Կիլիկիայի Հայկական Պետության Պատմություն

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Պողոս Նուբար Փաշայի դիվանագիտական և հասարակական գործունեության ուսումնասիրությանը 1912–1914 թվականներին՝ Արևմտյան Հայաստանի բարենորոգումների հարցի միջազգային քննարկումների համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում Հայկական հարցի այն փուլն է, երբ Օսմանյան կայսրության հայկական նահանգներում բարեփոխումների իրականացման խնդիրը կրկին դարձավ եվրոպական դիվանագիտության քննարկման առարկա։ Քննվում են Պողոս Նուբարի՝ որպես Հայ ազգային պատվիրակության ղեկավարի գործունեությունը, նրա շփումները եվրոպական պետությունների դիվանագիտական ներկայացուցիչների, հայկական քաղաքական և հոգևոր շրջանակների հետ, ինչպես նաև հայկական բնակչության անվտանգության, վարչական կառավարման և իրավական պաշտպանության վերաբերյալ առաջարկների միջազգային ներկայացման գործընթացը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բարենորոգումների ծրագրերի ձևավորմանը, դրանց շուրջ մեծ տերությունների միջև ընթացող բանակցություններին և տարբեր կողմերի շահերի ազդեցությանը նախագծերի բովանդակության վրա։ Ուսումնասիրվում է Ռուսաստանի, Գերմանիայի, Ֆրանսիայի, Մեծ Բրիտանիայի և մյուս եվրոպական դերակատարների քաղաքական դիրքավորումը՝ հաշվի առնելով Օսմանյան կայսրության տարածքային ամբողջականության, տարածաշրջանային ազդեցության և միջազգային ուժերի հավասարակշռության խնդիրները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև Օսմանյան իշխանությունների վերաբերմունքին և այն բանակցային գործընթացին, որի արդյունքում 1914 թվականի սկզբին համաձայնություն ձևավորվեց հայկական նահանգներում բարենորոգումների իրականացման որոշակի մեխանիզմների շուրջ։ Քննվում են նախատեսվող վարչական փոփոխությունների, միջազգային վերահսկողության և օտարերկրյա գլխավոր տեսուչների ներգրավման հարցերը՝ դրանք դիտարկելով ոչ միայն որպես իրավական կամ վարչական միջոցառումներ, այլև որպես ժամանակաշրջանի միջազգային քաղաքականության բաղադրիչ։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու Պողոս Նուբարի դիվանագիտական գործունեության մեթոդները, եվրոպական հասարակական և քաղաքական շրջանակների հետ աշխատանքի առանձնահատկությունները և Հայկական հարցը միջազգային օրակարգում պահպանելու նրա ջանքերը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում հայկական տարբեր քաղաքական շրջանակների մոտեցումների համադրմանը և բարենորոգումների ծրագրից ունեցած ակնկալիքներին։ 1914 թվականին Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկսվելը արմատապես փոխեց քաղաքական պայմանները և ընդհատեց համաձայնեցված բարեփոխումների իրականացումը։ Թեմայի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական հասկանալու նախապատերազմյան շրջանում Հայկական հարցի դիվանագիտական զարգացումը, հայկական քաղաքական ներկայացուցչության հնարավորություններն ու սահմանափակումները և մեծ տերությունների շահերի ազդեցությունը Արևմտյան Հայաստանի բարենորոգումների ծրագրի վրա։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Սևանա լճի և նրա վտակների ջրերի էկոլոգամիկրոբիոլոգիական բնութագրի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով գնահատել ջրային էկոհամակարգի վիճակը և կենսաբանական մաքրության մակարդակը։ Գրքում ներկայացվում են ջրային միջավայրում միկրոօրգանիզմների տարածման օրինաչափությունները, դրանց քանակական և որակական կազմը, ինչպես նաև շրջակա միջավայրի գործոնների ազդեցությունը մանրէաբանական համայնքների վրա։ Հեղինակը վերլուծում է ջրի աղտոտվածության աղբյուրները՝ ներառյալ կենցաղային, գյուղատնտեսական և արդյունաբերական ազդեցությունները, և դրանց կապը միկրոբիոլոգիական ցուցանիշների փոփոխության հետ։ Աշխատության մեջ քննարկվում են ջրի ինքնամաքրման գործընթացները, կենսաքիմիական ցիկլերը և էկոհամակարգի կայունության պահպանման մեխանիզմները։ Ներկայացվում են լաբորատոր և դաշտային հետազոտությունների արդյունքներ, որոնք թույլ են տալիս գնահատել ջրի որակի փոփոխությունները տարածական և ժամանակային կտրվածքներով։ Գիրքը ընդգծում է Սևանա լճի էկոլոգիական հավասարակշռության պահպանման կարևորությունը և առաջարկում է գիտական մոտեցումներ ջրային ռեսուրսների մոնիթորինգի և կառավարման համար։ Աշխատությունը նախատեսված է էկոլոգների, մանրէաբանների, հիդրոէկոլոգների, հետազոտողների և ջրային միջավայրի պահպանության ոլորտի մասնագետների համար։

