Քրեական գործով վարույթի կարճման և քրեական հետապնդման դադարեցման օրինականության և հիմնավորվածության ապահովումը նախնական քննության փուլում

Մշակույթ

Աշխատությունը նվիրված է 1965–1990 թվականներին Հայաստանում գրադարանային և մատենագիտական գործի զարգացման հիմնական միտումների, կազմակերպական փոփոխությունների և մասնագիտական ձեռքբերումների ուսումնասիրությանը։ Վերլուծվում են հանրապետության գրադարանային համակարգի ընդլայնման, գրադարանների գործունեության կազմակերպման, տեղեկատվական և մատենագիտական ծառայությունների կատարելագործման, ինչպես նաև գրքային ֆոնդերի համալրման ու պահպանման գործընթացները։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են գրադարանների դերը գիտության, կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, մատենագիտական տեղեկատվության համակարգման սկզբունքները, մասնագիտական կադրերի պատրաստման և ոլորտի մեթոդական ապահովման հարցերը։ Քննարկվում են տվյալ ժամանակաշրջանում գրադարանային աշխատանքի արդիականացման, տեղեկատվական սպասարկման արդյունավետության բարձրացման և գրադարանային ցանցի զարգացմանն ուղղված նախաձեռնությունները։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանի գրադարանային համակարգի պատմության, տեղեկատվական մշակույթի ձևավորման և մատենագիտական գործունեության զարգացման ուսումնասիրման համար՝ հետաքրքրություն ներկայացնելով գրադարանավարների, մատենագետների, մշակութաբանների, պատմաբանների և տեղեկատվական ոլորտի մասնագետների համար։

Կրոն

1898 թվականին Կոստանդնուպոլսում՝ Հակոբ Պոյաճյանի տպարանում հրատարակված այս՝ 32 էջից բաղկացած նյութի վերնագիրը ներկայացված է օսմանյան թուրքերենի տառադարձությամբ՝ «Կիւնահլար 'աֆվը» ձևով։ Վերնագրի լեզվական ձևից կարելի է ենթադրել, որ այն առնչվում է օսմաներեն günahlar affı կամ նմանատիպ արտահայտության, որը հնարավոր է կապել մեղքերի ներման կամ համաներման գաղափարի հետ։ Սակայն այս ընթերցումը նախնական է․ առանց բնագրի տիտղոսաթերթի, լեզվի և գրության համակարգի ստուգման հնարավոր չէ հաստատել վերնագրի ճշգրիտ ձևը կամ իմաստը։ Հետևաբար, միայն առկա տվյալներով հնարավոր չէ վստահորեն որոշել՝ հրատարակությունը կրոնական, իրավական, հասարակական, թե գեղարվեստական բնույթ ունի։ XIX դարի վերջին Կոստանդնուպոլիսը բազմալեզու հրատարակչական կենտրոն էր, որտեղ շրջանառվում էին հայերեն, օսմաներեն և այլ լեզուներով գրքեր ու գրքույկներ։ Հակոբ Պոյաճյանի տպարանում լույս տեսած այս փոքրածավալ հրատարակությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել այդ ժամանակաշրջանի տպագրական գործունեության և բազմալեզու գրավոր մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Գրքի բովանդակությունը, հեղինակը, լեզուն և թեմատիկ ուղղվածությունը ճշգրտելու համար անհրաժեշտ է ուսումնասիրել բնագրի տիտղոսաթերթը կամ առաջին էջերը։

Պատմություն

Հրատարակությունը ներկայացնում է 1969 թվականի հուլիս, օգոստոս և սեպտեմբեր ամիսների նշանավոր ու հիշարժան տարեթվերի համակարգված օրացույց՝ մեկտեղելով պատմական, մշակութային, գիտական և հասարակական նշանակություն ունեցող իրադարձություններն ու տարեդարձերը։ Նյութը նախատեսված է կարևոր ամսաթվերի վերաբերյալ արագ և հարմար տեղեկություն ստանալու համար՝ յուրաքանչյուր ամսվա ընթացքում առանձնացնելով համապատասխան հիշատակի օրերը, պատմական իրադարձությունները, նշանավոր անձանց ծննդյան կամ մահվան տարելիցները և այլ նշանակալի թվականներ։ Օրացույցային կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս հեշտությամբ կողմնորոշվել ժամանակագրական հաջորդականության մեջ և անհրաժեշտ ամսաթիվը գտնել ըստ տարվա, ամսվա ու օրվա։ Հրատարակությունը կարող է ունենալ նաև գործնական նշանակություն կրթական, մշակութային և գրադարանային աշխատանքներում՝ որպես միջոցառումների, դասերի, ցուցահանդեսների, զեկուցումների և թեմատիկ հանդիպումների կազմակերպման օժանդակ աղբյուր։ Միաժամանակ այն արժեքավոր տեղեկատու նյութ է 1969 թվականին շրջանառվող պատմական ու մշակութային հիշատակի օրերի համակարգը ուսումնասիրելու համար՝ արտացոլելով տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական և մշակութային առաջնահերթությունները։ Այն կարող է օգտակար լինել գրադարանավարներին, ուսուցիչներին, մշակույթի ոլորտի աշխատակիցներին, հետազոտողներին և պատմական տարեթվերով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Կենտրոնական Իրանի հայ համայնքների խոսվածքների և ժամանակակից լեզվավիճակի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով դրանց կառուցվածքային, բառապաշարային և գործառական առանձնահատկությունները։ Գրքում ներկայացվում են իրանահայ բարբառների ձևավորման պատմական պայմանները, պարսկերենի ազդեցությունը և լեզվական փոխազդեցության հիմնական ուղղությունները, որոնք ձևավորել են տվյալ տարածաշրջանի հայերեն խոսքի յուրահատուկ շերտերը։ Հեղինակը վերլուծում է հնչյունաբանական, ձևաբանական և սինտակսական փոփոխությունները, ինչպես նաև խոսվածքների պահպանման և աստիճանական փոփոխության գործընթացները ժամանակակից սոցիալ-մշակութային միջավայրում։ Աշխատության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լեզվական փոխառություններին, կոդափոխությանը և երկլեզվության դերին իրանահայ համայնքներում, ինչպես նաև լեզվի պահպանության խնդիրներին սփյուռքյան պայմաններում։ Քննարկվում են նաև կրթական, մշակութային և համայնքային գործոնների ազդեցությունները լեզվական ինքնության վրա։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է բարբառագետների, իրանագետների, հայագետների և սոցիոլինգվիստիկայի ոլորտի մասնագետների համար՝ նպաստելով իրանահայ խոսվածքների գիտական նկարագրությանը և լեզվական ժառանգության պահպանման հարցերի խորքային ըմբռնմանը։

