ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԶՕՐԱՄԱՍԸ ՊԱԼՔԱՆ-ԹՈՒՐՔ ՊԱՏԵՐԱԶՄԻՆ ՄԷՋ-Արմէն Սիւն

Экономика

Գիրքը ուսումնասիրում է շուկայի կոնյուկտուրայի էությունը, ձևավորման մեխանիզմները և տեսակները՝ ներկայացնելով շուկայի կարճաժամկետ և միջնաժամկետ վիճակի գնահատման հիմնական մոտեցումները։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են պահանջարկի և առաջարկի տատանումները, գների ձևավորման գործոնները, տնտեսական ցիկլերի ազդեցությունը և մրցակցային միջավայրի փոփոխությունները։ Հեղինակը մանրամասն անդրադառնում է շուկայի կոնյուկտուրայի տեսակներին՝ բարենպաստ, անբարենպաստ և կայուն իրավիճակներ, ինչպես նաև դրանց բնորոշ տնտեսական ցուցանիշներին և դինամիկային։ Գրքում քննարկվում են նաև կոնյուկտուրային վերլուծության մեթոդները՝ վիճակագրական տվյալների ուսումնասիրություն, ինդեքսների կիրառություն և կանխատեսման մոտեցումներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում շուկայի կոնյուկտուրայի ազդեցությանը ձեռնարկությունների ռազմավարական որոշումների, գնագոյացման քաղաքականության և ներդրումային վարքագծի վրա։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ձևավորել ամբողջական պատկերացում շուկայի կոնյուկտուրայի և դրա տեսակների վերաբերյալ՝ օգտակար լինելով տնտեսագետների, մարքեթոլոգների, բիզնեսի կառավարման մասնագետների և ուսանողների համար։

