Հոգեբանական ինքնակարգավորում

Գրականություն

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Ջոն Դոս Պասոսի վեպերի փորձարարական բնույթին, նրա գեղարվեստական մեթոդների, կառուցվածքային նորարարությունների և մոդեռնիստական գրականության զարգացման մեջ ունեցած նշանակության քննությանը։ Դոս Պասոսի ստեղծագործական աշխարհում ավանդական վիպական պատմելաձևը ենթարկվում է էական փոփոխությունների․ անհատի կյանքի պատմությունը ներկայացվում է ոչ միայն որպես մեկ կենտրոնական հերոսի շուրջ զարգացող ամբողջական սյուժե, այլև որպես բազմաթիվ մարդկանց ճակատագրերից, հասարակական իրադարձություններից, քաղաքական գործընթացներից, լրատվական նյութերից, հիշողություններից և ներքին ապրումներից կազմված բարդ ամբողջություն։ Նրա փորձարարական վեպերի գլխավոր առանձնահատկություններից մեկը բազմաձայնությունն է, որի շնորհիվ ընթերցողը միաժամանակ հանդիպում է տարբեր սոցիալական շերտերի ներկայացուցիչների, նրանց աշխարհայացքների, խնդիրների և հակասությունների։ Այս կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս անհատի պատմությունը կապել հասարակության ընդհանուր կյանքի հետ և ցույց տալ, որ մարդու ճակատագիրը հաճախ ձևավորվում է ոչ միայն սեփական ընտրությունների, այլև տնտեսական, քաղաքական և սոցիալական ուժերի ազդեցությամբ։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում հեղինակի կիրառած կինեմատոգրաֆիական մտածողությունը։ Տեսարանների արագ փոփոխությունը, տարբեր ժամանակային և տարածական հարթությունների միավորումը, կտրուկ անցումները և զուգահեռ պատմությունների զարգացումը ստեղծում են շարժուն ու դինամիկ պատում, որը հիշեցնում է կինոմոնտաժի սկզբունքները։ Այդպիսի կառուցվածքը կոտրում է ավանդական ժամանակագրական հաջորդականությունը և ընթերցողին ստիպում է ինքնուրույն կապեր ստեղծել տարբեր դրվագների ու կերպարների միջև։ Նորարարական կարևոր հնարք է նաև տարբեր տեսակի նյութերի համադրումը։ Գեղարվեստական պատմությանը զուգահեռ կարող են հայտնվել թերթային վերնագրեր, հանրային իրադարձությունների արձագանքներ, կենսագրական հատվածներ և ներքին մենախոսություններ։ Այս եղանակով վեպի գեղարվեստական տարածքը ընդլայնվում է՝ ընդգրկելով ոչ միայն հերոսների անձնական կյանքը, այլև տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական իրականությունը։ Դոս Պասոսի մոտ հատկապես կարևոր է անհատի և զանգվածային հասարակության փոխհարաբերությունը։ Նրա կերպարները հաճախ հայտնվում են արագ փոփոխվող Ամերիկայի սոցիալական և տնտեսական միջավայրում, որտեղ քաղաքային զարգացումը, արդյունաբերացումը, կապիտալիստական հարաբերությունները, պատերազմները և քաղաքական հակասությունները անմիջական ազդեցություն են ունենում մարդու կյանքի վրա։ Այս համատեքստում վեպը դառնում է ոչ միայն անձնական ճակատագրերի պատմություն, այլև մի ամբողջ հասարակության գեղարվեստական պատկերը։ Ուսումնասիրության մեջ անդրադարձ է կատարվում նաև հեղինակի լեզվական ու ոճական բազմազանությանը։ Տարբեր կերպարների համար օգտագործվող խոսքային առանձնահատկությունները, ներքին մենախոսությունը, փաստագրական նյութի և գեղարվեստական պատումի միաձուլումը ստեղծում են բազմաշերտ տեքստ, որտեղ միաժամանակ գործում են տարբեր ձայներ և տեսանկյուններ։ Դրանով հեղինակը հրաժարվում է միակողմանի պատմողի դիրքից և ընթերցողին ավելի ակտիվ դեր է տալիս։ Փորձարարական ձևը նաև հնարավորություն է տալիս վերանայել իրականության ներկայացման ավանդական սկզբունքները։ Դոս Պասոսի համար իրականությունը մեկ ամբողջական և միանշանակ պատմություն չէ․ այն կազմված է բազմաթիվ անհատական ընկալումներից, իրար հակասող տեսակետներից և երբեմն անկապ թվացող, բայց ընդհանուր ժամանակաշրջանի մեջ փոխկապակցված իրադարձություններից։ Հենց այդ պատճառով նրա վեպերի կառուցվածքային մասնատվածությունը ոչ թե պարզապես ձևական հնարք է, այլ ժամանակակից աշխարհի բարդությունն արտահայտելու գեղարվեստական միջոց։ Այս ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ Ջոն Դոս Պասոսի փորձարարական վեպը կարևոր դեր ունի ամերիկյան մոդեռնիստական գրականության մեջ։ Նրա ստեղծագործական նորարարությունները՝ բազմակենտրոն կառուցվածքը, կինոմոնտաժային սկզբունքների կիրառումը, փաստագրական և գեղարվեստական նյութի համադրությունը, ներքին մենախոսությունը և բազմաձայն պատումը, ընդլայնում են վեպի արտահայտչական հնարավորությունները։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել ամերիկյան գրականությամբ, մոդեռնիզմով, XX դարի վեպի պատմությամբ և գրական ձևերի զարգացման խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողներին՝ օգնելով հասկանալ, թե ինչպես է Դոս Պասոսը փոխակերպում ավանդական վիպական կառուցվածքը և այն դարձնում ժամանակակից հասարակության բազմաշերտ իրականությունը ներկայացնելու միջոց։

Սոցիոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է անցումային ժամանակաշրջանի Հայաստանում հասարակության սոցիալական կառուցվածքի փոփոխությունների և սոցիալական քաղաքականության փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում տնտեսական և ինստիտուցիոնալ վերափոխումների պայմաններում բնակչության տարբեր սոցիալական խմբերի ձևավորման, նրանց միջև տնտեսական ու սոցիալական տարբերությունների խորացման կամ փոփոխման, սոցիալական շարժունակության և կենսամակարդակի հետ կապված գործընթացներն են։ Սոցիալական շերտավորումը դիտարկվում է որպես հասարակության տարբերակում՝ ըստ եկամտի, զբաղվածության, կրթության, մասնագիտական դիրքի, սեփականության, սոցիալական կարգավիճակի և այլ հատկանիշների, որոնք կարող են պայմանավորել անհատների ու ընտանիքների հնարավորությունների տարբերությունները։ Անցումային շրջանի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել, թե ինչպես են տնտեսական համակարգի վերափոխումը, աշխատաշուկայի փոփոխությունները, սեփականության հարաբերությունների վերակազմավորումը և նոր տնտեսական գործունեության ձևերի զարգացումը կապված հասարակության սոցիալական կառուցվածքի փոփոխությունների հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել աղքատության, գործազրկության, եկամուտների անհավասարության, սոցիալական խոցելիության և բնակչության տարբեր խմբերի կենսապայմանների խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել միջին խավի ձևավորման, սոցիալական շարժունակության հնարավորությունների և նոր մասնագիտական ու տնտեսական խմբերի առաջացման հարցերին։ Սոցիալական քաղաքականությունը դիտարկվում է որպես պետական և հասարակական մեխանիզմների համակարգ, որի միջոցով փորձ է արվում մեղմել սոցիալական ռիսկերը, աջակցել առավել խոցելի խմբերին և նպաստել հասարակության սոցիալական կայունությանը։ Կարող են քննության առնվել սոցիալական աջակցության, կենսաթոշակային ապահովության, զբաղվածության քաղաքականության, կրթության և առողջապահության հասանելիության հետ կապված ուղղությունները՝ գնահատելով դրանց նշանակությունը սոցիալական տարբերությունների կարգավորման համար։ Կարևորվում է նաև սոցիալական քաղաքականության հասցեականության և արդյունավետության խնդիրը, քանի որ սահմանափակ հանրային ռեսուրսների պայմաններում էական նշանակություն ունի աջակցության համապատասխանեցումը բնակչության իրական կարիքներին։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է սոցիոլոգիայի, սոցիալական քաղաքականության, աշխատանքի տնտեսագիտության և անցումային հասարակությունների ուսումնասիրության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել Հայաստանում հասարակության սոցիալական շերտավորման փոփոխությունների հիմնական օրինաչափությունները և դրանց նկատմամբ սոցիալական քաղաքականության արձագանքների առանձնահատկությունները։

