Клинико-патогенетическое значение недостаточности цинка при железодефицитных состояниях

Մշակույթ

Աշխատությունը նվիրված է հայկական ճարտարապետության նախաքրիստոնեական շրջանի զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով այն հայկական ավանդապաշտական մշակույթի, աշխարհընկալման և գեղարվեստական սկզբունքների համատեքստում։ Գրքում վերլուծվում են հին հայկական շինարարական ավանդույթները, ճարտարապետական ձևերի առաջացումը, տարածական լուծումները, շինությունների գործառնական և խորհրդանշական նշանակությունը։ Հեղինակը ներկայացնում է նախաքրիստոնեական ժամանակաշրջանի մշակութային ժառանգության կապը հայկական ինքնության ձևավորման, կրոնական պատկերացումների և հասարակական կյանքի հետ՝ անդրադառնալով ճարտարապետական հուշարձանների, կառուցողական մոտեցումների և գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների ուսումնասիրությանը։ Աշխատությունը բացահայտում է հայկական ճարտարապետական մտածողության վաղ փուլերը և դրանց ազդեցությունը հետագա մշակութային զարգացման վրա։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել ճարտարապետներին, արվեստաբաններին, պատմաբաններին, մշակութաբաններին, ուսանողներին և հայկական ճարտարապետական ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող ընթերցողներին։

