Կադաստրային քարտեզագրման նպատակով գեոդեզիական ցանցերի ստեղծումը էլեկտրոնային և արբանյակային տեխնոլոգիաների կիրառմամբ

Տնտեսագիտություն

Գիրքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության հողային ռեսուրսների ռացիոնալ օգտագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Արագածոտնի մարզի օրինակով։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են հողային ֆոնդի կառավարման, արդյունավետ օգտագործման և պահպանության հետ կապված հիմնական խնդիրները, ինչպես նաև հողերի որակական վիճակի, օգտագործման ուղղությունների և տնտեսական նշանակության առանձնահատկությունները։ Հեղինակը ներկայացնում է հողային ռեսուրսների վրա ազդող բնական, սոցիալ-տնտեսական և կառավարչական գործոնները, ուսումնասիրում է դրանց արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունները և առաջարկում զարգացման համապատասխան մոտեցումներ։ Անդրադարձ է կատարվում գյուղատնտեսական նշանակության հողերի օգտագործման արդյունավետությանը, հողերի դեգրադացիայի կանխարգելմանը, տարածքային պլանավորման և ռեսուրսների պահպանության հարցերին։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի բնապահպանների, գյուղատնտեսության ոլորտի մասնագետների, աշխարհագրագետների, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչների, հետազոտողների և ուսանողների համար՝ որպես ուսումնասիրություն Հայաստանի հողային ռեսուրսների կայուն կառավարման և արդյունավետ օգտագործման վերաբերյալ։

Մաթեմատիկա

Այս աշխատությունը նվիրված է ոչ համասեռ համակարգերի էլեկտրոնային և օպտիկական հատկությունների տեսական և փորձարարական ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունների և ֆիզիկական բնութագրերի միջև առկա փոխկապակցվածությունը։ Ոչ համասեռ համակարգերը ներառում են տարբեր նյութերից, փուլերից կամ կառուցվածքային բաղադրիչներից կազմված միջավայրեր, որոնց հատկությունները կարող են էապես տարբերվել միատարր նյութերի հատկություններից։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում է այն հարցը, թե համակարգի ներքին անհամասեռությունը, բաղադրիչների տարածական բաշխումը, միջերեսները և կառուցվածքային տատանումները ինչպես են ազդում էլեկտրոնների շարժի, էներգետիկ վիճակների և էլեկտրամագնիսական ճառագայթման հետ նյութի փոխազդեցության վրա։ Էլեկտրոնային հատկությունների ուսումնասիրության ընթացքում կարող են դիտարկվել էներգետիկ մակարդակների կառուցվածքը, լիցքակիրների տեղաբաշխումը և շարժունակությունը, հաղորդականության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև միջավայրի կառուցվածքային պարամետրերի ազդեցությունը էլեկտրոնային վիճակների ձևավորման վրա։ Օպտիկական հատկությունների տեսանկյունից ուշադրություն է դարձվում լույսի կլանմանը, անդրադարձմանը, անցմանը, ցրմանը և նյութի հետ փոխազդեցության այլ երևույթներին։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում այն հանգամանքը, որ կառուցվածքային անհամասեռությունները կարող են առաջացնել նոր օպտիկական և էլեկտրոնային երևույթներ, որոնք բացակայում են միատարր համակարգերում։ Աշխատության մեջ կարող են կիրառվել քվանտային մեխանիկայի, պինդ մարմնի ֆիզիկայի, էլեկտրադինամիկայի և վիճակագրական ֆիզիկայի տեսական մեթոդներ՝ համակարգերի հատկությունները մաթեմատիկական մոդելների միջոցով նկարագրելու համար։ Կարող են ուսումնասիրվել նաև նյութի բաղադրության, կառուցվածքային չափերի, միջավայրի դիէլեկտրական հատկությունների և այլ պարամետրերի ազդեցությունը դիտարկվող ֆիզիկական բնութագրերի վրա։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել բարդ նյութերի էլեկտրոնային կառուցվածքի և օպտիկական արձագանքի ավելի խոր ըմբռնմանը, ինչպես նաև նոր ֆունկցիոնալ նյութերի և միկրո- ու նանոկառուցվածքների հատկությունների կանխատեսմանը։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր նշանակություն ունեն ժամանակակից օպտոէլեկտրոնիկայի, ֆոտոնիկայի, կիսահաղորդչային տեխնոլոգիաների, սենսորային համակարգերի և նյութերի ֆիզիկայի զարգացման համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ֆիզիկոսների, նյութագետների, օպտիկայի և ֆոտոնիկայի մասնագետների, էլեկտրոնիկայի ոլորտի հետազոտողների, ասպիրանտների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատությունը նվիրված է տնտեսական աճի հասկացության և էության համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով դրա նշանակությունը երկրի տնտեսական զարգացման և բնակչության բարեկեցության բարձրացման գործընթացում։ Գրքում ներկայացվում է, թե ինչ է տնտեսական աճը՝ որպես ազգային տնտեսության արտադրական կարողությունների երկարաժամկետ ընդլայնում, որը արտահայտվում է համախառն ներքին արդյունքի (ՀՆԱ) և մեկ շնչին ընկնող եկամտի աճով։ Հեղինակը անդրադառնում է տնտեսական աճի հիմնական աղբյուրներին՝ կապիտալի կուտակում, աշխատանքի արտադրողականության բարձրացում, տեխնոլոգիական առաջընթաց և մարդկային կապիտալի զարգացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տնտեսական աճի որակական և քանակական կողմերին, ինչպես նաև դրա կապին սոցիալական զարգացման, եկամուտների բաշխման և կենսամակարդակի փոփոխության հետ։ Գրքում քննարկվում են նաև տնտեսական աճի կայունության խնդիրները, շրջակա միջավայրի վրա ազդեցությունը և զարգացման երկարաժամկետ մարտահրավերները։ Վերլուծվում է, թե ինչպես են տարբեր տնտեսական քաղաքականություններ ազդում աճի տեմպերի վրա՝ ներառյալ հարկաբյուջետային և դրամավարկային միջոցառումները։ Աշխատությունը համադրում է տեսական մոտեցումները և գործնական վերլուծությունները՝ օգտակար լինելով տնտեսագիտության ուսանողների, հետազոտողների և տնտեսական քաղաքականություն մշակողների համար։

