ՀՍԽՀ և ՌՍՖԽՀ փոխհարաբերությունները 1920-1922 թթ.

Տեխնոլոգիա

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է էլեկտրադինամիկայի մի շարք գծային և ոչ գծային խնդիրների տեսական ու մաթեմատիկական լուծմանը՝ նպատակ ունենալով մշակել և ուսումնասիրել այնպիսի մեթոդներ, որոնք հնարավորություն են տալիս նկարագրել էլեկտրամագնիսական դաշտերի տարածումը, փոխազդեցությունը և փոփոխությունը տարբեր ֆիզիկական պայմաններում։ Հետազոտության հիմքում Մաքսվելի հավասարումների համակարգն է և դրանից բխող դաշտային խնդիրները, որոնք տարբեր նյութական միջավայրերում կարող են ստանալ ինչպես գծային, այնպես էլ ոչ գծային բնույթ։ Գծային խնդիրների դեպքում նյութի արձագանքը էլեկտրամագնիսական դաշտին ենթադրվում է համեմատաբար պարզ և համաչափ, ինչը հնարավորություն է տալիս կիրառել սուպերպոզիցիայի սկզբունքը և ստանալ դաշտերի վերլուծական կամ թվային լուծումներ։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել էլեկտրական և մագնիսական դաշտերի բաշխումները, ալիքների տարածումը, սահմանային պայմանները, ճառագայթման և անդրադարձման երևույթները, ինչպես նաև տարբեր երկրաչափություններ և նյութական միջավայրեր նկարագրող խնդիրներ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ոչ գծային էլեկտրադինամիկայի խնդիրների ուսումնասիրությունը, որտեղ նյութի էլեկտրամագնիսական արձագանքը կախված է դաշտի ինտենսիվությունից կամ այլ պարամետրերից։ Այդ դեպքում Մաքսվելի հավասարումների լուծումը դառնում է ավելի բարդ, քանի որ դաշտի տարբեր բաղադրիչները կարող են փոխազդել միմյանց հետ և առաջացնել նոր հաճախականություններ, հարմոնիկներ կամ այլ ոչ գծային էֆեկտներ։ Նման երևույթների ուսումնասիրությունը կարևոր է հատկապես ուժեղ էլեկտրամագնիսական դաշտերի, ոչ գծային օպտիկայի և հատուկ նյութական միջավայրերի հետազոտության համար։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է մաթեմատիկական մեթոդների ընտրությունը՝ կախված կոնկրետ խնդրի կառուցվածքից։ Կարող են կիրառվել դիֆերենցիալ հավասարումների լուծման վերլուծական մեթոդներ, տարանջատման մեթոդներ, ինտեգրալ հավասարումների մոտեցումներ, մոտավոր մեթոդներ և թվային հաշվարկներ։ Ոչ գծային խնդիրների դեպքում կարող են օգտագործվել նաև հաջորդական մոտարկումների, պերտուրբացիոն և թվային իտերացիոն մեթոդներ, որոնց միջոցով հնարավոր է ստանալ մոտավոր լուծումներ այն դեպքերում, երբ փակ տեսքով լուծումը հնարավոր չէ։ Հետազոտության ընթացքում կարևոր նշանակություն ունի սահմանային և սկզբնական պայմանների ճիշտ ձևակերպումը։ Էլեկտրադինամիկական համակարգերի վարքը կարող է զգալիորեն փոխվել՝ կախված հաղորդիչների, դիէլեկտրիկների, մագնիսական նյութերի կամ այլ միջավայրերի հատկություններից։ Այդ պատճառով տարբեր սահմանային պայմանների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել էլեկտրամագնիսական դաշտերի վարքը ինչպես սահմանափակ, այնպես էլ անսահմանափակ տարածություններում։ Աշխատության արդյունքների ստուգման համար կարող է իրականացվել ստացված լուծումների համեմատություն հայտնի հատուկ դեպքերի, մոտավոր լուծումների կամ թվային մոդելավորման արդյունքների հետ։ Այսպիսի համեմատությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել կիրառված մեթոդների ճշգրտությունը և որոշել դրանց կիրառելիության սահմանները։ Միաժամանակ կարող են ուսումնասիրվել այն պայմանները, որոնց դեպքում գծային մոդելը դադարում է բավարար լինել և անհրաժեշտություն է առաջանում հաշվի առնել ոչ գծային ազդեցությունները։ Հետազոտության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է