Նոր գրքեր: Գյուղատնտեսություն: Ինֆորմացիոն ցանկ = Новые книги. Сельское хозяйство. Информационный указатель (1974, №7)

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում օրենսդրական գործընթացի ձևավորման, կազմակերպման և իրականացման առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են օրենսդրական գործունեության տեսական և իրավական հիմքերը, իրավական ակտերի մշակման ու ընդունման հիմնական փուլերը, ինչպես նաև պետական մարմինների մասնակցությունն այդ գործընթացին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում օրենսդրական նախաձեռնության իրականացման մեխանիզմներին, օրենքների նախագծերի նախապատրաստմանը, քննարկմանը, ընդունմանը, հրապարակմանը և ուժի մեջ մտնելուն առնչվող իրավական հարցերին։ Վերլուծվում են օրենսդրական գործընթացի ընթացքում առաջացող իրավական և կազմակերպական խնդիրները, օրենսդրության ներքին համակարգվածության ապահովման անհրաժեշտությունը, տարբեր իրավական ակտերի միջև հնարավոր հակասությունների կանխարգելման և վերացման մեխանիզմները։ Կարևորվում է օրենքների նախագծերի իրավական փորձաքննության, հիմնավորվածության, հստակության և կիրառելիության ապահովումը, ինչպես նաև օրենսդրական փոփոխությունների հնարավոր հետևանքների գնահատումը։ Ուսումնասիրության մեջ անդրադարձ է կատարվում Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական և իրավական համակարգի շրջանակում օրենսդիր իշխանության գործունեությանը, խորհրդարանական ընթացակարգերին և օրենսդրական գործընթացի մասնակիցների փոխհարաբերություններին։ Քննարկվում են նաև օրենսդրության կայունության և շարունակականության, իրավական կարգավորման արդյունավետության, օրենսդրական տեխնիկայի կատարելագործման և իրավական նորմերի միատեսակ կիրառման հետ կապված խնդիրները։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել այն գործոնների մասին, որոնք կարող են ազդել օրենքների մշակման և ընդունման որակի վրա, ինչպես նաև բացահայտել օրենսդրական գործընթացի կատարելագործման հիմնական ուղղությունները։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել իրավագիտության մասնագետների, օրենսդրական գործունեությամբ զբաղվող անձանց, պետական կառավարման ոլորտի հետազոտողների, ինչպես նաև սահմանադրական իրավունքի, խորհրդարանական իրավունքի և իրավաստեղծ գործունեության խնդիրներն ուսումնասիրող ուսանողների ու գիտաշխատողների համար։

Լեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է տեսողական ընկալում արտահայտող բայերի իմաստային և շարահյուսական առանձնահատկությունների համակարգված լեզվաբանական ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն բայական միավորների վրա, որոնք արտահայտում են տեսնելու, նայելու, դիտելու, նկատելու, հետևելու և տեսողական ընկալման հետ կապված այլ գործողություններ ու վիճակներ։ Քննության են առնվում այդ բայերի բառային նշանակությունները, իմաստային տարբերակները, միմյանց հետ ունեցած հարաբերությունները և տարբեր խոսքային իրավիճակներում դրանց գործածության առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է տեսողական ընկալման ակտիվ և պասիվ բնույթի տարբերակումը, քանի որ որոշ բայեր կարող են արտահայտել նպատակաուղղված դիտում, իսկ մյուսները՝ առանց հատուկ մտադրության տեղի ունեցող զգայական ընկալում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում բայերի շարահյուսական հնարավորություններին՝ ուսումնասիրելով դրանց կապակցելիությունը ենթակայի, ուղիղ կամ անուղղակի խնդրի, հանգամանքների և նախադասության այլ անդամների հետ։ Վերլուծվում է, թե բայի իմաստային կառուցվածքն ինչպես կարող է պայմանավորել նախադասության կառուցվածքը, անհրաժեշտ լրացումների ընտրությունը և գործողության մասնակիցների միջև ձևավորվող հարաբերությունները։ Ուսումնասիրվում են նաև բազմիմաստության, իմաստային անցումների և փոխաբերական գործածությունների դեպքերը, երբ տեսողական ընկալման սկզբնական նշանակություն ունեցող բայը կարող է արտահայտել ճանաչողություն, գիտակցում, գնահատում կամ այլ վերացական իմաստներ։ Նման փոփոխությունները հնարավորություն են տալիս բացահայտել զգայական ընկալման և մտավոր գործունեության լեզվական արտահայտման միջև գոյություն ունեցող կապերը։ Բայերի իմաստային դասակարգումը համադրվում է դրանց շարահյուսական վարքագծի հետ, ինչը թույլ է տալիս պարզել, թե տարբեր նշանակություններն ինչպիսի կառուցվածքային մոդելներում են առավել հաճախ իրացվում։ Աշխատությունում կարող են դիտարկվել նաև համատեքստի դերը բայական իմաստի հստակեցման, հոմանիշ ձևերի տարբերակման և խոսքային նշանակության ձևավորման գործընթացներում։ Հետազոտությունը նպաստում է բառային իմաստաբանության և շարահյուսության փոխկապակցվածության ավելի ամբողջական ընկալմանը՝ ցույց տալով, որ բայական միավորների նշանակությունը սերտորեն կապված է դրանց քերականական գործառույթների հետ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ընդհանուր և համեմատական լեզվաբանության, իմաստաբանության, շարահյուսության, բառագիտության և բայական համակարգերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, բանասերների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Գրականություն

Սա հին հունական գրականության ամենահայտնի էպոսներից մեկն է, որը վերագրվում է Հոմերոս-ին և պատմում է Տրոյական պատերազմի ավարտից հետո հերոս Ոդիսևսի երկար ու դժվարին վերադարձի ճանապարհը դեպի հայրենի Իթակե։ Ստեղծագործությունը կենտրոնանում է ոչ միայն արկածային իրադարձությունների վրա, այլ նաև մարդու խելքի, համբերության և ճակատագրի դեմ պայքարի գաղափարների վրա։ Ոդիսևսը հանդիպում է տարբեր առասպելական կերպարների և վտանգների՝ այդ թվում Կիկլոպ Պոլիֆեմոսին, Սիրեններին, կախարդ Կիրկեին և ծովային աստվածների միջամտություններին, որոնք մշտապես խոչընդոտում են նրա վերադարձը։ Էպոսում կարևոր տեղ ունի նաև նրա կնոջ՝ Պենելոպեի հավատարմությունն ու որդու՝ Տելեմաքոսի հասունացումը, որոնք խորհրդանշում են ընտանիքի և հավատարիմ սպասման գաղափարը։ Ստեղծագործությունը համարվում է արևմտյան գրական ավանդույթի հիմնասյուներից մեկը՝ մեծ ազդեցություն ունենալով հետագա դարերի գրականության, փիլիսոփայության և արվեստի վրա՝ ձևավորելով հերոսական ճանապարհորդության դասական մոդելը։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է ավագ դպրոցի աշակերտների մոտ ռուսաց լեզվի դասերի ընթացքում բառակապակցությունից նախադասության անցման հնարավորությունների, կարողությունների և հմտությունների ձևավորման համակարգի մշակմանն ու ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն մանկավարժական և մեթոդական պայմանները, որոնք նպաստում են սովորողների կողմից բառակապակցությունների կառուցվածքային և իմաստային առանձնահատկությունների գիտակցմանը և դրանց հիման վրա ամբողջական, քերականորեն ճիշտ ու հաղորդակցական առումով նպատակային նախադասությունների կազմմանը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են բառակապակցության և նախադասության փոխհարաբերությունները, դրանց կառուցվածքային տարբերությունները, շարահյուսական կապերը և իմաստային կազմակերպումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն դժվարություններին, որոնք կարող են առաջանալ աշակերտների մոտ՝ բառակապակցությունից նախադասություն անցնելիս, մասնավորապես՝ բառերի քերականական ձևերի ճիշտ ընտրության, շարահյուսական կապերի հաստատման, նախադասության կառուցվածքի ձևավորման և մտքի ամբողջական արտահայտման գործընթացներում։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է ուսուցման մեթոդների և վարժությունների համակարգի մշակումը, որը կարող է զարգացնել աշակերտների լեզվական դիտարկման, վերլուծության, համադրման և ինքնուրույն խոսք կառուցելու կարողությունները։ Կարող են կիրառվել բառակապակցությունների ընդլայնման և վերափոխման, բառերի փոխարինման, նախադասությունների կազմման, շարահյուսական վերլուծության և ստեղծագործական խոսքային առաջադրանքների մեթոդներ։ Ուսումնասիրության մեջ կարևորվում է նաև աստիճանական ուսուցման սկզբունքը, որի միջոցով սովորողը պարզ կառուցվածքներից անցնում է ավելի բարդ նախադասությունների կազմությանը՝ միաժամանակ զարգացնելով քերականական և հաղորդակցական հմտությունները։ Մշակվող համակարգը կարող է