Краткий очерк армянской литературы V века

Biology

Գիտական աշխատությունը նվիրված է նոր սինթեզված պորֆիրինային միացությունների գենոտոքսիկ և մոդիֆիկացնող հատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ԴՆԹ-կոմետ մեթոդի կիրառմամբ, ընդգրկելով մոլեկուլային կենսաբանության, գենետիկայի, կենսաքիմիայի, թունաբանության և կենսաբժշկական հետազոտությունների կարևոր հիմնախնդիրները։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է պորֆիրինների ազդեցությամբ բջիջների գենետիկական նյութում հնարավոր փոփոխությունների, ԴՆԹ-ի վնասման և վերականգնման գործընթացների, ինչպես նաև տարբեր ֆիզիկական և քիմիական գործոնների նկատմամբ բջջային արձագանքի առանձնահատկությունների բացահայտման հետ։ Պորֆիրինները օրգանական մակրոցիկլային միացությունների խումբ են, որոնք առանձնանում են իրենց յուրահատուկ մոլեկուլային կառուցվածքով, էլեկտրոնային հատկություններով և կենսաբանական համակարգերի հետ փոխազդելու բազմազան հնարավորություններով։ Դրանց որոշ ներկայացուցիչներ կարևոր դեր են կատարում բնական կենսաբանական գործընթացներում, իսկ սինթետիկ պորֆիրիններն ու դրանց ածանցյալները հետաքրքրություն են ներկայացնում դեղագործության, ֆոտոդինամիկ թերապիայի, կենսաբժշկական ախտորոշման և նոր կենսաակտիվ նյութերի մշակման տեսանկյունից։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է պորֆիրինային միացությունների քիմիական կառուցվածքի և կենսաբանական ակտիվության փոխկապակցվածությունը, դրանց հնարավոր ազդեցությունը բջջային կենսագործունեության վրա և գենետիկական անվտանգության գնահատման մեթոդաբանական հարցերը։ Առանձնահատուկ ուշադրության է արժանի գենոտոքսիկության ուսումնասիրությունը, որը հնարավորություն է տալիս գնահատելու տարբեր նյութերի ազդեցությամբ ԴՆԹ-ի կառուցվածքում առաջացող վնասումները և դրանց հնարավոր հետևանքները բջջային համակարգերի համար։ Հետազոտության առանցքային մեթոդներից է ԴՆԹ-կոմետ թեստը, որը հայտնի է նաև որպես առանձին բջիջների գելային էլեկտրոֆորեզի մեթոդ և լայնորեն կիրառվում է գենետիկական նյութի վնասվածքների հայտնաբերման ու քանակական գնահատման նպատակով։ Մեթոդի հիմքում ընկած է այն սկզբունքը, որ հատուկ մշակված բջիջների ԴՆԹ-ն էլեկտրական դաշտի ազդեցությամբ կարող է առաջացնել գիսաստղ հիշեցնող պատկեր, որի բնութագրերը կապված են գենետիկական նյութի վնասվածության աստիճանի հետ։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ԴՆԹ-ի շղթաների խզումները և որոշակի փորձարարական պայմաններում հայտնաբերվող այլ վնասվածքներ՝ գնահատելով բջիջների արձագանքը հետազոտվող միացությունների ազդեցությանը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նոր պորֆիրինների գենոտոքսիկ ազդեցության հնարավոր կախվածության ուսումնասիրությունը դրանց կոնցենտրացիայից, ազդեցության տևողությունից, մոլեկուլային կառուցվածքից և փորձարարական միջավայրի առանձնահատկություններից։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում պորֆիրինների մոդիֆիկացնող հատկությունները, որոնք կարող են դրսևորվել այլ գործոններով պայմանավորված գենետիկական վնասումների ուժեղացման կամ նվազեցման ձևով։ Այս համատեքստում կարևորվում է պորֆիրինային միացությունների հնարավոր պաշտպանական և վնասող ազդեցությունների համեմատական գնահատումը, ինչպես նաև դրանց կենսաբանական ակտիվության