Նոր գրքեր օտար լեզուներով: Ինֆորմացիոն ցանկ=Новые книги на иностранных языках= New books in foreign languages (1987, Մայիս, թիվ 5)

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է բարձր արագագործությամբ վերածրագրավորվող հիշողության տարրերի մշակմանն ու դրանց ֆիզիկական, էլեկտրական և կառուցվածքային հատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ֆեռոէլեկտրական և մետաղ–օքսիդ–կիսահաղորդիչ կառուցվածքների կիրառմամբ։ Հետազոտության կենտրոնում տեղեկատվության գրանցման, պահպանման և վերարտադրման համար նախատեսված կիսահաղորդչային տարրերի աշխատանքի սկզբունքներն են, ինչպես նաև դրանց արագագործության, կայունության և բազմակի վերածրագրավորման հնարավորությունների բարելավման խնդիրները։ Ֆեռոէլեկտրական նյութերի կիրառումը դիտարկվում է դրանց մնացորդային բևեռացման և արտաքին էլեկտրական դաշտի ազդեցությամբ վիճակը փոփոխելու հատկությունների տեսանկյունից, ինչը հնարավորություն է տալիս տարբեր կայուն վիճակները համապատասխանեցնել պահպանվող տեղեկատվությանը։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են մետաղ–օքսիդ–կիսահաղորդիչ համակարգերին բնորոշ էլեկտրական երևույթները և դրանց համատեղումը ֆեռոէլեկտրական շերտերի հատկությունների հետ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում հիշողության տարրերի վոլտ-ամպերային և ունակային բնութագրերի, լիցքի տեղափոխման, բևեռացման փոփոխության, տեղեկատվության պահպանման կայունության և անջատումից հետո վիճակի պահպանման առանձնահատկությունների վերլուծությանը։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել տարբեր կառուցվածքային լուծումների համեմատություն՝ պարզելու համար դրանց ազդեցությունը գրանցման և ընթերցման արագության, էներգետիկ արդյունավետության, հուսալիության և աշխատանքային ռեսուրսի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև տարրերի փոքրացման պայմաններում առաջացող ֆիզիկական սահմանափակումներին և կիսահաղորդչային ինտեգրալային տեխնոլոգիաների հետ դրանց համատեղելիությանը։ Տեսական մոդելավորման և փորձարարական բնութագրումների համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հիշողության տարրերի աշխատանքը պայմանավորող հիմնական ֆիզիկական մեխանիզմները և գնահատելու տարբեր կառուցվածքների կիրառական հեռանկարները։ Նման հետազոտությունները կարևոր նշանակություն ունեն ոչ ցնդող հիշողության տեխնոլոգիաների, միկրոէլեկտրոնիկայի և ինտեգրալային համակարգերի զարգացման համար, որտեղ պահանջվում է տեղեկատվության արագ գրանցում և երկարատև պահպանում։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է կիսահաղորդիչների ֆիզիկայի, ֆեռոէլեկտրական նյութագիտության և միկրոէլեկտրոնիկայի մոտեցումները՝ վերածրագրավորվող հիշողության արդյունավետ տարրերի գիտական հիմքերի զարգացման նպատակով։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է տարբեր ծագման դիսցիրկուլյատոր էնցեֆալոպաթիաների դեպքում առաջացող կոգնիտիվ խանգարումների ժամանակակից բուժման մոտեցումների ուսումնասիրությանը և դրանց համեմատական գնահատմանը։ Հետազոտության կենտրոնում հիշողության, ուշադրության, մտածողության, տեղեկատվության մշակման արագության և այլ բարձրագույն նյարդային գործառույթների խանգարումներն են, որոնք կարող են զարգանալ ուղեղի արյան շրջանառության քրոնիկ խանգարումների պայմաններում։ Աշխատությունում դիտարկվում են հիվանդության տարբեր