Հայաստանի ԳԿՀ-երը 1983 թվականին։ Աշխատանքների վերլուծություն և մեթոդական հանձնարարականներ

Հոգեբանություն

Այս գիրքը ուսումնասիրում է մաթեմատիկական վիճակագրության մեթոդների կիրառությունը հոգեբանական հետազոտություններում՝ ներկայացնելով, թե ինչպես են քանակական տվյալները օգտագործվում վարքային և հոգեբանական երևույթների վերլուծության համար։ Գրքում քննարկվում են նկարագրական և եզրակացական վիճակագրության հիմնական մեթոդները՝ միջիններ, դիսպերսիա, հարաբերակցություն, ռեգրեսիոն վերլուծություն և հիպոթեզների ստուգում։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև փորձարարական տվյալների մշակման, չափման հուսալիության և վավերականության գնահատման հարցերին։ Նյութում ներկայացվում են հոգեբանական հետազոտությունների իրական օրինակներ՝ ցույց տալով, թե ինչպես են վիճակագրական մեթոդները օգնում բացահայտել անձի առանձնահատկությունները, վարքային օրինաչափությունները և խմբային տարբերությունները։ Գիրքը համադրում է վիճակագրության տեսական հիմքերը և հոգեբանական հետազոտության գործնական կիրառությունները՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով զարգացնել քանակական վերլուծության հմտություններ։

Պատմություն

Աշխատությունը գիտական ուսումնասիրություն է, որը կենտրոնանում է Հայաստանի Հանրապետությունում աշխատանքային միգրացիայի ձևավորման, զարգացման և դրա սոցիալ-մշակութային հետևանքների համակողմանի վերլուծության վրա։ Այն դիտարկում է աշխատանքային միգրացիան ոչ միայն որպես տնտեսական կամ ժողովրդագրական գործընթաց, այլև որպես հասարակական կյանքի, ընտանիքի, համայնքային հարաբերությունների, արժեքային համակարգի և անհատի սոցիալական վարքագծի վրա ազդեցություն ունեցող բազմաշերտ երևույթ։ Ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ աշխատանքի որոնման նպատակով երկրից դուրս մեկնելը փոխում է ոչ միայն միգրանտի տնտեսական վիճակը, այլև նրա սոցիալական կարգավիճակը, ընտանեկան դերերը, միջանձնային հարաբերությունները, մշակութային պատկերացումները և հայրենիքի հետ կապերի բնույթը։ Հատուկ նշանակություն ունի միգրացիայի ազդեցության դիտարկումը անհատի, ընտանիքի, համայնքի և հասարակության տարբեր մակարդակներում․ արտագնա աշխատանքի հետևանքով առաջացող ֆինանսական փոխանցումները կարող են բարելավել ընտանիքների նյութական պայմանները, սակայն միաժամանակ երկարատև բաժանումը կարող է հանգեցնել ընտանիքի ներսում դերերի վերափոխման, սերունդների միջև հարաբերությունների փոփոխության և սոցիալական որոշակի խնդիրների առաջացման։ Աշխատությունը կարևոր է նաև այն պատճառով, որ աշխատանքային միգրացիայի երևույթը ներկայացնում է հայկական հասարակության սոցիալ-մշակութային փոփոխությունների ավելի լայն համատեքստում՝ անդրադառնալով ավանդական և նոր ձևավորվող վարքագծային ու արժեքային մոդելների փոխազդեցությանը։ Հետազոտության հեղինակը Միհրան Վարդգեսի Գալստյանն է, իսկ աշխատանքը պաշտպանվել է ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտում՝ պատմական գիտությունների դոկտորի գիտական աստիճանի հայցմամբ, «Ազգագրություն» մասնագիտությամբ, 2016 թվականին։ Աշխատանքի թեմատիկ շրջանակը հետագայում շարունակվում է նաև հեղինակի միգրացիային նվիրված ուսումնասիրություններում, որտեղ ընդգրկվում են միգրացիայի սոցիալ-մշակութային և էթնոժողովրդագրական հետևանքները, ինքնության փոփոխությունները, սոցիալ-մշակութային նոր պրակտիկաների փոխանցումը, միգրանտների ադապտացիան և վերադարձողների վերաինտեգրման հիմնախնդիրները։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը արժեքավոր է Հայաստանի միգրացիոն գործընթացները հասարակական և մշակութային տեսանկյունից հասկանալու համար, քանի որ ցույց է տալիս, որ աշխատանքային միգրացիայի ազդեցությունը չի սահմանափակվում աշխատուժի տեղաշարժով կամ տնտեսական արդյունքներով․ այն կարող է երկարաժամկետ փոփոխություններ առաջացնել ընտանիքի կառուցվածքում, սոցիալական հարաբերություններում, մշակութային վարքագծում, ինքնության ընկալումներում և հասարակության զարգացման միտումներում։