մեխանիզմների բացահայտումը։ Հետազոտության թեմատիկան առնչվում է օքսիդատիվ սթրեսի, ազատ ռադիկալների առաջացման, ակտիվ թթվածնային միացությունների մասնակցությամբ ընթացող գործընթացների և ԴՆԹ-ի վնասման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Որոշ պորֆիրիններ, հատկապես լուսային գրգռման պայմաններում, կարող են մասնակցել ֆոտոքիմիական ռեակցիաների, որոնց արդյունքում առաջացող ակտիվ մասնիկները փոխազդում են բջջային բաղադրիչների հետ։ Միաժամանակ պորֆիրինային տարբեր կառուցվածքներ կարող են ունենալ կենսաբանական ազդեցության տարբեր ուղղվածություն, ուստի դրանց հատկությունների գնահատումը պահանջում է առանձին փորձարարական ուսումնասիրություններ։ Աշխատության շրջանակում կարևոր նշանակություն ունի բջջային կենսունակության, գենետիկական վնասվածքների և նյութերի կոնցենտրացիաների միջև փոխհարաբերության գնահատումը, քանի որ գենոտոքսիկության արդյունքների ճիշտ մեկնաբանման համար անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև ընդհանուր բջջաթունավոր ազդեցությունը։ Հետազոտության մեթոդաբանական առանձնահատկությունները կարող են ընդգրկել փորձարարական և վերահսկիչ խմբերի համեմատությունը, ԴՆԹ-ի վնասվածության ցուցանիշների քանակական գնահատումը, վիճակագրական վերլուծությունը և տարբեր պորֆիրինային միացությունների կենսաբանական ակտիվության համադրումը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև ԴՆԹ-ի վերականգնման մեխանիզմների ուսումնասիրությունը, քանի որ բջիջների գենետիկական կայունությունը կախված է ոչ միայն վնասող գործոնների ազդեցությունից, այլև առաջացած փոփոխությունները հայտնաբերելու և վերացնելու կենսաբանական համակարգերի կարողությունից։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նոր քիմիական միացությունների կենսաբանական անվտանգության գնահատման, դրանց կառուցվածք-ակտիվություն փոխհարաբերությունների բացահայտման և գենոտոքսիկության ուսումնասիրման ժամանակակից մեթոդների կիրառման անհրաժեշտությամբ։ Պորֆիրինների հնարավոր մոդիֆիկացնող ազդեցությունների ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել կենսաբանական ակտիվությամբ օժտված նոր նյութերի հետագա հետազոտություններին և դրանց կիրառման հնարավորությունների գիտական գնահատմանը։ Հատուկ նշանակություն ունի նման հետազոտությունների դերը դեղաբանական նյութերի նախնական անվտանգության ուսումնասիրության, հակաուռուցքային հետազոտությունների և ֆոտոդինամիկ ազդեցությամբ միացությունների կենսաբանական բնութագրման գործընթացներում։ Միաժամանակ ԴՆԹ-կոմետ մեթոդով ստացված տվյալները գենետիկական անվտանգության գնահատման բաղադրիչներից մեկն են և ամբողջական եզրակացության համար կարող են պահանջվել լրացուցիչ փորձարարական մեթոդներ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել գենետիկներին, մոլեկուլային կենսաբաններին, կենսաքիմիկոսներին, թունաբաններին, դեղագետներին, կենսաբժշկական հետազոտողներին, օրգանական քիմիայի մասնագետներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին։ Այն ունի տեսական, փորձարարական և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով նոր պորֆիրինային միացությունների գենոտոքսիկ և մոդիֆիկացնող հատկությունների, ԴՆԹ-ի վնասման մեխանիզմների և կենսաբանական համակարգերի վրա քիմիական նյութերի ազդեցության առավել խորքային ըմբռնմանը։

