Исследование адсорбционных и ионообменных свойств природных цеолитов Армении и их применение в областях очистки вод и гемосорбции

Մաթեմատիկա

Գիրքը կենտրոնանում է երկրաչափական օբյեկտների ուսումնասիրման վրա կոորդինատային մեթոդների միջոցով՝ միավորելով երկրաչափական ինտուիցիան և ալգեբրական ապարատը։ Ներկայացվում են ուղիղների, հարթությունների, կորերի և մակերեսների հավասարումները, դրանց հատկությունները և փոխադարձ դիրքերը տարածության մեջ։ Մեծ ուշադրություն է դարձվում նաև վեկտորային մեթոդներին, որոնք ժամանակակից երկրաչափության հիմնարար գործիքներից են և լայն կիրառություն ունեն ոչ միայն մաթեմատիկայում, այլև ֆիզիկայում ու ինժեներական խնդիրներում։ Բովանդակության ներկայացումը կառուցված է աստիճանական բարդացման սկզբունքով․ սկզբում տրվում են հիմնական հասկացություններն ու սահմանումները, ապա անցում է կատարվում ավելի բարդ թեմաների՝ ներառյալ երկրորդ կարգի կորերը (էլիպս, հիպերբոլա, պարաբոլա) և դրանց դասակարգումը, ինչպես նաև տարածական երկրաչափության տարրերը։ Թեմաների միջև պահվում է տրամաբանական կապ, ինչը նպաստում է նյութի խորքային ըմբռնմանը։ Գիրքը նաև ունի կիրառական ուղղվածություն․ բազմաթիվ օրինակներ և խնդիրներ ցույց են տալիս, թե ինչպես կարելի է վերլուծական երկրաչափության մեթոդները կիրառել իրական խնդիրներում՝ սկսած ֆիզիկական մոդելներից մինչև գրաֆիկական պատկերացումներ։ Սա այն դարձնում է ոչ միայն տեսական գիտելիքների աղբյուր, այլև գործնական հմտությունների զարգացման արդյունավետ միջոց։

