Խորհրդային և հետխորհրդային հուշարձանն արդի հայաստանյան հանրային դիսկուրսում

Կենսաբանություն

Գիտաբժշկական և փորձարարական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է «C» նեյրոհորմոնի կարգավորիչ ազդեցության ուսումնասիրությանը սրտամկանի նյութափոխանակության վրա՝ իզոպրոտերենոլով պայմանավորված վնասման և ենթաստամոքսային գեղձի նեկրոտիկ ախտահարման պայմաններում։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են սրտամկանի բջիջներում ընթացող նյութափոխանակային փոփոխությունները, էներգետիկ գործընթացների խանգարումները և օրգանիզմի նեյրոհորմոնային կարգավորման հնարավոր դերը դրանց ձևավորման ընթացքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում փորձարարական ախտաբանական վիճակներում սրտամկանի կենսաքիմիական և ֆունկցիոնալ ցուցանիշների փոփոխություններին ու դրանց վրա ուսումնասիրվող նեյրոհորմոնի ազդեցությանը։ Համեմատվում են տարբեր ախտաբանական պայմաններում առաջացող նյութափոխանակային շեղումները՝ դրանց ընդհանուր և առանձնահատուկ մեխանիզմները բացահայտելու նպատակով։ Քննության են առնվում նաև սրտամկանի էներգետիկ նյութափոխանակության, բջջային վնասման և նեյրոհումորալ կարգավորման միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունները։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են սրտի գործունեության վրա համակարգային ախտաբանական գործընթացների ազդեցության և օրգանիզմի կարգավորիչ մեխանիզմների վերաբերյալ պատկերացումները խորացնելու համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ֆիզիոլոգների, կենսաքիմիկոսների, սրտաբանության և փորձարարական բժշկության ոլորտների հետազոտողների, ինչպես նաև բժշկական ու կենսաբանական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Սոցիոլոգիա

Աշխատանքի սեռային բաժանումը հասարակության մեջ աշխատանքի բաշխման այն համակարգն է, որտեղ տարբեր աշխատանքային դերեր, մասնագիտություններ և սոցիալական գործառույթներ բաժանվում են տղամարդկանց և կանանց միջև՝ հիմնվելով ինչպես կենսաբանական, այնպես էլ առավելապես պատմական, մշակութային և սոցիալական ձևավորված պատկերացումների վրա։ Այս երևույթը գոյություն ունի գրեթե բոլոր հասարակություններում և տարբեր ժամանակաշրջաններում տարբեր ձևերով է արտահայտվել՝ սկսած ավանդական հասարակություններից, որտեղ տղամարդիկ հիմնականում զբաղվում էին ֆիզիկական ուժ պահանջող և հանրային ոլորտի աշխատանքներով, իսկ կանայք՝ տնային տնտեսությամբ և երեխաների խնամքով, մինչև ժամանակակից հասարակություններ, որտեղ այդ սահմանները աստիճանաբար փոխվում են։ Աշխատանքի սեռային բաժանումը պայմանավորված է նաև տնտեսական կառուցվածքով, կրթության հասանելիությամբ, սոցիալական նորմերով և մշակութային սպասումներով, որոնք հաճախ ազդում են այն բանի վրա, թե ինչ մասնագիտություններ են համարվում «տղամարդկային» կամ «կանացի»։ Չնայած ժամանակակից աշխարհում կանանց մասնակցությունը աշխատաշուկայում զգալիորեն աճել է, որոշ ոլորտներում դեռ պահպանվում են անհավասարություններ, օրինակ՝ ղեկավար պաշտոններում կամ բարձր վարձատրվող տեխնիկական մասնագիտություններում նրանց ներկայացվածության ցածր մակարդակը։ Միևնույն ժամանակ կան ոլորտներ, որտեղ գերակշռում են կանայք, օրինակ՝ կրթություն, առողջապահություն կամ սպասարկման որոշ ճյուղեր, ինչը ևս ձևավորում է մասնագիտական սեգրեգացիա։ Աշխատանքի սեռային բաժանումը նաև կապված է վարձատրության տարբերությունների հետ, երբ նույն կամ համարժեք աշխատանքի դիմաց կանայք հաճախ ստանում են ավելի ցածր վարձատրություն, ինչը հայտնի է որպես գենդերային վարձատրության խզում։ Ժամանակակից սոցիալական քաղաքականությունները և միջազգային կազմակերպությունները փորձում են նվազեցնել այս անհավասարությունները՝ խթանելով հավասար հնարավորություններ կրթության, աշխատանքի և կարիերայի առաջխաղացման մեջ։