Culture

Աշխատությունը նվիրված է Եղիշե Չարենցի և արվեստի փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով գրողի ստեղծագործական աշխարհում արվեստի տարբեր տեսակների, գեղագիտական սկզբունքների և մշակութային գաղափարների դրսևորումները։ Հետազոտության կենտրոնում Չարենցի գեղարվեստական մտածողությունն է, նրա վերաբերմունքը գրականության, երաժշտության, կերպարվեստի, թատրոնի և արվեստի այլ ձևերի նկատմամբ, ինչպես նաև այդ ոլորտների փոխազդեցությունը նրա ստեղծագործական մեթոդի և աշխարհայացքի հետ։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել այն եղանակները, որոնց միջոցով տեսողական, երաժշտական և այլ արվեստների պատկերներն ու սկզբունքները ներթափանցում են բանաստեղծական խոսքի մեջ՝ ձևավորելով պատկերային, ռիթմական և գաղափարական յուրահատուկ համակարգեր։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել գեղարվեստական ձևի և բովանդակության փոխհարաբերությանը, նորարարական արտահայտչամիջոցների կիրառմանը և ժամանակակից արվեստի նկատմամբ հեղինակի հետաքրքրությանը։ Չարենցի ստեղծագործության մեջ արվեստը կարող է դիտարկվել ոչ միայն որպես թեմա, այլև որպես իրականության ընկալման և վերարտադրման ինքնուրույն միջոց, որի միջոցով բանաստեղծը ձևակերպում է իր գեղագիտական ու մշակութային պատկերացումները։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև գրողի ստեղծագործական կապերին իր ժամանակի հայ և համաշխարհային մշակույթի հետ՝ դիտարկելով այն գրական և արվեստագիտական ազդեցությունները, որոնք նպաստել են նրա գեղարվեստական մտածողության ձևավորմանը։ Կարևոր ուղղություն է արվեստի և ազգային ինքնության փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը, քանի որ մշակութային ժառանգության, հայկական արվեստի և ազգային գեղագիտական արժեքների թեմաները կարևոր տեղ են զբաղեցնում ժամանակաշրջանի մտավոր կյանքում։ Աշխատանքը կարող է վերլուծել նաև հեղինակի վերաբերմունքը արվեստի հասարակական առաքելությանը, ստեղծագործողի դերին և նոր մշակույթի ձևավորման անհրաժեշտությանը։ Չարենցի արվեստագիտական հայացքների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու նրա ստեղծագործական անհատականության, գեղագիտական որոնումների և 20-րդ դարի առաջին կեսի հայ մշակութային միջավայրի մասին։ Հետազոտությունը կարող է արժեքավոր լինել նաև միջարվեստային կապերի ուսումնասիրման տեսանկյունից՝ ցույց տալով, թե ինչպես են գրականությունը և արվեստի մյուս ոլորտները փոխադարձաբար ազդում միմյանց վրա։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, արվեստաբաններին, մշակութաբաններին, հայ գրականության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ուսուցիչներին, ուսանողներին և Չարենցի ստեղծագործական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Literature

