Հայկական ՍՍՀ շրջանայաին գրադարանների 1966 թվի աշխատանքի տեսություն

Գրականություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է անտիուտոպիայի ժանրի ձևավորման և զարգացման ուսումնասիրությանը XX դարի առաջին կեսի անգլիական գրականության մեջ։ Գրքում վերլուծվում են այն պատմական, սոցիալական և գաղափարական գործոնները, որոնք նպաստել են հակաուտոպիական մտածողության ձևավորմանը՝ արդյունաբերականացման, պատերազմների, տոտալիտար ռեժիմների և տեխնոլոգիական առաջընթացի համատեքստում։ Հեղինակը ուսումնասիրում է անտիուտոպիական պատկերների և մոտիվների արտահայտությունը գեղարվեստական տեքստերում՝ ուշադրություն դարձնելով հասարակության վերահսկողության, անհատական ազատության սահմանափակման, գաղափարական մանիպուլյացիայի և տեխնոկրատական կառավարման թեմաներին։ Աշխատությունում առանձնահատուկ տեղ է հատկացվում անգլիական գրականության նշանավոր հեղինակների ստեղծագործություններին և նրանց կողմից ձևավորված գեղարվեստական մոդելներին, որոնք արտացոլում են ապագայի նկատմամբ քննադատական տեսլականը։ Քննարկվում են նաև ժանրային առանձնահատկությունները, պատմողական տեխնիկաները և անտիուտոպիայի ազդեցությունը հետագա համաշխարհային գրական զարգացման վրա։ Գիրքը նախատեսված է գրականագետների, մշակութաբանների, բանասիրության ուսանողների և հետազոտողների համար՝ առաջարկելով համապարփակ պատկերացում անգլիական անտիուտոպիական գրականության մասին։

Պատմություն

Աշխատությունը ներկայացնում է V դարի հայոց պատմության կարևորագույն դրվագներից մեկի՝ Վարդան Մամիկոնյանի առաջնորդությամբ ծավալված դիմադրության և հայ-պարսկական հակամարտության պատմական ու գաղափարական պատկերը։ Պատմական շարադրանքի կենտրոնում Սասանյան Պարսկաստանի իշխանության ներքո գտնվող Հայաստանի քաղաքական ու կրոնական իրավիճակն է, հայ նախարարական տների հարաբերությունները կենտրոնական իշխանության հետ և քրիստոնեական ինքնության պահպանման շուրջ ձևավորված հակասությունները։ Հատուկ նշանակություն է տրվում Վարդան Մամիկոնյանի կերպարին՝ որպես ռազմական և քաղաքական առաջնորդի, որի գործունեությունը ներկայացվում է ժամանակաշրջանի հասարակական ու հոգևոր գործընթացների համատեքստում։ Շարադրանքում կարևոր տեղ է զբաղեցնում 451 թվականի Ավարայրի ճակատամարտը, դրան նախորդած քաղաքական զարգացումները և հայկական ուժերի դիմադրության կազմակերպումը։ Պատերազմական իրադարձությունների նկարագրությունից բացի՝ նյութը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու հայ հասարակության ներքին կառուցվածքը, նախարարական տների դիրքորոշումները, հոգևորականության դերակատարությունը և տարբեր խմբերի միջև առաջացած հակասությունները։ Պատմական իրադարձությունները ներկայացվում են նաև հավատքի, բարոյական ընտրության, անձնական պարտքի և հավաքական ինքնության գաղափարների միջոցով, ինչի շնորհիվ պատմությունը ձեռք է բերում ոչ միայն ժամանակագրական, այլև գաղափարական նշանակություն։ Աղբյուրագիտական տեսանկյունից աշխատությունը կարևոր է վաղ միջնադարյան Հայաստանի քաղաքական, ռազմական, կրոնական և հասարակական պատմության ուսումնասիրության համար՝ միաժամանակ պահանջելով պատմագրական պատումի, հեղինակային մեկնաբանության և պատմական փաստերի փոխհարաբերության քննադատական գնահատում։ Այն հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են պատմական հիշողության մեջ ձևավորվել Վարդանանց շարժման և Ավարայրի խորհրդանշական ընկալումները և ինչպես են դրանք հետագայում դարձել հայկական պատմամշակութային ինքնության կարևոր բաղադրիչ։ Ընդհանուր առմամբ նյութը արժեքավոր սկզբնաղբյուրային և պատմագրական նշանակություն ունի V դարի Հայաստանի, Սասանյան տերության հետ հարաբերությունների, քրիստոնեական ինքնության պաշտպանության և հայկական միջնադարյան պատմական մտածողության ուսումնասիրության համար։