գենեզները, դրանց կլինիկական դրսևորումները և կոգնիտիվ ֆունկցիաների վրա ունեցած ազդեցությունը՝ հնարավորություն տալով համեմատել տարբեր հիվանդների մոտ դիտվող նյարդաբանական և հոգեբանական փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բուժման ժամանակակից տակտիկային, կիրառվող դեղորայքային և ոչ դեղորայքային մեթոդներին, դրանց արդյունավետության գնահատման չափանիշներին և բուժական մոտեցումների ընտրության սկզբունքներին։ Ուսումնասիրությունը կարևորում է կոգնիտիվ խանգարումների վաղ հայտնաբերման, դրանց աստիճանի օբյեկտիվ գնահատման և անհատականացված բուժման նշանակությունը՝ հաշվի առնելով հիվանդության առաջացման պատճառները, կլինիկական ընթացքը և հիվանդի ընդհանուր վիճակը։ Համեմատական վերլուծության միջոցով աշխատանքը նպաստում է տարբեր բուժական ռազմավարությունների առավելությունների և սահմանափակումների բացահայտմանը և կարող է հիմք ծառայել կլինիկական պրակտիկայում առավել արդյունավետ մոտեցումների ընտրության համար։ Նյութը կարող է հետաքրքրել նյարդաբաններին, հոգեբույժներին, վերականգնողական բժշկության մասնագետներին, բժշկական բուհերի ուսանողներին և հետազոտողներին, ովքեր ուսումնասիրում են ուղեղի անոթային հիվանդությունները, կոգնիտիվ խանգարումները և դրանց ժամանակակից բուժման հնարավորությունները։

Բժշկություն

Գիրքը նվիրված է չարորակ նորագոյացություններով հիվանդների ախտահարված մակերեսային ավշային հանգույցների համալիր ուսումնասիրմանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով գերձայնային հետազոտության և պաթոմորֆոլոգիական քննության արդյունքների համադրմանը։ Աշխատության հիմնական ուղղությունը ավշային հանգույցներում ուռուցքային ախտահարումների հայտնաբերման, բնութագրման և գնահատման գործընթացն է, որի շրջանակում դիտարկվում են գերձայնային պատկերավորման միջոցով ստացված տվյալների և հյուսվածքային մակարդակում հայտնաբերվող ձևաբանական փոփոխությունների փոխկապակցվածությունը։ Հեղինակը ներկայացնում է մակերեսային ավշային հանգույցների ախտահարման առանձնահատկությունները, դրանց կառուցվածքային փոփոխությունները, չափերի և ձևի փոփոխությունները, ներքին էխոկառուցվածքը, սահմանների բնույթը, անոթավորման առանձնահատկությունները և այլ գերձայնային ցուցանիշներ, որոնք կարող են կարևոր նշանակություն ունենալ ախտաբանական գործընթացի գնահատման ժամանակ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, թե որքանով են գերձայնային հետազոտության ընթացքում ստացված նշանները համապատասխանում պաթոմորֆոլոգիական փոփոխություններին, ինչն առավել ամբողջական պատկերացում է տալիս ավշային հանգույցների ախտահարման բնույթի մասին։ Պաթոմորֆոլոգիական ուսումնասիրությունների միջոցով ներկայացվում են հյուսվածքային փոփոխությունները, ուռուցքային բջիջների տարածման առանձնահատկությունները, ավշային հանգույցի նորմալ կառուցվածքի խախտումները և այն ձևաբանական երևույթները, որոնք կարող են արտացոլվել գերձայնային պատկերի վրա։ Աշխատությունը կարևոր է հատկապես այն տեսանկյունից, որ երկու տարբեր ախտորոշիչ մոտեցումների համադրումը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ ավշային հանգույցների մետաստատիկ ախտահարման դրսևորումները և գնահատել գերձայնային մեթոդի տեղեկատվական արժեքը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ուռուցքաբանությամբ, ճառագայթային ախտորոշմամբ, գերձայնային ախտորոշմամբ, պաթոմորֆոլոգիայով և վիրաբուժությամբ զբաղվող մասնագետների, ինչպես նաև բժշկական բուհերի կլինիկական օրդինատորների, ասպիրանտների և համապատասխան ոլորտների հետազոտողների համար։ Գրքի գիտագործնական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն միավորում է կլինիկական, պատկերային և հյուսվածաբանական տվյալները՝ նպաստելով ախտորոշման ճշգրտության բարձրացմանը, ավշային հանգույցների ախտահարման ավելի հիմնավորված գնահատմանը և չարորակ նորագոյացություններով հիվանդների հետազոտման ժամանակ տարբեր ախտորոշիչ մեթոդների փոխլրացման ավելի լավ ընկալմանը։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում մակրոտնտեսական կանխատեսումների մշակման մեթոդաբանության կատարելագործմանը և այդ գործընթացն ապահովող ինստիտուցիոնալ ու կազմակերպական համակարգերի արդյունավետության բարձրացմանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է տնտեսական զարգացման հիմնական ցուցանիշների կանխատեսման մեթոդների, դրանց տեղեկատվական հիմքերի և պետական կառավարման համակարգում կանխատեսումների կիրառման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում համախառն ներքին արդյունքի, տնտեսական աճի, գնաճի, զբաղվածության, ներդրումների, սպառման, արտաքին առևտրի, պետական ֆինանսների և այլ կարևոր մակրոտնտեսական ցուցանիշների գնահատման ու կանխատեսման մոտեցումները։ Կարևորվում է տնտեսական ցուցանիշների միջև փոխկապակցվածության բացահայտումը և այնպիսի մոդելների կիրառումը, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատել տնտեսության հնարավոր զարգացումները տարբեր ներքին և արտաքին գործոնների ազդեցության պայմաններում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում կանխատեսումների ճշգրտության և հուսալիության բարձրացման խնդիրներին, սկզբնական վիճակագրական տվյալների որակին, տեղեկատվական բազաների ամբողջականությանը և տարբեր պետական մարմինների կողմից օգտագործվող տվյալների համադրելիությանը։ Ուսումնասիրվում են տնտեսական կանխատեսման քանակական և որակական մեթոդների կիրառման հնարավորությունները, ժամանակային շարքերի վերլուծությունը, տնտեսաչափական մոդելավորումը, սցենարային գնահատումները և այլ մեթոդական գործիքներ, որոնք կարող են օգտագործվել տնտեսական քաղաքականության տարբերակների գնահատման համար։ Հատուկ նշանակություն է տրվում անորոշությունների և ռիսկերի հաշվառմանը, քանի որ տնտեսական զարգացումների վրա կարող են ազդել արտաքին շուկաների փոփոխությունները, գների տատանումները, ֆինանսական պայմանները, ներդրումային ակտիվությունը և այլ դժվար կանխատեսելի գործոններ։ Ինստիտուցիոնալ տեսանկյունից քննության են առնվում մակրոտնտեսական կանխատեսումների մշակմանը մասնակցող պետական կառույցների գործառույթները, նրանց միջև տեղեկատվության փոխանակումը և աշխատանքների համակարգման մեխանիզմները։ Կարևորվում է կանխատեսումների մշակման միասնական սկզբունքների ձևավորումը և պետական կառավարման տարբեր մակարդակներում կիրառվող գնահատականների փոխհամաձայնեցումը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև կանխատեսումների և պետական բյուջեի պլանավորման, հարկաբյուջետային քաղաքականության, դրամավարկային միջավայրի և սոցիալ-տնտեսական զարգացման ծրագրերի միջև կապին։ Մակրոտնտեսական կանխատեսումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես ապագա տնտեսական ցուցանիշների հաշվարկման տեխնիկական գործընթաց, այլև որպես պետական տնտեսական քաղաքականության մշակման և որոշումների հիմնավորման կարևոր գործիք։ Ուսումնասիրվում են կազմակերպական այն մոտեցումները, որոնք կարող են նպաստել կանխատեսումների պատրաստման գործընթացի թափանցիկության, շարունակականության և մասնագիտական պատասխանատվության բարձրացմանը։ Կարևորվում է նաև միջազգային փորձի ուսումնասիրությունն ու Հայաստանի տնտեսական առանձնահատկություններին համապատասխան արդյունավետ մեթոդների տեղայնացումը։ Հետազոտության կիրառական նշանակությունը պայմանավորված է տնտեսական քաղաքականության պլանավորման համար առավել հիմնավորված կանխատեսումների ձևավորման, պետական ֆինանսական ծրագրերի արդյունավետության բարձրացման և տնտեսական հնարավոր ռիսկերի ժամանակին գնահատման անհրաժեշտությամբ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել մակրոտնտեսագետների, տնտեսաչափական վերլուծությամբ զբաղվող մասնագետների, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցների, ֆինանսական վերլուծաբանների, հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Տեխնոլոգիա

Աշխատանքը նվիրված է էներգաանկախ հիշողության տարրերի մշակմանը և հետազոտմանը՝ կիսահաղորդչային և ֆեռոէլեկտրական կառուցվածքների կիրառմամբ։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել այնպիսի հիշողության տարրերի կառուցվածքային և ֆիզիկական սկզբունքները, որոնք կարող են պահպանել գրանցված տեղեկատվությունը նույնիսկ արտաքին սնուցման բացակայության պայմաններում։ Աշխատանքի շրջանակում դիտարկվում են կիսահաղորդչային նյութերի և ֆեռոէլեկտրական շերտերի հատկությունները, դրանց փոխազդեցությունը և տեղեկատվության գրանցման ու պահպանման համար համապատասխան ֆիզիկական մեխանիզմների կիրառման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆեռոէլեկտրական նյութերի բևեռացման կայունությանը, արտաքին էլեկտրական դաշտի ազդեցությամբ դրանց վիճակի փոփոխությանը և այդ վիճակների օգտագործմանը որպես թվային տեղեկատվության պահպանման միջոց։ Կիսահաղորդչային կառուցվածքների հետ նման նյութերի համադրումը հնարավորություն է տալիս ձևավորելու հիշողության տարրեր, որոնց աշխատանքային բնութագրերը կարող են ներառել արագ գրանցում, ցածր էներգասպառում, բազմակի վերագրանցման հնարավորություն և տեղեկատվության երկարատև պահպանում։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել հիշողության տարրերի էլեկտրական բնութագրերը, շեմային պարամետրերը, գրանցման և ջնջման գործընթացները, տեղեկատվության պահպանման կայունությունը, ցիկլային դիմացկունությունը և ջերմաստիճանի ազդեցությունը։ Կարևոր ուղղություն է նաև կառուցվածքային պարամետրերի և տեխնոլոգիական պայմանների օպտիմալացումը՝ սարքերի հուսալիությունն ու աշխատանքային արդյունավետությունը բարձրացնելու նպատակով։ Հետազոտությունը կարող է ներառել ինչպես տեսական մոդելավորում, այնպես էլ փորձարարական ուսումնասիրություններ, որոնց միջոցով գնահատվում են մշակված տարրերի հիմնական տեխնիկական և ֆիզիկական ցուցանիշները։ Էներգաանկախ հիշողության տեխնոլոգիաների զարգացումը կարևոր է ժամանակակից միկրոէլեկտրոնիկայի համար, քանի որ դրանք կիրառելի են համակարգիչների, ներկառուցված համակարգերի, շարժական սարքերի, արդյունաբերական ավտոմատացման և այլ թվային սարքավորումների մեջ, որտեղ անհրաժեշտ է տեղեկատվության պահպանում առանց մշտական սնուցման։ Աշխատանքը կարող է նպաստել նոր սերնդի հիշողության սարքերի կառուցվածքային