Ещё в разделе История

    Смотреть все arrow_right_alt

    Откройте для себя другие интересные и полезные материалы

    Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материалов
    Онлайн

    Биология

    Эколого-морфологические особенности некоторых рукокрылых и грызунов Армении и НКР

    Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի և Լեռնային Ղարաբաղի տարածքներում տարածված որոշ չղջիկների և կրծողների էկոլոգիական ու մորֆոլոգիական առանձնահատկությունների համալիր ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են ուսումնասիրվող կենդանիների արտաքին և ներքին կառուցվածքի բնութագրերը, մարմնի չափերի և ձևաբանական հատկանիշների փոփոխականությունը, ինչպես նաև այդ հատկանիշների կապը կենդանիների կենսակերպի և շրջակա միջավայրի պայմանների հետ։ Էկոլոգիական տեսանկյունից ուշադրություն է դարձվում տեսակների տարածվածությանը, բնակության վայրերին, կենսամիջավայրերի ընտրությանը, սննդային առանձնահատկություններին, ակտիվության բնույթին, բազմացման առանձնահատկություններին և շրջակա միջավայրի տարբեր գործոնների ազդեցությանը։ Չղջիկների և կրծողների ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանի կենդանական աշխարհի կենսաբազմազանության, տեսակների էկոլոգիական հարմարվողականությունների և բնական էկոհամակարգերում նրանց ունեցած դերի բացահայտման համար։ Մորֆոլոգիական տվյալների համադրումը էկոլոգիական դիտարկումների հետ հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել տարբեր տեսակների կենսաբանական առանձնահատկությունների, տարածական տարբերությունների և հարմարվողական մեխանիզմների վերաբերյալ։ Աշխատությունը կարող է արժեքավոր լինել Հայաստանի կենդանական աշխարհի ուսումնասիրության, կաթնասունների կենսաբանության, կենսաբազմազանության պահպանության և տարածաշրջանային էկոլոգիական հետազոտությունների համար, ինչպես նաև հետաքրքրել կենդանաբաններին, բնապահպաններին, կենսաբաններին և համապատասխան ոլորտների ուսանողներին։

    Обновлено. 2026-09-12
    Эколого-морфологические особенности некоторых рукокрылых и грызунов Армении и НКР
    Онлайн

    История

    Վրաստանի Հայոց ազգային խորհրդի գործունեությունը (1918 թ. օգոստոս – 1921 թ. փետրվար). Վավերագրեր և նյութեր. Գիրք առաջին