Կենսաբանություն

Учебное пособие «Ботаника. Гербарное дело» посвящено основам ботаники и методике сбора, обработки и оформления гербарных образцов растений. Книга сочетает теоретические сведения о растениях с практическими рекомендациями по работе с гербариями. Основное содержание включает: Базовые понятия ботаники и систематики растений Правила сбора растительного материала в природе Методы сушки и консервации растений Оформление гербарных листов и этикеток Хранение и использование гербарных коллекций в учебной и научной работе Пособие особенно полезно для студентов-биологов и агрономов, так как формирует практические навыки полевой и лабораторной ботанической работы.

Մշակույթ

Մատենագիտական, տեղեկատվական և մշակութաբանական բնույթի այս պարբերական հրատարակությունը նվիրված է Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր լույս տեսած գրականության հաշվառմանը, համակարգմանը և մասնագիտական հանրությանը ներկայացմանը։ Այն նախատեսված է մշակույթի տարբեր բնագավառներին առնչվող գրքերի, գիտական աշխատությունների, հոդվածների, ժողովածուների և այլ տպագիր նյութերի վերաբերյալ ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատվություն տրամադրելու համար։ Հրատարակության շրջանակներում ներկայացվում են գրականության, երաժշտության, թատրոնի, կերպարվեստի, ճարտարապետության, մշակութային ժառանգության և արվեստագիտության տարբեր ուղղություններին վերաբերող հրապարակումներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մատենագիտական նկարագրությունների ճշգրտությանը, նյութերի թեմատիկ դասակարգմանը և անհրաժեշտ տեղեկատվության որոնման մատչելիության ապահովմանը։ Պարբերական տեղեկատուն հնարավորություն է տալիս հետևելու մշակութային և արվեստագիտական գրականության համալրման ընթացքին, բացահայտելու հետազոտական հետաքրքրությունների հիմնական ուղղությունները և ծանոթանալու համապատասխան ժամանակաշրջանի հրատարակչական գործունեությանը։ Մատենագիտական գրառումները կարող են ներառել հեղինակների անունները, աշխատությունների վերնագրերը, հրատարակության վայրն ու տարեթիվը, ինչպես նաև այլ անհրաժեշտ նկարագրական տվյալներ։ Հրատարակությունը կարևոր նշանակություն ունի գրադարանային-տեղեկատվական սպասարկման, մատենագիտական որոնումների, գիտական ուսումնասիրությունների և մշակույթի պատմության վերաբերյալ աղբյուրագիտական նյութերի հավաքագրման համար։ Այն միաժամանակ կարող է ծառայել որպես խորհրդային Հայաստանի մշակութային կյանքի, արվեստագիտական մտքի և հրատարակչական գործունեության պատմության ուսումնասիրման տեղեկատվական աղբյուր։ Տեղեկատուն օգտակար է գրադարանավարների, մատենագետների, արվեստաբանների, մշակութաբանների, պատմաբանների և Հայաստանի մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։