Այլ առարկաներ

Այս մեթոդական-տեղեկատվական ձեռնարկը նվիրված է ԽՄԿԿ Կենտկոմի 1989 թվականի մարտյան պլենումի որոշումների և նյութերի գրադարանային պայմաններում պրոպագանդայի կազմակերպման խնդիրներին։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են գրադարանների դերակատարությունը հասարակական-քաղաքական տեղեկատվության տարածման գործընթացում, ընթերցողների գաղափարական-լուսավորչական աշխատանքի ձևերը, ինչպես նաև փաստաթղթային նյութերի համակարգված մատուցման մեթոդները։ Հեղինակը անդրադառնում է գրադարանային ցուցահանդեսների, թեմատիկ զեկույցների, բանախոսությունների և տեղեկատվական քարտարանների կիրառմանը՝ որպես ընթերցողների ներգրավման և քաղաքական նյութերի ընկալման միջոցներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրադարանավարի աշխատանքի կազմակերպչական կողմերին, տեղեկատվության մատչելիության ապահովմանը և մեթոդական աջակցությանը։ Աշխատությունը արտացոլում է ուշ խորհրդային շրջանի գրադարանային-գաղափարական աշխատանքի առանձնահատկությունները՝ որպես տեղեկատվության տարածման և հասարակական-քաղաքական կրթության համակարգի մաս։

Գրականություն

Աշխատությունը ներկայացնում է հայերենի բառապաշարի համակողմանի բացատրական համակարգը՝ հիմնված բառերի իմաստների, կիրառության նրբերանգների, ստուգաբանության և ոճական առանձնահատկությունների մանրամասն վերլուծության վրա։ Այն անդրադառնում է հայ լեզվի պատմական զարգացման տարբեր շերտերին՝ դասական գրաբարից մինչև նոր գրական լեզու, բացահայտելով բառերի իմաստային բազմազանությունը և նրանց գործառույթը տարբեր խոսքային համատեքստերում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բառերի մեկնաբանության գիտական ճշգրտությանը, օրինակների ընտրությանը և լեզվական նորմերի ամրագրմանը, ինչը դարձնում է այս աշխատությունը կարևոր աղբյուր ինչպես լեզվաբանական հետազոտությունների, այնպես էլ կրթական նպատակների համար։ Բառարանը նաև արտացոլում է հայ մշակութային և մտավոր ժառանգության հարուստ շերտերը՝ ցույց տալով լեզվի կապը պատմության, գրականության և հասարակական կյանքի հետ։ Այն համարվում է հիմնարար ձեռնարկ հայերեն լեզվի ուսումնասիրության և կիրառման համար։