նպաստել ոչ միայն ռուսերենի շարահյուսական գիտելիքների յուրացմանը, այլև սովորողների գրավոր և բանավոր խոսքի զարգացմանը, լեզվական մտածողության ձևավորմանը և ինքնուրույն արտահայտվելու կարողության բարձրացմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել ռուսաց լեզվի ուսուցիչներին, մեթոդիստներին, մանկավարժներին, լեզվաբաններին, կրթության մասնագետներին, մանկավարժական բուհերի դասախոսներին ու ուսանողներին, ինչպես նաև ռուսերենի ուսուցման մեթոդիկայի ոլորտում հետազոտություններ իրականացնող մասնագետներին։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի և Արցախի տարածքներում տարածված որոշ բուսատեսակների կենսաակտիվ միացությունների ուսումնասիրմանը՝ ներառելով դրանց անջատման, ֆիզիկաքիմիական բնութագրման, կենսաբժշկական հատկությունների հետազոտման և հալենային պատրաստուկների ստացման գործընթացները։ Հետազոտության հիմքում ընկած է բուսական հումքի կենսաբանական ներուժի բացահայտման և այն գործնականորեն կիրառելի նյութերի ու պատրաստուկների վերածելու խնդիրը։ Ուսումնասիրության ընթացքում ուշադրություն է դարձվում բույսերի քիմիական բաղադրությանը, դրանցում պարունակվող կենսաակտիվ նյութերի հայտնաբերմանը և առանձնացմանը, ինչպես նաև ստացված միացությունների ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ուսումնասիրմանը։ Քննարկվում են կենսաակտիվ բաղադրիչների կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունները, դրանց հնարավոր կենսաբանական ազդեցությունները և օրգանիզմի վրա դրսևորվող հատկությունները։ Կենսաբժշկական ուսումնասիրությունների միջոցով գնահատվում է առանձնացված նյութերի և բուսական պատրաստուկների հնարավոր կիրառական նշանակությունը՝ հաշվի առնելով դրանց կենսաբանական ակտիվությունը և բժշկակենսաբանական գործընթացների վրա ազդեցությունը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև հալենային պատրաստուկների ստացումը, որը հնարավորություն է տալիս բուսական հումքի ուսումնասիրված հատկությունները կապել դեղագործական կիրառության հետ։ Այս համատեքստում կարևորվում են հումքի ընտրությունը, կենսաակտիվ նյութերի արդյունավետ կորզումը, պատրաստուկների ստացման տեխնոլոգիական պայմանները և ստացված արտադրանքի որակի գնահատումը։ Հետազոտությունը միավորում է բուսաբանության, կենսաքիմիայի, ֆիզիկական և դեղագործական քիմիայի ու կենսաբժշկության մեթոդներն ու մոտեցումները՝ ստեղծելով համալիր պատկեր ուսումնասիրվող բույսերի կենսաբանական ներուժի վերաբերյալ։ Աշխատությունը կարևոր է նաև Հայաստանի բուսական աշխարհի արժեքավոր տեսակների գիտական ուսումնասիրման և տեղական բուսական հումքի հնարավոր դեղագործական ներուժի բացահայտման տեսանկյունից։ Նյութը կարող է հետաքրքրել կենսաքիմիկոսներին, դեղագետներին, դեղաբուսաբաններին, կենսաբժշկական հետազոտողներին, բուսաբաններին, դեղագործական տեխնոլոգիայի մասնագետներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին։

Տեխնոլոգիա

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ալկալային կապակցանյութերի հիմքով բետոնների գելիոթերմային, այսինքն՝ արևային ջերմային էներգիայի կիրառմամբ մշակման տեսական և տեխնոլոգիական հիմքերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է պարզել, թե արևային ճառագայթման և դրա առաջացրած ջերմային ազդեցության պայմաններում ինչպես են ընթանում բետոնի կառուցվածքագոյացման, ամրացման և կարծրացման գործընթացները, և ինչպիսի տեխնոլոգիական պայմաններ են անհրաժեշտ ստացված նյութի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունները բարելավելու համար։ Ուսումնասիրության հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ ջերմամշակումը կարող է արագացնել կապակցանյութի և լցանյութերի միջև ընթացող ֆիզիկաքիմիական գործընթացները՝ հնարավորություն տալով ավելի կարճ ժամանակում ստանալ անհրաժեշտ ամրությամբ շինարարական արտադրանք։ Գելիոթերմային մշակման առանձնահատկությունն այն է, որ ավանդական ջերմային աղբյուրների փոխարեն կամ դրանց մասնակի փոխարինմամբ օգտագործվում է արևային էներգիան։ Այդ պատճառով աշխատանքում կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել արևային ճառագայթման ինտենսիվության, շրջակա միջավայրի ջերմաստիճանի, խոնավության, մշակման տևողության և բետոնե տարրերի տաքացման արագության ուսումնասիրությունը։ Արևային էներգիայի օգտագործումը հատկապես հետաքրքիր է էներգատար շինարարական տեխնոլոգիաների համար, քանի որ կարող է նվազեցնել վառելիքի կամ էլեկտրական էներգիայի ծախսը և հնարավորություն տալ ջերմամշակման գործընթացը հարմարեցնել տվյալ տարածաշրջանի կլիմայական պայմաններին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է ալկալային բետոնի կառուցվածքագոյացման մեխանիզմների ուսումնասիրությունը։ Ալկալային կապակցանյութերի դեպքում կարծրացման ընթացքում ձևավորվում են նոր հանքային և կապակցող ֆազեր, որոնց առաջացման արագությունն ու կառուցվածքը կախված են ջերմաստիճանից, խոնավությունից, սկզբնական բաղադրությունից և մշակման ռեժիմից։ Ջերմային ազդեցությունը կարող է արագացնել այդ գործընթացները, սակայն չափազանց ինտենսիվ կամ անհավասար տաքացումը կարող է առաջացնել ներքին լարումներ, խոնավության արագ կորուստ և կառուցվածքի անցանկալի փոփոխություններ։ Հետևաբար գելիոթերմային մշակման օպտիմալ ռեժիմի ընտրությունը տեխնոլոգիական հիմնական խնդիրներից է։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել բետոնի բաղադրության տարբեր տարբերակներ՝ փոխելով կապակցանյութի, ակտիվացնող բաղադրիչների, ջրի և լցանյութերի հարաբերակցությունները։ Դրանցից յուրաքանչյուրի համար հնարավոր է գնահատել ջերմամշակման ազդեցությունը սեղմման ամրության, խտության, ծակոտկենության, ջրակլանման, ցրտադիմացկունության և այլ ֆիզիկամեխանիկական ցուցանիշների վրա։ Այսպիսի փորձարարական համեմատությունը թույլ է տալիս որոշել այն բաղադրությունը և մշակման պայմանները, որոնց դեպքում արևային ջերմային ազդեցությունը առավել արդյունավետ է։ Առանձին նշանակություն ունի ջերմաստիճանային ռեժիմի վերահսկումը։ Գելիոթերմային մշակման ընթացքում բետոնե տարրի տարբեր հատվածներ կարող են տաքանալ տարբեր արագությամբ, ուստի անհրաժեշտ է ուսումնասիրել ջերմաստիճանի տարածական բաշխումը և դրա ազդեցությունը նյութի կարծրացման միատեսակության վրա։ Կարող են կիրառվել ջերմաստիճանի չափման, ժամանակային մոնիթորինգի և կառուցվածքային վերլուծության մեթոդներ՝ պարզելու համար մշակման առավել նպատակահարմար պայմանները։ Աշխատանքի կիրառական նշանակությունը պայմանավորված է շինարարական նյութերի արտադրության էներգատարության նվազեցման հնարավորությամբ։ Եթե արևային էներգիան կարող է ապահովել անհրաժեշտ ջերմային ռեժիմը, ապա որոշակի կլիմայական պայմաններում հնարավոր է կրճատել ավանդական ջերմամշակման էներգետիկ ծախսերը։ Սա հատկապես հետաքրքիր է արևային բարձր ակտիվություն ունեցող տարածաշրջանների համար, որտեղ հնարավոր է նախագծել հատուկ արևային ջերմամշակման կայանքներ կամ խցիկներ։ Միաժամանակ նման տեխնոլոգիան կարող է նպաստել արտադրության բնապահպանական ազդեցության նվազեցմանը՝ նվազեցնելով հանածո վառելիքի օգտագործումը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև գելիոթերմային մշակման տեխնիկական կազմակերպմանը։ Անհրաժեշտ է գնահատել արևային էներգիայի հավաքման և կենտրոնացման հնարավոր եղանակները, ջերմամեկուսացման արդյունավետությունը, ջերմության փոխանցումը բետոնե արտադրանքին և մշակման ռեժիմի ավտոմատ կամ կիսաավտոմատ վերահսկման հնարավորությունները։ Այս խնդիրների լուծումը կարևոր է լաբորատոր փորձերից արդյունաբերական կիրառության անցնելու համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է բետոնի տեխնոլոգիան, նյութագիտությունը և արևային էներգիայի կիրառական հնարավորությունները՝ նպատակ ունենալով մշակել ալկալային բետոնների գելիոթերմային մշակման գիտական և տեխնոլոգիական հիմքերը։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են օգտագործվել էներգախնայող շինարարական տեխնոլոգիաների զարգացման, բետոնի ջերմամշակման գործընթացների կատարելագործման և արևային էներգիայի արդյունավետ օգտագործման համար՝ հատկապես այն պայմաններում, որտեղ արևային ռեսուրսը բավարար է տեխնոլոգիական անհրաժեշտ ջերմային ռեժիմ ապահովելու համար։