Գրականություն

Սա գրականագիտական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է Դեյվիդ Հերբերտ Լոուրենսի փոքր արձակում «բնական մարդու» կերպարի գեղարվեստական ներկայացման և գաղափարական մեկնաբանության վերլուծությանը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են մարդու բնազդային և քաղաքակրթական շերտերի հակադրությունը, անհատի ներքին ազատության որոնումը և արդյունաբերական հասարակության ճնշումների ազդեցությունը մարդկային հոգեբանության վրա։ Վերլուծվում են Լոուրենսի կարճ պատմվածքներում և նովելաներում արտահայտված մարմնականության, զգացմունքայնության և բնության հետ ներդաշնակության մոտիվները՝ որպես «բնական մարդու» գաղափարի հիմնական դրսևորումներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հեղինակի լեզվաոճական առանձնահատկություններին, սիմվոլիկ պատկերներին և հոգեբանական խորքային շերտերին, որոնք ձևավորում են նրա փոքր արձակի յուրահատուկ գեղարվեստական համակարգը։ Քննարկվում է նաև մոդեռնիստական գրականության համատեքստում Լոուրենսի հայացքների տեղադրումը և մարդու բնույթի վերաբերյալ նրա փիլիսոփայական ըմբռնումները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի անգլիական գրականագիտության, մոդեռնիզմի ուսումնասիրությունների և համեմատական գրականության ոլորտներում՝ բացահայտելով «բնական մարդու» գաղափարի բազմաշերտ գեղարվեստական մեկնաբանությունները Լոուրենսի ստեղծագործություններում։

Lեզվաբանություն

Այս գիտական հոդվածը նվիրված է հին հայերենի քերականական համակարգում հանդիպող երկու յաֆեթական ծագում ունեցող -te, -ti, -t ձևերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այդ վերջածանցների կառուցվածքային, ձևաբանական և գործառական առանձնահատկություններն են, ինչպես նաև դրանց հնարավոր ծագումն ու կապը լեզվական ավելի հին շերտերի հետ։ Աշխատությունը կարող է դիտարկել հին հայերենի բառաձևավորման և քերականական կառուցվածքի այն երևույթները, որոնց բացատրության համար անհրաժեշտ է դիմել համեմատական լեզվաբանության և պատմահամեմատական վերլուծության մեթոդներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վերջածանցների տարբերակային ձևերին, դրանց կիրառության միջավայրին և այն հարցին, թե ինչպիսի դեր են դրանք ունեցել հին հայերենի բառերի ու քերականական ձևերի կազմության մեջ։ Հոդվածում կարող են համադրվել հայերեն լեզվական նյութը և այլ հին լեզուների տվյալները՝ ընդհանուր լեզվական գործընթացների, ձևաբանական զուգահեռների և հնարավոր պատմական կապերի բացահայտման նպատակով։ Ուսումնասիրության կարևոր կողմերից է նաև յաֆեթական լեզվաբանական տեսության շրջանակում հին հայերենի որոշ առանձնահատկությունների մեկնաբանությունը, ինչը նյութին հաղորդում է ոչ միայն հայագիտական, այլև տեսական ու պատմահամեմատական նշանակություն։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել գրաբարի քերականական կառուցվածքը, հայերենի պատմական ձևաբանությունը, բառակազմությունը և հին լեզվական շերտերը ուսումնասիրող մասնագետների համար։ Այն հատկապես հետաքրքիր է հայագետների, պատմահամեմատական լեզվաբանների, արևելագիտությամբ զբաղվող հետազոտողների և հայոց լեզվի պատմությամբ հետաքրքրվող ուսանողների համար՝ որպես հին հայերենի ձևաբանական նյութի և դրա հնարավոր պատմական մեկնաբանությունների ուսումնասիրություն։

