Հայ նորագույն գրականություն. Սփյուռքահայ գրականություն

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է մանկամահացության հիմնախնդրի սոցիալ-ժողովրդագրական ուսումնասիրությանը և Հայաստանի Հանրապետության օրինակով դրա վիճակագրական գնահատմանը։ Ուսումնասիրության առանցքում նորածինների և մինչև մեկ տարեկան երեխաների մահացության երևույթն է, դրա տարածվածության, դինամիկայի, կառուցվածքի և դրա վրա ազդող սոցիալական, ժողովրդագրական, բժշկական ու տնտեսական գործոնների վերլուծությունը։ Մանկամահացությունը ժողովրդագրական և հանրային առողջապահության կարևորագույն ցուցանիշներից է, քանի որ այն ոչ միայն արտացոլում է երեխաների առողջության և բժշկական օգնության մակարդակը, այլև որոշակի պատկերացում է տալիս բնակչության սոցիալ-տնտեսական պայմանների, առողջապահական համակարգի արդյունավետության, մայրական և մանկական առողջության պահպանման հնարավորությունների ու կյանքի ընդհանուր որակի վերաբերյալ։ Աշխատանքում վիճակագրական մոտեցման միջոցով կարող են ուսումնասիրվել մանկամահացության ցուցանիշների փոփոխությունները տարբեր ժամանակահատվածներում, դրանց հարաբերակցությունը ծնելիության և ընդհանուր մահացության գործընթացների հետ, ինչպես նաև տարածքային և սոցիալ-ժողովրդագրական տարբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ երեխաների մահացության մակարդակը պայմանավորված է բազմաթիվ փոխկապակցված գործոններով՝ հղիության և ծննդաբերության ընթացքով, մոր առողջական վիճակով, վաղաժամ ծննդով, բնածին արատներով, վարակիչ և այլ հիվանդություններով, նորածնային խնամքի հասանելիությամբ, բժշկական ծառայությունների որակով, ընտանիքի սոցիալական պայմաններով և առողջապահական գիտելիքների մակարդակով։ Հայաստանի Հանրապետության տվյալների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել մանկամահացության փոփոխության հիմնական միտումները, գնահատել խնդրի մասշտաբները և առանձնացնել այն ժամանակահատվածներն ու պայմանները, որոնց ընթացքում արձանագրվել են առավել նշանակալի փոփոխություններ։ Վիճակագրական վերլուծության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել նաև տարբեր ցուցանիշների համադրումը՝ բացարձակ թվերի, հարաբերական ցուցանիշների, գործակիցների և դինամիկայի միջոցով, ինչը թույլ է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել խնդրի զարգացման մասին։ Աշխատությունը մանկամահացությունը դիտարկում է ոչ միայն որպես բժշկական խնդիր, այլև որպես հասարակության սոցիալական և ժողովրդագրական զարգացման հետ սերտորեն կապված երևույթ։ Երեխաների վաղ տարիքում մահացության բարձր մակարդակը կարող է ազդեցություն ունենալ բնակչության բնական վերարտադրության, կյանքի սպասվող տևողության, ընտանիքի ժողովրդագրական վարքագծի և երկրի ընդհանուր ժողովրդագրական ներուժի վրա։ Այդ պատճառով խնդրի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև Հայաստանի ժողովրդագրական գործընթացների ավելի լայն համատեքստում, որտեղ ծնելիության, մահացության, բնակչության բնական շարժի և միգրացիայի միտումները փոխկապակցված են և իրենց ազդեցությունն են թողնում երկրի սոցիալ-տնտեսական զարգացման վրա։

Կենսաբանություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է կաթնաթթվային բակտերիաների տեխնոլոգիական հատկությունների բարելավման գենետիկական մոտեցումների մշակմանը՝ սննդային և կենսատեխնոլոգիական գործընթացներում դրանց կիրառման արդյունավետության բարձրացման նպատակով։ Ուսումնասիրության կենտրոնում կաթնաթթվային բակտերիաների այն կենսաբանական և տեխնոլոգիական հատկանիշներն են, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն խմորման գործընթացների, արտադրանքի որակի, կայունության և ցանկալի հատկությունների ձևավորման համար։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են բակտերիաների աճի և նյութափոխանակության առանձնահատկությունները, թթվագոյացման ակտիվությունը, տարբեր միջավայրերին հարմարվողականությունը և այլ տեխնոլոգիական բնութագրեր, որոնք կարող են ազդել արտադրական գործընթացների արդյունավետության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գենետիկական մոտեցումների կիրառմանը՝ օգտակար հատկությունների բացահայտման, ընտրության, պահպանման և նպատակային բարելավման համար։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են դիտարկվել ժառանգական փոփոխականության, շտամների ընտրության, գենետիկական մարկերների և մանրէների գենոմային առանձնահատկությունների ուսումնասիրության հնարավորությունները՝ ցանկալի հատկանիշներով մշակույթների ստացման նպատակով։ Քննության են առնվում նաև գենետիկական և ֆենոտիպային հատկությունների փոխկապակցվածությունը, տեխնոլոգիական արժեքավոր հատկանիշների կայունության պահպանման խնդիրները և ընտրված շտամների արդյունավետության գնահատման մեթոդները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հատկապես այն տեսանկյունից, որ կաթնաթթվային բակտերիաների կենսաբանական ներուժի նպատակային օգտագործումը կարող է նպաստել խմորման գործընթացների վերահսկելիության, արտադրանքի որակի և տեխնոլոգիական արդյունավետության բարձրացմանը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս մշակելու գիտականորեն հիմնավորված մոտեցումներ օգտակար մանրէային շտամների ընտրության և դրանց տեխնոլոգիական հատկությունների կատարելագործման համար՝ համադրելով մանրէաբանության, գենետիկայի և կենսատեխնոլոգիայի մեթոդները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մանրէաբանների, գենետիկների, կենսատեխնոլոգների, սննդի տեխնոլոգների, մոլեկուլային կենսաբանների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և կաթնաթթվային բակտերիաների կիրառական նշանակությամբ հետաքրքրվող ուսանողների ու մասնագետների համար։

Գյուղատնտեսություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ոչխարների բնական բազմապտղության երևույթի ուսումնասիրությանը և այդ հատկանիշի կապի գնահատմանը կենդանիների կենսաբանական ու տնտեսական կարևոր բնութագրերի հետ։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն գործոնները, որոնք պայմանավորում են ոչխարների մոտ զույգ կամ ավելի բարձր թվով սերնդի բնական ստացումը, ինչպես նաև գնահատել բազմապտղության ազդեցությունը մայրական և սերնդի կենսունակության, աճի, զարգացման և արտադրատնտեսական ցուցանիշների վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել տարբեր ցեղերի, տարիքային խմբերի և ֆիզիոլոգիական վիճակների ոչխարներ՝ համեմատելով դրանց վերարտադրողական ցուցանիշները։ Կարևոր նշանակություն ունի գառների քանակի, ծնելիության հաճախականության, հղիության ընթացքի և ծնելու արդյունքների ուսումնասիրությունը, քանի որ բազմապտղությունը ոչխարաբուծության արդյունավետության բարձրացման կարևոր գործոններից է։ Աշխատության մեջ կարող են վերլուծվել նաև բազմապտղության վրա ազդող ժառանգական և միջավայրային գործոնները։ Դրանց թվում են կենդանու ցեղային պատկանելությունը, տարիքը, մարմնի կենդանի զանգվածը, սնուցման մակարդակը, պահվածքի պայմանները, վերարտադրողական վիճակը և տարվա եղանակը։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել այն հարցին, թե արդյոք բազմապտղության հակվածությունը կայուն կենսաբանական հատկանիշ է և ինչ չափով կարող է փոխանցվել սերնդին։ Այս տվյալները կարևոր են նպատակային ընտրասերման ծրագրերի մշակման համար։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է բազմապտուղ և միապտուղ մայրերի սերնդի համեմատական գնահատումը։ Կարող են ուսումնասիրվել գառների ծննդյան կենդանի զանգվածը, հետծննդյան աճի արագությունը, զարգացման տեմպերը, կենսունակությունը և պահպանվածության ցուցանիշները։ Բազմապտուղ ծնունդների դեպքում սերնդի թվաքանակի ավելացումը կարող է բարձրացնել տնտեսության ընդհանուր մսային արտադրողականությունը, սակայն միաժամանակ կարող է առաջացնել գառների սնուցման և զարգացման հետ կապված լրացուցիչ խնդիրներ, ուստի անհրաժեշտ է գնահատել ոչ միայն ծնված գառների թիվը, այլև դրանց հետագա կենսունակությունն ու արտադրական արժեքը։ Մայրերի կենսատնտեսական հատկանիշների ուսումնասիրության ժամանակ կարող են դիտարկվել կենդանի զանգվածը, կաթնատվությունը, մսային արտադրողականության ցուցանիշները, բրդի քանակն ու որակը, ինչպես նաև վերարտադրողական արդյունավետությունը։ Այս ցուցանիշների համադրումը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե բազմապտղությունն ինչ հարաբերակցության մեջ է գտնվում կենդանու ընդհանուր արտադրողականության հետ և արդյոք բարձր բազմապտղությամբ առանձնացող կենդանիները տնտեսապես առավել շահավետ են։ Աշխատության մեջ կարող է գնահատվել նաև ծննդաբերությունների միջև ժամանակահատվածը և վերարտադրողական ցիկլի արդյունավետությունը։ Եթե բազմապտղությունը համակցվում է բավարար կենսունակությամբ և մայրական լավ հատկություններով, այն կարող է նպաստել ոչխարի հոտի թվաքանակի ավելի արագ վերականգնմանը և մսային արտադրության ավելացմանը։ Սակայն բազմապտուղ հղիությունն ու ծննդաբերությունը կարող են ավելի մեծ ֆիզիոլոգիական ծանրաբեռնվածություն ստեղծել մայր կենդանու համար, ինչի պատճառով անհրաժեշտ է ուսումնասիրել նաև դրա ազդեցությունը հետագա վերարտադրողական ունակության և առողջական վիճակի վրա։ Հետազոտության գործնական նշանակությունն այն է, որ ստացված տվյալները կարող են օգտագործվել ոչխարաբուծական տնտեսություններում առավել արժեքավոր մայրերի ընտրության, զուգավորման խմբերի ձևավորման և կերակրման ու պահվածքի պայմանների բարելավման համար։ Բազմապտղության բարձր մակարդակի պահպանման և միաժամանակ սերնդի կենսունակության ապահովման համադրումը կարող է նպաստել տնտեսության արտադրողականության բարձրացմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել կենդանաբույծներին, անասնաբույժներին, գենետիկներին, գյուղատնտեսական մասնագետներին և ոչխարաբուծության արդյունավետության բարձրացման հարցերով զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ոչխարների բնական բազմապտղությունը դիտարկում է որպես կարևոր վերարտադրողական և տնտեսական հատկանիշ՝ գնահատելով դրա ձևավորման գործոնները, կապը մայրերի ու սերնդի կենսաբանական առանձնահատկությունների հետ և գործնական կիրառման հնարավորությունները ոչխարաբուծության արտադրողականության ու տնտեսական արդյունավետության բարձրացման նպատակով։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է էլեկտրաէներգիայի շուկաներում իրականացվող գործարքների ամբողջական պահանջների մոդելավորման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են էլեկտրաէներգիայի շուկայի մասնակիցների պահանջարկի ձևավորման, գործարքների կազմակերպման և շուկայական գործընթացների մոդելավորման առանձնահատկությունները՝ հաշվի առնելով էլեկտրաէներգիայի՝ որպես առանձնահատուկ ապրանքի տնտեսական և տեխնիկական բնույթը։ Ուսումնասիրվում են սպառողների և շուկայի այլ մասնակիցների պահանջարկի վրա ազդող գործոնները, գնային և ոչ գնային փոփոխականները, սպառման ծավալների տատանումները և դրանց ազդեցությունը գործարքների կառուցվածքի ու շուկայի հավասարակշռության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պահանջարկի մաթեմատիկական ներկայացմանը և այնպիսի մոդելների կառուցմանը, որոնք հնարավորություն են տալիս նկարագրել տարբեր շուկայական իրավիճակներում գործարքների ձևավորման գործընթացը, գնահատել հնարավոր արդյունքները և կանխատեսել պահանջարկի փոփոխությունները։ Աշխատանքը կարևոր է նաև էլեկտրաէներգիայի շուկաների արդյունավետության, գնագոյացման մեխանիզմների, շուկայական ռիսկերի գնահատման և որոշումների ընդունման գործընթացների կատարելագործման տեսանկյունից։ Մոդելավորման կիրառումը կարող է նպաստել շուկայի մասնակիցների վարքագծի ավելի ճշգրիտ վերլուծությանը, ռեսուրսների արդյունավետ բաշխմանը և էլեկտրաէներգիայի առևտրային գործընթացների օպտիմալացմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել էներգետիկայի և տնտեսագիտության ոլորտների մասնագետների, էլեկտրաէներգիայի շուկաների հետազոտողների, մաթեմատիկական և տնտեսական մոդելավորմամբ զբաղվող մասնագետների, ինչպես նաև համապատասխան ուղղություններով սովորող ուսանողների համար։

Գրականություն

Գիրքը ընդգրկում է Սերգեյ Եսենինի բանաստեղծական փորձարկումները, ոգևորությունն ու զգացմունքային ինտենսիվությունը, ինչպես նաև ռուս գյուղական կյանքի ու ազգային բնության պատկերները։ Այս շրջանի ստեղծագործություններն առանձնանում են պարզ լեզվով, լիրիկական տրամադրություններով և հակիրճ խորհրդանշականությամբ։ Հիմնական թեմաները․ Ներկայացվող գյուղական կյանքի պատկերներ Հոգևորություն և մարդու ներքին զգացմունքներ Հավաքական հիշողություն և ազգային բնության անդրադարձ Ընդհանուր մարդկային ապրումները և երիտասարդության ոգին Սիմվոլիկ և լիրիկական մոտեցումներ Գրքի առանձնահատկությունները․ Ներկայացնում է հեղինակի ստեղծագործական նախնական փուլը Միավորում է լիրիկական և խորհրդանշական մոտեցումներ Ընթերցողին տալիս է պատկերացում Սերգեյ Եսենինի ոճի և հայացքների զարգացման մասին Հարմար է բանաստեղծության և ռուս գրականության սիրահարների համար

Տնտեսագիտություն

Կապիտալի շրջապտույտը վերաբերում է այն գործընթացին, որով կապիտալը շարժվում է տնտեսության տարբեր փուլերով՝ արտադրությունից մինչև շրջանառություն և կրկին վերադառնում է արտադրություն՝ ավելացված արժեք ստեղծելով։ Այս գործընթացում կապիտալը անցնում է երեք հիմնական ձևերով՝ դրամական կապիտալ, արտադրական կապիտալ և ապրանքային կապիտալ։ Դրամական կապիտալը ներդրվում է արտադրության մեջ, դառնում արտադրական միջոցներ և աշխատուժ, այնուհետև ստեղծվում է ապրանք, որը վաճառքի արդյունքում կրկին վերածվում է դրամական կապիտալի՝ արդեն ավելացված արժեքով։ Այս շրջապտույտը շարունակական է և հանդիսանում է կապիտալիստական տնտեսության հիմնական շարժիչ ուժը։ Կապիտալի արագ և արդյունավետ շրջապտույտը նպաստում է տնտեսական աճին, արտադրողականության բարձրացմանը և ներդրումների ընդլայնմանը։