History of Armenia /A brief review - Khachikyan Armen

Մանկական

«Հեքիաթն է կանչում. Չարի վերջը» (Հովհաննես Թումանյան) համարվում է Թումանյանի հայտնի ու սիրելի հեքիաթ-երգերից մեկը, որը երեխաների համար է նաև պարզ, և մեծերի համար՝ խորիմաստ։ Գիրքը/հեքիաթը պատմում է այն մասին, որ չարը, որքան էլ որ փորձի, միևնույն է՝ իր վերջը կունենա։ Թումանյանը ներկայացնում է հումորով, բայց միաժամանակ ուսուցողական կերպով, թե ինչպես են լավը և բարին հաղթում չարին ու նենգությանը։ Հեքիաթը օգտագործում է պարզ, երաժշտական լեզու՝ մոտիվներով և կրկնություններով, ինչը հեշտ է հիշվում ու սիրում են երեխաները։ «Չարի վերջը» թեմատիկորեն հիշեցնում է այն հին ժողովրդական ուսուցիչական հեքիաթները, որտեղ վերջում միշտ հաղթում է արդարությունը։ Թումանյանի կերպարները հաճախ իրական մարդկանց տիպաժներ են՝ փոքրիկ բնավորություններով, բայց մեծ իմաստով։ Հեքիաթում առկա է նաև կենսական քննադատություն՝ հասարակության թերությունների նկատմամբ, բայց առանց վիրավորելու։ Գիրքը ցույց է տալիս, որ պետք է լինել խելացի, հումորով և համբերությամբ՝ որովհետև չարը միշտ է բացահայտվում։ «Հեքիաթն է կանչում» շարքը սովորեցնում է երեխաներին ճիշտ տարբերակել բարին և չարը։ Այս հեքիաթը լավ է որպես ընտանեկան ընթերցում, քանի որ այն միավորում է զվարճանքը և դաստիարակությունը։ Հրատարակիչ - ՄՀՄ Գրատուն Հրատ. տարեթիվ - 2016

Արտասահմանյան գրականություն

Ռեմարկի ամենահայտնի ստեղծագործություններից է, որը տեղի է ունենում Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո և նկարագրում է երիտասարդ տղամարդկանց մտորումները և փորձությունները, որոնք ապրում են պատերազմի ցնցումների ներքո։ Գիրքը պատմում է երեք ընկերների՝ Պաուլի, Օսկարի և Գերտիի մասին, ովքեր անցել են պատերազմն ու պայքարում են նոր կյանք գտնելու համար՝ անդադար ձգտելով վերականգնել իրենց ներքին խաղաղությունը։ Աշխարհամարտի հետևանքով խախտված է նրանց կյանքը, սակայն ընկերությունն ու մարդկային կապերը նրանց ուժ են տալիս մենակ մնալու ժամանակներում։ Գիրքը ցույց է տալիս, թե ինչպես են նրանք փորձում հաղթահարել կյանքի անորոշությունը և կապը՝ դրական և բացասական կողմերը զուգահեռելով։ **«Երեք ընկեր»**-ը նաև խորը անդրադարձ է մարդկային գոյության, սիրո, կորստի և մահվան մասին, որի միջոցով Ռեմարկը դիտարկում է մարդկային գոյատևման էությունը՝ պատերազմից հետո, երբ ամեն ինչ արդեն փոխված է։ Գիրքը համեմատաբար հանգիստ և խոհանոցային կերպով անդրադառնում է, թե ինչպես են մարդիկ փորձում գտնել նոր նշանակություն կյանքում՝ հիշելով այն, ինչ կորցրել են։ Այս ստեղծագործությունը դուրս է գալիս պատերազմի դրվագների սահմաններից և տեղ է գտնում մարդկային հարաբերությունների խորության և ավերածությունների դեմ պայքարող ուժեղ գրական աշխատությունների շարքում։ Հրատարակիչ - Էդիթ Պրինտ Հրատ. տարեթիվ - 2018 ISBN - 978-9939-75-180-1

