպես նաև մեծ տերությունների ու հարևան պետությունների շահերի բախումը այդ գործընթացներում։ Գրքում ներկայացվում է, թե ինչպես են այդ համաձայնագրերը ձևավորել Խորհրդային Հայաստանի տարածքային ամբողջականությունը, ինչպիսի հետևանքներ են ունեցել հայկական պետականության և ազգային հարցերի համար, և ինչպես են դրանք ազդել հետագա պատմական զարգացումների վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դիվանագիտական բանակցություններին, քաղաքական որոշումների տրամաբանությանը և հայկական կողմի դիրքորոշումների սահմանափակ հնարավորություններին այդ բարդ միջազգային իրավիճակում։ Ստեղծագործությունը հիմնված է պատմական աղբյուրների և վերլուծական մոտեցումների վրա՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով հասկանալ այդ պայմանագրերի երկարաժամկետ քաղաքական և իրավական նշանակությունը։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում բնական աղետներից առաջացող տնտեսական կորուստների ապահովագրական պաշտպանության համակարգի ձևավորման տեսական, կազմակերպական և ֆինանսատնտեսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում բնական վտանգների հետևանքով բնակչության, կազմակերպությունների, գույքի և տնտեսական գործունեության համար առաջացող ֆինանսական ռիսկերի կառավարման հնարավորություններն են՝ ապահովագրական մեխանիզմների կիրառման միջոցով։ Բնական աղետների ապահովագրությունը դիտարկվում է որպես ռիսկերի ֆինանսական կառավարման գործիք, որը հնարավորություն է տալիս հնարավոր վնասների տնտեսական հետևանքները բաշխել ապահովագրական համակարգի մասնակիցների միջև և նվազեցնել առանձին տնային տնտեսությունների, տնտեսավարող սուբյեկտների ու հանրային ֆինանսների վրա առաջացող ֆինանսական ծանրաբեռնվածությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել աղետային ռիսկերի նույնականացման և գնահատման սկզբունքները, ապահովագրական ծածկույթի ձևավորման առանձնահատկությունները, ապահովագրողների ֆինանսական կայունության ապահովման խնդիրները և մեծածավալ վնասների պայմաններում վերաապահովագրության նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել այն հանգամանքին, որ բնական աղետների դեպքում վնասները հաճախ միաժամանակ ընդգրկում են մեծ թվով ապահովագրված օբյեկտներ, ինչն առանձնահատուկ պահանջներ է առաջադրում ապահովագրական ռիսկերի գնահատման և ֆինանսական ռեսուրսների կառավարման նկատմամբ։ Կարևորվում է նաև պետության և մասնավոր ապահովագրական կազմակերպությունների հնարավոր դերերի ու փոխգործակցության ուսումնասիրությունը՝ հատկապես այնպիսի ռիսկերի դեպքում, որոնց ամբողջական ֆինանսական պատասխանատվությունը միայն մեկ հատվածի միջոցով կազմակերպելը կարող է դժվար լինել։ Աշխատանքում կարող են դիտարկվել ապահովագրական մշակույթի, բնակչության իրազեկվածության, ապահովագրական ծառայությունների հասանելիության և համապատասխան շուկայի զարգացման հետ կապված խնդիրները։ Առանձին ուղղություն կարող է լինել պարտադիր և կամավոր ապահովագրական մեխանիզմների հնարավորությունների համեմատական ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև միջազգային փորձի այն սկզբունքների վերլուծությունը, որոնք կարող են կիրառելի լինել Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական և բնական ռիսկերի պայմաններում։ Կարևոր նշանակություն ունի ապահովագրական համակարգի կապը աղետների ռիսկի նվազեցման ընդհանուր քաղաքականության հետ, քանի որ ֆինանսական պաշտպանությունը առավել արդյունավետ է, երբ այն զուգակցվում է կանխարգելման, ռիսկերի գնահատման և դիմակայունության բարձրացման միջոցառումների հետ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ապահովագրության տնտեսագիտության, ռիսկերի կառավարման, հանրային ֆինանսների և աղետների տնտեսական հետևանքների գնահատման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով հիմնավորել բնական աղետներից ֆինանսական պաշտպանության կայուն և արդյունավետ համակարգի ձևավորման հիմնական ուղղությունները Հայաստանում։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է թյուրքական լեզուներում ընտանի կենդանիների անվանումների բառագիտական, ստուգաբանական և պատմահամեմատական ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել կենդանանունների ծագումը, կառուցվածքը, իմաստային զարգացումը և տարբեր լեզուներում դրանց համապատասխանությունները։ Հետազոտության կենտրոնում ընտանի կենդանիներին վերաբերող բառապաշարային շերտն է, որը կարևոր նյութ է ոչ միայն լեզվական համակարգերի, այլև թյուրքալեզու ժողովուրդների ավանդական տնտեսության, կենցաղի և մշակույթի պատմության ուսումնասիրության համար։ Քննության են առնվում տարբեր կենդանատեսակների, դրանց սեռի, տարիքի, արտաքին հատկանիշների և տնտեսական նշանակության հետ կապված անվանումները՝ համադրելով տարբեր թյուրքական լեզուներում ու բարբառներում պահպանված ձևերը։ Պատմահամեմատական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնելու ընդհանուր թյուրքական ծագում ունեցող բառերը, հետագա լեզվական զարգացման ընթացքում ձևավորված տարբերակները և այլ լեզուներից կատարված փոխառությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հնչյունական համապատասխանություններին և այն փոփոխություններին, որոնց հետևանքով նույն պատմական հիմքից առաջացած բառերը տարբեր լեզուներում ստացել են տարբեր արտասանական ու ձևաբանական տեսք։ Ստուգաբանական քննությունը կարող է նպաստել բառերի ավելի հին ձևերի վերականգնմանը և դրանց սկզբնական իմաստների բացահայտմանը։ Ուսումնասիրվում են նաև կենդանանունների իմաստային զարգացումները, փոխաբերական կիրառությունները և դրանց հիմքով ստեղծված դարձվածային կամ ածանցյալ միավորները։ Լեզվական նյութը կարող է համադրվել պատմական, ազգագրական և մշակութաբանական տվյալների հետ, քանի որ ընտանի կենդանիների անվանումների բազմազանությունը հաճախ արտացոլում է անասնապահության առանձնահատկությունները և կենդանիների դերը ավանդական հասարակության մեջ։ Տարբեր լեզուների տվյալների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս նաև որոշելու բառապաշարային ընդհանրությունների և տեղային առանձնահատկությունների աշխարհագրական տարածվածությունը։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է թյուրքագիտության, պատմահամեմատական լեզվաբանության, ստուգաբանության և լեզվամշակութաբանության մոտեցումները՝ ընտանի կենդանիների անվանումների միջոցով բացահայտելով թյուրքական լեզուների բառապաշարի պատմական զարգացման և մշակութային փոխազդեցությունների մի շարք օրինաչափություններ։