Գյուղատնտեսություն

Աշխատությունը նվիրված է հողի ջրային ռեժիմի ազդեցության ուսումնասիրությանը խաղողի վազի աճի, զարգացման և բերքատվության ձևավորման գործընթացների վրա՝ Լեռնային Ղարաբաղի նախալեռնային գոտու հողակլիմայական պայմաններում։ Քննարկվում են տարածաշրջանի բնական և գյուղատնտեսական առանձնահատկությունները, հողերի ֆիզիկական ու ջրային հատկությունները, մթնոլորտային տեղումների բաշխումը և բույսերի ջրապահովվածության վրա ազդող հիմնական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հողի խոնավության փոփոխություններին, խաղողի վազի արմատային համակարգի ջրակլանման առանձնահատկություններին և բույսերի ֆիզիոլոգիական գործընթացների կախվածությանը ջրային պայմաններից։ Ուսումնասիրվում են տարբեր խոնավության պայմաններում վազերի վեգետատիվ աճի, տերևային մակերեսի ձևավորման, ընձյուղների զարգացման, ծաղկման, պտղակալման և խաղողի հասունացման առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում ջրային անբավարարության և ավելցուկային խոնավության հնարավոր ազդեցություններին բերքի քանակական ու որակական ցուցանիշների վրա։ Կարևորվում են ոռոգման ժամկետների, ջրման նորմերի, հողի խոնավության պահպանման և ջրային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման հարցերը։ Դիտարկվում են հողի ջրային ռեժիմի կարգավորման ագրոտեխնիկական միջոցառումները, դրանց համապատասխանությունը նախալեռնային գոտու պայմաններին և խաղողի մշակության արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Աշխատությունն ընդգծում է հողակլիմայական գործոնների ու բույսերի կենսաբանական պահանջների փոխկապակցված ուսումնասիրության նշանակությունը՝ կայուն բերքատվության ապահովման և ջրօգտագործման բարելավման նպատակով։ Այն կարող է օգտակար լինել խաղողագործների, ագրոնոմների, հողագետների, ոռոգման համակարգերի մասնագետների, բույսերի ֆիզիոլոգների, գյուղատնտեսական հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է միաժամանակ երկու պետության քաղաքացիություն ունենալու իրավական կարգավիճակի սահմանադրաիրավական ուսումնասիրությանը և ժամանակակից հասարակական զարգացման պայմաններում դրա նշանակության բացահայտմանը։ Հետազոտության կենտրոնում քաղաքացիության ինստիտուտի տեսական հիմքերն են, անձի և պետության միջև կայուն իրավական կապի բովանդակությունը, ինչպես նաև այն առանձնահատկությունները, որոնք առաջանում են մեկից ավելի պետությունների նկատմամբ քաղաքացիական պատկանելության դեպքում։ Քննության են առնվում քաղաքացիության ձեռքբերման, պահպանման և դադարեցման ընդհանուր սահմանադրաիրավական սկզբունքները, անձի իրավունքների ու պարտականությունների հարաբերակցությունը և տարբեր իրավակարգերի միաժամանակյա կիրառությունից առաջացող իրավական հարցերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հանգամանքին, որ միգրացիոն գործընթացների ակտիվացումը, բնակչության միջազգային շարժունակությունը, սփյուռքային համայնքների գոյությունը և պետությունների միջև սոցիալական ու տնտեսական կապերի ընդլայնումը նոր նշանակություն են հաղորդում բազմակի քաղաքացիության իրավական կարգավորմանը։ Վերլուծվում են անձի քաղաքական, սոցիալական և քաղաքացիական իրավունքների իրականացման հետ կապված հարցերը, ինչպես նաև պետության նկատմամբ նրա պարտականությունների սահմանման առանձնահատկությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է տարբեր պետությունների սահմանադրական և օրենսդրական մոտեցումների համեմատությունը, որը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ինչպես ընդհանուր սկզբունքները, այնպես էլ ազգային իրավակարգերին բնորոշ տարբերությունները։ Քննարկվում են նաև իրավական որոշակիության, հավասարության, պետական ինքնիշխանության և քաղաքացու իրավունքների պաշտպանության սկզբունքների փոխհարաբերությունները։ Միջազգային իրավական չափանիշների և ներպետական կարգավորումների համադրումը հնարավորություն է տալիս քաղաքացիության այս ձևը դիտարկել ոչ միայն ազգային սահմանադրական իրավունքի, այլև պետությունների միջև իրավական փոխգործակցության համատեքստում։ Ուսումնասիրությունը կարևորում է իրավական կարգավորման այնպիսի համակարգի ձևավորումը, որը կարող է հստակեցնել անձի կարգավիճակը և կանխել տարբեր իրավակարգերի միջև հնարավոր հակասությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը ներկայացնում է քաղաքացիության ինստիտուտի ժամանակակից վերափոխումների սահմանադրաիրավական վերլուծություն՝ այն կապելով հասարակական հարաբերությունների, միջազգային շարժունակության և պետություն-անհատ իրավական կապի զարգացման միտումների հետ։

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատությունը նվիրված է ձեռնարկությունների հիմնական կապիտալի էությանը, կառուցվածքին և արդյունավետ օգտագործման տնտեսական նշանակությանը ժամանակակից արտադրական համակարգում։ Գրքում ներկայացվում է, թե ինչ է հիմնական կապիտալը՝ որպես երկարաժամկետ օգտագործման արտադրական միջոցների ամբողջություն, որոնք մասնակցում են արտադրության գործընթացին՝ առանց իրենց բնական ձևը փոխելու, սակայն աստիճանաբար մաշվելով և փոխանցելով իրենց արժեքը պատրաստի արտադրանքին։ Հեղինակը անդրադառնում է հիմնական կապիտալի կազմին՝ շենքեր, մեքենաներ, սարքավորումներ, տրանսպորտային միջոցներ և այլ հիմնական միջոցներ, ինչպես նաև դրանց դասակարգման և գնահատման մեթոդներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ամորտիզացիայի հաշվարկին, հիմնական կապիտալի նորացման, վերազինման և արդյունավետ օգտագործման խնդիրներին։ Գրքում քննարկվում են նաև հիմնական կապիտալի արտադրողականության բարձրացման ուղիները՝ տեխնոլոգիական արդիականացում, ներդրումների ներգրավում և կառավարման բարելավում։ Վերլուծվում է հիմնական կապիտալի դերը ձեռնարկության մրցունակության, արտադրողականության և ֆինանսական կայունության ապահովման գործում։ Աշխատությունը համադրում է տեսական հիմքերը և գործնական մոտեցումները՝ օգտակար լինելով տնտեսագետների, հաշվապահների, ֆինանսիստների և կառավարման ոլորտի մասնագետների համար։

Պատմություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Արգենտինայում և Բրազիլիայում ձևավորված ու զարգացած հայկական մամուլի պատմության, բովանդակության, դերակատարության և համայնքային նշանակության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտությունը հայկական սփյուռքի տպագիր մշակութային ժառանգությունը դիտարկում է որպես հայ համայնքների հասարակական, ազգային, մշակութային և քաղաքական կյանքի կարևոր բաղադրիչ։ Արգենտինան և Բրազիլիան Հարավային Ամերիկայի այն երկրներից են, որտեղ ձևավորվել են կազմակերպված հայկական համայնքներ և զարգացել հայկական տպագրական գործունեություն։ Մատենագիտական ուսումնասիրությունների համաձայն՝ տարբեր ժամանակաշրջաններում Արգենտինայում հրատարակվել է շուրջ 100, իսկ Բրազիլիայում՝ մոտ 15 հայկական պարբերական, ինչը վկայում է տարածաշրջանում հայկական մամուլի նշանակալի ավանդույթի մասին։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել այդ պարբերականների ստեղծման պատմական նախադրյալները, հրատարակման վայրերը, պարբերականության ձևերը, լեզվական առանձնահատկությունները, խմբագրական ուղղությունները և ընթերցողական շրջանակները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մամուլի դերին՝ որպես հայ համայնքների ներքին հաղորդակցության, ազգային ինքնության պահպանման և սերունդների միջև մշակութային կապի ապահովման միջոցի։ Պարբերականները ոչ միայն տարածել են նորություններ և հասարակական-քաղաքական տեղեկություններ, այլև անդրադարձել են կրթությանը, եկեղեցական կյանքին, մշակույթին, գրականությանը, համայնքային կազմակերպությունների գործունեությանը, Հայաստանի և սփյուռքի իրադարձություններին ու ազգային խնդիրներին։ Արգենտինայի հայկական մամուլի կարևորության մասին վկայում է նաև այն, որ երկրի հայկական համայնքում մամուլը զարգացել է կրթական, եկեղեցական և հասարակական կառույցների կողքին՝ դառնալով համայնքային կյանքի կազմակերպման կարևոր գործիք։ Ժամանակակից շրջանում Արգենտինայի հիմնական հայկական թերթերից են Diario Armenia-ն և Sardarabad-ը, ինչպես նաև գործում են առցանց լրատվական հարթակներ։ Բրազիլիայի դեպքում կարևոր տեղ է զբաղեցնում հատկապես Սան Պաուլուի հայկական մամուլի պատմությունը, որի վերաբերյալ առանձին ուսումնասիրություններ անդրադառնում են 1940-1970-ական թվականների մամուլի գործունեությանը և դրա հասարակական նշանակությանը։ Աշխատությունը կարող է ուսումնասիրել նաև մամուլի կապը հայկական կուսակցությունների, բարեգործական և մշակութային կազմակերպությունների, եկեղեցական կառույցների ու համայնքային միությունների հետ։ Այդ համատեքստում պարբերականները կարող էին հանդես գալ տարբեր գաղափարական և հասարակական դիրքորոշումների արտահայտման հարթակների դերում՝ արտացոլելով սփյուռքահայ համայնքների ներքին բազմազանությունը։ Կարևոր է նաև մամուլի միջոցով Հայաստանի հետ կապի պահպանման խնդիրը․ պարբերականները տեղեկություններ են փոխանցել Հայաստանի քաղաքական, հասարակական և մշակութային կյանքի մասին և միաժամանակ արտահայտել Սփյուռքի վերաբերմունքը համազգային նշանակության իրադարձությունների նկատմամբ։ Հայկական մամուլի ուսումնասիրությունը արժեքավոր է նաև որպես պատմական սկզբնաղբյուր, քանի որ պարբերականների էջերում պահպանվել են համայնքային կյանքի, կազմակերպությունների գործունեության, անհատների, միջոցառումների, կրթական հաստատությունների և հասարակական գործընթացների վերաբերյալ բազմաթիվ տեղեկություններ։ Արգենտինայի և Բրազիլիայի հայկական մամուլի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու նաև Հարավային Ամերիկայի հայ համայնքների ձևավորման և զարգացման որոշակի փուլեր, նրանց հասարակական կազմակերպվածության մակարդակը և ազգային ինքնության պահպանման մեխանիզմները։ Թեմայի վերաբերյալ առանձին հետազոտություններ ընդգծում են, որ Հարավային Ամերիկայի հայկական մամուլի ուսումնասիրությունը երկար ժամանակ համեմատաբար քիչ է ուսումնասիրվել հայերեն գիտական գրականության մեջ, թեև գոյություն ունեն մատենագիտական ցանկեր և մասնակի ուսումնասիրություններ։ Այս պատճառով աշխատանքը կարևոր է ոչ միայն մամուլի պատմության, այլև սփյուռքագիտության, հայագիտության և հայկական տպագիր ժառանգության պահպանության տեսանկյունից։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, հայագետներին, սփյուռքագետներին, լրագրության պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին, գրադարանագետներին, մատենագետներին, մշակութաբաններին և Արգենտինայի ու Բրազիլիայի հայկական համայնքների պատմությունն ուսումնասիրող հետազոտողներին։ Ուսումնասիրության արժեքը հատկապես պայմանավորված է նրանով, որ հայկական մամուլը դիտարկվում է ոչ միայն որպես պարբերական հրատարակությունների ամբողջություն, այլև որպես ազգային հիշողության, մշակութային ինքնության, համայնքային կապերի և հասարակական կազմակերպվածության պահպանման կարևոր գործոն։