Այլ առարկաներ

Այն նախատեսված է ինժեներական և տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողների, ինչպես նաև ավտոմատացման և կառավարման համակարգերի ոլորտում աշխատող մասնագետների համար։ Նյութում մանրամասն ներկայացվում են հիմնական էլեկտրամեխանիկական ապարատների տեսակները՝ ռելեներ, կոնտակտորներ, սելենոիդներ, էլեկտրամագնիսական շարժիչներ և այլ կառավարման տարրեր, որոնք ապահովում են ավտոմատ համակարգերի ճիշտ և կայուն աշխատանքը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այդ սարքերի աշխատանքի ֆիզիկական հիմքերին՝ էլեկտրամագնիսական երևույթներին, մեխանիկական շարժումների ձևավորմանը և էներգիայի փոխակերպման գործընթացներին։ Նյութում բացատրվում են նաև սարքերի նախագծման հիմնական սկզբունքները, շահագործման առանձնահատկությունները և տեխնիկական բնութագրերի ընտրության չափանիշները՝ կախված կիրառման ոլորտից։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ավտոմատիկայի համակարգերում դրանց դերակատարմանը՝ ինչպես պաշտպանական, այնպես էլ կառավարման և կարգավորման գործընթացներում։ Բացի այդ, ներկայացվում են սխեմաների կառուցման օրինակներ, սխալների վերլուծության մոտեցումներ և սարքերի հուսալիության բարձրացման մեթոդներ։

