Նոր գրքեր: Հասարակական-քաղաքական գիտություններ: Բանասիրական գիտություններ: Գրականագիտություն: Լեզվաբանություն: Պատմություն: Պատմական գիտություններ: Աշխարհագրություն: Հնագիտություն: Ազգագրություն: Ինֆորմացիոն ցանկ =Новые книги: Обшественно-по (1979, թիվ 2)

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է բյուրեղային կառուցվածք ունեցող նյութերի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների և լարվածադեֆորմացիոն վիճակի ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել նյութի ներքին կառուցվածքի, արտաքին մեխանիկական ազդեցությունների և դրա ամրության ու դեֆորմացիոն վարքի միջև գոյություն ունեցող փոխկապակցվածությունները։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են բյուրեղային նյութերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, մեխանիկական բեռնվածության պայմաններում դրանցում առաջացող լարումները և դեֆորմացիաները, ինչպես նաև այդ գործընթացների ազդեցությունը նյութերի ֆիզիկական ու մեխանիկական բնութագրերի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բյուրեղային ցանցի կառուցվածքին, կառուցվածքային անհամասեռություններին և տարբեր արատների դերին, որոնք կարող են էական ազդեցություն ունենալ նյութի ամրության, առաձգականության, պլաստիկության, կարծրության և քայքայման նկատմամբ դիմադրության վրա։ Վերլուծվում են արտաքին ուժերի ազդեցությամբ նյութում լարումների բաշխման օրինաչափությունները և կառուցվածքային փոփոխությունները՝ հաշվի առնելով բեռնվածության բնույթը, նյութի հատկությունները և փորձարկման պայմանները։ Քննարկվում են առաձգական և պլաստիկ դեֆորմացիաների առաջացման մեխանիզմները, նյութի կառուցվածքային վիճակի փոփոխությունները և դրանց կապը մեխանիկական հատկությունների հետ։ Կարևորվում է լարվածադեֆորմացիոն վիճակի գնահատումը նյութերի աշխատունակության, ամրության և հնարավոր վնասվածքների կանխատեսման տեսանկյունից։ Հետազոտության ընթացքում կարող են համադրվել տեսական հաշվարկները, փորձարարական մեթոդները և նյութերի կառուցվածքային վերլուծության արդյունքները՝ հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել տարբեր պայմաններում դրանց վարքի մասին։ Ուսումնասիրվում է նաև կառուցվածքի և հատկությունների փոխադարձ կապը, որը կարևոր նշանակություն ունի անհրաժեշտ բնութագրերով նյութերի ընտրության, մշակման և կատարելագործման համար։ Նման ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս գնահատել նյութերի դիմադրողականությունը մեխանիկական ազդեցությունների նկատմամբ, բացահայտել կառուցվածքային փոփոխությունների առաջացման պատճառները և կանխատեսել դրանց հետագա վարքը շահագործման պայմաններում։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ նյութագիտության, պինդ մարմնի ֆիզիկայի, մեքենաշինության և կառուցվածքային նյութերի հետազոտության ոլորտներում՝ նպաստելով բարձր ամրությամբ, հուսալիությամբ և կանխատեսելի մեխանիկական հատկություններով նյութերի մշակմանն ու արդյունավետ կիրառմանը։ Նյութը կարող է հետաքրքրել նյութագիտության, բյուրեղաֆիզիկայի, պինդ մարմնի մեխանիկայի, ամրության տեսության և ինժեներական նյութերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետներին ու հետազոտողներին։

Քիմիա

Այս աշխատությունը նվիրված է անցումային մետաղների՝ վոլֆրամի և մոլիբդենի կարբիդային կատալիզատորների ստացման և ուսումնասիրության ժամանակակից մեթոդներին՝ մասնավորապես այրման (combustion) ռեժիմում իրականացվող սինթեզի տեխնոլոգիական առանձնահատկություններին։ Նյութում մանրամասն քննարկվում են բարձր ջերմաստիճանային ինքնապարունակվող քիմիական ռեակցիաների մեխանիզմները, որոնց միջոցով հնարավոր է ստանալ բարձր ակտիվություն և կայունություն ունեցող կարբիդային կառուցվածքներ, որոնք լայն կիրառություն ունեն կատալիտիկ գործընթացներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սինթեզի պայմանների՝ ջերմաստիճանի, ռեակցիոն խառնուրդի կազմի, նախնական նյութերի ընտրության և էներգետիկ հավասարակշռության ազդեցությանը վերջնական արտադրանքի ֆիզիկաքիմիական հատկությունների վրա։ Քննարկվում են նաև ստացված նյութերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, մակերեսային հատկությունները և դրանց կապը կատալիտիկ ակտիվության հետ տարբեր քիմիական ռեակցիաներում, այդ թվում՝ ջրածնացման և հիդրոկրեկինգի գործընթացներում։ Աշխատությունը միավորում է թե՛ տեսական մոդելավորումը, թե՛ փորձարարական արդյունքները՝ ներկայացնելով համալիր մոտեցում բարձր արդյունավետությամբ կատալիզատորների մշակման համար, ինչը կարևոր է էներգետիկայի, նավթաքիմիայի և առաջադեմ նյութերի արտադրության ոլորտներում։

Մաթեմատիկա

Ձեռնարկում ընդգրկված են խնդիրներ, որոնք վերաբերում են հիմնականում ֆունկցիաների ուսումնասիրությանը, դիֆերենցիալ և ինտեգրալ հաշվին, շարքերին, ինչպես նաև դրանց կիրառություններին տարբեր մաթեմատիկական և կիրառական խնդիրներում։ Յուրաքանչյուր թեմա ներկայացված է աստիճանաբար աճող բարդությամբ, ինչը հնարավորություն է տալիս համակարգված զարգացնել լուծման հմտությունները։ Նյութը նպատակ ունի ամրապնդել տեսական գիտելիքները գործնական խնդիրների միջոցով, զարգացնել վերլուծական մտածողությունը և պատրաստել ուսանողներին ավելի բարդ մաթեմատիկական և ինժեներական խնդիրների լուծմանը։

