Islam in Armenian literary culture

Religion

Գիրքը Հայ Առաքելական Սուրբ եկեղեցու ծիսական գրականության կարևոր տեսակներից է և նախատեսված է եկեղեցական ժամերգությունների կատարման համար։ Ժամագիրքը պարունակում է եկեղեցական օրվա տարբեր ժամերին համապատասխան աղոթքների, օրհներգությունների, սաղմոսների և այլ ծիսական ընթերցումների կարգավորված ամբողջություն, որոնք կազմում են Հայ եկեղեցու պաշտամունքային կյանքի կարևոր մասը։ Ժամերգությունները քրիստոնեական աղոթական ավանդույթի արտահայտություններից են և նպատակ ունեն հավատացյալների ուշադրությունը կենտրոնացնելու հոգևոր կյանքի, աստվածային փառաբանության, ապաշխարության, գոհության և աղոթքի վրա։ Ժամագրքի կառուցվածքն ու բովանդակությունը կապված են եկեղեցական օրացույցի, տոների, հիշատակի օրերի և պաշտամունքային արարողությունների ավանդական կարգի հետ։ Այն կարևոր նշանակություն ունի հոգևորականների և եկեղեցական սպասավորների համար՝ որպես ժամերգությունների կատարման ընթացքում կիրառվող գործնական ձեռնարկ, ինչպես նաև հայ քրիստոնեական համայնքի աղոթական ու ծիսական ավանդույթների պահպանման միջոց։ Նման հրատարակությունները նպաստել են եկեղեցական արարողությունների միասնական կարգի պահպանմանը և ծիսական տեքստերի փոխանցմանը սերունդներին։ Գիրքը արժեքավոր է հայ եկեղեցական մատենագրության, հայերեն կրոնական գրքի պատմության, ծիսագիտության և հայ քրիստոնեական մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել աստվածաբաններին, հայագետներին, եկեղեցու պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին և Հայ Առաքելական եկեղեցու պաշտամունքային ավանդույթներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Medicine

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է կլիմակտերիկ շրջանի կանանց մոտ վահանաձև գեղձի ֆունկցիոնալ վիճակի ուսումնասիրմանը և դրա հետ կապված ֆիզիոլոգիական ու կլինիկական փոփոխությունների վերլուծությանը։ Հեղինակը դիտարկում է հորմոնալ փոփոխությունների ազդեցությունը վահանաձև գեղձի գործունեության վրա, ուսումնասիրում է էնդոկրին համակարգի փոխկապակցվածությունը, տարիքային առանձնահատկությունները և հնարավոր խանգարումների դրսևորումները։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են հետազոտական տվյալներ, ախտորոշման մեթոդներ, լաբորատոր ցուցանիշների գնահատման մոտեցումներ և բուժկանխարգելիչ միջոցառումների նշանակությունը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է էնդոկրինոլոգների, գինեկոլոգների, բժիշկների, բժշկական ոլորտի հետազոտողների, ուսանողների և կանանց առողջության հարցերով հետաքրքրվող մասնագետների համար։

