Նոր գրքեր օտար լեզուներով : Ինֆորմացիոն ցանկ (1979, Հուլիս, թիվ 7)

Other Subjects

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է հասարակական, քաղաքական և հումանիտար գիտությունների տարբեր ոլորտներում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը, որի նպատակն է ապահովել ընթերցողների, ուսանողների և հետազոտողների արագ կողմնորոշումը արդի գիտական գրականության լայն դաշտում։ Այն ընդգրկում է հասարակական-քաղաքական գիտություններ, բանասիրական գիտություններ, գրականագիտություն, լեզվաբանություն, պատմություն և պատմական գիտություններ, աշխարհագրություն, հնագիտություն և ազգագրություն՝ արտացոլելով այս ոլորտներում ձևավորվող ժամանակակից գիտական մոտեցումները, տեսական զարգացումները և մեթոդաբանական նորարարությունները։ Ցանկը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների հիման վրա և ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների և ուսումնական գործընթացի համար՝ հնարավորություն տալով արագ ծանոթանալ նոր հրատարակություններին, գնահատել դրանց գիտական արժեքը և կիրառել դրանք տարբեր հումանիտար ուսումնասիրությունների շրջանակներում։ Այն նաև նպաստում է միջգիտակարգային կապերի զարգացմանը՝ ապահովելով գիտելիքի համակարգված տարածում և աջակցելով հումանիտար գիտությունների զարգացման շարունակականությանը։

Mathematics

Այս աշխատությունը վերաբերում է դասական և քվանտային սպինային վանդակային (spin lattice) համակարգերի հաշվարկային և անալիտիկ ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով վիճակագրական ֆիզիկայի, քվանտային մեխանիկայի և կոմպյուտացիոն մոդելավորման փոխկապակցված մոտեցումները։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել սպինային մոդելների՝ Իզինգի, Հայզենբերգի և այլ ընդհանրացված մոդելների վարքագիծը տարբեր չափայնություններում և փոխազդեցության ռեժիմներում՝ ինչպես դասական, այնպես էլ քվանտային սահմաններում։ Ուսումնասիրվում են փուլային անցումները, կրիտիկական երևույթները, կոռելյացիոն ֆունկցիաները և համակարգի կարգավորման պարամետրերի ազդեցությունը մակրոսկոպիկ ֆիզիկական հատկությունների վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում անալիտիկ մեթոդներին՝ mean-field մոտարկում, ռենորմալիզացիոն խմբի մեթոդներ և լուծելի մոդելների վերլուծություն, ինչպես նաև թվային մոտեցումներին՝ Monte Carlo սիմուլյացիաներ և խտության մատրիցային ռենորմալիզացիա (DMRG), որոնք թույլ են տալիս ուսումնասիրել բարդ բազմամասնիկային համակարգերի վարքագիծը բարձր ճշգրտությամբ։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է քվանտային խճճվածության (entanglement) դերը ցածր ջերմաստիճանային ֆազերում և դրա կապը փուլային անցումների բնույթի հետ։ Միաժամանակ վերլուծվում են հաշվարկային բարդության խնդիրները և մեծ չափայնության համակարգերի արդյունավետ մոդելավորման մոտեցումները։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է տեսական ֆիզիկայի և հաշվարկային ֆիզիկայի զարգացման մեջ՝ նպաստելով սպինային համակարգերի ավելի խորը տեսական և թվային ըմբռնմանը։