տարբեր տիպի էլեկտրադինամիկական խնդիրների համար միասնական մաթեմատիկական մոտեցումների մշակմամբ և դրանց լուծումների հատկությունների ուսումնասիրությամբ։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառելի լինել էլեկտրամագնիսական ալիքների տարածման, ալեհավաքների և ճառագայթող համակարգերի, միկրոալիքային սարքերի, օպտիկական համակարգերի, էլեկտրամագնիսական համատեղելիության և այլ հարակից խնդիրների ուսումնասիրության ժամանակ։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել ֆիզիկոսներին, կիրառական մաթեմատիկոսներին, էլեկտրատեխնիկայի մասնագետներին և էլեկտրամագնիսական դաշտերի մոդելավորմամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը համադրում է տեսական էլեկտրադինամիկան և մաթեմատիկական ֆիզիկան՝ գծային ու ոչ գծային դաշտային խնդիրների լուծման, դրանց մաթեմատիկական հատկությունների բացահայտման և ստացված արդյունքների ֆիզիկական մեկնաբանության նպատակով։

Բնապահպանություն

Գրքում ներկայացվում են հողի առաջացման հիմնական գործոնները՝ կլիմա, ռելիեֆ, մայր ապարներ, բուսականություն և ժամանակ։ Բացատրվում են հողի ֆիզիկական, քիմիական և կենսաբանական հատկությունները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը հողի բերրիության վրա։ Առանձին բաժիններ նվիրված են հողերի դասակարգմանը և աշխարհագրական տարածմանը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են տարբեր բնական պայմաններում ձևավորվում տարբեր տեսակի հողեր։ Քննարկվում են նաև հողի օգտագործման խնդիրները՝ հատկապես գյուղատնտեսության մեջ, ինչպես նաև հողի պահպանության և բարելավման մեթոդները։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև հողի դեգրադացիայի խնդիրներին՝ էրոզիա, աղակալում, աղտոտում, և առաջարկում է դրանց կանխարգելման ու կառավարման ուղիներ։ Ընդհանուր առմամբ, գիրքը համադրում է տեսական գիտելիքները և գործնական նշանակությունը՝ կարևոր լինելով ինչպես ուսանողների, այնպես էլ գյուղատնտեսության և բնապահպանության ոլորտի մասնագետների համար։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է փայտ քայքայող սնկերի՝ Pleurotus ostreatus, Ganoderma lucidum և Lentinula edodes հակաբորբոքային ազդեցության ուսումնասիրությանը՝ դրանց ֆերմենտային ակտիվության՝ մասնավորապես պերօքսիդազայի և β-գլյուկոզիդազայի հետ փոխկապակցվածության համատեքստում։ Հեղինակը վերլուծում է նշված մակրոսնկերի կենսաքիմիական կազմը և բիոակտիվ միացությունների դերը բորբոքային գործընթացների կարգավորման մեջ՝ ընդգծելով պոլիսախարիդների, ֆենոլային միացությունների և տերպենոիդների մասնակցությունը իմունային պատասխանների մոդուլացմանը։ Աշխատությունում դիտարկվում է, թե ինչպես են պերօքսիդազան և β-գլյուկոզիդազան մասնակցում օքսիդատիվ-վերականգնողական ռեակցիաներին և կենսաակտիվ մոլեկուլների ձևավորմանը, որոնք կարող են ազդել հակաբորբոքային ակտիվության ուժգնության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր էքստրակտների համեմատական ուսումնասիրությանը՝ գնահատելով ֆերմենտային ակտիվության մակարդակի և կենսաբանական ազդեցության միջև առկա կորելացիաները in vitro և in vivo մոդելներում։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև հնարավոր մեխանիզմները, որոնց միջոցով սնկային ծագման միացությունները կարող են կարգավորել ցիտոկինների արտադրությունը, նվազեցնել օքսիդատիվ սթրեսը և մոդուլացնել իմունային բջիջների ակտիվությունը։ Աշխատությունը ընդգծում է, որ Pleurotus ostreatus, Ganoderma lucidum և Lentinula edodes սնկերը հանդիսանում են արժեքավոր