Արտասահմանյան գրականություն

«Ֆարենհայթ 451»՝ դասական հակաուտոպիկ (ոչ-գոհ) վեպ է, որը պատմում է մի հասարակության մասին, որտեղ գրքերը արգելված են, իսկ մարդկանց մտավոր ազատությունը խիստ սահմանափակված է։ Հենց այստեղ էլ գործում են «գրքերի հրկիզիչներ», որոնց աշխատանքն է գտնել և այրել գրքերը, որպեսզի մարդկանցից հեռացվի ինքնուրույն մտածելու կարողությունը։ Գլխավոր հերոսը՝ Գայ Մոնթագը, աշխատում է որպես մի նման հրկիզիչ։ Սակայն ժամանակի ընթացքում նա սկսում է կասկածել համակարգի արդարության վրա՝ սկսում է զգալ, որ մարդիկ կորցրել են իրական կյանքը, արժեքները և զգացմունքները։ Գիրքը խոսում է՝ գրականության և մտավոր ազատության կարևորության մասին, մասսայական մշակույթի և ինֆորմացիոն վերահսկման վտանգների մասին, անձի ինքնուրույն մտածելու և դիմադրելու անհրաժեշտության մասին։ «Ֆարենհայթ 451»-ը ոչ միայն վեպ է, այլ նաև ուժեղ կանխատեսում՝ այն մասին, թե ինչ կարող է լինել, երբ կառավարությունը կամ հասարակությունը որոշում է ճնշել ազատ մտքը։ Հրատարակիչ - Զանգակ Հրատ. տարեթիվ - 2016 ISBN - 978-9939-68-451-2

Գեղարվեստական հայ․

«Սպանել փրկչին։ Հիստերիաներ»՝ Գուրգեն Խանջյանի այս ստեղծագործությունը կարևորագույն ու հզոր գրական երկ է, որը մանրամասնորեն լուսաբանում է մարդու ներաշխարհի և հասարակական արժեքների հարցերը։ Վեպը կամ պատմվածքները, որոնք ներկայացնում են տագնապ ու մելանխոլիա, պատկերացնում են կյանքի խճճված, հաճախ անիմաստ ու չհասկանալի իրավիճակները։ Այս ստեղծագործությունում բարձրացված են հարցեր, որոնք վերաբերում են անհատի և հասարակության փոխհարաբերություններին, անհատի բախումը հասարակական կարծրատիպերի և իդեալների հետ։ «Սպանել փրկչին» խորունկ կերպով քննադատում է նաև մարդու հոգեբանական վիճակը, երբ հասարակության մեջ հայտնվում են այնպիսի խառնաշփոթված ու խանգարված արժեքներ, որոնք իրականում հակասում են մարդու բնությունն ու սկզբունքներին։ Գուրգեն Խանջյանը ստեղծագործության մեջ հանգամանորեն թիրախավորում է ինչպես անհատի ներքին կացությունը, այնպես էլ շրջապատող աշխարհն ու իր հարուստ սոցիալական շերտերը։ Այսպիսով, «Սպանել փրկչին» ուղեկցվում է գերխնդիրներով, որոնք շոշափում են մարդու գոյության բարոյական հիմքերը։ Հեղինակը շոշափում է բարոյական հյուսվածքի ճաքերը, որոնք բացահայտվում են մարդկային հարաբերությունների և հասարակության կողմից ենթադրվող պարտադրանքների պատճառով։ Վեպը կամ պատմվածքը միտում ունի ուսումնասիրելու մարդու և նրա արտաքին աշխարհի միջև ընկած լարվածությունը։ **«Հիստերիաներ»**-ը՝ որպես հավելված կամ մեկ այլ մաս, ընդգծում է այն ներսի խառնաշփոթը, որը կապված է անհատի անապահովության և գոյաբառերի հետ։ Այստեղ հիստերիան ոչ միայն հոգեբանական շեղում է, այլ նաև այն սոցիալական մթնոլորտը, որտեղ մարդիկ ծավալում են սեփական ներքին տառապանքները։ Վեպում ներկայացված հիստերիան ներառում է շատ կաշկանդված ձևեր՝ մարդկային անհավատությունների, ճնշումների և ներքին անհանգստությունների մասին։ Հեղինակը Սոցիալական և հոգեբանական կոնֆլիկտները պատկերացնում է այսպիսի մի ժամանակահատվածում, երբ մարդը, դիմակայելով ոչ միայն ներքին աշխարհի, այլ նաև ժամանակի դաժան իրականության հետ, կանգնում է փշրված արժեքների դիմաց։ «Սպանել փրկչին։ Հիստերիաներ» ստեղծագործությունը հուզական խորություն ունի և թույլ է տալիս ընթերցողին բացահայտել մարդու հոգեկան և սոցիալական վերացական իրավիճակները՝ խորիմաստ հարցադրումներով և սուր դիտարկումներով։ Հրատարակիչ - Անտարես Հրատ. տարեթիվ - 2020 ISBN - 978-9939-76-502-0

Բնապահպանություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության էկոլոգիական անվտանգության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Այն վերլուծում է բնապահպանական իրավիճակը երկրում և այն գործոնները, որոնք ազդում են բնական միջավայրի կայունության վրա։ Աշխատությունում ընդգրկված են՝ Էկոլոգիական անվտանգության հիմնական հասկացությունները Բնական ռեսուրսների օգտագործման և պահպանության խնդիրներ Օդի, ջրի և հողի աղտոտման աղբյուրներ Արդյունաբերական և գյուղատնտեսական ազդեցություններ շրջակա միջավայրի վրա Կլիմայական փոփոխությունների ազդեցությունը Հայաստանի վրա Բնապահպանական քաղաքականության և կառավարման մոտեցումներ Գիրքը կարևոր է որպես վերլուծական աղբյուր, որը օգնում է հասկանալ Հայաստանի էկոլոգիական խնդիրները և դրանց լուծման հնարավոր ուղիները։

Գեղարվեստական հայ․

«Շահմարի առեղծվածը»՝ Մկրտիչ Սարգսյանի այս ստեղծագործությունը համարվում է հայ գրականության մեջ կարևոր գործ, որը համադրում է պատմական, լեգենդար և միստիկական տարրեր։ Վեպը կամ պատմվածքը ոչ միայն խորհրդավոր ու հետաքրքիր պատմություն է, այլև հայ ազգային մշակույթի, պատմության և մշակութային հիշողության խորունկ վերլուծություն։ Շահմարի առեղծվածը ներկայացնում է մի պատմություն, որը ոչ միայն կենտրոնանում է մի քանիսը պատմական կամ առասպելական դրվագների շուրջ, այլ նաև ծառայում է որպես պլան, որտեղ յուրաքանչյուր դրվագ պտտվում է մի ժամանակահատվածի, անձի կամ առեղծվածի շուրջ, որոնք անհրաժեշտ են բացահայտելու։ Այստեղ ներառված է այն խորհրդավորությունը, որը շրջապատում է հայկական հին պատմությունները, լեգենդները և առասպելները։ Գործի մեջ շոշափվում են ոչ միայն անհատական պայքարներ, այլև ավելի լայնամասշտաբ խնդիրներ՝ կապված ազգի, մշակույթի և մարդու ինքնության հետ։ Վեպի հերոսները հաճախ բախվում են իրենց ճակատագրերին, իրենց անցյալին, բայց նաև ավելի խոր հարցադրումներ են անում սեփական գոյության իմաստի մասին։ Վեպը, լինելով մասամբ պատմական, մասամբ՝ միստիկական, ստեղծում է եզակի մթնոլորտ, որտեղ իրականության ու ֆանտաստիկայի սահմանները խառնվում են։ «Շահմարի առեղծվածը» նման է պեղած հնագիտական գտածոյի՝ որտեղ նախապատմության և առասպելների շերտերը համախմբվում են՝ առանց կորցնելու իրենց կախարդական ու հետաքրքրաշարժ բնույթը։ Դա ոչ միայն զվարճալի պատմություն է, այլև մտածելու տեղիք տալու գործ՝ այն մասին, թե ինչպես մարդիկ կամ մշակույթները, նույնիսկ տարիների անցման հետ, դեռևս պահպանում են իրենց հիշողությունները, արժեքները և գաղափարները։ Սարգսյանի վեպը նաև հայ գրականության խորը մի գրաքննություն է՝ որը ներկա է դարձնում մեր պատմությունը, մեր անցյալը՝ այդ թվում այն տեղերը, որոնք պետք է մնան «առեղծվածային» ու չբացահայտված։ «Շահմարի առեղծվածը» իր խորությամբ մեկ նպատակ ունի՝ բացահայտել, թե ինչպես են մարդկանց հիշողությունները, առասպելներն ու պատմությունները հանգեցնում մի այնպիսի ընդհանրության, որը կապում է ինչպես անցյալը, այնպես էլ ներկան։ Այս ստեղծագործությունը մատնանշում է Մկրտիչ Սարգսյանի ոչ միայն գրական հմտությունը, այլև նրա կարողությունը՝ պատմությունը վերածել գրական արվեստի, որը ներշնչում է բոլորիս ուշադրությունը և մտածելու պատճառներ տալիս։ Հրատարակիչ - Դարակ Հրատ. տարեթիվ - 2020 ISBN - 978-9939-3239-2-5