History

Ն. Վ. Հարությունյանի աշխատությունն ուսումնասիրում է Կարմիր բլուր հնագիտական հուշարձանի տարածքում հայտնաբերված ուրարտական նոր արձանագրությունները՝ դրանք դիտարկելով որպես Ուրարտուի պատմության և մշակույթի կարևոր գրավոր սկզբնաղբյուրներ։ Ուրարտական արձանագրությունները, որոնք հիմնականում պահպանվել են սեպագիր գրությամբ, արժեքավոր տեղեկություններ են հաղորդում պետության կառավարման համակարգի, արքայական գործունեության, ռազմական արշավանքների, շինարարական նախաձեռնությունների, տնտեսական կազմակերպման և կրոնական պատկերացումների մասին։ Կարմիր բլուրը՝ հին Թեյշեբաինի քաղաքի տարածքը, ուրարտական շրջանի կարևոր հնագիտական կենտրոններից է, որտեղ հայտնաբերված գրավոր նյութերը լրացնում են քաղաքի և ամբողջ պետության պատմության վերաբերյալ գիտական պատկերացումները։ Արձանագրությունների ուսումնասիրությունը ենթադրում է դրանց ընթերցում, լեզվական և բովանդակային վերլուծություն, ինչպես նաև պատմական համատեքստի պարզաբանում։ Նորահայտ վկայությունների համադրումը նախկինում հայտնի սեպագիր նյութերի հետ հնարավորություն է տալիս ճշգրտելու պատմական տեղեկությունները, տեղանուններն ու անձնանունները և բացահայտելու ուրարտական պետական կյանքի տարբեր կողմերը։ Աշխատությունը կարևոր է ուրարտագիտության, սեպագրագիտության, հնագիտության և Հայաստանի հնագույն պատմության ուսումնասիրության համար։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է միկրոպոլյար առաձգական բարակ հեծանների և թիթեղների կիրառական մոդելների ուսումնասիրմանը՝ աստիճանական շարքերի և վերջավոր տարրերի մեթոդի կիրառմամբ։ Վերլուծվում են միկրոկառուցվածքային առանձնահատկություններ ունեցող նյութերի մեխանիկական վարքի նկարագրման տեսական հիմքերը, առաձգականության ընդլայնված մոդելները և դրանց կիրառումը բարակ կառուցվածքային տարրերի հաշվարկներում։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են դիֆերենցիալ հավասարումների լուծման մոտեցումները, մոտավոր մեթոդների արդյունավետությունը, թվային մոդելավորման ալգորիթմները և ստացված արդյունքների կիրառությունը ինժեներական խնդիրներում։ Քննարկվում են բարակ հեծանների և թիթեղների լարվածադեֆորմացիոն վիճակի գնահատման, կայունության, տատանումների և բեռնվածքների ազդեցության տակ վարքագծի կանխատեսման խնդիրները։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի ժամանակակից նյութերի մեխանիկայի, միկրոկառուցվածքային համակարգերի մոդելավորման և ինժեներական հաշվարկային մեթոդների զարգացման համար՝ հետաքրքրություն ներկայացնելով մեխանիկների, մաթեմատիկոսների, ինժեներների և կիրառական մոդելավորման ոլորտի մասնագետների համար։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է ֆրանսերենի և հայերենի գոյականական համակարգերում առկայացման կարգի արտահայտման միջոցների համեմատական ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով երկու լեզուներում գոյականի որոշյալության, անորոշության, վերաբերության և խոսքային իրադրության հետ կապի ձևավորման առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում առկայացումը դիտարկվում է որպես լեզվական կարգ, որի միջոցով խոսողը տվյալ առարկան կամ երևույթը ներկայացնում է որպես հաղորդակցական իրավիճակում որոշակիորեն ճանաչելի, արդեն հայտնի, նոր ներմուծվող կամ ընդհանրացված հասկացություն։ Քննության են առնվում ֆրանսերենի հոդային համակարգը և հայերենի համապատասխան քերականական ու շարահյուսական միջոցները՝ պարզաբանելով դրանց կառուցվածքային և գործառական տարբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում որոշյալ և անորոշ նշանակությունների արտահայտմանը, հոդերի կիրառության պայմաններին, գոյականի թվի և շարահյուսական դիրքի ազդեցությանը, ինչպես նաև համատեքստի ու խոսքային իրավիճակի դերին։ Համեմատական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս ցույց տալու, որ իմաստային առումով նման գործառույթները երկու լեզուներում միշտ չէ, որ արտահայտվում են նույն քերականական միջոցներով։ Ուսումնասիրվում են այն դեպքերը, երբ ֆրանսերենում պարտադիր կամ սովորական հոդային ձևին հայերենում կարող է համապատասխանել այլ ձևաբանական միջոց, բառային տարր, շարադասական առանձնահատկություն կամ համատեքստային մեկնաբանություն։ Կարևորվում է նաև ընդհանուր և վերացական հասկացություններ արտահայտող գոյականների գործածությունը, հատուկ անունների առկայացման առանձնահատկությունները և տարբեր շարահյուսական կառույցներում որոշյալության իմաստի փոփոխությունները։ Հետազոտության մեջ կարող են կիրառվել զուգադրական լեզվաբանության, իմաստաբանության և գործաբանության մոտեցումները՝ ձևի ու նշանակության փոխհարաբերությունը երկու լեզուներում համակարգված կերպով ներկայացնելու նպատակով։ Նման ուսումնասիրությունն ունի նաև կիրառական նշանակություն օտար լեզվի ուսուցման և թարգմանության համար, քանի որ հոդերի և որոշյալության իմաստների ոչ համարժեք գործածությունը կարող է դժվարություններ առաջացնել հայախոս ֆրանսերեն սովորողների համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը նպաստում է ֆրանսերենի և հայերենի անվանական համակարգերի տիպաբանական առանձնահատկությունների, որոշյալության և առկայացման արտահայտման մեխանիզմների առավել խորքային ըմբռնմանը։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է XI դարի հայ միջնադարյան պատմագրական արձակի գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ պատմական շարադրանքը դիտարկելով ոչ միայն որպես անցյալի իրադարձությունների մասին տեղեկություններ պահպանող աղբյուր, այլև որպես ինքնուրույն գրական կառուցվածք ունեցող ստեղծագործություն։ Հետազոտության առանցքում պատմական նյութի գեղարվեստական կազմակերպման սկզբունքներն են, հեղինակի պատմողական եղանակը, կերպարաստեղծման միջոցները, լեզվաոճական համակարգը և իրադարձությունների հեղինակային մեկնաբանության ձևերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պատմագրության և գեղարվեստական գրականության փոխհարաբերությանը՝ բացահայտելով, թե ինչպես են իրական պատմական դեպքերի նկարագրությանը միանում հուզական գնահատականները, պատկերավոր խոսքը, խորհրդանշական շերտերը և բարոյափիլիսոփայական ընդհանրացումները։ Քննվում է պատմողի կերպարը, նրա վերաբերմունքը ներկայացվող իրադարձություններին և այն եղանակները, որոնց միջոցով պատմական ժամանակաշրջանի ողբերգական իրողությունները վերածվում են գրականորեն ամբողջական պատումի։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ողբերգականության և դրամատիզմի դրսևորումներին, որոնք պայմանավորում են պատմողական նյութի հուզական լարվածությունը և նպաստում պատմական իրադարձությունների մարդկային հետևանքների ընդգծմանը։ Ուսումնասիրվում են կերպարների բնութագրման սկզբունքները, անհատական ու հավաքական կերպարների հարաբերակցությունը, ինչպես նաև հասարակության տարբեր խմբերի ներկայացման առանձնահատկությունները։ Լեզվաոճական վերլուծության շրջանակում դիտարկվում են պատկերավոր արտահայտությունները, համեմատությունները, փոխաբերությունները, հակադրությունները, կրկնությունները և հռետորական կառուցվածքները՝ որպես պատմողական ազդեցությունն ուժեղացնող միջոցներ։ Առանձին ուշադրության է արժանանում աստվածաշնչյան ու քրիստոնեական պատկերային համակարգի ազդեցությունը, որի միջոցով պատմական իրադարձությունները կարող են ստանալ բարոյական և խորհրդանշական մեկնաբանություն։ Հետազոտվում են նաև ժամանակի, տարածության և պատմական հիշողության գեղարվեստական կազմակերպման առանձնահատկությունները՝ պարզելու համար, թե ինչպես է պատմիչը կառուցում իր դարաշրջանի ամբողջական պատկերը։ Կարևորվում է ստեղծագործության ժանրային բնույթի հարցը, քանի որ պատմագրական փաստագրությունը, վկայությունը, ողբերգական պատումը և գրական պատկերավորությունը հանդես են գալիս փոխկապակցված ձևով։ Գրականագիտական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հեղինակի անհատական ոճը և նրա տեղը հայ միջնադարյան արձակի զարգացման համատեքստում։ Աշխատությունն ընդհանուր առմամբ նպաստում է հայ միջնադարյան պատմագրության գեղարվեստական արժեքի առավել ամբողջական ընկալմանը՝ ցույց տալով պատմական հիշողության, հեղինակային աշխարհընկալման և գրական արտահայտչամիջոցների սերտ փոխազդեցությունը։