Պատմություն

Հրատարակությունը նվիրված է հայ հասարակական-քաղաքական գործիչ և հեղափոխական շարժման մասնակից Բոգդան Կնունյանցի կյանքին, գործունեությանը և պատմական ժառանգությանը վերաբերող գրականության համակարգված ներկայացմանը։ Մատենագիտական ցանկի հիմնական նպատակն է ընթերցողներին ծանոթացնել գործչի կենսագրության, գաղափարական հայացքների, հասարակական գործունեության և ժամանակաշրջանի քաղաքական իրադարձությունների ուսումնասիրության համար կարևոր գրական աղբյուրներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում XIX դարի վերջի և XX դարի սկզբի հայ հասարակական-քաղաքական կյանքի առանձնահատկություններին, հեղափոխական շարժումների զարգացմանը և դրանցում Կնունյանցի ունեցած մասնակցությանը։ Ներկայացվող գրականությունը կարող է ընդգրկել կենսագրական ուսումնասիրություններ, պատմագիտական աշխատություններ, հուշագրություններ, պարբերական մամուլի հրապարակումներ, փաստագրական նյութեր և այլ աղբյուրներ, որոնք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու նրա գործունեության տարբեր կողմերը։ Կարևորվում են պատմական իրադարձությունների լուսաբանման աղբյուրագիտական մոտեցումները, ժամանակակիցների վկայությունների նշանակությունը և գործչի գաղափարական ու կազմակերպական գործունեության գնահատման տարբեր տեսանկյունները։ Մատենագիտական նյութերի համակարգումը նպաստում է համապատասխան հրատարակությունների որոնմանը, պատմական տեղեկությունների համադրմանը և հետազոտական աշխատանքի կազմակերպմանը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հայ քաղաքական մտքի զարգացման, հասարակական շարժումների ձևավորման և ժամանակաշրջանի գաղափարական պայքարի ուսումնասիրության հնարավորություններին։ Հրատարակությունն ունի ճանաչողական, տեղեկատվական և գիտաօժանդակ նշանակություն՝ ծառայելով որպես ուղեցույց տվյալ պատմական ժամանակաշրջանի և նշանավոր գործչի կենսագրության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, մատենագետների, գրադարանավարների, հասարակական-քաղաքական մտքի պատմության հետազոտողների, մանկավարժների, ուսանողների և հայոց նորագույն պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է արտաքին տնտեսական ցնցումների ազդեցության ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության զարգացման, կայունության և աճի գործընթացների վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են համաշխարհային և տարածաշրջանային տնտեսական գործընթացների, արտաքին առևտրի փոփոխությունների, միջազգային գների տատանումների, ներդրումային հոսքերի, փոխարժեքային զարգացումների, ֆինանսական շուկաների փոփոխությունների և այլ արտաքին գործոնների ազդեցության մեխանիզմները ՀՀ տնտեսության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում փոքր և բաց տնտեսության առանձնահատկություններին, որոնց պայմաններում արտաքին միջավայրում տեղի ունեցող փոփոխությունները կարող են արագ անդրադառնալ ներքին տնտեսական ակտիվության, արտադրության, սպառման, զբաղվածության, գնաճի և պետական ֆինանսների վրա։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են արտաքին ցնցումների փոխանցման հիմնական ուղիները և դրանց կարճաժամկետ ու երկարաժամկետ հետևանքները՝ ընդգծելով տնտեսության տարբեր ոլորտների և ճյուղերի նկատմամբ ազդեցության տարբերությունները։ Քննարկվում են նաև տնտեսական դիմակայունության բարձրացման, արտաքին ռիսկերի կառավարման և բացասական ազդեցությունների մեղմացման հնարավոր ուղղությունները՝ ներառյալ տնտեսական դիվերսիֆիկացիան, արտաքին շուկաների ընդլայնումը, ներդրումային միջավայրի բարելավումը, ֆինանսական կայունության ապահովումը և արդյունավետ մակրոտնտեսական քաղաքականության իրականացումը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է ՀՀ տնտեսության զարգացման հեռանկարների գնահատման տեսանկյունից և կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, հետազոտողների, ուսանողների, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների և միջազգային տնտեսական գործընթացներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու արտաքին տնտեսական միջավայրի փոփոխությունների և դրանց նկատմամբ Հայաստանի տնտեսության զգայունության, հարմարվողականության ու կայունության վերաբերյալ։

Տեխնոլոգիա

Սննդի տեխնոլոգիայի և սննդարդյունաբերության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է պտղային ալկոհոլային խմիչքների արտադրության տեխնոլոգիական գործընթացների ուսումնասիրությանը և դրանց կատարելագործման հնարավոր ուղղությունների բացահայտմանը։ Քննության են առնվում տարբեր պտղատեսակների քիմիական կազմը, հումքի որակական ցուցանիշները, վերամշակման առանձնահատկությունները և դրանց ազդեցությունը պատրաստի արտադրանքի ֆիզիկաքիմիական ու զգայաբանական հատկությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պտղային հումքի ընտրության, նախնական մշակման, խմորման գործընթացների վերահսկման և արտադրության տեխնոլոգիական փուլերի արդյունավետության գնահատման հարցերին։ Վերլուծվում են շաքարների, օրգանական թթուների, բուրավետ նյութերի և այլ բաղադրիչների փոփոխությունները արտադրական գործընթացների ընթացքում, ինչպես նաև դրանց նշանակությունը խմիչքների որակական հատկանիշների ձևավորման համար։ Քննարկվում են նաև արտադրանքի կայունության, պահպանման պայմանների, տեխնոլոգիական կորուստների նվազեցման, հումքի արդյունավետ օգտագործման և արտադրական գործընթացների ստանդարտացման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են ժամանակակից սարքավորումների, լաբորատոր վերահսկողության, ֆիզիկաքիմիական վերլուծության և որակի գնահատման մեթոդների կիրառման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում սննդամթերքի անվտանգության պահանջների պահպանմանը, արտադրանքի որակի կայունության ապահովմանը, արտադրական ռեսուրսների արդյունավետ կառավարմանը և պտղի վերամշակման ոլորտում տեխնոլոգիական նորարարությունների նշանակությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել սննդի տեխնոլոգիայի, պտղի վերամշակման, սննդային քիմիայի, խմորման գործընթացների և սննդարդյունաբերության արտադրական կառավարման ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Տեխնոլոգիա

Հիդրոտեխնիկական և կառուցվածքային մեխանիկայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ամբարտակների լարվածադեֆորմացիոն վիճակի ուսումնասիրությանը ստատիկ և դինամիկ ազդեցությունների պայմաններում։ Քննության են առնվում կառուցվածքի տարբեր հատվածներում լարումների, դեֆորմացիաների և տեղաշարժերի առաջացման ու բաշխման օրինաչափությունները՝ հաշվի առնելով արտաքին բեռնվածքների և շահագործման պայմանների առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջրի ճնշման, սեփական քաշի, հիմքի փոխազդեցության, ինչպես նաև դինամիկ և սեյսմիկ ազդեցությունների հետևանքով կառուցվածքում առաջացող փոփոխություններին։ Վերլուծվում են ամբարտակի նյութերի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների, երկրաչափական պարամետրերի և սահմանային պայմանների ազդեցությունները կառուցվածքի ընդհանուր մեխանիկական վարքի վրա։ Քննարկվում են լարվածադեֆորմացիոն վիճակի գնահատման տեսական, թվային և հաշվարկային մեթոդները, ինչպես նաև դրանց կիրառման հնարավորությունները կառուցվածքային անվտանգության խնդիրներում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ամբարտակների ամրությունը, կայունությունը և հուսալիությունը տարբեր տեսակի բեռնվածքների պայմաններում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հիդրոտեխնիկայի, կառուցվածքային մեխանիկայի, սեյսմակայուն շինարարության և հիդրոտեխնիկական կառուցվածքների նախագծման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է պարբերական հիվանդության պայմաններում աղիքային միկրոֆլորայի կազմի և դրա հնարավոր փոփոխությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում աղիքային միկրոբիոտայի և օրգանիզմի ընդհանուր ֆիզիոլոգիական վիճակի փոխկապակցվածությունն է՝ առանձնահատուկ ուշադրությամբ պարբերական հիվանդությանը բնորոշ բորբոքային գործընթացների և դրանց հնարավոր ազդեցության վրա աղիքային մանրէային համայնքների կառուցվածքի վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են գնահատվել աղիքներում առկա միկրոօրգանիզմների հիմնական խմբերի հարաբերակցությունը, քանակական և որակական փոփոխությունները, ինչպես նաև առողջ անձանց և պարբերական հիվանդություն ունեցող մարդկանց միկրոֆլորայի միջև հնարավոր տարբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միկրոբիոտայի հավասարակշռության խանգարմանը, օգտակար և պայմանական ախտածին միկրոօրգանիզմների հարաբերակցությանը և այդ փոփոխությունների հնարավոր կապին հիվանդության կլինիկական դրսևորումների հետ։ Աշխատությունը կարող է ներառել նաև աղիքային միկրոֆլորայի ուսումնասիրման լաբորատոր մեթոդների կիրառություն և ստացված տվյալների համեմատական վերլուծություն։ Կարևոր տեղ է հատկացվում միկրոֆլորայի հնարավոր ազդեցությանը իմունային համակարգի գործունեության, բորբոքային արձագանքի և նյութափոխանակային գործընթացների վրա, քանի որ աղիքային միկրոբիոտան փոխկապակցված է օրգանիզմի բազմաթիվ կենսաբանական համակարգերի հետ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել պարբերական հիվանդության ախտածագման վերաբերյալ պատկերացումների ընդլայնմանը և հիվանդության ընթացքի վրա աղիքային միկրոբիոտայի հնարավոր դերի բացահայտմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել գաստրոէնտերոլոգներին, ռևմատոլոգներին, միկրոկենսաբաններին, իմունոլոգներին, կլինիկական հետազոտողներին և բժշկական ոլորտի ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը փորձում է բացահայտել պարբերական հիվանդության և աղիքային միկրոֆլորայի միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունը՝ գնահատելով միկրոբիոտայի կազմի փոփոխությունների գիտական և կլինիկական նշանակությունը։