History

Աշխատանքը նվիրված է 1945-1988 թվականներին հայկական սփյուռքում տեղի ունեցած ներքին տեղաշարժերի, բնակչության տարածական վերաբաշխման և համայնքային կառուցվածքի փոփոխությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո ձևավորված նոր պատմական պայմաններն են, որոնք էական ազդեցություն ունեցան տարբեր երկրներում և քաղաքներում բնակվող հայերի թվաքանակի, բնակության վայրերի, սոցիալական կազմի և համայնքային կյանքի կազմակերպման վրա։ Ուսումնասիրությունը դիտարկում է սփյուռքի ներքին շարժերը ոչ միայն որպես բնակչության ֆիզիկական տեղափոխություններ, այլև որպես սոցիալական, տնտեսական և մշակութային գործընթացների ամբողջություն, որոնք փոփոխում էին հայկական համայնքների ներքին հարաբերություններն ու զարգացման ուղղությունները։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է հատկացվում հետպատերազմյան շրջանում հայրենադարձության գործընթացին և դրա ազդեցությանը սփյուռքի ժողովրդագրական կառուցվածքի վրա։ 1940-ականների երկրորդ կեսին Խորհրդային Հայաստան տեղափոխված բազմաթիվ հայերի հեռացումը տարբեր սփյուռքյան համայնքներից փոխեց առանձին բնակավայրերի և երկրների հայկական բնակչության թվաքանակը, իսկ հայրենադարձության փորձը դարձավ սփյուռքյան շարժունակության կարևոր բաղադրիչ։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են հենց սփյուռքի ներսում տեղի ունեցած տեղափոխությունները՝ գյուղական բնակավայրերից քաղաքներ, փոքր համայնքներից խոշոր կենտրոններ և մի երկրից մյուսը։ Այդ գործընթացների վրա ազդել են տնտեսական զարգացման անհավասար մակարդակները, աշխատանքի և կրթության հնարավորությունները, քաղաքական փոփոխությունները, ընտանեկան կապերը և ավելի բարենպաստ կենսապայմաններ որոնելու ձգտումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել Մերձավոր Արևելքի հայկական համայնքներին, որտեղ 20-րդ դարի երկրորդ կեսին քաղաքական անկայունությունը, զինված հակամարտությունները և տնտեսական փոփոխությունները զգալիորեն ազդեցին բնակչության տեղաշարժերի վրա։ Լիբանանի, Սիրիայի, Իրաքի և տարածաշրջանի այլ երկրների հայկական համայնքներից դեպի ավելի կայուն երկրներ կատարված տեղափոխությունները նպաստեցին սփյուռքի աշխարհագրական վերակազմավորմանը։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է հայերի ներգաղթը Եվրոպայի, Հյուսիսային և Հարավային Ամերիկայի, Ավստրալիայի և այլ տարածաշրջանների քաղաքներ, որտեղ ձևավորվեցին կամ ընդլայնվեցին նոր հայկական համայնքային կենտրոններ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է քաղաքայինացման գործընթացը։ Սփյուռքի տարբեր երկրներում հայ բնակչության մի մասը աստիճանաբար կենտրոնացավ խոշոր քաղաքներում, որտեղ ավելի մեծ էին աշխատանքի, կրթության, առևտրի և հասարակական գործունեության հնարավորությունները։ Այս տեղաշարժերը փոխեցին համայնքների սոցիալական կառուցվածքը և նպաստեցին նոր մշակութային ու կազմակերպական կենտրոնների առաջացմանը։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել նաև ներհամայնքային շարժերի ազդեցությունը հայկական դպրոցների, եկեղեցիների, մշակութային միությունների, մամուլի և այլ հաստատությունների վրա։ Բնակչության նվազումը որոշ բնակավայրերում կարող էր թուլացնել ավանդական համայնքային կառույցները, մինչդեռ նոր կենտրոններում հայերի թվի աճը նպաստում էր նոր կազմակերպությունների և մշակութային հաստատությունների ստեղծմանը։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև սփյուռքյան ներքին շարժերի ժողովրդագրական ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով տարիքային և սոցիալական կազմի փոփոխությունները, ընտանիքների վերամիավորումը, ծնելիության և արտագաղթի ազդեցությունը, ինչպես նաև տարբեր սերունդների շարժունակության առանձնահատկությունները։ Երիտասարդների կրթական և մասնագիտական միգրացիան կարող էր հատկապես մեծ դեր ունենալ համայնքների աշխարհագրական փոփոխության մեջ, քանի որ ուսման կամ աշխատանքի նպատակով տեղափոխված անձինք հաճախ հետագայում հաստատվում էին նոր