Գրականություն

Ստեղծագործությունը արտաքին սյուժեի մակարդակում ներկայացնում է մի ճայի պատմություն, որը չի բավարարվում սովորական կյանքով և ձգտում է թռիչքի կատարելության։ Սակայն իրականում այն կառուցված է որպես խորհրդանշական պատմություն մարդու ինքնաճանաչման, ազատության և կատարելության ձգտման մասին։ Ջոնաթանը դառնում է անհատի կերպար, որը փորձում է հաղթահարել սահմանափակումները և գտնել սեփական ներքին հնարավորությունների առավելագույն դրսևորումը։ Գրքի գաղափարական առանցքը կենտրոնացած է ինքնակատարելագործման և ներքին ազատության վրա։ Այն ցույց է տալիս, որ իրական սահմանափակումները հաճախ արտաքին պայմաններում չեն, այլ մարդու մտածողության և ինքնանվաստացման մեջ։ Այդ պատճառով ստեղծագործությունը հաճախ ընկալվում է որպես հոգևոր ուղեցույց կամ խորհրդանշական ուսուցողական պատմություն։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է համախառն ներքին արդյունքի ձևավորման արդյունավետության գնահատմանը և դրա փոխկապակցվածությանը տնտեսական աճի որակական բնութագրերի հետ՝ Հայաստանի տնտեսության նյութերի հիման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում տնտեսական աճը ոչ միայն արտադրանքի ընդհանուր ծավալի ավելացման, այլև արտադրողականության, ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետության, տնտեսության կառուցվածքային փոփոխությունների և բնակչության բարեկեցության տեսանկյունից գնահատելու խնդիրն է։ Քննվում են համախառն ներքին արդյունքի ձևավորմանը մասնակցող հիմնական տնտեսական գործոնները՝ աշխատանքային ռեսուրսները, կապիտալը, ներդրումները, տեխնոլոգիական զարգացումը, արտադրողականությունը և տնտեսության ճյուղային կառուցվածքը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տնտեսական աճի քանակական և որակական կողմերի տարբերակմանը, քանի որ արտադրության ծավալների բարձր տեմպերը ինքնին դեռևս չեն արտահայտում ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումը կամ երկարաժամկետ զարգացման կայունությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են գնահատվել աշխատանքի և կապիտալի արտադրողականությունը, արտադրության գործոնների օգտագործման արդյունավետությունը, տնտեսության առանձին ոլորտների ներդրումը ավելացված արժեքի ձևավորման մեջ և կառուցվածքային տեղաշարժերի ազդեցությունը ընդհանուր տնտեսական արդյունքի վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ինտենսիվ և էքստենսիվ աճի գործոնների հարաբերակցության ուսումնասիրությունը՝ պարզելու համար, թե տնտեսական արդյունքի ավելացումը որքանով է պայմանավորված նոր ռեսուրսների ներգրավմամբ և որքանով՝ արդեն առկա ռեսուրսների առավել արդյունավետ օգտագործմամբ։ Դիտարկվում են նաև ներդրումային ակտիվության, նորարարությունների, մարդկային կապիտալի, տեխնոլոգիական արդիականացման և աշխատանքի արտադրողականության բարձրացման հնարավոր ազդեցությունները տնտեսական աճի որակի վրա։ Անդրադարձ է կատարվում մակրոտնտեսական ցուցանիշների համակարգի կիրառմանը՝ տնտեսական արդյունավետության և աճի կառուցվածքային առանձնահատկությունների համեմատական գնահատման նպատակով։ Հայաստանի տնտեսության նյութերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել տնտեսական աճի աղբյուրների, ճյուղային կառուցվածքի և արտադրողականության միջև ձևավորվող փոխկապակցվածությունները՝ առանց տնտեսական զարգացումը միայն ՀՆԱ-ի փոփոխությամբ սահմանափակելու։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մակրոտնտեսական վերլուծության, տնտեսական աճի տեսության և արդյունավետության գնահատման մոտեցումները՝ շեշտադրելով այն գաղափարը, որ երկարաժամկետ զարգացման համար կարևոր է ոչ միայն արտադրվող արդյունքի ավելացումը, այլև դրա ստեղծման արդյունավետությունը, կառուցվածքային հիմքերը և կայուն տնտեսական առաջընթաց ապահովելու կարողությունը։