Պատմություն

Այս գիրքը նվիրված է Այնթապի հայ համայնքի պատմության, հասարակական կյանքի և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով այն միջավայրը, որտեղ դարերի ընթացքում ձևավորվել և զարգացել է տարածաշրջանի հայ բնակչությունը։ Աշխատությունը արժեքավոր է հատկապես Այնթապի հայերի սոցիալական, տնտեսական, կրթական, կրոնական և մշակութային կյանքի մասին պատկերացում կազմելու տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության շրջանակում ներկայացվում են համայնքի ներքին կառուցվածքը, ընտանիքի և հասարակական հաստատությունների դերը, եկեղեցական կյանքը, կրթական ավանդույթները, արհեստներն ու առևտուրը, ինչպես նաև հայերի փոխհարաբերությունները տարածաշրջանի մյուս բնակչության հետ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում համայնքային ինքնության պահպանման և մշակութային ավանդույթների փոխանցման գործընթացներին, որոնք ձևավորվել էին պատմականորեն բազմազան և փոփոխվող քաղաքական ու սոցիալական պայմաններում։ Գիրքը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու ոչ միայն առանձին ընտանիքների կամ համայնքային հաստատությունների պատմության, այլև ավելի լայն տարածաշրջանային գործընթացների մասին, որոնց ազդեցությունն զգացվել է Այնթապի հայ բնակչության առօրյա կյանքի և հասարակական կազմակերպվածության վրա։ Հատկապես նշանակալի է պատմական իրադարձությունների ազդեցության ուսումնասիրությունը համայնքի ժողովրդագրական, տնտեսական և մշակութային կյանքի վրա, ինչպես նաև հետագա տեղաշարժերի և սփյուռքյան համայնքների ձևավորման հետ դրանց կապը։ Աշխատությունը կարող է արժեքավոր աղբյուր լինել Այնթապի հայերի պատմական ժառանգության, համայնքային հիշողության և հայկական սփյուռքի ձևավորման գործընթացների ուսումնասիրության համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում հայագետների, պատմաբանների, ցեղասպանագիտության և սփյուռքագիտության մասնագետների, ինչպես նաև Օսմանյան կայսրության տարածաշրջանային պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Գիրքը միաժամանակ կարևոր է որպես պատմական հիշողության պահպանման միջոց, քանի որ համայնքի կյանքի տարբեր կողմերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել տվյալ ժամանակաշրջանի հայկական հասարակության կառուցվածքի, կենսակերպի և մշակութային ինքնության մասին։

Այլ առարկաներ

Հայաստանում «նոր գրքերի» մասին ինֆորմացիոն ցանկերը սովորաբար ներկայացվում են որպես մատենագիտական կամ գրադարանային տեղեկատուներ, որտեղ համակարգված ձևով ամփոփվում են տարբեր հրատարակչությունների նոր լույս տեսած աշխատությունները։ Այդպիսի ցանկերի հիմնական նպատակն է ընթերցողներին, գրադարաններին և հետազոտողներին տրամադրել արագ կողմնորոշվելու հնարավորություն ժամանակակից գրական հոսքերում՝ ընդգրկելով գիտական, գեղարվեստական, ուսումնական և տեղեկատու բնույթի հրատարակություններ։ Օրինակ՝ Հայաստանում ակտիվորեն գործում են պարբերական «Նոր գիրք» նախագծերը, որտեղ յուրաքանչյուր շաբաթ կամ ամիս ներկայացվում են նոր հրատարակություններ տարբեր ոլորտներից՝ գրականություն, պատմություն, հասարակագիտություն, արվեստ և գիտություն, ինչը թույլ է տալիս հետևել հրատարակչական գործընթացների ընթացիկ զարգացումներին և գրքային շուկայի միտումներին ։ Բացի այդ, մատենագիտական ցանկերի ավելի մասնագիտական ձևաչափերը, որոնք պատրաստվում են գրադարանային և գիտական հաստատությունների կողմից, ընդգրկում են նաև գրքերի ամբողջական տվյալներ՝ հեղինակ, վերնագիր, հրատարակության վայր, տարեթիվ և թեմատիկ դասակարգում, ինչը նպաստում է գիտական տեղեկատվության համակարգմանն ու որոնելիության բարձրացմանը ։ Նման տեղեկատուները կարևոր դեր ունեն ազգային գրադարանային համակարգում՝ ապահովելով նոր գրականության մատչելիությունը և աջակցելով կրթական ու գիտական գործընթացներին, ինչպես նաև նպաստելով ընթերցանության մշակույթի զարգացմանը Հայաստանում։