աղբյուրներ նոր հակաբորբոքային և իմունոմոդուլացնող դեղամիջոցների մշակման համար։ Այն օգտակար է միկոլոգների, կենսաքիմիկների, դեղագետների և իմունոլոգիայի ոլորտի հետազոտողների համար։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Առաջին Հանրապետության գոյության տարիներին հայկական կանոնավոր զինված ուժերի ձևավորման, կազմակերպական զարգացման և ռազմական գործունեության ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է անկախ պետականության հաստատումից հետո ազգային բանակի ստեղծման անհրաժեշտության, նախկին ռազմական կառույցների վերակազմավորման, հրամանատարական համակարգի ձևավորման և երկրի պաշտպանության կազմակերպման խնդիրների վրա։ Քննության են առնվում նորաստեղծ պետության ռազմաքաղաքական պայմանները, սահմանային անկայունությունը, նյութական և մարդկային սահմանափակ հնարավորությունները, ինչպես նաև այն մարտահրավերները, որոնց պայմաններում իրականացվում էր զինված ուժերի կառուցումը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում բանակի կազմակերպական կառուցվածքին, զորատեսակներին, զորամասերի համալրմանը, սպայական կազմի գործունեությանը, զինվորական պատրաստությանը, զորահավաքային համակարգին և ռազմական կառավարման մարմինների աշխատանքին։ Ներկայացվում է նախկին ռուսական բանակում ծառայած հայ սպաների և ռազմական գործիչների դերակատարությունը ազգային զինված ուժերի կայացման գործում, ինչպես նաև հայկական կամավորական և այլ ռազմական կազմավորումների փորձի օգտագործումը նոր պետական բանակի կազմակերպման ընթացքում։ Կարևորվում են ռազմական նախարարության և բարձրագույն հրամանատարության գործունեությունը, բանակի կառավարման կենտրոնացման, կարգապահության ամրապնդման և մարտունակության բարձրացման ուղղությամբ ձեռնարկված քայլերը։ Ուսումնասիրվում են նաև սպառազինության, զինամթերքի, հանդերձավորման, պարենային ապահովման, տրանսպորտի և ռազմական ենթակառուցվածքների հետ կապված դժվարությունները, որոնք անմիջական ազդեցություն էին ունենում զինված ուժերի հնարավորությունների վրա։ Բանակի գործունեությունը դիտարկվում է ժամանակաշրջանի ներքին և արտաքին քաղաքական զարգացումների համատեքստում՝ անդրադառնալով պետական սահմանների պաշտպանության, երկրի տարբեր շրջաններում անվտանգության ապահովման և ռազմական բախումների պայմաններում իրականացված գործողություններին։ Քննության են առնվում նաև հարևան պետությունների հետ հարաբերությունների ռազմական կողմերը և տարածաշրջանում ձևավորված ուժերի հարաբերակցությունը՝ ցույց տալով, թե արտաքին քաղաքական միջավայրն ինչպես էր ազդում ռազմական ծրագրավորման և զորքերի տեղաբաշխման վրա։ Առանձին նշանակություն է տրվում բանակի և պետական իշխանության փոխհարաբերություններին, ռազմական կառույցների դերին ներքին կայունության պահպանման գործում և զինված ուժերի նկատմամբ պետական վերահսկողության ձևավորմանը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև զինվորական կրթության, մասնագիտական պատրաստության և ազգային սպայական կադրերի ձևավորման խնդիրներին, որոնք կարևոր էին բանակի երկարաժամկետ զարգացման համար։ Վերլուծվում է, թե սահմանափակ տնտեսական ռեսուրսների, սոցիալական ծանր պայմանների և շարունակական ռազմաքաղաքական լարվածության պայմաններում որքանով էր հնարավոր ձևավորել կազմակերպված և մարտունակ պետական ռազմական համակարգ։ Ժամանակաշրջանի վերջին փուլը դիտարկվում է հանրապետության շուրջ ստեղծված բարդ ռազմաքաղաքական իրադրության և պետական համակարգի հետագա փոփոխությունների համատեքստում։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բանակի պատմությունը դիտարկել ոչ միայն առանձին ռազմական գործողությունների, այլև պետականաշինության ընդհանուր գործընթացի բաղկացուցիչ մասի տեսանկյունից՝ բացահայտելով ազգային զինված ուժերի նշանակությունը անկախ պետականության պաշտպանության և պետական հաստատությունների կայացման գործում։ Նյութը կարող է օգտակար լինել Հայաստանի Առաջին Հանրապետության, հայոց նորագույն պատմության, ռազմական պատմության և պետականաշինության ուսումնասիրությամբ զբաղվող պատմաբանների, հայագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Տեխնոլոգիա

Տեխնիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է կոնվեյերային անալոգաթվային փոխակերպիչների արագագործ ավտոմատացված նախագծման միջոցների մշակմանը և կատարելագործմանը։ Քննության են առնվում անալոգային ազդանշանը թվային ներկայացման փոխակերպող համակարգերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, նախագծման հիմնական փուլերը և դրանց ավտոմատացման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կոնվեյերային ճարտարապետության առանձին հանգույցների մոդելավորմանը, պարամետրերի ընտրությանը և փոխակերպման արագության ու ճշգրտության ապահովմանը։ Վերլուծվում են սխեմաների հաշվարկման, կառուցվածքային տարբերակների գնահատման և նախագծային լուծումների օպտիմալացման մեթոդները։ Քննարկվում են նաև համակարգչային նախագծման գործիքների կիրառման հնարավորությունները, որոնք թույլ են տալիս նվազեցնել նախագծման ժամանակը, ավտոմատացնել կրկնվող հաշվարկային գործողությունները և բարձրացնել ստացվող լուծումների արդյունավետությունը։ Մշակվող մոտեցումները կարող են կիրառվել տարբեր տեխնիկական պահանջներով անալոգաթվային փոխակերպիչների նախագծման և դրանց բնութագրերի գնահատման գործընթացներում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել միկրոէլեկտրոնիկայի, թվային և անալոգային սխեմատեխնիկայի, ավտոմատացված նախագծման համակարգերի և ազդանշանների մշակման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Բժշկություն

Այս աշխատանքը անդրադառնում է Հայաստանի գյուղական բնակչության առողջական վիճակի վրա ազդող հիմնական խնդիրներին՝ հատկապես գյուղատնտեսության քիմիականացման հետևանքով առաջացած ռիսկերին։ Հեղինակը ուսումնասիրում է այն, թե ինչպես են պարարտանյութերի, թունաքիմիկատների և այլ քիմիական միջոցների լայն կիրառությունը ազդում մարդու օրգանիզմի վրա՝ երկարաժամկետ և կուտակային ազդեցությունների տեսանկյունից։ Վերլուծվում են գյուղական բնակավայրերում տարածված հիվանդությունների կառուցվածքային փոփոխությունները, դրանց կապը շրջակա միջավայրի աղտոտման և սննդային շղթայի միջոցով քիմիական նյութերի ներթափանցման հետ։ Աշխատությունը ներկայացնում է նաև սոցիալ-տնտեսական գործոնները, որոնք խորացնում են առողջապահական խնդիրները՝ ներառյալ տեղեկատվության պակասը, կանխարգելիչ բժշկության սահմանափակ հասանելիությունը և գյուղատնտեսական պրակտիկաների ոչ բավարար վերահսկողությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կանխարգելման հնարավորություններին՝ առաջարկելով հանրային առողջության քաղաքականությունների բարելավում, գյուղատնտեսական քիմիական նյութերի օգտագործման կարգավորում, բնակչության իրազեկման բարձրացում և բժշկական մոնիթորինգի համակարգերի զարգացում։ Աշխատությունը համադրում է էկոլոգիական, բժշկական և սոցիալական մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով ձևավորել համալիր պատկեր գյուղական առողջապահական մարտահրավերների վերաբերյալ և առաջարկել գործնական լուծումներ դրանց նվազեցման համար։