    Փաստաթղթերի և պատմական նյութերի այս ժողովածուն նվիրված է 1918–1921 թվականներին Վրաստանում գործող Հայոց ազգային խորհրդի գործունեությանը՝ ներկայացնելով հայ համայնքի հասարակական, քաղաքական, ազգային և կազմակերպական կյանքի կարևորագույն դրվագները Հայաստանի Առաջին Հանրապետության գոյության և Հարավային Կովկասի քաղաքական վերափոխումների բարդ ժամանակաշրջանում։ Գիրքն ընդգրկում է 1918 թվականի օգոստոսից մինչև 1921 թվականի փետրվարն ընկած ժամանակահատվածը, երբ Ռուսական կայսրության փլուզումից հետո տարածաշրջանում ձևավորվում էին նոր անկախ պետականություններ, վերաձևավորվում էին քաղաքական հարաբերությունները, իսկ ազգային համայնքները ստիպված էին նոր պայմաններում լուծել իրենց անվտանգության, ինքնակազմակերպման, իրավունքների պաշտպանության և ազգային ինքնության պահպանման խնդիրները։ Վրաստանի Հայոց ազգային խորհուրդը կարևոր դերակատարություն ուներ վրացահայության հավաքական շահերի ներկայացման, ազգային կյանքի կազմակերպման, պետական իշխանությունների հետ հարաբերությունների կարգավորման և հայ բնակչությանը հուզող քաղաքական ու հասարակական հարցերի բարձրաձայնման գործում։ Ժողովածուն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու խորհրդի գործունեությունը պատմական փաստաթղթերի և սկզբնաղբյուրային նյութերի միջոցով՝ ուշադրության կենտրոնում պահելով նրա կազմակերպական կառուցվածքը, գործունեության հիմնական ուղղությունները, քաղաքական դիրքորոշումները, պետական և հասարակական կառույցների հետ ունեցած հարաբերությունները, ինչպես նաև հայ համայնքի առջև ծառացած խնդիրների լուծմանն ուղղված նախաձեռնությունները։ Ներկայացված ժամանակաշրջանը առանձնահատուկ նշանակություն ունի հայոց նորագույն պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ այն ընդգրկում է Հայաստանի և Վրաստանի անկախ պետականությունների ձևավորման, տարածաշրջանային ուժերի հարաբերակցության փոփոխության, ազգային ինքնակառավարման ձգտումների և խորհրդային իշխանության հաստատման նախաշեմի իրադարձությունները։ Այս պայմաններում վրացահայ համայնքի քաղաքական և հասարակական գործունեությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես տեղական ազգային կյանքի դրսևորում, այլև որպես Հարավային Կովկասի ընդհանուր պատմաքաղաքական գործընթացների կարևոր բաղադրիչ։ Փաստաթղթային նյութերը արժեքավոր հիմք են ստեղծում հասկանալու, թե ինչպես էին ազգային ներկայացուցչական մարմինները փորձում պաշտպանել իրենց համայնքների իրավունքներն ու կենսական շահերը փոփոխվող քաղաքական միջավայրում, ինչպիսի խնդիրներ էին առաջանում հայ-վրացական հարաբերություններում, ինչպես էին արտահայտվում ազգային համերաշխության, քաղաքական համագործակցության, համայնքային ինքնակազմակերպման և պետական իշխանությունների հետ երկխոսության հարցերը։ Ժողովածուի կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ պատմական անցյալը ներկայացվում է ոչ միայն իրադարձությունների ընդհանուր նկարագրության, այլև փաստաթղթային վկայությունների միջոցով, ինչը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին անմիջականորեն առնչվելու տվյալ ժամանակաշրջանի քաղաքական մտածողությանը, կազմակերպական գործունեությանը և ազգային խնդիրների վերաբերյալ ձևավորված մոտեցումներին։ Այդ առումով այն կարևոր սկզբնաղբյուր է հայոց պատմության, մասնավորապես վրացահայության պատմության, հայ-վրացական հարաբերությունների, հայկական ազգային կառույցների և Հարավային Կովկասի քաղաքական պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող պատմաբանների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։ Այն արժեքավոր նյութ է նաև հասարակական-քաղաքական պատմությամբ, ազգային ինքնության պահպանման գործընթացներով, սփյուռքյան և համայնքային կառույցների գործունեությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Ժողովածուն նպաստում է վրացահայության պատմական ժառանգության ամբողջական ընկալմանը, լրացնում է Հայաստանի Առաջին Հանրապետության ժամանակաշրջանի ազգային-քաղաքական կյանքի վերաբերյալ պատկերացումները և կարևոր ներդրում է այդ շրջանի փաստագրական հիշողության պահպանման ու գիտական շրջանառության մեջ։

    Обновлено. 2026-11-17
    Վրաստանի Հայոց ազգային խորհրդի գործունեությունը (1918 թ. օգոստոս – 1921 թ. փետրվար). Վավերագրեր և նյութեր. Գիրք առաջին
    Онлайн

    Информатика

    ԻՆՖՈՐՄԱՏԻԿԱՅԻ ՀԻՄՈՒՆՔՆԵՐ

    Գրքում բացատրվում են համակարգչի հիմնական բաղադրիչները, տվյալների ներկայացման ձևերը և տեղեկատվության մշակման սկզբունքները։ Ներկայացվում են նաև ծրագրային ապահովման տեսակները, օպերացիոն համակարգերի դերը և համակարգչային ծրագրերի աշխատանքի ընդհանուր տրամաբանությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ալգորիթմական մտածողությանը և ծրագրավորման հիմունքներին՝ պարզ օրինակների միջոցով։ Բացի այդ, ներկայացվում են նաև ինտերնետի և ցանցային տեխնոլոգիաների հիմունքները, որոնք կարևոր են ժամանակակից տեղեկատվական միջավայրում։ Գիրքը նախատեսված է որպես ուսումնական հիմք և օգնում է զարգացնել թվային գրագիտություն և համակարգչային հմտություններ։

    Обновлено. 2026-09-21
    ԻՆՖՈՐՄԱՏԻԿԱՅԻ ՀԻՄՈՒՆՔՆԵՐ
    Онлайн

    Культура

    Концертные скрипичные пьесы армянских композиторов их исполнительские традиции (с 80-х годов XIX века до конца 60-х годов XX века)

    Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է հայ կոմպոզիտորների ստեղծած համերգային ջութակի երկերի ուսումնասիրությանը և դրանց կատարողական ավանդույթների վերլուծությանը՝ XIX դարի 80-ական թվականներից մինչև XX դարի 60-ական թվականների վերջն ընկած ժամանակահատվածում։ Հետազոտությունը ներկայացնում է հայկական ջութակի երաժշտության ձևավորման և զարգացման պատմական ընթացքը՝ դիտարկելով այն ազգային երաժշտական մշակույթի ընդհանուր զարգացման համատեքստում և բացահայտելով հայ կոմպոզիտորների ներդրումը ջութակի մենակատարային ու համերգային երկացանկի հարստացման գործում։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են տարբեր ժամանակաշրջաններում ստեղծված ստեղծագործությունների ժանրային, ոճական և կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանցում ազգային երաժշտական մտածողության դրսևորումները, ինչպես նաև եվրոպական դասական և ռոմանտիկական երաժշտական ավանդույթների ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, թե ինչպես են հայկական ժողովրդական երաժշտության մեղեդային, ռիթմական, լադային և ինտոնացիոն առանձնահատկությունները վերածվում պրոֆեսիոնալ կոմպոզիտորական լեզվի և արտահայտվում ջութակի համար գրված համերգային երկերում։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է ստեղծագործությունների կատարողական առանձնահատկությունների բացահայտումը։ Քննարկվում են ջութակահարի առջև դրվող տեխնիկական և գեղարվեստական խնդիրները՝ կապված ձայնարտադրության, աղեղնավարման, դիրքերի փոփոխության, ֆրազավորման, ինտոնացիայի, ռիթմական ճկունության, դինամիկայի և արտահայտչականության հետ։ Հետազոտությունը ցույց է տալիս, որ ստեղծագործության ամբողջական ընկալման համար կարևոր է ոչ միայն նոտային տեքստի ճշգրիտ վերարտադրությունը, այլև տվյալ երկի ոճական բնույթի, ազգային երաժշտական լեզվի և պատմամշակութային միջավայրի ըմբռնումը։ Աշխատանքում դիտարկվում են նաև հայկական ջութակի կատարողական դպրոցի ձևավորման և զարգացման գործընթացները։ Ուշադրություն է դարձվում կատարողների, մանկավարժների և երաժշտական հաստատությունների գործունեությանը, որոնց միջոցով ձևավորվել և փոխանցվել են մեկնաբանման որոշակի սկզբունքներ ու ավանդույթներ։ Կատարողական ավանդույթների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են տարբեր սերունդների երաժիշտները մոտեցել նույն ստեղծագործություններին, ինչպիսի փոփոխություններ են տեղի ունեցել կատարողական ոճում և ինչպես են ազգային երաժշտական առանձնահատկությունները պահպանվել կամ վերաիմաստավորվել տարբեր ժամանակաշրջաններում։ Ժամանակագրական լայն ընդգրկումը թույլ է տալիս հետևել հայկական ջութակի երաժշտության զարգացմանը XIX դարի վերջից մինչև XX դարի երկրորդ կեսը՝ բացահայտելով դրա հիմնական փուլերը, գեղարվեստական միտումները և կատարողական մտածողության փոփոխությունները։ Այդ ընթացքում հայկական պրոֆեսիոնալ երաժշտության զարգացման հետ մեկտեղ ընդլայնվել են նաև ջութակի համար ստեղծվող երկերի ժանրային և արտահայտչական հնարավորությունները՝ ձևավորելով ազգային ինքնատիպությամբ առանձնացող համերգային երկացանկ։ Ուսումնասիրության մեջ կարևորվում է նաև հայ ջութակահարների գործունեության նշանակությունը ստեղծագործությունների տարածման և կատարողական ավանդույթների հաստատման գործում։ Նրանց համերգային գործունեությունը, մանկավարժական աշխատանքը և տարբեր երաժշտական կենտրոնների հետ կապերը նպաստել են հայկական ջութակի երկերի ներգրավմանը մասնագիտական կատարողական պրակտիկայում և դրանց փոխանցմանը հաջորդ սերունդներին։ Աշխատանքը միավորում է երաժշտագիտական, պատմական և կատարողական վերլուծության մեթոդները՝ հնարավորություն տալով ստեղծագործությունները դիտարկել միաժամանակ որպես կոմպոզիտորական արվեստի արդյունք և որպես կենդանի կատարողական ավանդույթի մաս։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը ներկայացնում է հայկական համերգային ջութակի երաժշտության զարգացման ամբողջական պատկերը՝ ընդգծելով դրա ազգային ինքնատիպությունը, եվրոպական երաժշտական մշակույթի հետ փոխազդեցությունը և կատարողական ավանդույթների շարունակականությունը։ Այն կարող է հետաքրքրել երաժշտագետներին, կատարող երաժիշտներին, ջութակահարներին, երաժշտական մանկավարժներին, արվեստաբաններին և հայկական երաժշտական մշակույթի պատմությամբ ու ազգային կատարողական դպրոցի զարգացմամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

    Обновлено. 2026-09-21
    Концертные скрипичные пьесы армянских композиторов их исполнительские традиции (с 80-х годов XIX века до конца 60-х годов XX века)
    Онлайн

