Краткий очерк армянской литературы V века

Linguistics

Գիրքը նվիրված է հին հայերենի՝ գրաբարի V դարի լեզվական համակարգում ենթակայի և դրա արտահայտության ձևերի մանրամասն ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են նախադասության գլխավոր անդամներից մեկի՝ ենթակայի քերականական, իմաստային և շարահյուսական առանձնահատկությունները՝ հիմնվելով դասական գրաբարի լեզվական նյութի վրա։ Հեղինակը դիտարկում է, թե ինչ խոսքի մասերով, բառաձևերով և շարահյուսական կառուցվածքներով կարող էր արտահայտվել ենթական, ինչպես էր այն կապվում ստորոգյալի հետ և ինչ դեր էր կատարում նախադասության ընդհանուր կառուցվածքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գոյականով, դերանունով, թվականով և այլ քերականական միջոցներով արտահայտված ենթականերին, ինչպես նաև այն դեպքերին, երբ ենթակայի դերը կարող էր ստանձնել բառակապակցություն կամ ավելի բարդ շարահյուսական միավոր։ Ուսումնասիրության ընթացքում վերլուծվում են նաև հոլովական ձևերի, հատկապես անվանական հոլովի, կիրառության առանձնահատկությունները և դրանց կապը ենթակայի շարահյուսական գործառույթի հետ։ Քննարկվում են ենթակայի և ստորոգյալի համաձայնության, նախադասության բառակարգի, ենթակայի դիրքի և ենթատեքստային դերի հարցերը՝ հաշվի առնելով V դարի գրական հայերենի յուրահատուկ կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը կարևոր է նաև այն առումով, որ հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու դասական հայերենի շարահյուսական համակարգի ձևավորման և զարգացման մասին՝ տարբերակելով գրաբարի օրինաչափությունները հետագա հայերենի փուլերից։ Հեղինակը լեզվական փաստերի միջոցով բացահայտում է այն բազմազան եղանակները, որոնցով նախադասության գործող անձը, կրողը կամ թեմատիկ կենտրոնը կարող էր ձևավորվել և արտահայտվել։ Գիրքը կարող է արժեքավոր լինել հայոց լեզվի պատմությամբ, գրաբարի քերականությամբ և պատմական շարահյուսությամբ զբաղվող լեզվաբանների, բանասերների, հայագետների, դասախոսների, ուսանողների և V դարի հայ մատենագրության լեզվական առանձնահատկություններն ուսումնասիրող հետազոտողների համար։

Geography

Հիդրոլոգիական, ջրային ռեսուրսների կառավարման և հիդրոօդերևութաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է լեռնային երկրներում գարնանային վարարումների հոսքի կանխատեսման մեթոդիկայի մշակմանը՝ Հայաստանի Հանրապետության գետերի օրինակով։ Քննության են առնվում լեռնային գետերի հիդրոլոգիական ռեժիմի առանձնահատկությունները, գարնանային վարարումների ձևավորման բնական պայմանները և դրանց վրա ազդող կլիմայական ու ֆիզիկաաշխարհագրական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ձնածածկույթի կուտակման և հալման գործընթացներին, օդի ջերմաստիճանի, մթնոլորտային տեղումների, ջրահավաք ավազանների բարձրության և լանջերի կողմնադրության ազդեցությանը գետային հոսքի ձևավորման վրա։ Վերլուծվում են գարնանային վարարումների սկզբի, տևողության, առավելագույն ելքերի և հոսքի ծավալների փոփոխության օրինաչափությունները Հայաստանի տարբեր լեռնային գետավազաններում։ Քննարկվում են հիդրոլոգիական դիտարկումների տվյալների մշակման, ձնհալքի և անձրևային սնման բաղադրիչների գնահատման, ինչպես նաև կանխատեսման մաթեմատիկական և վիճակագրական մեթոդների կիրառման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել գետային հոսքի կանխատեսման մոդելների կառուցումը, դրանց պարամետրերի որոշումը, հաշվարկային արդյունքների ստուգումը և կանխատեսումների ճշգրտության գնահատումը։ Անդրադարձ է կատարվում լեռնային տարածքների բարդ ռելիեֆի, բարձրադիր գոտիականության և հիդրոօդերևութաբանական պայմանների տարածական փոփոխականության հետևանքով առաջացող մեթոդական դժվարություններին։ Կարևորվում է մշակվող կանխատեսման մեթոդիկայի կիրառական նշանակությունը գարնանային հեղեղումների վտանգի գնահատման, ջրամբարների շահագործման պլանավորման, ոռոգման ջրապահովման և ջրային ռեսուրսների արդյունավետ կառավարման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հիդրոլոգիայի, հիդրոօդերևութաբանության, ջրային տնտեսության, բնական վտանգների գնահատման և լեռնային գետավազանների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Technology

