Նոր գրքեր: Գյուղատնտեսություն: Ինֆորմացիոն ցանկ (1973, №9)

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Մոնղոլական կայսրության ձևավորման, վերելքի, տարածքային ընդարձակման և պատմական ժառանգության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում ներկայացվում են մոնղոլական ցեղերի քաղաքական և հասարակական միավորման նախադրյալները, Չինգիզ խանի իշխանության հաստատումը և այն գործընթացները, որոնց արդյունքում ստեղծվեց իր ժամանակի ամենամեծ ցամաքային կայսրություններից մեկը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ռազմական կազմակերպվածությանը, կառավարման համակարգին, նվաճումների ռազմավարությանը և այն գործոններին, որոնք նպաստեցին կայսրության արագ ընդարձակմանը Կենտրոնական և Արևելյան Ասիայից մինչև Մերձավոր Արևելք և Եվրոպայի արևելյան հատվածներ։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են նաև մոնղոլական տիրապետության ազդեցությունը տարբեր ժողովուրդների և տարածաշրջանների քաղաքական, տնտեսական ու մշակութային զարգացման վրա։ Կարևոր տեղ է հատկացվում առևտրային ճանապարհների, հատկապես Արևելքն ու Արևմուտքը կապող ցամաքային հաղորդակցությունների աշխուժացմանը, ինչպես նաև մարդկանց, ապրանքների, տեխնոլոգիաների, գիտելիքի և մշակութային ազդեցությունների տեղաշարժին։ Ուսումնասիրությունը անդրադառնում է կայսրության կառավարման բազմազան ձևերին, տեղական վարչական ավանդույթների օգտագործմանը և տարբեր ժողովուրդների ու մշակույթների հետ փոխգործակցությանը։ Միաժամանակ քննարկվում են կայսրության մասնատման գործընթացները, առանձին խանությունների ձևավորումը և այն պատճառները, որոնք աստիճանաբար թուլացրին միասնական կայսերական կառույցը։ Պատմական ժառանգության տեսանկյունից աշխատությունը ցույց է տալիս, որ մոնղոլական նվաճումների հետևանքները միանշանակ չէին․ դրանք մի կողմից ուղեկցվում էին ավերածություններով և մարդկային ծանր կորուստներով, իսկ մյուս կողմից նպաստում էին տարածաշրջանների միջև կապերի ընդլայնմանը և քաղաքական ու տնտեսական նոր հարաբերությունների ձևավորմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել համաշխարհային և միջնադարյան պատմության մասնագետներին, արևելագետներին, պատմաբաններին, միջազգային հարաբերությունների ուսումնասիրողներին, ինչպես նաև Մոնղոլական կայսրության և Եվրասիայի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Մշակույթ

Այս աշխատությունը նվիրված է հայ ճարտարապետական գիտության խոշորագույն ներկայացուցիչներից մեկի գիտական ժառանգության մեջ հայկական միջնադարյան պաշտամունքային ճարտարապետության ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է գիտնականի հետազոտական մոտեցումները, մեթոդները և այն նշանակալի ներդրումը, որն ունեցել է հայկական եկեղեցական ու վանական կառույցների ուսումնասիրության, չափագրման, վերլուծության և գիտական շրջանառության մեջ։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են միջնադարյան հայկական ճարտարապետության ձևավորման առանձնահատկությունները, շինարարական սկզբունքները, գեղարվեստական լուծումները և տարբեր ժամանակաշրջանների կառույցների պատմամշակութային նշանակությունը։ Հեղինակը վերլուծում է գիտական ժառանգության մեջ պահպանված նյութերը՝ անդրադառնալով հուշարձանների դասակարգմանը, կառուցվածքային առանձնահատկություններին, ճարտարապետական ձևերի զարգացման ընթացքին և հայկական ինքնատիպ ճարտարապետական դպրոցի ձևավորմանը։ Ուսումնասիրությունը բացահայտում է, թե ինչպես են իրականացված հետազոտությունները նպաստել հայկական միջնադարյան մշակութային ժառանգության պահպանմանը և միջազգային գիտական շրջանակներում դրա արժևորմանը։ Աշխատությունը կարևոր աղբյուր է ճարտարապետության պատմությամբ, հայ արվեստով և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, ուսանողների և հետազոտողների համար՝ ներկայացնելով հայկական պաշտամունքային ճարտարապետության գիտական ուսումնասիրության կարևոր փուլերից մեկը։

Lեզվաբանություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է էլեկտրոնային մամուլի լեզվական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով բառային կազմին և քերականական համակարգին։ Հետազոտության հիմքում ընկած է ժամանակակից տեղեկատվական միջավայրում ձևավորվող և զարգացող լեզվական նյութը, որը պայմանավորված է էլեկտրոնային լրատվամիջոցների արագ տարածմամբ, տեղեկատվության փոխանցման նոր ձևերով և ընթերցողի հետ հաղորդակցության առանձնահատկություններով։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում է էլեկտրոնային մամուլում կիրառվող բառապաշարի կառուցվածքը, դրա ծագումնաբանական և գործառական բազմազանությունը, նորաբանությունների, փոխառությունների, մասնագիտական ու հասարակական-քաղաքական բառապաշարի գործածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն բառային փոփոխություններին, որոնք արտացոլում են հասարակական կյանքի, տեխնոլոգիաների, քաղաքականության, տնտեսության և մշակույթի զարգացումները։ Հետազոտությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես է էլեկտրոնային միջավայրը նպաստում նոր բառերի ու արտահայտությունների տարածմանը, ինչպես նաև արդեն գոյություն ունեցող լեզվական միավորների իմաստային կամ գործառական փոփոխություններին։ Ուսումնասիրության մյուս կարևոր ուղղությունը քերականական համակարգն է, որի շրջանակում դիտարկվում են բառաձևերի, նախադասությունների կառուցվածքի, շարահյուսական կապերի և խոսքի կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Էլեկտրոնային մամուլի լեզուն առանձնանում է տեղեկատվության արագ և խտացված փոխանցման ձգտմամբ, ինչի հետևանքով կարող են ի հայտ գալ կարճ, դինամիկ և երբեմն խոսակցական կառուցվածքներ, վերնագրային յուրահատուկ ձևեր և տեղեկատվության մատուցման նոր եղանակներ։ Աշխատության մեջ ուշադրություն է դարձվում նաև գրական լեզվի նորմերի պահպանման և դրանցից շեղումների խնդիրներին՝ դիտարկելով ուղղագրական, քերականական, բառագործածական և ոճական երևույթները։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ էլեկտրոնային մամուլը միաժամանակ հանդես է գալիս որպես լեզվական փոփոխությունների արտացոլող և դրանց տարածմանը նպաստող միջավայր։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և նոր հաղորդակցական մշակույթի պայմաններում ինչպես են փոխվում հայերենի բառային ու քերականական դրսևորումները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, լրագրողների, խմբագիրների, հաղորդակցության մասնագետների, հայոց լեզվի և գրականության ուսուցիչների, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, այն ներկայացնում է էլեկտրոնային մամուլի լեզուն որպես ժամանակակից հայերենի ակտիվ և փոփոխվող գործառական ոլորտ՝ բացահայտելով դրա բառապաշարային և քերականական հիմնական առանձնահատկություններն ու զարգացման միտումները։

Տնտեսագիտություն

Գիրքը նվիրված է արտաքին առևտրի պետական կարգավորման տեսական հիմքերին և գործնական մեխանիզմներին՝ ներկայացնելով միջազգային տնտեսական հարաբերությունների համակարգում ազգային տնտեսության շահերի պաշտպանության և խթանման հիմնական մոտեցումները։ Աշխատության մեջ քննարկվում են արտաքին առևտրի քաղաքականության գործիքները՝ մաքսային սակագներ, քվոտաներ, լիցենզավորում, արտահանման խրախուսման միջոցներ և ոչ սակագնային կարգավորման ձևեր, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը ներքին շուկայի և տնտեսական մրցունակության վրա։ Հեղինակը վերլուծում է պետության դերը արտաքին առևտրի կարգավորման մեջ, առևտրային հավասարակշռության ապահովման մեխանիզմները, արտահանման և ներմուծման կառուցվածքային փոփոխությունները և գլոբալ շուկաների ազդեցությունը ազգային տնտեսության զարգացման վրա։ Գրքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միջազգային առևտրային կազմակերպություններին, տարածաշրջանային ինտեգրացիոն գործընթացներին, ազատ առևտրի համաձայնագրերին և դրանց ազդեցությանը պետական քաղաքականության ձևավորման վրա։ Քննարկվում են նաև արտաքին առևտրի կարգավորման ռազմավարությունները զարգացող տնտեսություններում և տնտեսական անվտանգության ապահովման խնդիրները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ձևավորել ամբողջական պատկերացում արտաքին առևտրի պետական քաղաքականության, դրա գործիքակազմի և տնտեսական նշանակության վերաբերյալ՝ օգտակար լինելով տնտեսագետների, պետական ծառայողների և ոլորտի մասնագետների համար։

Աշխարհագրություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի մինչքեմբրյան բյուրեղային հիմքի ապարների մետամորֆիզմի ընթացքում ձևավորված ջերմաստիճանային և ճնշումնային պայմանների ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով վերականգնել դրանց երկրաբանական զարգացման և վերափոխման հիմնական փուլերը։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են բյուրեղային հիմքի ապարների միներալային և քիմիական կազմը, կառուցվածքային առանձնահատկությունները, մետամորֆիկ հանքային ասոցիացիաները և դրանց ձևավորման պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մետամորֆիզմի աստիճանի և ֆացիաների որոշմանը, ինչպես նաև տարբեր միներալների և միներալային զուգորդումների միջոցով ապարների առաջացման ջերմաստիճանի ու ճնշման գնահատմանը։ Աշխատության մեջ կարող են կիրառվել երկրաքիմիական, պետրոգրաֆիական և հանքաբանական տվյալներ՝ մետամորֆիկ գործընթացների ֆիզիկաքիմիական պարամետրերը վերականգնելու նպատակով։ Կարևոր տեղ է հատկացվում երկրաբանական ջերմաչափման և ճնշաչափման մեթոդներին, որոնց միջոցով հնարավոր է գնահատել ապարների ձևավորման և հետագա վերափոխման ժամանակ գոյություն ունեցած պայմանները։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև տարբեր մետամորֆիկ փուլերի հաջորդականությանը, ապարների սկզբնական կազմի և մետամորֆիկ վերափոխումների փոխհարաբերությանը, ինչպես նաև տարածաշրջանի երկրաբանական զարգացման ավելի լայն գործընթացներին։ Հայաստանի տարածքի մինչքեմբրյան բյուրեղային հիմքի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու հնագույն երկրաբանական միջավայրերը, տեկտոնական գործընթացները և այն պայմանները, որոնցում ձևավորվել ու վերափոխվել են տվյալ ապարները։ Ջերմաստիճանային և ճնշումնային պարամետրերի որոշումը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ նաև տարբեր ապարային համալիրների փոխկապակցվածության և դրանց ձևավորման ընդհանուր երկրաբանական պատմության պարզաբանման համար։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել Հայաստանի հնագույն երկրաբանական կառուցվածքի, մետամորֆիկ գործընթացների և բյուրեղային հիմքի զարգացման պատմության ավելի ամբողջական վերականգնմանը։ Այն կարող է հետաքրքրել երկրաբաններին, պետրոլոգներին, հանքաբաններին, երկրաքիմիկոսներին, տեկտոնիկայի մասնագետներին, օգտակար հանածոների հետազոտողներին և համապատասխան ոլորտների գիտաշխատողներին ու ուսանողներին։

Մանկավարժություն

Գիրքը նվիրված է Ավետիք Իսահակյանի ծննդյան 100-ամյակի հիշատակման միջոցառումների կազմակերպման մեթոդական մոտեցումներին և գրադարանների դերին այդ գործընթացում՝ հատկապես կրթամշակութային աշխատանքի ակտիվացման համատեքստում։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են գրադարանների գործունեության հիմնական ուղղությունները հոբելյանական տարվա շրջանակում՝ ընթերցանության խթանում, թեմատիկ ցուցադրությունների կազմակերպում, գրական երեկոների, քննարկումների և հանդիպումների անցկացում, ինչպես նաև Իսահակյանի ստեղծագործական ժառանգության հանրայնացում տարբեր տարիքային խմբերի շրջանում։ Հեղինակը վերլուծում է գրադարանների մեթոդական աշխատանքի կազմակերպման ձևերը, ընթերցողների ներգրավման արդյունավետ միջոցները և գրական-կրթական միջոցառումների պլանավորման սկզբունքները՝ ընդգծելով դրանց դերը ազգային գրականության արժեքների փոխանցման գործում։ Գրքում ուշադրություն է դարձվում նաև գրադարանների միջև համագործակցության ընդլայնմանը, մեթոդական նյութերի մշակմանը և տեղեկատվական աշխատանքի բարելավմանը՝ հոբելյանական միջոցառումների շրջանակում։ Աշխատությունը համադրում է տեսական և գործնական մեթոդական մոտեցումները՝ առաջարկելով օրինակելի ծրագրեր և ուղեցույցներ գրադարանային աշխատանքի արդյունավետ կազմակերպման համար։ Գիրքը նախատեսված է գրադարանավարների, մեթոդիստների, ուսուցիչների, մշակութային ոլորտի մասնագետների, ուսանողների և գրականության հանրայնացմամբ հետաքրքրվողների համար։