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է պղինձ-նիկելային կատալիտիկ համակարգերի սինթեզին, դրանց կառուցվածքային և ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ուսումնասիրմանը և տեխնոլոգիական արտանետվող գազերի մաքրման գործընթացներում դրանց կատալիտիկ ակտիվության գնահատմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են պղնձի և նիկելի հիմքով կատալիզատորների ստացման եղանակները, բաղադրության և կառուցվածքի ձևավորման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը նպատակային քիմիական փոխակերպումների արդյունավետության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արդյունաբերական արտանետվող գազերում պարունակվող վնասակար բաղադրիչների վերափոխման կամ հեռացման գործընթացներին, կատալիզատորների ակտիվությանը, ընտրողականությանը և կայունությանը։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում է տարբեր կազմի և կառուցվածքի կատալիտիկ համակարգերի վարքագիծը տարբեր ռեակցիոն պայմաններում՝ ջերմաստիճանի, գազային միջավայրի կազմի և այլ գործոնների ազդեցության ներքո։ Կարևորվում է կատալիզատորի կառուցվածք-ակտիվություն կապի բացահայտումը, ինչը հնարավորություն է տալիս հիմնավորելու առավել արդյունավետ համակարգերի ընտրությունը և կատարելագործելու դրանց կիրառման տեխնոլոգիական պայմանները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ արդյունաբերական գազային արտանետումների նվազեցման, շրջակա միջավայրի աղտոտման սահմանափակման և ավելի արդյունավետ ու կայուն կատալիտիկ մաքրման տեխնոլոգիաների զարգացման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել քիմիկոսներին, կատալիզի և քիմիական տեխնոլոգիայի մասնագետներին, բնապահպանական ինժեներներին, նյութագետներին, հետազոտողներին, ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։