և տեխնոլոգիական լուծումների կատարելագործմանը՝ միաժամանակ համադրելով կիսահաղորդչային և ֆեռոէլեկտրական նյութերի առավելությունները։ Այն կարող է հետաքրքրել միկրոէլեկտրոնիկայի ինժեներներին, կիսահաղորդչային ֆիզիկոսներին, նյութագետներին, էլեկտրոնային սարքերի մշակմամբ զբաղվող մասնագետներին, հետազոտողներին և համապատասխան տեխնիկական ուղղությունների ուսանողներին։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է ջրամբարների և ջրանցքների շահագործման գործընթացների կազմակերպման, տեխնիկական վիճակի պահպանման և ջրային ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետության բարձրացման հիմնական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում հիդրոտեխնիկական համակարգերի աշխատանքի այնպիսի կազմակերպումն է, որը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել ջրի կորուստները, բարելավել ջրաբաշխումը, բարձրացնել կառույցների հուսալիությունը և ապահովել ջրային պաշարների առավել նպատակային օգտագործումը։ Ջրամբարները դիտարկվում են որպես ջրային հոսքերի կարգավորման, պաշարների կուտակման և տարբեր սպառողների ջրամատակարարման կարևոր ինժեներական օբյեկտներ, իսկ ջրանցքները՝ որպես ջրի տեղափոխման ու բաշխման հիմնական ենթակառուցվածքներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ջրամբարների աշխատանքային ռեժիմների ընտրությանը՝ հաշվի առնելով ներհոսքի փոփոխականությունը, ջրի պահանջարկը, սեզոնային պայմանները և անհրաժեշտ պահուստների ձևավորումը։ Քննվում են ջրանցքներում ջրի տեղափոխման ընթացքում առաջացող ֆիլտրացիոն, գոլորշիացման և տեխնիկական կորուստները, ինչպես նաև դրանց նվազեցման կազմակերպական ու ինժեներական հնարավորությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ջրանցքների թողունակության, հիդրավլիկական ռեժիմների և ջրաբաշխման գործընթացների ուսումնասիրությունը, քանի որ համակարգի տարբեր հատվածների աշխատանքի անհամապատասխանությունը կարող է հանգեցնել ջրի ոչ արդյունավետ օգտագործման։ Դիտարկվում են նաև հիդրոտեխնիկական կառույցների տեխնիկական վիճակի վերահսկման, պարբերական սպասարկման և ժամանակին վերականգնման խնդիրները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում նստվածքների կուտակման, հուների ձևափոխման և ջրատար կառույցների մաշվածության ազդեցությանը համակարգերի շահագործման արդյունավետության վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարևորվում է ջրի հաշվառման և կառավարման տեղեկատվական ապահովումը, քանի որ հոսքերի վերաբերյալ ճշգրիտ տվյալները անհրաժեշտ են ջրաբաշխման հիմնավորված որոշումների ընդունման համար։ Քննվում են ավտոմատացված վերահսկման և կարգավորման համակարգերի կիրառման հնարավորությունները, որոնք կարող են նպաստել ջրային հոսքերի ավելի ճկուն կառավարմանը և արտակարգ իրավիճակներին արագ արձագանքելուն։ Աշխատությունը կարող է ընդգրկել նաև շահագործման տնտեսական կողմերը՝ տեխնիկական սպասարկման ծախսերի, ջրի կորուստների և ենթակառուցվածքների արդիականացման արդյունավետության համադրմամբ։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը միավորում է հիդրոտեխնիկայի, հիդրավլիկայի, ջրային տնտեսության և շահագործման կառավարման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել ջրամբարների ու ջրանցքների տեխնիկական հուսալիությունը, ջրաբաշխման ճշգրտությունը և ջրային ռեսուրսների օգտագործման ընդհանուր արդյունավետությունը։