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է մոլիբդենի թիթեղների ոչ առանցքասիմետրիկ խորը քաշման գործընթացի մոդելավորմանը և համապատասխան տեխնոլոգիայի մշակմանը՝ այն դիտարկելով որպես դժվար դեֆորմացվող մետաղների ձևավորման բարդ խնդիր։ Նյութում վերլուծվում են մոլիբդենի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունները՝ բարձր հալման ջերմաստիճան, ցածր պլաստիկություն սենյակային ջերմաստիճանում և զգալի կարծրացում դեֆորմացիայի ընթացքում, որոնք էական ազդեցություն ունեն ձևավորման տեխնոլոգիական պարամետրերի ընտրության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ոչ առանցքասիմետրիկ դեֆորմացիայի առանձնահատկություններին՝ լարվածությունների անհամասեռ բաշխում, տեղային բարակացում և ճաքերի առաջացման ռիսկ, որոնք պահանջում են գործընթացի ճշգրիտ վերահսկում։ Քննարկվում են մաթեմատիկական և համակարգչային մոդելավորման մեթոդները՝ վերջավոր տարրերի մեթոդ, պլաստիկության տեսության կիրառություններ և գործընթացի պարամետրերի օպտիմալացում, որոնք թույլ են տալիս կանխատեսել նյութի վարքագիծը ձևավորման ընթացքում։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ համապատասխան տեխնոլոգիայի մշակումը պահանջում է նյութագիտության, մեխանիկայի և թվային մոդելավորման ինտեգրված մոտեցում՝ ապահովելու համար բարձր ճշգրտությամբ և որակով մոլիբդենային բարակապատ արտադրանքների ստացում արդյունաբերական կիրառությունների համար։

Literature

Գիրքը ներկայացնում է սփյուռքահայ գրականության զարգացման ուղիները, թեմաները և արվեստագիտական առանձնահատկությունները։ Հեղինակը ուշադրություն է դարձնում մշակութային, պատմական և ազգային տարրերին, որոնք ձևավորել են սփյուռքահայ հեղինակների ստեղծագործությունները և պահպանել ազգային ինքնությունը արտերկրում։ Հիմնական թեմաները․ Սփյուռքահայ գրականության պատմական և մշակութային ֆոն Նորագույն հայ գրողների ստեղծագործությունները և ժանրային բազմազանությունը Ազգային ինքնության և մշակույթի արտացոլումը գրականությունում Գրականության կապը հայ հասարակական և քաղաքական իրողությունների հետ Համաշխարհային գրականության ազդեցություններ և համեմատական մոտեցումներ Գրքի առանձնահատկությունները․ Միավորում է պատմական, մշակութաբանական և գրական քննադատության մոտեցումներ Ներկայացնում է հեղինակների ստեղծագործությունները ժամանակակից և պատմական համատեքստում Ուղեկցվում է վերլուծական մեկնաբանություններով Հարմար է գրականագիտության ուսանողների, հետազոտողների և հետաքրքրասեր ընթերցողների համար