բնակավայրերում։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև 1960-1980-ական թվականներին սփյուռքի նոր կենտրոնների ձևավորմանը և արդեն գոյություն ունեցող համայնքների փոխակերպմանը։ Այս գործընթացները կապված էին ոչ միայն տնտեսական և քաղաքական գործոնների, այլև հաղորդակցության միջոցների զարգացման, միջազգային կապերի ընդլայնման և սփյուռքահայերի կրթական ու մասնագիտական շարժունակության աճի հետ։ Աշխատանքի կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ ներքին տեղաշարժերը դիտարկվում են որպես սփյուռքի շարունակական վերակազմավորման գործընթաց, որի արդյունքում փոխվում էին համայնքների հարաբերակցությունը, աշխարհագրությունը և մշակութային ազդեցության կենտրոնները։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է 1945-1988 թվականների հայկական սփյուռքի ժողովրդագրական և տարածական փոփոխությունների համապարփակ պատկերը՝ բացահայտելով հայրենադարձության, քաղաքայինացման, ներհամայնքային տեղափոխությունների և միջազգային միգրացիայի փոխկապակցված ազդեցությունը։ Այն հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են հետպատերազմյան տասնամյակների քաղաքական, տնտեսական և սոցիալական փոփոխությունները վերափոխել հայկական սփյուռքի աշխարհագրական կառուցվածքը, համայնքային կենտրոնները և ներքին կապերը։ Թեման կարևոր է հայկական սփյուռքի պատմության, ժողովրդագրության, միգրացիոն գործընթացների և համայնքային զարգացման ուսումնասիրության համար։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է ֆրանսիացի բանաստեղծ Սեն-Ժոն Պերսի ստեղծագործությունների հայերեն թարգմանություններում կիրառված լեզվական միջոցների, թարգմանական սկզբունքների և գեղարվեստական խոսքի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում բնագրի և հայերեն տարբերակների բառապաշարային, քերականական, շարահյուսական ու ոճական համապատասխանությունները՝ բացահայտելու համար, թե ինչպես են հայերենում փոխանցվել հեղինակի բանաստեղծական մտածողությունը, պատկերային համակարգը, խոսքի ռիթմը և արտահայտչականությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բառընտրությանը, փոխաբերությունների, խորհրդանիշների, պատկերավոր արտահայտությունների, դարձվածքների և բանաստեղծական այլ միջոցների վերարտադրմանը։ Ուսումնասիրվում են այն լեզվական լուծումները, որոնց միջոցով թարգմանիչները փորձել են պահպանել բնագրի իմաստային բազմաշերտությունը և միաժամանակ ստեղծել բնական ու գեղարվեստական արժեք ունեցող հայերեն խոսք։ Քննության են առնվում երկար և բարդ շարահյուսական կառույցների փոխանցման եղանակները, նախադասությունների կառուցվածքային փոփոխությունները, բառերի դասավորությունը և հայերենի լեզվական հնարավորությունների կիրառումը բանաստեղծական ռիթմի ու հնչերանգի պահպանման նպատակով։ Կարևորվում է նաև հեղինակի ինքնատիպ բառապաշարի, մշակութային հասկացությունների և բնության, մարդու ու աշխարհի վերաբերյալ պատկերների հայերեն արտահայտման խնդիրը։ Համեմատական վերլուծության միջոցով հնարավոր է բացահայտել թարգմանության ընթացքում կատարված բառային կամ կառուցվածքային փոխակերպումները, իմաստային շեշտադրումների փոփոխությունները և թարգմանչական մեկնաբանության դերը վերջնական տեքստի ձևավորման մեջ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հայերենի գրական և ոճական միջոցների ընտրությանը, նոր բառային համադրությունների ստեղծմանը և բանաստեղծական խոսքի արտահայտչական հնարավորությունների օգտագործմանը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել ֆրանսիական բանաստեղծական լեզվի հայերեն վերարտադրության առանձնահատկությունները և բացահայտել տարբեր լեզվական համակարգերի միջև գեղարվեստական տեքստի փոխանցման ընթացքում առաջացող հիմնական խնդիրները։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի թարգմանաբանության, համեմատական գրականագիտության և հայոց լեզվի ոճաբանության համար՝ նպաստելով գեղարվեստական թարգմանության լեզվի և ֆրանս-հայկական գրական փոխառնչությունների առավել խորքային ուսումնասիրությանը։

Informatics

Տոռենտը ֆայլերի փոխանակման տեխնոլոգիա է, որը գործում է peer-to-peer (P2P) սկզբունքով և հնարավորություն է տալիս օգտատերերին ինտերնետի միջոցով արագ և արդյունավետ կերպով փոխանցել տարբեր տեսակի տվյալներ։ Տոռենտ համակարգում ֆայլերը չեն ներբեռնվում մեկ կենտրոնական սերվերից, այլ փոխանցվում են բազմաթիվ օգտատերերի համակարգիչներից, որոնք միաժամանակ հանդես են գալիս և՛ որպես ներբեռնող, և՛ որպես տվյալներ տարածող աղբյուրներ։ Այս տեխնոլոգիան օգտագործվում է մեծ ծավալի ֆայլերի՝ ֆիլմերի, երաժշտության, ծրագրերի, խաղերի և այլ տվյալների տարածման համար։ Տոռենտի աշխատանքը հիմնված է հատուկ փոքր ֆայլերի կամ magnet հղումների վրա, որոնք պարունակում են տեղեկություն տվյալ ֆայլի մասերի և դրանց գտնվելու վայրի մասին։ Երբ օգտատերը բացում է տոռենտ ֆայլը համապատասխան ծրագրով, ծրագիրը միանում է մյուս օգտատերերին և սկսում է ներբեռնել տվյալ ֆայլի տարբեր հատվածներ տարբեր աղբյուրներից։ Ներբեռնման ընթացքում համակարգիչը միաժամանակ նաև փոխանցում է արդեն ստացված հատվածները այլ օգտատերերի, ինչի շնորհիվ ստեղծվում է տվյալների փոխանակման ընդհանուր ցանց։ Տոռենտի աշխատանքի հիմնական բաղադրիչներից են tracker-ները, seed-երը և peer-երը։ Tracker-ը համակարգ է, որը հետևում է, թե որ օգտատերերն ունեն տվյալ ֆայլի մասերը։ Seed կոչվում են այն օգտատերերը, որոնք ունեն ամբողջական ֆայլը և տարածում են այն, իսկ peer-երը ներբեռնում և միաժամանակ տարածում են ֆայլի առկա հատվածները։ Որքան շատ են seed-երը, այնքան արագ կարող է իրականացվել ներբեռնումը։ Տոռենտ տեխնոլոգիայի հիմնական առավելություններից է ներբեռնման բարձր արագությունը, քանի որ տվյալները ստացվում են միաժամանակ բազմաթիվ աղբյուրներից։ Այն նաև նվազեցնում է մեկ սերվերի ծանրաբեռնվածությունը և թույլ է տալիս տարածել մեծ ծավալի ֆայլեր առանց հզոր կենտրոնական համակարգերի անհրաժեշտության։ Բացի դրանից, տոռենտ համակարգը համարվում է ավելի կայուն, քանի որ ֆայլը հասանելի է մնում այնքան ժամանակ, քանի դեռ կան այն տարածող օգտատերեր։ Սակայն տոռենտների օգտագործման դեպքում կարևոր է պահպանել հեղինակային իրավունքները և ներբեռնել միայն օրինական բովանդակություն, քանի որ բազմաթիվ ֆայլերի անօրինական տարածումը կարող է խախտել օրենքը։

Economics

Գիրքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում դրամավարկային մեխանիզմի ձևավորման, գործողության առանձնահատկությունների և կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են դրամավարկային քաղաքականության տեսական հիմքերը, դրա հիմնական գործիքները և ազդեցությունը երկրի տնտեսական կայունության, գնաճի կարգավորման, ֆինանսական շուկաների զարգացման ու տնտեսական աճի ապահովման վրա։ Ուսումնասիրությունը ներկայացնում է ՀՀ դրամավարկային համակարգի զարգացման փուլերը, առկա խնդիրները և այն գործոնները, որոնք պայմանավորում են դրամավարկային մեխանիզմի արդյունավետությունը։ Անդրադարձ է կատարվում կենտրոնական բանկի դերին, տոկոսադրույքային քաղաքականությանը, դրամաշրջանառության կարգավորմանը, ֆինանսական միջավայրի կայունացման և միջազգային տնտեսական գործընթացների ազդեցության հարցերին։ Գիրքը առաջարկում է դրամավարկային համակարգի կատարելագործման հնարավոր ուղղություններ՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել տնտեսական կառավարման արդյունավետությունը և ապահովել մակրոտնտեսական կայունություն։ Այն արժեքավոր աղբյուր է տնտեսագետների, ֆինանսական ոլորտի մասնագետների, պետական կառավարման ներկայացուցիչների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են Հայաստանի դրամավարկային համակարգի զարգացման և տնտեսական քաղաքականության հիմնահարցերով։