Մշակույթ

Աշխատությունը նվիրված է կնոջ կերպարի ուսումնասիրությանը Իրանի ժամանակակից նկարիչների ստեղծագործություններում՝ դիտարկելով այն որպես գեղարվեստական, մշակութային և հասարակական նշանակություն ունեցող թեմա։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են կնոջ կերպարի ներկայացման տարբեր ձևերը, գեղարվեստական արտահայտչամիջոցները, կերպարի խորհրդանշական նշանակությունը և դրա փոփոխությունները ժամանակակից իրանական արվեստի զարգացման տարբեր փուլերում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, թե ինչպես են նկարիչներն իրենց աշխատանքներում արտացոլում կնոջ անձնական և հասարակական դիրքը, ինքնությունը, զգացմունքային աշխարհը, ընտանեկան ու մշակութային միջավայրը և հասարակության մեջ կնոջ դերի վերաբերյալ պատկերացումները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ավանդական իրանական մշակույթի և ժամանակակից գեղարվեստական մտածողության փոխազդեցությունը, ինչպես նաև այն ազդեցությունները, որոնք հասարակական և մշակութային փոփոխություններն ունեցել են կնոջ կերպարի գեղարվեստական մեկնաբանության վրա։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել արվեստաբանների, մշակութաբանների, իրանագետների, ժամանակակից արվեստի հետազոտողների, ուսանողների և արևելյան կերպարվեստի ու մշակույթի նկատմամբ հետաքրքրություն ունեցող ընթերցողների համար։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Բիայնիլի-Ուրարտու պետության քաղաքական, սոցիալ-տնտեսական և հասարակական կառուցվածքի համալիր ուսումնասիրությանը՝ պատմական և հնագիտական աղբյուրների համադրման միջոցով։ Հետազոտության կենտրոնում մ.թ.ա. առաջին հազարամյակի առաջին կեսին Հայկական լեռնաշխարհում ձևավորված հզոր պետական կազմավորման զարգացման առանձնահատկություններն են, պետական կառավարման համակարգը, տարածքային ընդարձակումը, տնտեսական հիմքերը և հասարակության ներքին կառուցվածքը։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարևոր տեղ է հատկացվում սեպագիր արձանագրություններին, հնագիտական պեղումների նյութերին, ամրոցներին, բնակավայրերին, դամբարաններին, պաշտամունքային կառույցներին, կենցաղային առարկաներին, զենքերին և այլ նյութական վկայություններին, որոնց միջոցով հնարավոր է վերականգնել պետության և հասարակության կյանքի տարբեր կողմերը։ Աշխատությունը դիտարկում է պետական իշխանության կազմակերպման համակարգը և թագավորական իշխանության դերը՝ ուսումնասիրելով կենտրոնական կառավարման, վարչատարածքային բաժանման, ռազմական կազմակերպության և ենթակա տարածքների կառավարման մեխանիզմները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում պետության ռազմական հզորությանը, ամրոցաշինությանը և ռազմավարական նշանակություն ունեցող բնակավայրերի ձևավորմանը, քանի որ ռազմական կառույցները կարևոր դեր են ունեցել ինչպես տարածքների վերահսկման, այնպես էլ տնտեսական և վարչական կենտրոնների պաշտպանության գործում։ Մեծ նշանակություն ունի նաև տնտեսական կյանքի ուսումնասիրությունը։ Աշխատության մեջ քննարկվում են գյուղատնտեսության, ոռոգման համակարգերի, անասնապահության, արհեստների և առևտրի զարգացման հարցերը։ Հատկապես կարևոր են ջրանցքների և արհեստական ոռոգման համակարգերի կառուցումը, որոնք հնարավորություն էին տալիս ընդլայնելու մշակվող հողատարածքները և ապահովելու բնակչության ու պետական կառույցների տնտեսական պահանջները։ Հնագիտական նյութերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու նաև արտադրական գործընթացները, մետաղագործությունը, խեցեգործությունը, շինարարական տեխնիկան և արհեստագործական մասնագիտացումները։ Հասարակության ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում սոցիալական շերտավորմանը, տարբեր խմբերի և համայնքների դիրքին, ռազմիկների, արհեստավորների, գյուղատնտեսական բնակչության և իշխանական վերնախավի փոխհարաբերություններին։ Կարևոր խնդիր է նաև կախյալ բնակչության և ռազմագերիների դերի բացահայտումը, քանի որ ռազմական արշավանքները և բնակչության տեղաշարժերը ազդեցություն էին ունենում պետության ժողովրդագրական ու տնտեսական գործընթացների վրա։ Աշխատությունը անդրադառնում է նաև կրոնական պատկերացումներին և պաշտամունքային համակարգին՝ ուսումնասիրելով աստվածությունների պաշտամունքը, տաճարների և սրբավայրերի նշանակությունը, արքայական իշխանության ու կրոնական գաղափարախոսության փոխհարաբերությունը։ Կրոնական համակարգը դիտարկվում է ոչ միայն որպես հոգևոր կյանքի դրսևորում, այլև որպես պետական իշխանության ամրապնդման և հասարակության կազմակերպման կարևոր բաղադրիչ։ Հետազոտության պատմահնագիտական բնույթը թույլ է տալիս համադրել գրավոր աղբյուրների տվյալները նյութական մշակույթի վկայությունների հետ և ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել պետության իրական կյանքի մասին։ Այդ համադրությունը հատկապես կարևոր է այն պատճառով, որ հնագույն հասարակությունների վերաբերյալ պահպանված գրավոր տեղեկությունները հաճախ ներկայացնում են իրադարձությունները իշխանական տեսանկյունից, մինչդեռ հնագիտական նյութերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու առօրյա կյանքը, արտադրությունը, բնակավայրերի կառուցվածքը և սոցիալական հարաբերությունների տարբեր դրսևորումները։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը Բիայնիլի-Ուրարտուն ներկայացնում է որպես զարգացած պետական և հասարակական համակարգ ունեցող հին քաղաքական կազմավորում՝ ընդգծելով նրա կառավարման, տնտեսության, ռազմական կազմակերպության, կրոնական կյանքի և նյութական մշակույթի առանձնահատկությունները։ Այն արժեքավոր է Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն պատմության, Ուրարտուի պետականության և հասարակական հարաբերությունների ուսումնասիրության համար և կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, հնագետներին, արևելագետներին, հայագետներին, ուսանողներին և Հին Արևելքի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղերի ինքնուրույն օգտագործման տարածվածության, առանձնահատկությունների և դրա հետ կապված հնարավոր խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Վերլուծվում են այն հիմնական պատճառներն ու գործոնները, որոնք նպաստում են առանց բժշկի նշանակման դեղերի օգտագործմանը, այդ թվում՝ դեղերի հասանելիությունը, բնակչության տեղեկացվածության մակարդակը, նախկին բուժման փորձը և դեղագործական խորհրդատվության դերը։ Ուսումնասիրվում են ինքնաբուժման ընթացքում դեղամիջոցների ընտրության, օգտագործման հաճախականության և բուժման վերաբերյալ որոշումների կայացման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև բնակչության պատկերացումները դրանց արդյունավետության և անվտանգության վերաբերյալ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղերի ոչ պատշաճ կամ չվերահսկվող օգտագործման հետ կապված առողջական ռիսկերին, կողմնակի ազդեցությունների հավանականությանը և տարբեր դեղամիջոցների միաժամանակյա օգտագործման խնդիրներին։ Քննարկվում է բժիշկների և դեղագործների մասնագիտական խորհրդատվության նշանակությունը դեղերի անվտանգ ու նպատակային կիրառման ապահովման գործում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ինքնաբուժման գործընթացի գնահատման մեթոդներին, բնակչության շրջանում դեղերի պատասխանատու օգտագործման վերաբերյալ իրազեկվածության բարձրացմանը և հնարավոր կանխարգելիչ միջոցառումներին։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են նպաստել դեղերի անվտանգ օգտագործմանն ուղղված առողջապահական և կրթական մոտեցումների մշակմանը, դեղագործական խորհրդատվության կատարելագործմանը և ինքնաբուժման հետ կապված ռիսկերի նվազեցմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել բժիշկների, դեղագետների, հանրային առողջության մասնագետների, հետազոտողների և բժշկական ու դեղագործական մասնագիտությունների ուսանողների համար։