Religion

Գիրքը հայ միջնադարյան հոգևոր գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից մեկի՝ Գրիգոր Նարեկացու աղոթական ժառանգության հրատարակություն է։ Այն ներկայացնում է մեծանուն վանական, աստվածաբան, բանաստեղծ և մատենագիր Գրիգոր Նարեկացու հոգևոր մտածողությունը, որի ստեղծագործություններում քրիստոնեական հավատքը, մարդու ներաշխարհի խորքային քննությունը և Աստծո հետ անձնական հաղորդակցության ձգտումը միավորվում են բացառիկ գեղարվեստական ու աստվածաբանական արտահայտությամբ։ Աղոթքների առանցքում մարդն է՝ իր մեղավորության գիտակցությամբ, հոգևոր տկարություններով, կասկածներով, վախերով ու տառապանքներով, բայց միաժամանակ աստվածային ողորմության, ներման և փրկության հանդեպ անսասան հույսով։ Հեղինակը դիմում է Աստծուն խորին խոնարհությամբ՝ խոստովանելով մարդկային անկատարությունը և հայցելով հոգու մաքրություն, բժշկություն, ներողամտություն ու փրկություն։ Ստեղծագործության կարևոր առանձնահատկություններից է հոգեբանական խորությունը․ աղոթող մարդու ներքին պայքարը ներկայացվում է անկեղծ ինքնաքննության, հուզական լարվածության, պատկերավոր խոսքի և աստվածաշնչյան խորհրդանիշների միջոցով։ Գրիգոր Նարեկացու լեզվին բնորոշ են արտահայտչական հարստությունը, բարդ ու բազմաշերտ պատկերները, հակադրությունները, հուզական բարձր լարվածությունը և աստվածաբանական գաղափարների բանաստեղծական վերարտադրությունը։ Նրա աղոթական խոսքը միաժամանակ անձնական խոստովանություն է և համամարդկային հոգևոր ապրումների արտահայտություն՝ ընթերցողին ներգրավելով ինքնաճանաչման, ապաշխարության և ներքին վերափոխման գործընթացում։ Գիրքը կարևոր տեղ ունի հայ եկեղեցական ավանդության մեջ՝ որպես անհատական աղոթքի, հոգևոր խորհրդածության և հավատքի ամրապնդման միջոց։ Այն նաև նշանակալի գրական հուշարձան է, որն արտացոլում է հայ միջնադարյան աստվածաբանական մտքի, բանաստեղծական լեզվի և հոգևոր մշակույթի բարձր զարգացած մակարդակը։ Հրատարակությունը արժեքավոր է Գրիգոր Նարեկացու ստեղծագործական ժառանգության տարածման, հայերեն հոգևոր գրականության պատմության և հայկական տպագրական մշակույթի ուսումնասիրության համար, ինչպես նաև կարող է օգտակար լինել աստվածաբաններին, գրականագետներին, լեզվաբաններին և հոգևոր գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Philosophy

Բնօրրան ստեղծագործությունը Անժելա Տերյանի կողմից գրված գործ է, որը կենտրոնանում է մարդու հոգևոր արմատների, հայրենիքի գաղափարի, մանկության հիշողությունների և բնության հետ մարդու խոր կապի վրա։ Գիրքը իր բովանդակությամբ փորձում է վերադառնալ այն սկզբնական միջավայրին, որտեղ ձևավորվում է մարդու աշխարհընկալումը՝ «բնօրրան» հասկացությունը ներկայացնելով ոչ միայն որպես աշխարհագրական վայր, այլ նաև որպես հոգևոր և մշակութային հիմք, որտեղից սկիզբ են առնում մարդու արժեքները, լեզուն, հիշողությունը և ինքնությունը։ Ստեղծագործության մեջ մեծ տեղ է զբաղեցնում հայրենի բնության նկարագրությունը՝ գյուղական կյանքը, բնության պարզ ու ներդաշնակ պատկերները, մարդկանց առօրյան և նրանց փոխհարաբերությունները, որոնք միասին ստեղծում են ջերմ և հիշողություններով լի միջավայր։ Հեղինակը հաճախ դիմում է քնարական ու խորհրդանշական լեզվի, որով ընդգծում է մարդու և իր արմատների անխզելի կապը, ինչպես նաև այն զգացողությունը, որ հեռանալով բնօրրանից՝ մարդը կորցնում է մի մասն իր ներաշխարհից։ «Բնօրրան»-ը միաժամանակ նաև փիլիսոփայական անդրադարձ է ինքնության պահպանման, հիշողության ուժի և հայրենիքի նկատմամբ սիրո թեմաներին՝ ընթերցողին մղելով խորհելու իր ծագման և արժեքների մասին։ Գիրքը հետաքրքիր է նրանց համար, ովքեր սիրում են քնարական արձակ, հոգեբանական վերլուծություններ և հայրենասիրական թեմաներ, քանի որ այն համադրում է զգացմունքայնությունը, բնության գեղեցկությունը և ազգային ինքնության գաղափարը։