Հայաստանի Հանրապետության Քաղաքացիական իրավունք. Երրորդ մաս

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է իրական և ֆունկցիոնալ անալիզի շրջանակում ֆունկցիաների՝ տարբեր օրթոգոնալ համակարգերի միջոցով շարքային ներկայացումների տեսական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն պայմաններն են, որոնց դեպքում տրված ֆունկցիան հնարավոր է ներկայացնել համապատասխան օրթոգոնալ համակարգի տարրերով կազմված շարքի միջոցով, ինչպես նաև այդ ներկայացման զուգամիտության, միակության և մոտարկման հատկությունները։ Քննվում են օրթոգոնալ ֆունկցիաների համակարգերի ընդհանուր հատկությունները, շարքերի գործակիցների որոշման սկզբունքները և ֆունկցիայի հատկությունների ու համապատասխան գործակիցների վարքի միջև առկա կապերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տարբեր իմաստներով զուգամիտությանը՝ դիտարկելով կետային, գրեթե ամենուրեք, միջին քառակուսային կամ այլ ֆունկցիոնալ տարածություններին համապատասխան զուգամիտության ձևերը։ Հետազոտությունը կարող է ներառել դասական Ֆուրիեի համակարգերի հետ մեկտեղ այլ օրթոգոնալ համակարգերի ուսումնասիրություն՝ բացահայտելով դրանց միջոցով ֆունկցիաների ներկայացման ընդհանուր և առանձնահատուկ օրինաչափությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում օրթոգոնալ շարքերի մասնակի գումարների վարքի գնահատումը և այն հարցը, թե ինչ պայմաններում են դրանք վերականգնում սկզբնական ֆունկցիան կամ ապահովում դրա բավարար մոտարկումը։ Քննության առարկա կարող են լինել նաև լրիվության, օրթոգոնալության և բազիսայնության հասկացությունների փոխհարաբերությունները, որոնք որոշում են տվյալ համակարգի ներկայացուցչական հնարավորությունները համապատասխան ֆունկցիոնալ դասերում։ Առանձին խնդիր է ֆունկցիայի հարթության, ինտեգրելիության կամ այլ վերլուծական հատկությունների ազդեցությունը շարքի գործակիցների և զուգամիտության բնույթի վրա։ Հնարավոր է դիտարկվեն նաև շարքերի վերադասավորման, գումարման հատուկ մեթոդների, եզակիությունների և զուգամիտության բացառիկ բազմությունների հետ կապված հարցեր։ Նման խնդիրների ուսումնասիրությունը կարևոր է հարմոնիկ անալիզի համար, քանի որ օրթոգոնալ համակարգերը հնարավորություն են տալիս բարդ ֆունկցիաները ներկայացնել ավելի պարզ բաղադրիչների միջոցով և ուսումնասիրել դրանց հատկությունները համապատասխան գործակիցների օգնությամբ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է իրական անալիզի, ֆունկցիոնալ անալիզի և օրթոգոնալ շարքերի տեսության մեթոդները՝ ֆունկցիաների ներկայացման հնարավորությունների և այդ ներկայացումների վերլուծական հատկությունների համակարգված ուսումնասիրության նպատակով։

Մշակույթ

Հրատարակությունը ընթացիկ մատենագիտական բնույթի տեղեկատվական տեղեկատու է, որը համակարգված ձևով ներկայացնում է Հայկական ԽՍՀ մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառներին վերաբերող նոր հրատարակություններն ու հրապարակումները։ Այն նախատեսված է համապատասխան ժամանակաշրջանում լույս տեսած գրականության վերաբերյալ օպերատիվ մատենագիտական տեղեկատվություն տրամադրելու, մասնագիտական աղբյուրների որոնումը հեշտացնելու և մշակութային կյանքի տարբեր ոլորտներում հրատարակվող նյութերը մեկ տեղեկատվական համակարգում ընդգրկելու համար։ Ցանկում կարող են ներառվել գրքեր, գրքույկներ, գիտական և գիտահանրամատչելի աշխատություններ, ժողովածուների նյութեր, ամսագրային ու թերթային հոդվածներ, մեթոդական հրատարակություններ և մշակույթի ու արվեստի խնդիրներին վերաբերող այլ փաստաթղթեր։ Նյութերը կարող են խմբավորվել ըստ թեմատիկ բաժինների՝ ընդգրկելով կերպարվեստը, երաժշտությունը, թատրոնը, կինոն, ճարտարապետությունը, դեկորատիվ-կիրառական արվեստը, մշակութային հաստատությունների գործունեությունը, ժողովրդական ստեղծագործությունը և հարակից ուղղությունները։ Մատենագիտական նկարագրությունների համակարգումը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին արագ հայտնաբերել իրեն հետաքրքրող ոլորտի նոր գրականությունը և հետևել տվյալ ժամանակաշրջանի հրատարակչական հոսքին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի պարբերական մամուլում հրապարակված նյութերի հաշվառումը, քանի որ դրանց մի մասը հետագայում կարող է դժվար հասանելի դառնալ առանց համապատասխան մատենագիտական ցուցիչների։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մատենագետների, մշակույթի և արվեստի ոլորտի մասնագետների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ուսանողների և թեմատիկ ուսումնասիրություններ իրականացնող անձանց համար։ Այն նպաստում է նաև գրադարանների տեղեկատու-մատենագիտական սպասարկմանը, գրականության թեմատիկ ընտրությանը, ցուցահանդեսների և տեղեկատվական ցանկերի կազմմանը։ Ընթացիկ մատենագիտական հաշվառումը միաժամանակ փաստագրում է մշակութային և արվեստագիտական գրականության զարգացման ընթացքը՝ հնարավորություն տալով հետագայում ուսումնասիրել տարբեր ժամանակաշրջաններում առավել ակտիվ քննարկված թեմաները, հեղինակներին և մշակութային ուղղությունները։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը կարևոր տեղեկատվական աղբյուր է Հայկական ԽՍՀ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ գրականության որոնման, համակարգման և պատմական ուսումնասիրության համար։

Մաթեմատիկա

Դիսկրետ մաթեմատիկան մաթեմատիկայի բաժին է, որը ուսումնասիրում է վերջավոր կամ հաշվելի բազմությունների, առանձին (դիսկրետ) օբյեկտների և դրանց միջև հարաբերությունների հատկությունները։ Ի տարբերություն անալիզի, որտեղ ուսումնասիրվում են անընդհատ մեծություններ, դիսկրետ մաթեմատիկան կենտրոնանում է այնպիսի կառուցվածքների վրա, որոնք չեն փոխվում անընդհատ ձևով, այլ ներկայացված են առանձին տարրերով։ Այն կարևոր դեր ունի համակարգչային գիտությունների, ալգորիթմների, ծրագրավորման, կոդավորման տեսության և արհեստական բանականության ոլորտներում։ Դիսկրետ մաթեմատիկայի հիմնական բաժիններն են բազմությունների տեսությունը, կոմբինատորիկան, գրաֆների տեսությունը, տրամաբանությունը և թվերի տեսության որոշ բաժիններ։ Բազմությունների տեսությունը ուսումնասիրում է տարրերի խմբերը և դրանց միջև գործողությունները, օրինակ՝ միավորում, հատում և տարբերություն։ Կոմբինատորիկան զբաղվում է տարբեր դասավորությունների, ընտրությունների և հաշվարկների խնդիրներով, ինչպիսիք են տեղադրությունները և համակցությունները։ Գրաֆների տեսությունը ուսումնասիրում է գագաթներից և կողերից կազմված կառուցվածքներ, որոնք լայնորեն կիրառվում են ցանցերի, ճանապարհների, սոցիալական կապերի և համակարգչային համակարգերի մոդելավորման մեջ։ Տրամաբանությունը դիսկրետ մաթեմատիկայի կարևոր բաղադրիչ է, որը ուսումնասիրում է դատողությունների ճշմարտացիությունը և տրամաբանական կապերը, և հիմք է հանդիսանում ծրագրավորման լեզուների և ալգորիթմների կառուցման համար։ Դիսկրետ մաթեմատիկան նաև օգտագործվում է կոդավորման և գաղտնագրման համակարգերում, որտեղ կարևոր է տվյալների անվտանգ փոխանցումը։ Այսպիսով, դիսկրետ մաթեմատիկան ժամանակակից գիտության և տեխնոլոգիաների հիմքային բաժիններից է, որը ապահովում է համակարգչային և տեղեկատվական համակարգերի տեսական հիմքերը։

Մշակույթ

Գիրքը՝ «Մշակութաբանություն», հեղինակը Մելքումյան Գ., հանդիսանում է ուսումնական ձեռնարկ, որը նվիրված է մշակութաբանության որպես գիտական ոլորտի հիմնական հասկացությունների, տեսությունների և ուսումնասիրության մեթոդների ներկայացմանը։ Այն ընդգրկում է մշակույթի էությունը, կառուցվածքը և գործառույթները հասարակության զարգացման մեջ, ինչպես նաև մշակութային արժեքների ձևավորման, փոխանցման և պահպանման գործընթացները։ Գրքում մանրամասն քննարկվում են համաշխարհային և ազգային մշակույթների զարգացման հիմնական փուլերը, մշակութային համակարգերի բազմազանությունը և դրանց փոխազդեցությունները պատմական տարբեր ժամանակաշրջաններում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձված մշակույթի և քաղաքակրթության փոխհարաբերություններին, մշակութային ինքնության ձևավորմանը, ավանդույթների և նորարարությունների դերին հասարակական կյանքում։ Ներառված են նաև մշակութային քաղաքականության, զանգվածային մշակույթի և գլոբալացման ազդեցության վերաբերյալ հիմնախնդիրներ։ Այս աշխատությունը նախատեսված է ուսանողների, դասախոսների և մշակութաբանությամբ հետաքրքրված ընթերցողների համար՝ նպաստելով մշակույթի երևույթների համակարգված և խորքային ընկալմանը։

Բժշկություն

Միջին ականջի և վերին շնչուղիների զուգակցված հիվանդությունների դեպքում համակցված վիրահատական բուժման հիմնավորումը պայմանավորված է այդ համակարգերի անատոմիական, ֆունկցիոնալ և պաթոֆիզիոլոգիական սերտ փոխկապակցվածությամբ, որտեղ Էվստաքյան փողը, քթի խոռոչը, քթըմպանը և միջին ականջը կազմում են միասնական օդափոխության և դրենաժի համակարգ։ Հաճախ հանդիպող համակցված ախտաբանությունները՝ քրոնիկական միջին օտիտը, ադենոիդային հյուսվածքի հիպերպլազիան, քրոնիկական ռինոսինուսիտը և Էվստաքյան փողի դիսֆունկցիան, փոխադարձաբար նպաստում են հիվանդության քրոնիզացմանը և բուժման արդյունավետության նվազեցմանը, եթե կիրառվում է միայն մեկ օջախի մեկուսացված բուժում։ Համակցված վիրահատական մոտեցման հիմնական հիմնավորումն այն է, որ վերին շնչուղիների օդափոխության և դրենաժի վերականգնումը անմիջական ազդեցություն ունի միջին ականջի աերացիայի վրա, ինչի արդյունքում բարելավվում է թմբկախոռոչի ճնշման հավասարակշռությունը և նվազում է էքսուդատի կուտակումը։ Օրինակ՝ ադենոտոմիան կամ ֆունկցիոնալ էնդոսկոպիկ սինուս վիրաբուժությունը (FESS) կարող են զուգակցվել տիմպանոպլաստիկայի կամ միրինգոտոմիայի հետ՝ ապահովելով ինչպես պատճառական գործոնի վերացում, այնպես էլ տեղային ախտաբանական փոփոխությունների շտկում։ Պաթոֆիզիոլոգիական տեսանկյունից վերին շնչուղիների քրոնիկական բորբոքումը հանգեցնում է լորձաթաղանթի այտուցի, մուկոցիլյար տրանսպորտի խանգարման և մանրէային գաղութացման, ինչը նպաստում է միջին ականջի կրկնվող ինֆեկցիաներին։ Այդ պատճառով միայն ականջի վիրահատական միջամտությունը հաճախ չի ապահովում երկարաժամկետ արդյունք, եթե չի վերացվում վերին շնչուղիների օբստրուկցիան կամ բորբոքային օջախը։

Հոգեբանություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է երիտասարդների սթրեսակայունության ձևավորման և դրսևորման հոգեբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով սահմանամերձ գոտում ապրող երիտասարդների փորձառությանը։ Աշխատության կենտրոնական թեման այն է, թե ինչպես են երկարատև լարվածությունը, անորոշությունը, անվտանգային սպառնալիքները և կյանքի անբարենպաստ պայմանները անդրադառնում երիտասարդի հոգեբանական վիճակի, հուզական հավասարակշռության, վարքի և առօրյա գործունեության վրա։ Սահմանամերձ միջավայրը դիտարկվում է որպես առանձնահատուկ սոցիալ-հոգեբանական պայման, որտեղ մարդը կարող է պարբերաբար բախվել սթրեսածին իրավիճակների, ինչի պատճառով սթրեսին դիմակայելու կարողությունը ձեռք է բերում ոչ միայն անհատական, այլև սոցիալական նշանակություն։ Աշխատանքի թեմատիկ շրջանակում կարևոր են այնպիսի երևույթներ, ինչպիսիք են հուզական լարվածությունը, տագնապայնությունը, հարմարվողականությունը, ինքնակարգավորումը, հոգեբանական կայունությունը, ֆրուստրացիային դիմակայելու կարողությունը և սոցիալական միջավայրի ազդեցությունը։ Սթրեսակայունությունը կարելի է հասկանալ որպես մարդու կարողություն՝ պահպանելու հարաբերական հոգեբանական հավասարակշռությունը, արդյունավետ գործելու և իրավիճակին հարմարվելու նույնիսկ դժվարություններն ու ուժեղ սթրեսային ազդեցությունները հաղթահարելիս։ Նման մոտեցումը հատկապես կարևոր է երիտասարդության շրջանում, քանի որ այս փուլում շարունակվում են անձի ինքնության, ինքնագնահատականի, ապագայի պատկերացումների և սոցիալական հարաբերությունների ձևավորման գործընթացները։ Աշխատանքի վերաբերյալ հասանելի ակադեմիական աղբյուրը հաստատում է, որ թեման ուսումնասիրում է սահմանամերձ գոտու երիտասարդների սթրեսակայունության և գործառական վիճակների դրսևորման հոգեբանական կողմերը, իսկ հրապարակումը ներկայացվել է 2010 թվականին «Կանթեղ» գիտական հոդվածների ժողովածուում։ Հետազոտության կարևորությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ սթրեսի ազդեցությունը չի սահմանափակվում միայն կարճաժամկետ հուզական արձագանքով․ երկարատև և կուտակվող սթրեսային գործոնները կարող են միաժամանակ ներգործել մարդու հոգեբանական, սոցիալական և ֆիզիկական վիճակների վրա։ Ժամանակակից հետազոտություններում ևս ընդգծվում է կուտակային սթրեսի բազմագործոն բնույթը և դրա գնահատման անհրաժեշտությունը կենսահոգեբանական ու սոցիալական փոխկապակցվածության շրջանակում։ Աշխատության արժեքավոր կողմերից մեկն այն է, որ սահմանամերձ բնակավայրերի երիտասարդներին դիտարկում է ոչ միայն որպես սթրեսային պայմանների ազդեցությունը կրող խումբ, այլև որպես այդ պայմաններին ակտիվորեն հարմարվող անհատներ, որոնց հոգեբանական ռեսուրսները կարող են նպաստել դժվար իրավիճակների հաղթահարմանը։ Այս համատեքստում նշանակություն են ստանում սոցիալական աջակցությունը, ընտանիքի և համայնքի դերը, ապագայի նկատմամբ վերաբերմունքը, լավատեսությունը, սեփական ուժերի նկատմամբ վստահությունը և արդյունավետ հաղթահարման ռազմավարությունները։ Հետազոտության թեման գործնական նշանակություն ունի նաև հոգեբանական աջակցության կազմակերպման տեսանկյունից, քանի որ սթրեսակայունության բարձրացմանն ուղղված աշխատանքները կարող են ներառել հոգեբանական խորհրդատվություն, ինքնակարգավորման հմտությունների զարգացում, սթրեսի կառավարման մեթոդների ուսուցում, սոցիալական կապերի ամրապնդում և վերականգնողական ծրագրեր։ Այս ուղղությամբ ժամանակակից Հայաստանում նույնպես իրականացվում են երիտասարդների հոգեկան բարեկեցության, սթրեսի կառավարման և ինքնօգնության հմտությունների զարգացման ծրագրեր, այդ թվում՝ համայնքային երիտասարդական կենտրոնների միջոցով։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը կարևոր է նրանով, որ հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու, թե ինչ հոգեբանական գործընթացներ են տեղի ունենում երիտասարդների մոտ երկարատև լարված և անորոշ պայմաններում, ինչ գործոններ կարող են նպաստել նրանց դիմակայունության պահպանմանը և ինչպիսի աջակցություն կարող է անհրաժեշտ լինել հոգեբանական կայունության ամրապնդման համար։ Այն կարող է հետաքրքրել հոգեբանների, մանկավարժների, սոցիալական աշխատողների, երիտասարդության հարցերով զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և սահմանամերձ համայնքների սոցիալ-հոգեբանական խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների։