ՀՀ մաքսային վարչարարության բարելավմանն ուղղված միջոցառումները

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայոց ցեղասպանության պատմագիտական ուսումնասիրության կարևոր և բազմաշերտ խնդիրներից մեկին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին կայսերական Գերմանիայի դիրքորոշման, դերակատարության և պատասխանատվության հարցի ներկայացմանը հայ պատմագրության մեջ։ Ուսումնասիրության կենտրոնում ոչ միայն 1915 թվականին Օսմանյան կայսրությունում հայերի զանգվածային տեղահանության և բնաջնջման փաստն է, այլև այն հարցը, թե ինչպես են հայ պատմաբանները տարբեր ժամանակաշրջաններում գնահատել Օսմանյան կայսրության դաշնակից Գերմանիայի տեղեկացվածությունը, քաղաքական դիրքորոշումը, հնարավոր աջակցությունը և հանցագործությունների կանխման ուղղությամբ չձեռնարկված քայլերը։ Հայ պատմագրության մեջ Գերմանիայի մեղսակցության խնդիրը սովորաբար դիտարկվում է մի քանի փոխկապակցված մակարդակներում՝ դիվանագիտական և քաղաքական հարաբերություններ, գերմանա-թուրքական ռազմական համագործակցություն, գերմանացի զինվորականների ու դիվանագետների տեղեկացվածություն, հայերի տեղահանությունների և կոտորածների վերաբերյալ պաշտոնական հաղորդագրություններ, ինչպես նաև Գերմանիայի իշխանությունների կողմից այդ տեղեկությունների նկատմամբ ցուցաբերված վերաբերմունք։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչներից է պատմագիտական տարբեր մոտեցումների համադրումը, քանի որ հարցի շուրջ գոյություն են ունեցել ինչպես Գերմանիայի պատասխանատվությունն ընդգծող, այնպես էլ դրա չափն ու բնույթը տարբեր կերպ մեկնաբանող տեսակետներ։ Արխիվային փաստաթղթերի հրապարակումը էապես ընդլայնել է այս թեմայի ուսումնասիրության հնարավորությունները․ մասնավորապես, Գերմանիայի արտաքին գործերի նախարարության արխիվներից հավաքված բազմաթիվ դիվանագիտական հեռագրերն ու զեկույցները վկայում են, որ գերմանական պետական կառույցները տեղեկացված էին հայերի նկատմամբ իրականացվող բռնությունների և զանգվածային ոչնչացման մասին։ Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտը նշում է, որ Վոլֆգանգ Գուստի հետազոտությունները կարևոր դեր են ունեցել այդ փաստաթղթերի հրապարակման և Գերմանիայի մեղսակցության վերաբերյալ պատմագիտական քննարկումների զարգացման գործում։ Հայ պատմագիտական աշխատություններում մեղսակցության հասկացությունը կարող է ներառել ինչպես հանցագործությունների հանդեպ հանդուրժողականությունը, այնպես էլ դաշնակցային հարաբերությունների պահպանման նպատակով դրանց նկատմամբ քաղաքական աջակցությունը կամ կանխարգելման հնարավորությունից հրաժարվելը։ Երևանի պետական համալսարանի հրապարակումներում ևս ընդգծվում է, որ Գերմանիայի մեղսակցության հարցը դիտարկվում է ոչ միայն որպես Հայոց ցեղասպանության պատմության, այլև դրա միջազգային քաղաքական համատեքստի կարևոր բաղադրիչ։ Աշխատության արժեքը հատկապես մեծ է պատմագրության զարգացման տեսանկյունից, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես է փոխվել Գերմանիայի դերակատարության վերաբերյալ գիտական գնահատականը՝ սկզբնական վկայություններից և խորհրդային շրջանի ուսումնասիրություններից մինչև անկախ Հայաստանի ժամանակակից պատմագիտությունը և նոր արխիվային նյութերի ներգրավումը։ Այս համատեքստում կարևոր տեղ են զբաղեցնում նաև գերմանացի հետազոտողների աշխատանքները, որոնք ուսումնասիրել են Գերմանիայի քաղաքական և ռազմական կառույցների տեղեկացվածության աստիճանը։ Հետազոտությունների մի մասը ցույց է տալիս, որ գերմանական կողմը մանրամասն տեղեկություններ էր ստանում հայերի տեղահանության և բնաջնջման ընթացքի վերաբերյալ, ինչը Գերմանիայի քաղաքական պատասխանատվության հարցը դարձնում է պատմագիտական քննարկման առանցքային թեմա։ Թեմայի արդիականությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ Գերմանիայի պատմական պատասխանատվության հարցը հետագայում դուրս է եկել զուտ ակադեմիական շրջանակներից և դարձել քաղաքական ու հասարակական քննարկումների առարկա։ 2016 թվականին Գերմանիայի Բունդեսթագի բանաձևում արձանագրվեց Գերմանական կայսրության դաշնակցային կապը Օսմանյան կայսրության հետ և այդ իրադարձությունների նկատմամբ Գերմանիայի պատմական պատասխանատվության հարցը։ Այսպիսով, աշխատությունը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, ցեղասպանագիտությամբ զբաղվող հետազոտողներին, միջազգային հարաբերությունների մասնագետներին, քաղաքագետներին, ինչպես նաև Հայոց ցեղասպանության պատմագրությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին և ընթերցողներին։ Այն կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ խնդիրը ներկայացնում է ոչ միայն որպես անցյալի իրադարձությունների նկարագրություն, այլ որպես պատմական պատասխանատվության, դաշնակցային քաղաքականության, արխիվային աղբյուրների մեկնաբանության և պատմագրական գնահատականների ձևավորման համալիր ուսումնասիրության թեմա։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է անբավարար ոռոգման ազդեցության ուսումնասիրությանը կարտոֆիլի տարբեր սորտերի աճի, զարգացման և հիմնական ֆիզիոլոգիական ցուցանիշների վրա։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են ջրային սթրեսի պայմաններում բույսերի արձագանքման առանձնահատկությունները, աճի ինտենսիվության փոփոխությունները, կենսազանգվածի կուտակումը, տերևային ապարատի վիճակը, ինչպես նաև ֆոտոսինթեզի, ջրային հաշվեկշռի և այլ ֆիզիոլոգիական գործընթացների փոփոխությունները։ Աշխատանքում համեմատվում են տարբեր սորտերի հարմարվողական հնարավորությունները՝ գնահատելով դրանց երաշտադիմացկունությունը, արտադրողականության պահպանման ներուժը և ջրի սահմանափակ պայմաններում կենսունակության աստիճանը։ Ներկայացված արդյունքները հնարավորություն են տալիս բացահայտել այն գործոնները, որոնք նպաստում են կարտոֆիլի մշակաբույսի արդյունավետ աճին և բերքատվության պահպանմանը սահմանափակ ջրային ռեսուրսների պայմաններում։ Գիրքը կարևոր նշանակություն ունի բույսերի ֆիզիոլոգիայի, ագրոնոմիայի, սելեկցիայի և գյուղատնտեսական գիտությունների ոլորտներում զբաղվող հետազոտողների, մասնագետների և ուսանողների համար՝ առաջարկելով գիտականորեն հիմնավորված մոտեցումներ ոռոգման արդյունավետ կառավարման, սորտերի ընտրության և կլիմայական փոփոխությունների պայմաններում գյուղատնտեսական արտադրության կայունության ապահովման ուղղությամբ։

Իրավաբանություն

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է մասնագետի հատուկ գիտելիքների կիրառմանը քրեադատավարական և կրիմինալիստիկական գործընթացներում՝ ընդգծելով մասնագիտական կարծիքի ճշգրտության, ապացույցների արժեհամակարգի և իրավաբանական գործընթացի արդյունավետության կարևորությունը։ Աշխատությունը վերլուծում է փորձագետների պարտականությունները, քրեադատավարական ու իրավական կանոնակարգերը, մասնագետի վարկելիության և անկախության խնդիրները, ինչպես նաև փորձագիտական եզրակացությունների ազդեցությունը դատավարական որոշումների վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում փորձագիտական մեթոդների ընտրության, տվյալների հավաքագրման, վերլուծության և արդյունքների ներկայացման պրակտիկ խնդիրներին՝ ապահովելով իրավաբանական պրոցեսի պարզություն և արդարադատության ապահովում։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է իրավաբանների, փորձագետների, դատական համակարգի մասնագետների և քրեադատավարական գիտությունների հետազոտողների համար՝ նպաստելով մասնագիտական կարծիքի կիրառման արդյունավետության բարձրացմանը և քրեադատավարական պրակտիկայի կատարելագործմանը։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է արտահանման՝ որպես տնտեսական աճի ապահովման կարևորագույն գործոնի ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում է արտաքին առևտրի և հատկապես արտահանման ազդեցությունը ազգային տնտեսության զարգացման, արտադրության ընդլայնման, զբաղվածության, ներդրումների ներգրավման և պետական եկամուտների ձևավորման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի արտահանման կառուցվածքին, ապրանքների և ծառայությունների հիմնական ուղղություններին, արտաքին շուկաների աշխարհագրությանը և արտահանման ներուժի ձևավորման վրա ազդող տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ գործոններին։ Աշխատանքում քննարկվում են արտահանման խթանման պետական քաղաքականությունը, արտահանող ձեռնարկությունների մրցունակության բարձրացման հնարավորությունները, միջազգային շուկաների հասանելիությունը և արտաքին տնտեսական կապերի ընդլայնման նշանակությունը։ Ուսումնասիրվում են նաև Հայաստանի տնտեսության արտահանմանն ուղղված ոլորտների զարգացման հնարավորությունները, արտադրանքի դիվերսիֆիկացման, բարձր ավելացված արժեք ունեցող ապրանքների ու ծառայությունների արտահանման ընդլայնման և նոր շուկաներ մուտք գործելու խնդիրները։ Կարևորվում է արտահանման ազդեցությունը վճարային հաշվեկշռի, ազգային արժույթի կայունության, արտադրական ներուժի օգտագործման և տնտեսական աճի երկարաժամկետ կայունության վրա։ Միաժամանակ դիտարկվում են արտահանման զարգացմանը խոչընդոտող գործոնները, այդ թվում՝ փոքր ներքին արտադրական շուկան, արտաքին շուկաներում մրցակցության բարձր մակարդակը, լոգիստիկ սահմանափակումները, արտադրողականության և տեխնոլոգիական հագեցվածության խնդիրները։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել Հայաստանի արտահանման ներուժի առավել արդյունավետ օգտագործման և արտաքին տնտեսական քաղաքականության կատարելագործման ուղղությունների բացահայտմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, միջազգային առևտրի մասնագետներին, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչներին, գործարարներին, արտահանող ընկերությունների մասնագետներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Քիմիա

Գրքում ուսումնասիրվում է նոր քիրալային ռեագենտների և կատալիզատորների սինթեզի գործընթացը և դրանց կիրառումը ասիմետրիկ սինթեզի ռեակցիաներում, ներկայացվում են քիրալ կենտրոններ պարունակող միացությունների նախագծման և ստացման մեթոդները, վերլուծվում են սինթեզի պայմանները, ելքային նյութերի ընտրությունը և ստերեոքիմիական վերահսկման ռազմավարությունները, դիտարկվում են կատալիզատորների կառուցվածք–ակտիվություն փոխկապակցվածությունները և դրանց ազդեցությունը ռեակցիայի ընտրողականության վրա, ուսումնասիրվում են էնանտիոսելեկտիվ և դիաստերեոսելեկտիվ գործընթացների մեխանիզմները, կիրառվում են սպեկտրոսկոպիկ, կինետիկական և վերլուծական մեթոդներ ստացված միացությունների բնութագրման և արդյունավետության գնահատման համար, քննարկվում են ասիմետրիկ սինթեզի կիրառությունները դեղագործական և կենսաբանական ակտիվ նյութերի ստացման մեջ, աշխատանքը համադրում է օրգանական քիմիայի, կատալիզի տեսության և կիրառական սինթետիկ մոտեցումները՝ նպաստելով բարձր ընտրողականությամբ նոր քիրալային համակարգերի մշակմանը։

Այլ առարկաներ

Աշխատության մեջ նախ ներկայացվում են ճագարների կենսաբանական և ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունները, նշվում է, որ ճագարները արագ աճող և բազմանալու բարձր ունակություն ունեցող կենդանիներ են, ինչը նրանց դարձնում է շահավետ կենդանաբուծական տեսակ, ինչպես նաև բացատրվում են նրանց մարսողական համակարգի յուրահատկությունները, սննդի յուրացման առանձնահատկությունները և շրջակա միջավայրի պայմանների նկատմամբ զգայունությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ճագարների կերակրման կազմակերպմանը, ներկայացվում են կերերի տեսակները՝ կանաչ, խտացված և կոպիտ կերեր, ինչպես նաև դրանց ճիշտ համադրումը, կարևոր է ապահովել հավասարակշռված սնունդ՝ հարուստ սպիտակուցներով, վիտամիններով և հանքանյութերով, որպեսզի ապահովվի արագ աճ, լավ վերարտադրողականություն և բարձրորակ մսի ու մորթու արտադրություն։ Աշխատության կարևոր բաժիններից է ճագարների պահվածքի և խնամքի պայմանների նկարագրությունը, նշվում է, որ անհրաժեշտ է ապահովել մաքուր, չոր և լավ օդափոխվող տարածքներ, պաշտպանված ջերմաստիճանի կտրուկ տատանումներից և խոնավությունից, ինչպես նաև ճագարների առողջության պահպանման համար կարևոր է սանիտարական նորմերի պահպանումը, վանդակների կանոնավոր մաքրումը և հիվանդությունների կանխարգելումը։ Նյութում անդրադարձ է կատարվում նաև բուծման և սելեկցիայի հարցերին, ներկայացվում են ցեղերի ընտրության, զուգավորման կազմակերպման և սերնդի պահպանման սկզբունքները, կարևոր է ընտրել բարձր արտադրողականությամբ և հիվանդություններին դիմացկուն անհատներ՝ տնտեսության արդյունավետությունը բարձրացնելու նպատակով։