Գյուղատնտեսություն

Այս աշխատությունը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի տեղեկատու-մատենագիտական ցանկը՝ նպատակ ունենալով համակարգված կերպով ներկայացնել արդի գիտական և կիրառական հրապարակումները։ Նյութը ընդգրկում է բուսաբուծությանը, անասնաբուծությանը, հողագիտությանը, ագրոտեխնոլոգիաներին, բույսերի պաշտպանության միջոցներին, ոռոգման համակարգերին և գյուղատնտեսական տնտեսագիտությանը նվիրված նոր գրքեր, որոնք արտացոլում են ոլորտի ժամանակակից զարգացման միտումները և նորարարական մոտեցումները։ Ցանկում ներառված հրատարակությունները դասակարգված են ըստ թեմատիկ ուղղությունների՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել գիտական և մասնագիտական տեղեկատվության բազմազանության մեջ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կայուն գյուղատնտեսության, կլիմայական փոփոխությունների պայմաններում արտադրողականության բարձրացման, օրգանական գյուղատնտեսության և ագրոտեխնոլոգիական նոր լուծումների վերաբերյալ աշխատանքներին։ Աշխատությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական աղբյուր հետազոտողների, ուսանողների և ոլորտի մասնագետների համար՝ նպաստելով գյուղատնտեսական գիտության նոր գրականության հասանելիությանը և կիրառական նշանակության բարձրացմանը։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում նորամուծական զարգացման սոցիալական ուղղվածության ձևավորման և կարգավորման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ տնտեսական առաջընթացի, տեխնոլոգիական փոփոխությունների և հասարակության սոցիալական կարիքների փոխկապակցվածության տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում նորամուծական զարգացումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես գիտատեխնիկական առաջընթացի և տնտեսական մրցունակության բարձրացման միջոց, այլև որպես բնակչության բարեկեցության, զբաղվածության, մարդկային կապիտալի զարգացման և սոցիալական հնարավորությունների ընդլայնման կարևոր գործոն։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պետական քաղաքականության և կարգավորման այն մեխանիզմներին, որոնց միջոցով հնարավոր է նոր տեխնոլոգիաների, գիտելիքահենք տնտեսության և նորարարական ձեռնարկատիրության զարգացումը համադրել սոցիալական առաջնահերթությունների հետ։ Վերլուծվում են գիտության, կրթության, տնտեսության և աշխատաշուկայի միջև փոխհարաբերությունները, մասնագիտական կարողությունների զարգացման անհրաժեշտությունը, ինչպես նաև նորամուծությունների ազդեցությունը աշխատանքի բնույթի, մասնագիտությունների կառուցվածքի և մարդկային ռեսուրսների պահանջարկի փոփոխության վրա։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ տեխնոլոգիական զարգացումը կարող է ստեղծել նոր տնտեսական հնարավորություններ, սակայն միաժամանակ առաջացնել սոցիալական հարմարվողականության, մասնագիտական վերապատրաստման և զարգացման արդյունքների հավասարակշռված բաշխման խնդիրներ։ Քննարկվում են պետական աջակցության, ներդրումային քաղաքականության, նորարարական ենթակառուցվածքների, գիտահետազոտական գործունեության ֆինանսավորման և մասնավոր հատվածի ներգրավման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրվում են նաև սոցիալական նորարարությունների նշանակությունը և դրանց կիրառման հնարավորությունները կրթության, առողջապահության, զբաղվածության, հանրային ծառայությունների և սոցիալական պաշտպանության համակարգերում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում նորամուծական քաղաքականության արդյունավետության գնահատման չափանիշներին և այն ցուցանիշներին, որոնց միջոցով հնարավոր է որոշել տեխնոլոգիական ու տնտեսական փոփոխությունների սոցիալական ազդեցությունը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են դիտարկվել միջազգային փորձը և տարբեր երկրների կիրառած կարգավորման մեխանիզմները՝ գնահատելով դրանց համապատասխանությունը Հայաստանի տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ պայմաններին։ Կարևորվում է երկարաժամկետ ռազմավարական մոտեցման ձևավորումը, որի շրջանակում գիտությունը, կրթությունը, տեխնոլոգիական զարգացումը և սոցիալական քաղաքականությունը հանդես են գալիս որպես փոխկապակցված ուղղություններ։ Նման քաղաքականությունը կարող է նպաստել մարդկային կապիտալի արդյունավետ օգտագործմանը, նորարարական գործունեության խթանմանը, սոցիալական ներառականության ընդլայնմանը և տնտեսության կայուն զարգացման համար անհրաժեշտ պայմանների ստեղծմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել տնտեսագիտության, նորամուծությունների կառավարման, սոցիալական քաղաքականության, պետական կարգավորման և Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական զարգացման խնդիրներով զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։