Տեխնոլոգիա

Այս աշխատանքը նվիրված է փոքրաչափ գութանի կառուցվածքային և տեխնոլոգիական պարամետրերի գիտական հիմնավորմանը՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել դրա էներգատարությունը և բարձրացնել շահագործման հուսալիությունը գյուղատնտեսական աշխատանքների ընթացքում։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են հողի մշակման գործընթացի մեխանիկայի առանձնահատկությունները, գութանի աշխատանքային մարմինների երկրաչափական ձևերը և դրանց ազդեցությունը դիմադրության ուժերի, վառելիքի ծախսի և ընդհանուր էներգաարդյունավետության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գործոններին, որոնք պայմանավորում են քաշման դիմադրությունը, հողի կտրելու և շրջելու որակը, ինչպես նաև սարքավորման մաշվածության ինտենսիվությունը։ Աշխատության մեջ կիրառվում են ինժեներական հաշվարկներ և մոդելավորման մոտեցումներ՝ օպտիմալացնելով գութանի թիակների անկյունները, լայնությունը և խորության պարամետրերը՝ նվազագույն էներգետիկ կորուստներով առավել արդյունավետ աշխատանք ապահովելու համար։ Միաժամանակ դիտարկվում են հուսալիության գնահատման մեթոդները՝ հիմնված նյութերի ամրության, կառուցվածքային բեռնվածությունների և երկարաժամկետ շահագործման պայմանների վրա, ինչը թույլ է տալիս կանխատեսել սարքավորման ծառայության ժամկետը և նվազեցնել խափանումների հավանականությունը։ Աշխատությունը նպատակ ունի առաջարկել գիտականորեն հիմնավորված լուծումներ փոքրաչափ գութանների նախագծման և կատարելագործման համար՝ բարձրացնելով դրանց էներգաարդյունավետությունն ու շահագործման կայունությունը։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի տարածքային խոսվածքների և բարբառային տարբերակների ուսումնասիրության համար անհրաժեշտ լեզվական նյութերի հավաքագրմանը, համակարգմանը և գիտական քննությանը։ Այն արժեքավոր աղբյուր է հայ բարբառագիտության համար, քանի որ հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու տարբեր բնակավայրերում և պատմաազգագրական շրջաններում գործածված խոսքի հնչյունական, բառապաշարային, ձևաբանական ու շարահյուսական առանձնահատկությունները։ Հիմնական ուշադրությունը հատկացվում է կենդանի ժողովրդական խոսքի փաստերին, որոնց միջոցով հնարավոր է բացահայտել գրական լեզվից տարբերվող տեղական լեզվական ձևերը և դրանց տարածքային բաշխվածությունը։ Նյութերը կարող են ներառել առանձին բառեր, բառաձևեր, արտահայտություններ, դարձվածքներ, նախադասություններ, բանավոր պատմություններ և բանահյուսական բնագրեր, որոնք միաժամանակ լեզվաբանական ու ազգագրական արժեք ունեն։ Հնչյունաբանական մակարդակում կարևորվում են ձայնավորների և բաղաձայնների արտասանական տարբերությունները, պատմական հնչյունափոխությունները և տարբեր խոսվածքներում դրանց դրսևորման օրինաչափությունները։ Ձևաբանական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համեմատելու գոյականների հոլովման, բայերի խոնարհման, դերանունների և այլ խոսքի մասերի տեղական ձևերը, իսկ բառապաշարային նյութը բացահայտում է տարբեր շրջաններին բնորոշ բառային միավորները, հնաբանությունները, փոխառությունները և իմաստային առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի բարբառային տվյալների աշխարհագրական համադրումը, որի միջոցով հնարավոր է որոշել լեզվական երևույթների տարածման սահմանները և տարբեր խոսվածքների միջև եղած ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Հավաքված նյութերը կարևոր են նաև հայերենի պատմական զարգացման ուսումնասիրության համար, քանի որ բարբառները հաճախ պահպանում են լեզվական այնպիսի հին հատկանիշներ, որոնք գրական լեզվում փոփոխվել կամ դուրս են եկել գործածությունից։ Միաժամանակ տեղական բառապաշարն ու բանավոր խոսքի օրինակները տեղեկություններ են հաղորդում ավանդական կենցաղի, զբաղմունքների, սովորույթների և ժողովրդական աշխարհընկալման մասին։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բարբառագիտության, պատմական լեզվաբանության, լեզվական աշխարհագրության և բանահյուսական նյութերի ուսումնասիրության մոտեցումները՝ նպաստելով հայերենի բարբառային բազմազանության փաստագրմանը, դասակարգմանը և լեզվի պատմության առավել ամբողջական վերականգնմանը։