Այլ առարկաներ

Ճարտարապետական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում գրադարանային շենքերի ճարտարապետական առանձնահատկությունների, տարածական կազմակերպման և արդիականացման հիմնական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում գրադարանների հատակագծային լուծումները, գործառական գոտիների փոխկապակցվածությունը, ընթերցողների սպասարկման տարածքների կազմակերպումը և շենքերի համապատասխանությունը ժամանակակից պահանջներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գոյություն ունեցող կառույցների վերակառուցման ու վերազինման հնարավորություններին, ներքին տարածքների արդյունավետ օգտագործմանը, մատչելիության ապահովմանը և ինժեներական համակարգերի կատարելագործմանը։ Վերլուծվում են ավանդական գրադարանային գործառույթների և ժամանակակից տեղեկատվական, կրթական ու հասարակական ծառայությունների համատեղման ճարտարապետական մոտեցումները։ Քննարկվում են նաև էներգաարդյունավետության, հարմարավետ միջավայրի ձևավորման, տեխնոլոգիական ենթակառուցվածքների ներդրման և շենքերի ճարտարապետական արժեքների պահպանման խնդիրները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու գրադարանային շենքերի ներկայիս վիճակը և բացահայտելու դրանց արդիականացման հիմնական ուղղությունները՝ հաշվի առնելով ժամանակակից գրադարանի փոփոխվող գործառույթները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ճարտարապետության, գրադարանագիտության, հասարակական շենքերի նախագծման և քաղաքային միջավայրի զարգացման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Բժշկություն

Բժշկական, մանկաբուժական և հանրային առողջապահական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում նորածինների աուդիոլոգիական սկրինինգի կազմակերպման, իրականացման և արդյունավետության գնահատման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում նորածնային շրջանում լսողության խանգարումների առաջացման հիմնական պատճառները, բնածին և ձեռքբերովի լսողական ախտահարումների առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց վաղ հայտնաբերման նշանակությունը երեխայի խոսքի, ճանաչողական կարողությունների և հոգեբանական զարգացման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նորածինների լսողության հետազոտման ժամանակակից մեթոդներին, մասնավորապես օտոակուստիկ էմիսիայի գրանցմանը և լսողական հարուցված պոտենցիալների ավտոմատացված հետազոտությանը։ Վերլուծվում են աուդիոլոգիական սկրինինգի կազմակերպման փուլերը, հետազոտությունների իրականացման ժամկետները, ռիսկային խմբերի առանձնացման սկզբունքները և ախտորոշիչ հետագա հետազոտությունների անհրաժեշտությունը։ Քննարկվում են Հայաստանի Հանրապետության ծննդօգնության հաստատություններում նորածինների լսողության ստուգման հասանելիության, մասնագիտական և տեխնիկական ապահովվածության, ինչպես նաև հայտնաբերված խանգարումների դեպքում բժշկական շարունակական հսկողության կազմակերպման հարցերը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել միջազգային կլինիկական ուղեցույցները, սկրինինգային ծրագրերի համեմատական փորձը, հետազոտությունների զգայունության և յուրահատկության գնահատման մոտեցումները և առողջապահական համակարգում դրանց ներդրման առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում լսողության խանգարումների վաղ ախտորոշման, ժամանակին իրականացվող վերականգնողական միջամտությունների, ընտանիքների իրազեկման և երեխաների հետագա զարգացման հնարավորությունների բարելավման նշանակությանը։ Կարևորվում են համընդհանուր աուդիոլոգիական սկրինինգի ընդգրկվածության բարձրացման, մասնագիտական ծառայությունների փոխգործակցության և վաղ միջամտության համակարգի կատարելագործման խնդիրները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել նեոնատոլոգիայի, մանկաբուժության, աուդիոլոգիայի, քիթ-կոկորդ-ականջաբանության, հանրային առողջապահության և վաղ մանկական զարգացման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Գրականություն

