Նոր գրքեր օտար լեզուներով : Ինֆորմացիոն ցանկ (1983, Փետրվար, թիվ 2)

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է լանջային պայմաններում չկառավարվող շարժման ժամանակ թրթուրավոր հերկման ագրեգատի դինամիկական և տեխնոլոգիական բնութագրերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում գյուղատնտեսական մեքենայական ագրեգատի շարժման կայունության, հետագծից շեղման, քարշային հատկությունների և հողի մշակման տեխնոլոգիական որակի միջև գոյություն ունեցող փոխկապակցվածություններն են։ Լանջի վրա աշխատելիս ագրեգատի վրա ազդող ուժերի հարաբերակցությունը տարբերվում է հարթ տեղանքում ձևավորվող պայմաններից, ինչի հետևանքով կարող են փոփոխվել շարժման ուղղությունը, աշխատանքային օրգանների դիրքը, քարշային դիմադրությունը և մշակվող շերտի պարամետրերը։ Քննության են առնվում թրթուրավոր շարժիչ համակարգի և հերկման գործիքի փոխազդեցության առանձնահատկությունները, ծանրության ուժի բաղադրիչների, հողի դիմադրության և մեքենայի կառուցվածքային պարամետրերի ազդեցությունը շարժման բնույթի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ագրեգատի լայնական և երկայնական դինամիկային, լանջի թեքության պայմաններում առաջացող կողմնային շեղումներին և դրանց ազդեցությանը աշխատանքային ընթացքի կայունության վրա։ Հետազոտությունը կարող է ներառել մեքենայական համակարգի շարժման մաթեմատիկական նկարագրություն, տեսական հաշվարկների և փորձարարական տվյալների համեմատական գնահատում, ինչպես նաև հիմնական դինամիկական ցուցանիշների միջև կապերի բացահայտում։ Տեխնոլոգիական տեսանկյունից կարևոր են հերկման խորության և հավասարաչափության, աշխատանքային ընդգրկման, արտադրողականության և էներգետիկ արդյունավետության փոփոխությունները տարբեր շարժման պայմաններում։ Ագրեգատի չկառավարվող շարժման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու նրա բնական շարժման օրինաչափությունները և գնահատելու այն գործոնները, որոնք առավել մեծ ազդեցություն ունեն հետագծային կայունության վրա։ Ստացված օրինաչափությունները կարող են հիմք հանդիսանալ մեքենայական ագրեգատների կառուցվածքային և շահագործական բնութագրերի գիտական գնահատման, ինչպես նաև լանջային գյուղատնտեսական տարածքներում մեքենայացված հողի մշակման արդյունավետության բարելավման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է գյուղատնտեսական մեքենաների տեսության, մեքենատրակտորային ագրեգատների դինամիկայի և հողի մշակման մեքենայացված տեխնոլոգիաների ուսումնասիրության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել թրթուրավոր հերկման ագրեգատի շարժման ու աշխատանքային գործընթացի հիմնական օրինաչափությունները բարդ ռելիեֆային պայմաններում։

Այլ առարկաներ

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։

Տնտեսագիտություն

Նիկելի արծաթից թանկանալը սովորաբար կապված է շուկայի ժամանակավոր անհավասարակշռությունների հետ, ոչ թե այն բանի, որ նիկելը մշտապես «ավելի արժեքավոր» է որպես մետաղ։ Նիկելի գինը կարող է կտրուկ բարձրանալ, երբ աշխարհում աճում է դրա պահանջարկը՝ հատկապես չժանգոտվող պողպատի արտադրության կամ էլեկտրական ավտոմեքենաների մարտկոցների համար, որտեղ նիկելը կարևոր բաղադրիչ է։ Միաժամանակ, եթե մատակարարումը սահմանափակվում է՝ օրինակ արտադրության կրճատման, արտահանման սահմանափակումների կամ աշխարհաքաղաքական խնդիրների պատճառով, գինը կարող է արագ աճել։ Արծաթը, իր հերթին, ունի թե՛ արդյունաբերական, թե՛ ներդրումային կիրառություն, և դրա գինը հաճախ ավելի կայուն կամ այլ տրամաբանությամբ է շարժվում՝ կախված ոսկու շուկայից, ներդրումային պահանջարկից և տնտեսության ընդհանուր վիճակից։ Այդ պատճառով որոշ ժամանակահատվածներում կարող է առաջանալ իրավիճակ, երբ նիկելի գինը բարձրանում է և նույնիսկ գերազանցում է արծաթի գինը, սակայն դա սովորաբար ժամանակավոր շուկայական երևույթ է և չի նշանակում, որ նիկելը ընդհանուր առմամբ ավելի թանկ կամ արժեքավոր մետաղ է, քան արծաթը։

Քիմիա

Աշխատանքը նվիրված է նոր հետերոցիկլիկ տեղակալված ոչ սպիտակուցային α-ամինաթթուների կենսամիմետիկ ասիմետրիկ սինթեզի ուսումնասիրմանը՝ ժամանակակից օրգանական և սինթետիկ քիմիայի կարևորագույն ուղղություններից մեկի շրջանակում։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակը այնպիսի քիրալային ամինաթթվային կառուցվածքների ստացման արդյունավետ մեթոդների մշակումն ու հիմնավորումն է, որոնք կարող են ունենալ ինչպես տեսական, այնպես էլ կիրառական նշանակություն։ Ոչ սպիտակուցային ամինաթթուները տարբերվում են բնական սպիտակուցներում ընդգրկված ստանդարտ ամինաթթուներից և հաճախ դիտարկվում են որպես արժեքավոր կառուցվածքային միավորներ դեղագործական քիմիայի, կենսաակտիվ միացությունների, պեպտիդային քիմիայի և նոր ֆունկցիոնալ նյութերի ստացման ոլորտներում։ Հետերոցիկլային կառուցվածքների ներմուծումը α-ամինաթթուների մոլեկուլային համակարգ կարող է էապես ընդլայնել ստացվող միացությունների կառուցվածքային բազմազանությունը և փոփոխել դրանց ֆիզիկաքիմիական ու կենսաբանական հատկությունները։ Աշխատանքում առանձնահատուկ նշանակություն ունի ասիմետրիկ սինթեզի խնդիրը, որի նպատակն է վերահսկելի եղանակով ստանալ մոլեկուլների որոշակի տարածական կառուցվածք ունեցող՝ էնանտիոմերապես հարստացված կամ էնանտիոմերապես մաքուր արտադրանքներ։ Քիրալության վերահսկումը կարևոր է հատկապես կենսաբանական համակարգերի հետ փոխազդող միացությունների դեպքում, քանի որ նույն քիմիական կազմն ունեցող տարբեր տարածական ձևերը կարող են էապես տարբերվել իրենց կենսաբանական ազդեցությամբ, ակտիվությամբ և փոխազդեցության բնույթով։ Կենսամիմետիկ մոտեցումը ենթադրում է բնական կենսաքիմիական գործընթացներին բնորոշ սկզբունքների օգտագործում սինթետիկ ճանապարհների նախագծման ժամանակ՝ ընդօրինակելով ֆերմենտային կատալիզի, ընտրողականության և մոլեկուլային ճանաչման որոշ առանձնահատկություններ։ Այս համատեքստում ուսումնասիրվում են սինթեզի փուլերը, սկզբնանյութերի և ռեագենտների ընտրությունը, ռեակցիաների ընթացքի պայմանները, քիմիական և ստերեոքիմիական ընտրողականությունը, ինչպես նաև վերջնական արտադրանքների կառուցվածքային նույնականացման եղանակները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ստացված միացությունների կառուցվածքի և տարածական կազմաձևի հաստատումը ժամանակակից սպեկտրոսկոպիական և անալիտիկ մեթոդների կիրառմամբ։ Աշխատանքը կարող է ներառել նաև սինթեզի արդյունավետության գնահատում՝ ելքերի, ընտրողականության և վերարտադրելիության տեսանկյունից, ինչպես նաև տարբեր սինթետիկ մոտեցումների համեմատություն։

Աշխարհագրություն

Աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի և բնական ռեսուրսների կառավարման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բնական ռեսուրսների վերաբերյալ հողատարածական տվյալների հավաքագրման, համակարգման և կառավարման միասնական տեղեկատվական համակարգի ստեղծման խնդիրներին։ Քննության են առնվում հողային և այլ բնական ռեսուրսների տարածական հաշվառման, քարտեզագրման, դասակարգման և տվյալների թվայնացման մեթոդները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աշխարհագրական տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառմանը, տարածական տվյալների բազաների ձևավորմանը, թվային քարտեզների մշակմանը և տարբեր աղբյուրներից ստացվող տեղեկատվության համադրմանը։ Վերլուծվում են հողերի բնութագրերի, օգտագործման ձևերի, բնական պայմանների և ռեսուրսային ներուժի վերաբերյալ տվյալների կազմակերպման ու պարբերական թարմացման հնարավորությունները։ Քննարկվում են նաև համակարգի կիրառման հնարավորությունները հողային ռեսուրսների կառավարման, տարածքային պլանավորման, բնապահպանական մշտադիտարկման և բնական պաշարների արդյունավետ օգտագործման գործընթացներում։ Տեղեկատվական համակարգի ձևավորումը կարող է նպաստել տարածական տվյալների հասանելիության բարձրացմանը և բնական ռեսուրսների վերաբերյալ կառավարչական որոշումների տեղեկատվական ապահովմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի, հողային ռեսուրսների կառավարման, քարտեզագրության և բնապահպանության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Կենսաբանություն

Գիրքը ներկայացնում է Հայաստանի ֆլորայի և ֆաունայի հիմնական առանձնահատկությունները՝ ընդգծելով էնդեմիկ, հազվագյուտ և վտանգված տեսակների տարածվածությունը, էկոլոգիական դերակատարությունը և պահպանության կարիքները։ Հեղինակը մանրամասն անդրադառնում է Հայաստանի տարբեր էկոհամակարգերին՝ լեռնային, անտառային, կիսաանապատային և ջրային միջավայրերին՝ բացատրելով դրանց կենսաբազմազանության կառուցվածքը և փոխկապակցվածությունը։ Աշխատությունում ներկայացվում են նաև բնության հատուկ պահպանվող տարածքների համակարգը՝ ազգային պարկեր, արգելոցներ և արգելավայրեր, դրանց ստեղծման նպատակները, կառավարման սկզբունքները և պահպանության իրավական հիմքերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կենսաբազմազանության պահպանության ժամանակակից մոտեցումներին՝ ներառյալ էկոհամակարգային կառավարումը, էկոլոգիական մոնիթորինգը և կայուն զարգացման ռազմավարությունները։ Գիրքը նախատեսված է կենսաբանության, էկոլոգիայի, աշխարհագրության և բնապահպանության ոլորտների ուսանողների և մասնագետների համար՝ ծառայելով որպես կարևոր գիտական և ուսումնական աղբյուր Հայաստանի բնության ուսումնասիրության և պահպանության գործում։