    История

    Հայոց Արևելից կողմերը ըստ «Աշխարհացոյց»-ի

    Աշխատությունը նվիրված է Հայոց Արևելից կողմերի պատմական աշխարհագրության ուսումնասիրությանը՝ հիմնվելով «Աշխարհացոյց» կարևորագույն միջնադարյան աշխարհագրական աղբյուրի տեղեկությունների վրա։ Հետազոտության շրջանակում ներկայացվում և վերլուծվում են Հայաստանի արևելյան շրջանների աշխարհագրական դիրքը, վարչական ու տարածքային բաժանումները, բնակավայրերը, գավառները, բնական սահմանները և տարածաշրջանի պատմական առանձնահատկությունները։ Հեղինակը փորձում է «Աշխարհացոյց»-ում պահպանված տեղեկությունները համադրել պատմական և աշխարհագրական այլ տվյալների հետ՝ ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու ուսումնասիրվող տարածքների տեղագրության և պատմական զարգացման վերաբերյալ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում տեղանունների, տարածքային սահմանների և դրանց հնարավոր նույնականացման հարցերին, ինչը կարևոր նշանակություն ունի վաղ և միջնադարյան Հայաստանի պատմական քարտեզագրության ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը արժեքավոր նյութ է հայ ժողովրդի պատմության, պատմական աշխարհագրության, քարտեզագրության և աղբյուրագիտության ուսումնասիրության համար և կարող է օգտակար լինել ինչպես մասնագետների ու հետազոտողների, այնպես էլ Հայաստանի պատմական տարածքների ու միջնադարյան աշխարհագրական պատկերացումների նկատմամբ հետաքրքրություն ունեցող ընթերցողների համար։

    Обновлено. 2026-09-04
    Հայոց Արևելից կողմերը ըստ «Աշխարհացոյց»-ի
    Онлайн

    Социология

    Սոցիալ-հոգեբանական մթնոլորտի դերը անցումային շրջանի արտադրական մենեջմենթում

    Աշխատանքը նվիրված է սոցիալ-հոգեբանական մթնոլորտի դերի ուսումնասիրությանը անցումային շրջանի արտադրական մենեջմենթում։ Հետազոտության կենտրոնում կազմակերպության աշխատակիցների միջև ձևավորվող հարաբերություններն են, փոխվստահությունը, համագործակցությունը, հաղորդակցությունը, առաջնորդության ոճը և դրանց ազդեցությունը կառավարման ու արտադրական գործընթացների արդյունավետության վրա։ Անցումային շրջանը դիտարկվում է որպես կազմակերպական փոփոխությունների, կառավարման մեխանիզմների վերափոխման, նոր տնտեսական պայմաններին հարմարվելու և աշխատակիցների դերերի ու պատասխանատվությունների փոփոխության փուլ, որի ընթացքում սոցիալ-հոգեբանական գործոնները կարող են էապես ազդել կազմակերպության կայունության վրա։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել աշխատակիցների մոտիվացիայի, սթրեսի, անորոշության ընկալման, դիմադրության և փոփոխություններին հարմարվելու խնդիրները, ինչպես նաև դրանց կապը աշխատանքի արտադրողականության և կազմակերպական վարքագծի հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ղեկավարների և աշխատակիցների միջև արդյունավետ հաղորդակցության, որոշումների կայացման գործընթացում մասնակցության և աշխատակիցների նկատմամբ արդար ու կանխատեսելի վերաբերմունքի նշանակությանը։ Դրական սոցիալ-հոգեբանական մթնոլորտը կարող է նպաստել թիմային աշխատանքի ամրապնդմանը, աշխատակիցների ներգրավվածության բարձրացմանը, կոնֆլիկտների նվազեցմանը և փոփոխությունների նկատմամբ ավելի արդյունավետ հարմարմանը, մինչդեռ անբարենպաստ մթնոլորտը կարող է հանգեցնել լարվածության, աշխատանքի արդյունավետության անկման և կադրերի արտահոսքի։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու այն կառավարչական մեխանիզմները, որոնց միջոցով հնարավոր է ձևավորել առողջ աշխատանքային միջավայր և նվազեցնել անցումային գործընթացների բացասական սոցիալ-հոգեբանական հետևանքները։ Աշխատանքը կարևորում է նաև կազմակերպական մշակույթի, առաջնորդության և աշխատակիցների մոտիվացման փոխկապակցվածությունը՝ դիտարկելով դրանք որպես արտադրական կառավարման արդյունավետության կարևոր նախապայմաններ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտակար լինել արտադրական կազմակերպությունների ղեկավարների, մենեջերների և մարդկային ռեսուրսների կառավարման մասնագետների համար՝ կազմակերպական փոփոխությունների պայմաններում արդյունավետ կառավարման և աշխատակիցների ներուժի լիարժեք օգտագործման ռազմավարություններ մշակելու նպատակով։

    Обновлено. 2026-09-19
    Սոցիալ-հոգեբանական մթնոլորտի դերը անցումային շրջանի արտադրական մենեջմենթում