Գրականություն

Բանագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հայ ժողովրդական բանավոր մշակույթի՝ երեխաների միջավայրում ձևավորված և սերնդեսերունդ փոխանցված ստեղծագործությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում մանկական բանահյուսության հիմնական ժանրերը՝ օրորոցայիններն ու մանկական երգերը, խաղերգերը, հաշվերգերը, հանելուկները, շուտասելուկները, զվարճախոսությունները և ժողովրդական խաղերին ուղեկցող բանավոր ստեղծագործությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դրանց լեզվական կառուցվածքին, պատկերային համակարգին, ռիթմին, կրկնություններին և հիշողության միջոցով փոխանցմանը նպաստող արտահայտչամիջոցներին։ Վերլուծվում են մանկական բանահյուսության ճանաչողական, դաստիարակչական, հաղորդակցական և ժամանցային գործառույթները, ինչպես նաև դրանց դերը երեխայի լեզվամտածողության և մշակութային պատկերացումների ձևավորման գործընթացում։ Քննարկվում են տարբեր ժանրերի ծագման, տարածման, տարբերակային դրսևորումների և ժողովրդական ավանդույթների հետ ունեցած կապերի հարցերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու մանկական բանավոր ստեղծագործության տեղը հայկական ավանդական մշակույթի համակարգում և գնահատելու դրա նշանակությունը ոչ նյութական մշակութային ժառանգության պահպանման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել բանագետների, ազգագրագետների, մանկավարժների, գրականագետների և ժողովրդական մշակույթն ուսումնասիրող հետազոտողների համար։

Իրավաբանություն

Իրավագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում երեխաների իրավունքների պաշտպանության սահմանադրաիրավական հիմքերի, սկզբունքների և երաշխիքների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում երեխայի՝ որպես հատուկ պաշտպանության կարիք ունեցող իրավունքի սուբյեկտի կարգավիճակը, նրա հիմնական իրավունքներն ու ազատությունները և դրանց իրականացման իրավական մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պետական մարմինների պարտականություններին, երեխայի լավագույն շահերի ապահովմանը, իրավահավասարության սկզբունքին և իրավունքների հնարավոր խախտումների կանխարգելման ու վերականգնման միջոցներին։ Վերլուծվում են սահմանադրական կարգավորումների և երեխաների պաշտպանության ոլորտին առնչվող իրավական ինստիտուտների փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև դրանց գործնական կիրառման առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են կրթության, ընտանիքի, սոցիալական պաշտպանության, անձնական անվտանգության և դատական պաշտպանության ոլորտներում երեխաների իրավունքների ապահովման հիմնահարցերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու գործող իրավական երաշխիքների արդյունավետությունը և բացահայտելու դրանց կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել սահմանադրական իրավունքի, մարդու իրավունքների, ընտանեկան իրավունքի և երեխաների պաշտպանության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Կենսաբանություն

Բնապահպանական և էկոլոգիական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է կլիմայական պայմանների փոփոխությունների ազդեցության ուսումնասիրությանը Հայաստանի տարածքում հանդիպող որոշ հազվագյուտ և խոցելի էկոհամակարգերի վրա։ Քննության են առնվում օդի ջերմաստիճանի, տեղումների քանակի և սեզոնային բաշխման, խոնավության ու այլ կլիմայական գործոնների փոփոխությունները և դրանց հնարավոր ազդեցությունը բնական միջավայրի կառուցվածքի ու գործառույթների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կենսաբազմազանության, բուսական և կենդանական համակեցությունների, տեսակների տարածման սահմանների և էկոհամակարգերի բնական վերականգնման գործընթացների փոփոխություններին։ Վերլուծվում են հազվագյուտ էկոհամակարգերի խոցելիությունը, կլիմայական ազդեցությունների նկատմամբ դրանց արձագանքը և բնական հավասարակշռության հնարավոր խախտումները։ Քննարկվում են նաև կլիմայական փոփոխությունների և մարդածին ազդեցությունների համատեղ ներգործությունը, էկոհամակարգերի վիճակի մշտադիտարկման անհրաժեշտությունը և բնապահպանական ռիսկերի գնահատման մոտեցումները։ Կարևորվում են հազվագյուտ բնական համակարգերի պահպանության, վերականգնման և փոփոխվող կլիմայական պայմաններին հարմարվողականության բարձրացման միջոցառումները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել էկոլոգների, բնապահպանների, կենսաբանների, աշխարհագրագետների, կլիմայագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Այլ առարկաներ

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է տեխնիկական գիտությունների ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նախատեսված ուսանողների, դասախոսների, գիտաշխատողների և մասնագետների համար։ Ցանկում ընդգրկված են մեքենաշինությանը, էլեկտրատեխնիկային, էլեկտրոնիկային, էներգետիկային, շինարարությանը, ավտոմատացման համակարգերին, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներին և տեխնիկական այլ ուղղություններին վերաբերող աշխատություններ, որոնք արտացոլում են գիտատեխնիկական առաջընթացի ժամանակակից միտումները և ոլորտի զարգացման հիմնական ուղղությունները։ Հրատարակությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական ռեսուրս, որը հնարավորություն է տալիս արագ ծանոթանալ նոր գրականությանը, ստանալ անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալներ և ընտրել համապատասխան աղբյուրներ ուսումնական, գիտահետազոտական և մասնագիտական գործունեության համար։ Այն նպաստում է տեխնիկական գիտելիքների տարածմանը, մասնագիտական իրազեկվածության բարձրացմանը և գիտատեխնիկական տեղեկատվության հասանելիության ապահովմանը։