Գրականություն

«Երրորդ ոսկի» վերնագրով հրատարակությունը պատկանում է 19-րդ դարի հայերեն տպագիր գրականության ժառանգությանը և կապված է Ա. Լակիդեի անվան հետ։ Վերնագրում ոսկու խորհրդանիշի կիրառությունը կարող է առնչվել արժեքի, հարստության, մարդկային ձգտումների կամ բարոյական ընտրության թեմաներին, որոնք հաճախ տեղ են գտել ժամանակի խրատական ու գեղարվեստական գրականության մեջ։ Այդպիսի ստեղծագործությունները ընթերցողին հնարավորություն են տալիս խորհելու նյութական և հոգևոր արժեքների հարաբերակցության, մարդու վարքագծի, կյանքի փորձի և հասարակական փոխհարաբերությունների մասին։ Հրատարակության ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել 19-րդ դարի հայերեն գրականության թեմատիկ շրջանակի, գրական լեզվի և ընթերցողական մշակույթի առանձնահատկությունների բացահայտմանը։ Այն նաև ներկայացնում է ժամանակաշրջանի տպագրական գործունեության և գրական երկերի շրջանառության պատմական միջավայրը, երբ տպագիր գրքերը կարևոր միջոց էին կրթական, բարոյական և մշակութային գաղափարների տարածման համար։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել հայ գրականության պատմությամբ, հին տպագիր հրատարակություններով և 19-րդ դարի ընթերցանության մշակույթով զբաղվող ուսումնասիրողներին։ Այն տեղ ունի հայերեն գրքի մատենագիտական հավաքածուներում՝ որպես ժամանակաշրջանի գրական ժառանգության պահպանման և ուսումնասիրության նյութ։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Շահսեվան ցեղամիավորման պատմական զարգացման, էթնիկական կազմավորման, սոցիալական կառուցվածքի և մշակութային առանձնահատկությունների պատմաազգագրական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում ներկայացվում են ցեղամիավորման ձևավորման նախադրյալները, պատմական բնակության տարածքները, տարբեր ցեղային խմբերի փոխհարաբերությունները և դրանց դերը տարածաշրջանի հասարակական ու քաղաքական կյանքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Շահսեվանների ավանդական սոցիալական կազմակերպմանը, ցեղային կառույցին, տոհմային հարաբերություններին և տնտեսական գործունեությանը, այդ թվում՝ անասնապահությանը, քոչվորական և կիսաքոչվորական կենսակերպին։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև նյութական և հոգևոր մշակույթի տարբեր դրսևորումներին՝ բնակարանային պայմաններին, հագուստին, սննդին, ընտանեկան և հասարակական սովորույթներին, ծիսակարգերին, ժողովրդական հավատալիքներին և բանահյուսությանը։ Պատմական նյութի և ազգագրական դիտարկումների համադրումը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են քաղաքական փոփոխությունները, պետական կառավարման համակարգերը, տնտեսական պայմանները և նստակեցության գործընթացները ազդել ցեղամիավորման կյանքի ու ինքնության վրա։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև տարածաշրջանի թյուրքալեզու քոչվոր և կիսաքոչվոր բնակչության պատմական ու մշակութային գործընթացների բացահայտման տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է արժեքավոր լինել պատմաբանների, ազգագրագետների, էթնոլոգների, արևելագետների և Հարավային Կովկասի ու Իրանի պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների համար՝ որպես նյութ Շահսեվանների պատմության, ավանդական մշակույթի և սոցիալական կազմակերպման ուսումնասիրության համար։

Տեխնոլոգիա

Այս աշխատանքը նվիրված է լեռնային երկրագործության պայմաններում գյուղատնտեսական ագրեգատների կողմից հողի վրա առաջացվող սեղմման (խտացման) ազդեցության նվազեցման մեթոդների մշակմանը և հիմնավորմանը։ Այն ուսումնասիրում է այն մեխանիկական և ագրոտեխնիկական գործոնները, որոնք պայմանավորում են հողի կառուցվածքի փոփոխությունը ծանր տեխնիկայի անցման հետևանքով՝ ներառելով հողի խոնավությունը, մասնիկային կազմը, ռելիեֆի թեքությունը և աշխատանքային մեքենաների քաշաբաշխումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այնպիսի տեխնոլոգիական լուծումների մշակմանը, որոնք թույլ են տալիս նվազեցնել հողի դեֆորմացիան՝ պահպանելով նրա բերրի շերտի կառուցվածքը և ջրաթափանցելիությունը։ Ներկայացվում են նաև տարբեր ինժեներական մոտեցումներ՝ անվադողերի կամ թրթուրային շարժական համակարգերի օպտիմալացում, աշխատանքային ճնշման նվազեցում, անցումների ռացիոնալ կազմակերպում և համակցված ագրեգատների կիրառություն։ Աշխատությունում հիմնավորվում է, որ լեռնային պայմաններում հողի պահպանությունը պահանջում է համալիր մոտեցում՝ համադրելով տեխնիկական, ագրոտեխնիկական և կազմակերպչական միջոցառումները, ինչը հնարավորություն է տալիս բարձրացնել մշակվող հողերի երկարաժամկետ արդյունավետությունը և նվազեցնել դեգրադացիայի ռիսկերը։