Религия

Այս աշխատությունը նվիրված է քրիստոնեական հավատի հիմնարար խորհուրդներից մեկի՝ մկրտության աստվածաբանական, դավանաբանական և աստվածաշնչյան հիմքերի քննությանը։ Գրքի հիմնական նպատակն է ներկայացնել մկրտության վերաբերյալ Սուրբ Գրքում արտահայտված ուսմունքը, բացահայտել դրա հոգևոր նշանակությունը և քննել մկրտության խորհրդի վերաբերյալ քրիստոնեական տարբեր պատկերացումների հիմնավորվածությունը։ Աշխատության գաղափարական առանցքում ընկած է այն հարցը, թե ինչ նշանակություն ունի մկրտությունը քրիստոնեական հավատքի համակարգում, ինչ կապ ունի այն մարդու հոգևոր վերածննդի, մեղքերի թողության, Քրիստոսի հետ միության և եկեղեցական համայնքին պատկանելու հետ։ Մկրտությունը քրիստոնեական ավանդության մեջ ընկալվում է որպես կարևորագույն խորհուրդ, որի միջոցով արտահայտվում է մարդու հավատքը, Աստծո շնորհի ընդունումը և նոր հոգևոր կյանքի սկիզբը։ Այն կապված է Հիսուս Քրիստոսի պատվիրանի, առաքելական քարոզչության և վաղ քրիստոնեական համայնքների ձևավորման պատմության հետ։ Աշխատության քննության կարևոր ուղղություններից է մկրտության վերաբերյալ աստվածաշնչյան վկայությունների ուսումնասիրությունը։ Սուրբ Գրքի տարբեր հատվածներում մկրտությունը կապվում է ապաշխարության, հավատքի, մեղքերի թողության, հոգևոր մաքրագործման և նոր կյանքի գաղափարների հետ։ Նոր Կտակարանում Հովհաննես Մկրտչի քարոզչությունը, Հիսուս Քրիստոսի մկրտությունը Հորդանան գետում, առաքյալների գործունեությունը և առաջին քրիստոնյաների մկրտության դեպքերը կարևոր հիմք են հանդիսանում այս խորհրդի աստվածաբանական ընկալման համար։ Մկրտության նշանակության քննությունը ներառում է նաև դրա արտաքին ծիսական դրսևորման և ներքին հոգևոր բովանդակության փոխհարաբերության հարցը։ Քրիստոնեական վարդապետության մեջ առանձնահատուկ կարևորություն ունի այն համոզմունքը, որ արտաքին արարողությունը պետք է արտահայտի մարդու ներքին հավատքն ու գիտակցված հոգևոր ընտրությունը։ Այս տեսանկյունից մկրտությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես եկեղեցական ծես, այլև որպես մարդու և Աստծո միջև հոգևոր հարաբերության արտահայտություն։ Աշխատության կարևոր գաղափարական ուղղություններից է նաև մկրտության և անձնական հավատի փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը։ Ավետարանական աստվածաբանական մտածողության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գիտակցված հավատքի, ապաշխարության և Քրիստոսին անձնականորեն հետևելու պատրաստակամության կարևորությանը։ Այս մոտեցման շրջանակում քննարկման առարկա են դառնում մկրտության ընդունման պայմանները, դրա հոգևոր նպատակը և մարդու գիտակցական մասնակցության նշանակությունը։ Մկրտության խորհրդի վերաբերյալ տարբեր դավանաբանական դիրքորոշումների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու քրիստոնեական աշխարհում ձևավորված մեկնողական ավանդույթների առանձնահատկությունները։ Մկրտության տարիքի, հավատի խոստովանության, ջրի խորհրդանշական ու հոգևոր նշանակության և եկեղեցական արարողության վերաբերյալ հարցերը քրիստոնեական աստվածաբանության մեջ երկարատև քննարկումների նյութ են եղել։ Դրանց քննությունը պահանջում է աստվածաշնչյան բնագրերի համադրում, վարդապետական սկզբունքների տրամաբանական վերլուծություն և եկեղեցական ավանդությունների ուսումնասիրություն։ Այս առումով աշխատությունը ներկայացնում է ոչ միայն ծիսական հարցի քննարկում, այլև քրիստոնեական հավատի մեկնության և դավանաբանական ինքնության հստակեցման խնդիր։ Գրական և գիտական առումով այն պատկանում է աստվածաբանական բանավիճային և մեկնողական գրականության ժանրին։ Այս ժանրին բնորոշ են հարցադրումների առաջադրումը, Սուրբ Գրքի վկայությունների վերլուծությունը, տարբեր համոզմունքների համեմատությունը և որոշակի դավանաբանական դիրքորոշման հիմնավորումը։ «Ողջամիտ վարդապետություն» հասկացության կիրառությունը մատնանշում է կրոնական ուսմունքի տրամաբանական և աստվածաշնչյան հիմքերը բացահայտելու ձգտումը՝ հավատքի հարցերը դիտարկելով ոչ միայն ավանդության, այլև բանական քննության միջոցով։ Նման աշխատությունները կարևոր դեր են ունեցել քրիստոնեական աստվածաբանական բանավեճերի զարգացման, դավանաբանական սկզբունքների պարզաբանման և կրոնական կրթության տարածման գործում։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունը հետաքրքիր է 19-րդ դարի հայ կրոնական մտքի, ավետարանական շարժումների և Զմյուռնիայի հայկական տպագրական միջավայրի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այդ ժամանակաշրջանում Օսմանյան կայսրության հայ համայնքներում ակտիվացել էին Սուրբ Գրքի ուսումնասիրության, կրոնական կրթության և քրիստոնեական դավանանքի տարբեր մեկնությունների շուրջ քննարկումները։ Ավետարանական գաղափարների տարածումը նոր ուշադրություն էր հրավիրում Աստվածաշնչի անմիջական ուսումնասիրության, անհատի գիտակցված հավատի և եկեղեցական սովորույթների աստվածաշնչյան հիմնավորման վրա։ Զմյուռնիան այդ գործընթացների կարևոր կենտրոններից էր, որտեղ հայերեն կրոնական գրքերի տպագրությունը նպաստում էր աստվածաբանական գաղափարների տարածմանը և հայ ընթերցողների շրջանում դավանաբանական քննարկումների աշխուժացմանը։ Գիրքը արժեքավոր է մկրտության քրիստոնեական խորհրդի, հայ ավետարանական աստվածաբանական մտքի, 19-րդ դարի դավանաբանական բանավեճերի և Զմյուռնիայի հայկական հրատարակչական գործունեության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել աստվածաբաններին, կրոնագետներին, եկեղեցու պատմաբաններին, աստվածաշնչագետներին և քրիստոնեական խորհուրդների մեկնությամբ զբաղվող ընթերցողներին։ Նրա գիտաճանաչողական նշանակությունը պայմանավորված է մկրտության խնդիրը աստվածաշնչյան, դավանաբանական և հոգևոր տեսանկյուններից դիտարկելու հնարավորությամբ, ինչպես նաև հայ կրոնական պատմության մեջ Սուրբ Գրքի մեկնության և հավատքի հիմնավորման շուրջ ծավալված մտավոր գործընթացներն արտացոլելու արժեքով։

Литература

«Լիդիա» վերնագրով այս հրատարակությունը գրական երկ է, որի բովանդակությունն ու ժանրային պատկանելությունը հնարավոր չէ հստակ որոշել միայն վերնագրի և մատենագիտական տվյալների հիման վրա։ Լիդիա անունը տարբեր պատմական և գրական ավանդույթներում կարող է հանդես գալ որպես անձնանուն, իսկ ստեղծագործության վերնագրում դրա օգտագործումը կարող է մատնանշել գլխավոր հերոսուհու կերպարը կամ պատմության կենտրոնական թեման։ Եթե գիրքը վիպական ստեղծագործություն է, այն կարող է ներկայացնել անհատի կյանքի իրադարձությունները, անձնական հարաբերությունները, հասարակական միջավայրի ազդեցությունը և հերոսների ներքին ապրումները։ XIX դարի հայերեն գրական հրատարակություններում տարածված էին ինչպես ինքնուրույն գեղարվեստական երկերը, այնպես էլ եվրոպական գրականությունից թարգմանված կամ հարմարեցված ստեղծագործությունները։ Այդ պատճառով հնարավոր է, որ այս հրատարակությունը նույնպես կապված լինի թարգմանական գրականության ավանդույթի հետ, սակայն դա հաստատելու համար անհրաժեշտ են հեղինակի, թարգմանչի կամ բնագրի մասին լրացուցիչ տեղեկություններ։ Գրքի ծավալը թույլ է տալիս ենթադրել, որ այն կարող է լինել ընդարձակ արձակ ստեղծագործություն, բայց էջերի քանակն ինքնին չի հաստատում դրա ժանրը կամ կառուցվածքը։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել XIX դարի հայերեն գեղարվեստական գրականության, ընթերցանության մշակույթի և Վիեննայի Մխիթարյան հրատարակչական գործունեության ուսումնասիրության համար։ Առանց բնագրի կամ տիտղոսաթերթի լրացուցիչ տվյալների հնարավոր չէ վստահորեն ներկայացնել սյուժեն, գործող անձանց, ստեղծագործության գաղափարական ուղղվածությունը կամ դրա գրական ծագումը։

Право

Գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում բժշկական կազմակերպությունների գույքային պատասխանատվության իրավական կարգավորման, դրա կիրառման առանձնահատկությունների և առողջապահական ծառայությունների մատուցման ընթացքում առաջացող քաղաքացիաիրավական հարաբերությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում բժշկական կազմակերպությունների գույքային պատասխանատվության հասկացությունը, իրավական բնույթը, առաջացման հիմքերը և իրականացման պայմանները՝ առողջապահության ոլորտում պացիենտների իրավունքների պաշտպանության և բժշկական ծառայությունների որակի ապահովման համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բժշկական օգնության և սպասարկման ընթացքում պատճառված վնասի հատուցման իրավական մեխանիզմներին, բժշկական կազմակերպությունների և պացիենտների միջև ձևավորվող պայմանագրային ու արտապայմանագրային հարաբերություններին, ինչպես նաև բժշկական գործունեության արդյունքում առաջացող քաղաքացիաիրավական պարտավորություններին։ Ուսումնասիրվում են գույքային պատասխանատվության առաջացման համար անհրաժեշտ իրավական պայմանները, մասնավորապես՝ վնասի առկայությունը, հակաիրավական վարքագիծը, պատճառահետևանքային կապը և մեղքի նշանակությունը՝ հաշվի առնելով պատասխանատվության տարբեր իրավական հիմքերի առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են բժշկական սխալների, մասնագիտական պարտականությունների ոչ պատշաճ կատարման, բուժօգնության կազմակերպման թերությունների և առողջապահական ծառայությունների մատուցման ընթացքում առաջացող այլ իրավական խնդիրների հետևանքով պատճառված վնասի փոխհատուցման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում պացիենտի կյանքի և առողջության պաշտպանության իրավական երաշխիքներին, բժշկական միջամտության վերաբերյալ տեղեկացված համաձայնության նշանակությանը, բժշկական տեղեկատվության տրամադրման պարտականությանը և պացիենտների իրավունքների խախտման դեպքում իրավական պաշտպանության միջոցներին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է բժշկական կազմակերպությունների պատասխանատվության և բուժաշխատողների անհատական մասնագիտական պատասխանատվության փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով աշխատանքային հարաբերությունների, կազմակերպական պարտականությունների և բժշկական գործունեության առանձնահատկությունները։ Դիտարկվում են բժշկական կազմակերպությունների գույքային պատասխանատվության սահմանների որոշման, պատճառված նյութական և ոչ նյութական վնասի գնահատման, փոխհատուցման չափի սահմանման և համապատասխան պահանջների դատական պաշտպանության հետ կապված հիմնախնդիրները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսդրության և առողջապահական ոլորտը կարգավորող իրավական ակտերի փոխկապակցվածությանը, դրանց կիրառման ընթացքում առաջացող մեկնաբանական դժվարություններին և իրավակիրառ պրակտիկայի կատարելագործման անհրաժեշտությանը։ Քննության են առնվում նաև բժշկական կազմակերպությունների պատասխանատվության ապահովագրության հնարավորությունները, մասնագիտական ռիսկերի կառավարման մեխանիզմները, բժշկական ծառայությունների որակի ներքին վերահսկողության նշանակությունը և իրավական վեճերի կանխարգելման կազմակերպական միջոցները։ Կարևորվում են բժշկական գործունեության առանձնահատուկ ռիսկայնությունը, բուժման արդյունքների կանխատեսելիության սահմանափակումները և բժշկական միջամտության անբարենպաստ հետևանքների ու իրավական պատասխանատվություն առաջացնող խախտումների տարբերակման անհրաժեշտությունը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում դիտարկվում են միջազգային իրավական փորձի ուսումնասիրության, պացիենտների իրավունքների պաշտպանության արդյունավետ մեխանիզմների ներդրման և Հայաստանի Հանրապետության առողջապահական օրենսդրության կատարելագործման հնարավորությունները։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել բժշկական կազմակերպությունների գույքային պատասխանատվության իրավական հիմքերի հստակեցմանը, վնասի հատուցման մեխանիզմների զարգացմանը, առողջապահական ծառայությունների մատուցման իրավական անվտանգության բարձրացմանը և պացիենտների ու բժշկական կազմակերպությունների օրինական շահերի հավասարակշռված պաշտպանության ապահովմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, քաղաքացիական և բժշկական իրավունքի մասնագետների, փաստաբանների, դատավորների, առողջապահական կազմակերպությունների ղեկավարների, բժշկական գործունեության իրավական կարգավորման հարցերով զբաղվող հետազոտողների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և ուսանողների, ինչպես նաև առողջապահության ոլորտում իրավական պատասխանատվության և պացիենտների իրավունքների պաշտպանության հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Культура

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է հայ կոմպոզիտորների ստեղծած համերգային ջութակի երկերի ուսումնասիրությանը և դրանց կատարողական ավանդույթների վերլուծությանը՝ XIX դարի 80-ական թվականներից մինչև XX դարի 60-ական թվականների վերջն ընկած ժամանակահատվածում։ Հետազոտությունը ներկայացնում է հայկական ջութակի երաժշտության ձևավորման և զարգացման պատմական ընթացքը՝ դիտարկելով այն ազգային երաժշտական մշակույթի ընդհանուր զարգացման համատեքստում և բացահայտելով հայ կոմպոզիտորների ներդրումը ջութակի մենակատարային ու համերգային երկացանկի հարստացման գործում։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են տարբեր ժամանակաշրջաններում ստեղծված ստեղծագործությունների ժանրային, ոճական և կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանցում ազգային երաժշտական մտածողության դրսևորումները, ինչպես նաև եվրոպական դասական և ռոմանտիկական երաժշտական ավանդույթների ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, թե ինչպես են հայկական ժողովրդական երաժշտության մեղեդային, ռիթմական, լադային և ինտոնացիոն առանձնահատկությունները վերածվում պրոֆեսիոնալ կոմպոզիտորական լեզվի և արտահայտվում ջութակի համար գրված համերգային երկերում։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է ստեղծագործությունների կատարողական առանձնահատկությունների բացահայտումը։ Քննարկվում են ջութակահարի առջև դրվող տեխնիկական և գեղարվեստական խնդիրները՝ կապված ձայնարտադրության, աղեղնավարման, դիրքերի փոփոխության, ֆրազավորման, ինտոնացիայի, ռիթմական ճկունության, դինամիկայի և արտահայտչականության հետ։ Հետազոտությունը ցույց է տալիս, որ ստեղծագործության ամբողջական ընկալման համար կարևոր է ոչ միայն նոտային տեքստի ճշգրիտ վերարտադրությունը, այլև տվյալ երկի ոճական բնույթի, ազգային երաժշտական լեզվի և պատմամշակութային միջավայրի ըմբռնումը։ Աշխատանքում դիտարկվում են նաև հայկական ջութակի կատարողական դպրոցի ձևավորման և զարգացման գործընթացները։ Ուշադրություն է դարձվում կատարողների, մանկավարժների և երաժշտական հաստատությունների գործունեությանը, որոնց միջոցով ձևավորվել և փոխանցվել են մեկնաբանման որոշակի սկզբունքներ ու ավանդույթներ։ Կատարողական ավանդույթների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են տարբեր սերունդների երաժիշտները մոտեցել նույն ստեղծագործություններին, ինչպիսի փոփոխություններ են տեղի ունեցել կատարողական ոճում և ինչպես են ազգային երաժշտական առանձնահատկությունները պահպանվել կամ վերաիմաստավորվել տարբեր ժամանակաշրջաններում։ Ժամանակագրական լայն ընդգրկումը թույլ է տալիս հետևել հայկական ջութակի երաժշտության զարգացմանը XIX դարի վերջից մինչև XX դարի երկրորդ կեսը՝ բացահայտելով դրա հիմնական փուլերը, գեղարվեստական միտումները և կատարողական մտածողության փոփոխությունները։ Այդ ընթացքում հայկական պրոֆեսիոնալ երաժշտության զարգացման հետ մեկտեղ ընդլայնվել են նաև ջութակի համար ստեղծվող երկերի ժանրային և արտահայտչական հնարավորությունները՝ ձևավորելով ազգային ինքնատիպությամբ առանձնացող համերգային երկացանկ։ Ուսումնասիրության մեջ կարևորվում է նաև հայ ջութակահարների գործունեության նշանակությունը ստեղծագործությունների տարածման և կատարողական ավանդույթների հաստատման գործում։ Նրանց համերգային գործունեությունը, մանկավարժական աշխատանքը և տարբեր երաժշտական կենտրոնների հետ կապերը նպաստել են հայկական ջութակի երկերի ներգրավմանը մասնագիտական կատարողական պրակտիկայում և դրանց փոխանցմանը հաջորդ սերունդներին։ Աշխատանքը միավորում է երաժշտագիտական, պատմական և կատարողական վերլուծության մեթոդները՝ հնարավորություն տալով ստեղծագործությունները դիտարկել միաժամանակ որպես կոմպոզիտորական արվեստի արդյունք և որպես կենդանի կատարողական ավանդույթի մաս։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը ներկայացնում է հայկական համերգային ջութակի երաժշտության զարգացման ամբողջական պատկերը՝ ընդգծելով դրա ազգային ինքնատիպությունը, եվրոպական երաժշտական մշակույթի հետ փոխազդեցությունը և կատարողական ավանդույթների շարունակականությունը։ Այն կարող է հետաքրքրել երաժշտագետներին, կատարող երաժիշտներին, ջութակահարներին, երաժշտական մանկավարժներին, արվեստաբաններին և հայկական երաժշտական մշակույթի պատմությամբ ու ազգային կատարողական դպրոցի զարգացմամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Информатика

Общая и теоретическая информатика աշխատությունը համակարգչային գիտության տեսական հիմքերին նվիրված ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է ինֆորմատիկայի ընդհանուր հասկացությունները, տեղեկատվության ձևավորման, կոդավորման և մշակման հիմնական սկզբունքները, այն անդրադառնում է ալգորիթմների տեսությանը, հաշվարկելիության և բարդության գաղափարներին, ֆորմալ լեզուներին և ավտոմատների տեսությանը, ինչպես նաև տվյալների կառուցվածքների և ծրագրավորման տեսական հիմքերին, գիրքը բացատրում է, թե ինչպես են ձևավորվում հաշվարկային մոդելները և ինչ սահմանափակումներ ունեն տարբեր ալգորիթմներ, միաժամանակ ընդգծելով ինֆորմացիայի չափման, փոխանցման և պահպանման մաթեմատիկական հիմքերը, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր ինչպես ծրագրավորողների, այնպես էլ համակարգչային գիտության տեսաբանների համար։