Ստեղծագործությունը ներկայացնում է Զավան և Փառնակ անունների շուրջ կառուցված գրական պատմություն՝ ընթերցողին տեղափոխելով գեղարվեստական պատումի աշխարհ։ Վերնագրում հիշատակված կերպարները ստեղծագործության կենտրոնական առանցքն են, որոնց միջոցով կարող են բացահայտվել մարդկային հարաբերությունների, անձնական ընտրությունների, հասարակական միջավայրի և բարոյական պատկերացումների տարբեր կողմեր։ Երկի գրական արժեքը կարելի է դիտարկել նաև ժամանակաշրջանի հայալեզու գեղարվեստական արձակի զարգացման համատեքստում, երբ տպագիր գրականությունը կարևոր դեր ուներ ընթերցանության մշակույթի տարածման, գրական ճաշակի ձևավորման և հասարակական գաղափարների փոխանցման գործում։ Ստեղծագործության ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել 19-րդ դարի հայ գրականության, արևմտահայ գրական միջավայրի և հայերեն տպագիր գրքի պատմությամբ հետաքրքրվողների համար։ Այն հնարավորություն է տալիս ուշադրություն դարձնելու ժամանակի գրական լեզվին, պատումի կառուցման եղանակներին, կերպարների ներկայացման սկզբունքներին և ընթերցողին ուղղված գեղարվեստական խոսքի առանձնահատկություններին։ Գիրքը կարող է դիտարկվել որպես հայ գրական ժառանգության ուսումնասիրության նյութ՝ հատկապես այն հետազոտությունների շրջանակում, որոնք անդրադառնում են 19-րդ դարի հայալեզու հրատարակություններին, գեղարվեստական պատմությունների տարածմանը և ընթերցանության ավանդույթների ձևավորմանը։

Religion

Աշխատությունը նվիրված է Հին Կտակարանի Սաղմոսների գրքի մեկնությանը՝ ներկայացնելով դրա աղոթական, աստվածաբանական, բարոյական և հոգևոր բովանդակության խորքային ուսումնասիրությունը։ Սաղմոսները քրիստոնեական հոգևոր ժառանգության կարևորագույն գրքերից են, որոնցում արտահայտված են մարդու և Աստծո հարաբերությունները, հավատացյալի ներքին ապրումները, երախտագիտությունը, ապաշխարությունը, վիշտը, հույսը և աստվածային ողորմության հայցումը։ Մեկնությունը նպատակ ունի բացահայտելու սաղմոսների իմաստային շերտերը, պարզաբանելու դրանց պատկերավոր լեզուն, խորհրդանշական արտահայտություններն ու հոգևոր խորհուրդները՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով առավել ամբողջական ընկալելու աստվածաշնչյան բնագրի նշանակությունը։ Հատուկ ուշադրության են արժանի Աստծո փառաբանության, արդարության, աստվածային նախախնամության, մարդու բարոյական ընտրության և հոգևոր կատարելագործման թեմաները։ Հատորը ներկայացնում է մեկնողական ուսումնասիրության առաջին մասը՝ հիմք ստեղծելով սաղմոսների հետագա բովանդակության համակարգված ընկալման համար։ Աշխատությունն ունի նաև գործնական նշանակություն քրիստոնեական աղոթական և ծիսական կյանքի համար, քանի որ սաղմոսները լայնորեն կիրառվում են եկեղեցական ժամերգություններում, պաշտամունքային արարողություններում և անհատական աղոթքներում։ Գիրքը կարևոր աղբյուր է աստվածաբանների, հոգևորականների, հայագետների և աստվածաշնչյան գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն արժեքավոր ներդրում է հայերեն մեկնողական գրականության ուսումնասիրության մեջ՝ ներկայացնելով Սաղմոսների հոգևոր ժառանգության մեկնաբանման և փոխանցման ավանդույթը։