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է XIX դարի արևելահայ ռոմանտիկական վեպի ձևավորման, զարգացման և գեղարվեստական առանձնահատկությունների քննությանը՝ ուշադրության կենտրոնում պահելով վեպի հիմնական տիպերը, գաղափարական ուղղությունները, կերպարային համակարգը և ժանրային կառուցվածքը։ Աշխատության մեջ արևելահայ ռոմանտիկական վեպը դիտարկվում է որպես հայ գրականության զարգացման կարևոր փուլ, որի միջոցով գրողները փորձել են գեղարվեստականորեն արտահայտել ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման, հայրենիքի, ազատության, սիրո, անհատի և հասարակության փոխհարաբերությունների, պատմական հիշողության ու ազգային ճակատագրի վերաբերյալ իրենց պատկերացումները։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակներից է բացահայտել այն ընդհանրություններն ու տարբերությունները, որոնք բնորոշ են տվյալ ժամանակաշրջանի վիպական ստեղծագործություններին։ Տիպաբանական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս առանձնացնելու վեպերի կառուցվածքային և գաղափարական հիմնական մոդելները և հասկանալու, թե ինչպես են տարբեր հեղինակներ նույն պատմական ու մշակութային միջավայրում յուրովի մեկնաբանել մարդու և հասարակության խնդիրները։ Ռոմանտիկական վեպին բնորոշ է իրականության և իդեալի հակադրությունը։ Հերոսը հաճախ ներկայացվում է որպես բացառիկ անհատ, որը չի հարմարվում իրեն շրջապատող իրականությանը և ձգտում է գտնել ավելի բարձր ու կատարյալ արժեքների աշխարհ։ Նրա ներքին ձգտումները կարող են բախվել հասարակական սահմանափակումներին, քաղաքական պայմաններին կամ ավանդական բարքերին, ինչի հետևանքով առաջանում է դրամատիկական հակասություն անհատի ցանկությունների և իրականության միջև։ Այդ հակադրությունը դառնում է կերպարի զարգացման և ամբողջ վիպական գործողության կարևոր շարժիչ ուժերից մեկը։ Ուսումնասիրության մեջ առանձնահատուկ տեղ է հատկացվում սիրային և ազգային-հայրենասիրական սյուժեների փոխհարաբերությանը։ Ռոմանտիկական վեպերում սիրո պատմությունը հաճախ դուրս է գալիս անձնական հարաբերությունների շրջանակից և կապվում ավելի լայն գաղափարների հետ՝ հայրենիքի, ազատության, հավատարմության և անձնական զոհաբերության թեմաներով։ Սիրո և ազգային պարտքի միջև առաջացող հակասությունները կերպարներին կանգնեցնում են դժվար ընտրությունների առաջ և հնարավորություն են տալիս բացահայտելու նրանց բարոյական արժեքները։ Կարևոր է նաև պատմական անցյալի գեղարվեստականացումը։ XIX դարի արևելահայ գրականության մեջ պատմությունը հաճախ դառնում է ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման միջոց։ Պատմական իրադարձությունների, հերոսների և անցյալի պատկերների միջոցով գրողները վերականգնում են ազգային հիշողությունը և միաժամանակ անդրադառնում իրենց ժամանակի խնդիրներին։ Այդ պատճառով պատմական թեման ռոմանտիկական վեպում սովորաբար ունի ոչ միայն ճանաչողական, այլև գաղափարական նշանակություն․ անցյալը դառնում է ներկայի հետ խոսելու և ապագայի վերաբերյալ պատկերացումներ ձևավորելու միջոց։ Տիպաբանական ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է նաև կերպարների համակարգը։ Ռոմանտիկական վեպում հաճախ հանդիպում են իդեալականացված հերոսներ, հակադիր ուժեր ներկայացնող կերպարներ, սիրային պատմության մասնակիցներ, հասարակական կամ քաղաքական հակամարտությունների մեջ ներգրավված անհատներ։ Հերոսի հակադրությունը միջավայրին թույլ է տալիս ընդգծել անհատի ազատության և ինքնահաստատման ձգտումը, իսկ հակառակորդ կերպարները հաճախ մարմնավորում են այն հասարակական կամ բարոյական ուժերը, որոնց դեմ պայքարում է գլխավոր հերոսը։ Այս կառուցվածքը ստեղծում է սուր հակադրություններ և ուժեղացնում ստեղծագործության դրամատիկական լարվածությունը։ Ուսումնասիրության մեջ ուշադրություն է դարձվում նաև ռոմանտիկական պատկերավորման միջոցներին։ Բնության նկարագրությունները, խորհրդանշական պատկերները, զգացմունքային բարձր լարվածությամբ տեսարանները, հերոսների ներաշխարհի ընդգծված ներկայացումը և բացառիկ իրավիճակների օգտագործումը նպաստում են վեպերի յուրահատուկ գեղարվեստական մթնոլորտի ձևավորմանը։ Բնությունը հաճախ հանդես է գալիս ոչ միայն որպես գործողությունների միջավայր, այլև որպես կերպարի հոգեվիճակի արտահայտիչ, իսկ իրական և երևակայական աշխարհների սահմանների թուլացումը հնարավորություն է տալիս ընդլայնելու վեպի գեղարվեստական հնարավորությունները։ XIX դարի արևելահայ ռոմանտիկական վեպի տիպաբանության ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև ժանրի զարգացման ընդհանուր օրինաչափությունները հասկանալու համար։ Այն ցույց է տալիս, որ հայկական ռոմանտիկական վեպը ձևավորվել է համաշխարհային ռոմանտիզմի ազդեցությունների և ազգային գրական ավանդույթների փոխազդեցության պայմաններում՝ ստեղծելով ինքնատիպ գեղարվեստական համակարգ։ Հայ հեղինակների ստեղծագործություններում եվրոպական ռոմանտիկական գրականությանը բնորոշ մի շարք սկզբունքներ միավորվում են հայկական պատմական, հասարակական և մշակութային իրականության առանձնահատկությունների հետ։ Արդյունքում ձևավորվում է վեպի այնպիսի ազգային տարբերակ, որտեղ անհատի ներքին պայքարը սերտորեն կապված է ժողովրդի պատմական ճակատագրի և ազգային ինքնության խնդիրների հետ։ Այս ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել XIX դարի արևելահայ ռոմանտիկական վեպի ժանրային բնույթի, գաղափարական բազմազանության և գեղարվեստական կառուցվածքի մասին։ Այն արժեքավոր է հայ գրականության պատմությամբ, ռոմանտիզմով և վեպի զարգացման օրինաչափություններով հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների և գրականագետների համար՝ օգնելով հասկանալ, թե ինչպես են տարբեր հեղինակներ ձևավորել ռոմանտիկական վիպական հերոսի, սյուժեի, կոնֆլիկտի և գեղարվեստական աշխարհի տարբեր տիպեր։