Literature

Գրականագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հայ գրող Հովհաննես Ղուկասյանի ստեղծագործական ժառանգության, գրական աշխարհայացքի և գեղարվեստական մտածողության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հեղինակի գրական գործունեության ձևավորման նախադրյալները, ստեղծագործությունների թեմատիկ ու գաղափարական ուղղվածությունը և դրանց կապը ժամանակաշրջանի պատմական, հասարակական ու մշակութային իրողությունների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրողի ստեղծագործություններում մարդու և հասարակության փոխհարաբերությունների, ազգային ինքնագիտակցության, բարոյական արժեքների, մարդկային ապրումների և պատմական հիշողության արտացոլման հնարավորություններին։ Վերլուծվում են ստեղծագործությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, կերպարների գեղարվեստական բնութագրումները, սյուժետային զարգացումները, հեղինակային խոսքի կազմակերպումը և լեզվաոճական արտահայտչամիջոցները։ Դիտարկվում են գրողի անհատական ստեղծագործական ձեռագիրը, պատկերավորման միջոցների կիրառությունը և գրական կերպարների միջոցով գաղափարական ու գեղագիտական հարցադրումների ներկայացման եղանակները։ Քննարկվում են նաև Հովհաննես Ղուկասյանի ստեղծագործության առնչությունները հայ գրական ավանդույթների, ազգային մշակութային արժեքների և գրական զարգացման ընդհանուր միտումների հետ։ Ուսումնասիրության շրջանակներում ուշադրություն է դարձվում գրական երկերի մեկնաբանության, թեմատիկ ու կառուցվածքային վերլուծության և հեղինակի ստեղծագործական ժառանգության գնահատման գրականագիտական մոտեցումներին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմության, գրականագիտության, գրական քննադատության և հայ արձակի գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, ուսանողների ու հետազոտողների համար։

Linguistics

Աշխատանքը նվիրված է հայերեն և անգլերեն համացանցային խոսույթում բողոքի արտահայտման լեզվագործաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով այն լեզվական և հաղորդակցական միջոցների վրա, որոնց միջոցով խոսողներն արտահայտում են դժգոհություն, անհամաձայնություն, քննադատություն կամ դժգոհության այլ դրսևորումներ թվային միջավայրում։ Ուսումնասիրության շրջանակում համեմատական տեսանկյունից դիտարկվում են հայերեն և անգլերեն առցանց հաղորդակցության օրինակներ՝ փորձելով բացահայտել բողոքի կառուցվածքային, իմաստային, ոճական և հաղորդակցական առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բողոքի ուղղակի և անուղղակի արտահայտմանը, խոսքային ակտերի տարբեր տեսակներին, քաղաքավարության և ոչ քաղաքավարության ռազմավարություններին, մեղմացնող ու ուժեղացնող լեզվական միջոցներին, գնահատողական բառապաշարին, հուզական արտահայտություններին և դիմելաձևերին։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև համացանցային հաղորդակցության յուրահատկությունների ուսումնասիրությունը, քանի որ սոցիալական ցանցերը, մեկնաբանությունների բաժինները և այլ թվային հարթակներ ստեղծում են հաղորդակցական միջավայր, որտեղ բողոքը հաճախ արտահայտվում է կարճ, հուզական, ոչ պաշտոնական և երբեմն բազմիմաստ ձևերով։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև էմոջիների, հապավումների, կետադրական արտահայտչամիջոցների, կրկնությունների, մեծատառերի, հեգնանքի և այլ թվային հաղորդակցության գործիքների դերին բողոքի իմաստի ձևավորման և փոխանցման գործընթացում։ Համեմատական վերլուծության միջոցով բացահայտվում են հայերեն և անգլերեն խոսույթներում առկա ընդհանրություններն ու տարբերությունները, ինչպես նաև մշակութային առանձնահատկությունների ազդեցությունը բողոքի ձևակերպման, ինտենսիվության և հաղորդակցական նպատակների վրա։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նրանով, որ լեզվական նյութը դիտարկում է ոչ միայն որպես բառերի և քերականական կառույցների ամբողջություն, այլև որպես սոցիալական փոխազդեցության միջոց, որի միջոցով հաղորդակիցները կառուցում են իրենց դիրքորոշումը, արտահայտում վերաբերմունք և փորձում ազդել զրուցակցի կամ լսարանի վրա։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել լեզվաբաններին, լեզվագործաբանության և խոսույթի վերլուծության մասնագետներին, թարգմանիչներին, օտար լեզուների մասնագետներին, ինչպես նաև թվային հաղորդակցության և միջմշակութային հաղորդակցության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին։